장음표시 사용
261쪽
Vnde es haec inquam satis auulsi uoluptas. Per quam progredimur, quo ducit quaque uatitntas; Declinamus item motus,nec tempore ceris, rise rogione loci certa. sed ubi ipsa ititit mens. Ham dubio procul his rebus sua cui ive v bintas Principioni dat. Es hinc mo:us per membra risian:ur.
Vι uideas initium motus a corde creari: Ex animique uoluntate id procedere primum. Inde dari porro,per ιο:um corpus, O artus. A c simile est, ut cum impulit concedimus ictu. Viribus alterius magnis,magnoque coactu, riam tum materiam totius corporis omnem. Perspiciunt nobis inuitis ire rapiqνe Donec eam γefrenavit per membra uoluntas, Iamne uides igitur,qManquam,uis extima multas. Pellat, o mulios cogas procederε DFe, Praecipitesq; rapit, tamen esse in p. LIOre no Iro Quiddam,quod contra prinare, obstareqMe Ilis. cogitur interdum flecti pιr membra, per arιur, Ex congesta reserena;ur,reiraque recidit.
Omitto quae Plato,Plutar. Arist. Proesus, Iamblichus,& alij de hac libertate uoluntatis dixeruiit. Praetcreo & raris prudentiae Caesareae,& POtificiae aut horitatent, quac6- sat& nego ei a ex uoluntate tantum libera , non coacta, metu ue impellente facta, rata tantum ess e. Item& delicta tantum uoluntaria pulliri,& alia, quae,cum de uolun tale agemus, Deo iuuante explicabimus. Sufficiat in prς sentiarum rationem homini a Deo datam, ut in utramq; partem bona& malam itinere pro solito,& pio posita ima& morte,quod bonu est,eligat. Sic enim & Mi ylla scribit αυτος ο ῖουο προεθηκε δύω ς θανοί τε κω γνο- 1 Gyξοου ρε ἀγα θη n ην προελ έθαι, ἀυτο ς δ' εἰς de νατ ον κοπὴ euod τιν ερρι εν, ρικων μ' ἀνθρωπος ἐμίi , λογον ορθονε σα, i cli, ipsc , icilicet Ucub,driasuras propolim,vitaeti inor is:& proposuit ex scientia eligere iri tam bona, sed ipse in mortem & ignem aeternum se coiecit. Imago mea si homo, recta lationc habens. Homo quirpe Iataui aliis in iu- lib. a. de
262쪽
inquit irenetus, & per hoc similis Deo, liber in arbitrio sactus & suae potestatis, ipse sibi causa est,ut aliquando quindem frumetum,aliquando autem palea fiat. Qua propte idciuste condemnabitur,quoniam rationabilis faetus, amisit ueram rationem,& irrationabiliter uniens aduersatus est iustitit Dei, tradens se omni terreno spiritui ,& omnibus seruiens uoluptatibus, quemadmodum propheta ait, Homo cum in honore esset,c5 paratus est iumentis insipientibus,&similis factus est illis. Et rursum non natura alios bonos alios malos creatos esse dicit, sed omnes culibero arbitrio eligendi boni, & non tantum in actibus, sed etiam in fide. Sed & beatus Cyprianus uita assictus carnis proprie animae sunt quae setarit, &mouet,&uiuit, cui imputatur peccatum , quia ipfi datum est arbitrium & iudicium & scientia , & potentia, per quae possit improbare, malum , & eligere bonum, Et ruisitin idem, Credendi & non credendi potestas , liberrasque in arbitrio posita est. Ecce, dedi ante faciam tuam,uitam & mortem, ait dominus, bonum & mahaim; elige uitam & uiues. Et Et hiphamus contra Pharisaeos, qui fatum ponebant,uisputatis ait, Omnibus maui festu est, clarumque, ac minime ambiguu, quod liberum arbitriu exhibuit nobis Deus, per seipsum , locutus, si uolueritis & nolueritis inare circa hominem est bona operari, aut malas res appetcre, Adde Tertullianum, qui & nos & Adamum i pasum propria,& libera uoluntate peccare ostendit, Dei. que bonae uoluntati & praeceptis obsistere, nee diabolum uoluntarem delinquendi sed materiam subministrare. Docer, & latissime alibi liberum & sui arbitri j, & suae pote-siatis. Inuenio inquit,hominem a Deo institutum, nulla imaginem dc similitudinem Dei in eo animaduertens quum eiusmodi status formam.Accedit huic D. Bernardi celebre dictum, Arbitri j libertas, inquit, haec est,diurnuui quiddam prefulgens in anima tanquam gemma in auro ex hac uamque inest illi inter bonum, & malum, necnon tuter uitani,& mortem , sed & nihilominus inter lucem,& tenebras,& agnitio nidici 1, & optio eligendi,& si quae sint alia quae similiter circa habitum animi sese e regione respicere uideantur. Nihilominus inter ipsa censor animus di)udicat ac di cernit, Is arb: ter, is animae oculus Si
263쪽
entarbiter in discernendo, ita in eligendo liber. Vnde&liberum nominatur arbitrium, quod liceat uersiit in his pro arbitrio uoluntatis: inde homo ad promerendum potens. omne enim quod feceris bonia malumve, quod quidem non facere liberum sit, merito ad meritum reputatur.Consentiunt his an liqui sacri patres omnes , quorum ego alibi plusquam centum testimonia collegi, nc pe At
gustini, Ambrosi j, Rabani, Hilarij, Hieronymi Basili j Magni,utriusque Cyrilli S: Hierosolymitani. Sc Alexandrini, Clitisostomi, Albini,&aliorum, qui multis rationibus adstruunt nobis inditum, ut possimus libere uel ad malum declinare, uel bonum nobis gratia diuinas ne nostra o. Pera oblatum, persequi: nunquam enim Deus, eo quod V u Giqnulli inuidus sua in gratiam uolentibus operari bene, seb. r trahit, sed infinitis occasionibus nobis arripiendam exhi bet. Nam εἴ quod pollimus per liberam potestatem ma las nobis sibij cere cogitationes, uoluntatesque, id Deci acceptum serendum est; scuti dc quod sinus , dc quod potius homines quam bruta sinis, quod que rationis caraces facti. Deus enim ab initio, ut scribitur in Ecclesiast. constituit hominem, Si reliquit eum in manu consilii sui. Adiecit mandata,& praecepta sua, si uolueris mandata seruare, conservabunt te. Apposui tibi ignem , dc aquam: ad quod uolueris porrige manum. Ante hominem uita, dc mors, bonum, dc malum . quod placuerit ei, dabitur illi:Quae uerba non tantum ad Adamum diriguntur, in cuius persona quida impie dc hostiliter erga hominis naturam contendunt sublatam libertatem arbitri i ad
bonum sed dc ad reliquos homines; siquidem ibi loqui tutgeneraliter author, dc de praesentibiis hominibus, cu ait
indefinite,ante hominem mors dcc. In definita autem pio postro tantum effert, quantum uniuersalis: uniuersalem autem omnes cotinere nemo ambigit. Deinde adiicit textus, apposuit tibi ignem dc aquam,ad quod uolueris porrige manum Scribit tibi non Adamo , de te habere potesta Ge .e. testatem etiam bona accipi odi; indica t etiam post lapsum ureb. 7. Adami, quod multis cofirmare posset,uel iterbo Dei, qui ad Cain post lapsum Adami,ait, nonne si bene t geris re cipies; sin autem male, statim in foribus peccatum tuum aderit,sed sub te erit appetitus illius,dc tu dominaberis illius
264쪽
Iius 3 Quid est lub te erit appetitus illius, quam quod
peccandi, uel non peccandi libertas in nobis sit, & nobis 1bbditos esse peccandi appetitusὶ Reserta sunt sacrabi blia testimoni ;s aliis, cui bus Deus semper inculcat , Si
timuelitis dominum, deuoluntatem eius uolueritis facere,bona terrae coni edetis, si nolueritis&c. Et rursum, Quoi ies uolui cogregare uos,& noluistis,Et rursum, ego adito ,
Dςμ 30 inquit dominus, ad ostium&pulso, si quis aperuerit &c. 3 in similibus,in quibus Deus nullos ad bona cogit potesta-
te ordinaria,sed uoluntates hominum liberas exigit,& al- '. licit, ut uoluntati suae libere cooperantes, aliquid ad no- Iesi '' stri addanius, inde nostra obedientia, & gratitudo illuce- μμ ' stat&colligatur, mercesq; ad ij ciatur. Nam, ut inquit D. Ivς Paulus. Si euangelizavero, non est mihi gloria: necessitas 'ς' 3' enim hi incur it:vae enim mihi est, si non euangeliza cstr '' uero . Si enim uolens hoc ago, mercedem habeo. Sed ας tur extra potestatem inditam,alius modus traditus bene agendi per gratiam nobis in baptismo inditam .Et quamquam multa sint, quae obnubilent in arbitrio libero, electione, non ideo tamen minus est arbitrium. Et si non per se ualidum,ut prius in Adamo: meliusque dixissent, qui illud
negant,facilius deceptioni obnoxium , potius quam sublatum. Nam ratione peccati, & a lapsi prioris parentis uerum certe est quibusdam qualitatibus eum fuisse obtene. bratum , & ea ratione non tale, quale prius, & ideo infirmum, cum non acumine praeualeat iudicandi: uerum e
dem es substantia eius Quod nunc est post peccatum , ac prius: sed in executione electionis, infirma, & debilis uis etiam post baptismum: non secus ac in homine, qui etsi a
a morbo soluatur, S sanus sit & curatus, nihilominus ta-i men membra, quamuis functionem eandem,ac ante morbum habeant, non tamen eam usque adeo habent ut prius ualidam. Notanda namque sunt quatuor tempora in libero arbitrio, in quibus exequendi,& operandi uoluntas gradus accipit.pramum fuit tempus ante peccatum,in quo
ad bonum,hominem nihil impediebat,ad malum uero nihil impellebat ; non enim habuit in illo satu homo infirmitatem ad mali declinationem: habuit autem adiutorium ad bonum agendum, ncmpe legem & prohibitionem Dei,& intellectum non obsturatum, ut tunc sine errore
265쪽
ART. MIRABI L. CAP. XV. 2s prore ratio di iudicare, & uolun tas si ne difficultate bonum appetere potuerit. Aliud tempus post lapsum &ante reparationem gratiae deperditae, cuius statu hominis arbitriupremebatur,& uincebatur a concupiscentia, de infirmita. tem habebat in malum , sed non adiutorin m ad bonum, scilicet gratiana aegreq; liberum arbitrium, bonii exeque batur. Tertium tempus, post reparationem gratiae, oblatione facta domini nostri Ies i Christi, & applicatione eius mortis per sanctum lauacrum regenerationis; in quo quidem statu arbitrium premitur,& oppugnatur a conclI- piscentia,sed non expugnatur uel uincitur, nili uoluntate: habens quidem illati, infirmitatem in malum, sed habens adiutorium,auxiliumve eximium in bonum, nempe ratiam Dei. Sic habens libertatem, ut possit peccare sua-ente infirmitate,quae a peccati radice nobis relicta est,&non possit peccare saltem ad mortem propter auxilium gratiae iuuans. Adhuc tamen homo libertatem , ut noupossit omnino peccare, non recepit; eo quod infirmitas ia peccato a parente primo nobis inusta est, non plane sublata est, etsi omnis morbus per lan ctum bapti sina a nobis fugatus sit, cum nec etiam plene fruamur & integre relli- tutione,qua Christus nos sussicienter natalibus rei lituit,& ingenuitati, quam habebat protopater Adam: oportet enim corpus hoc mortale induere immortalitatem, v corruptibile incorruptionem. Quod fieri nequaquam potest ordine iustitiae Dei, nisi prius loluerimus debitum & satio fecerimus sententiae Dei,qua dictum, Morte morieris. Et Gen La. rursum,statutum est hominibus semel mori, pollea namque quia dispositi erimus ad suscipiendam plenam gratia nobis a Christi passione & gratia quaesitam,& tunc ab infirmitate peccadi liberabimur, qua & restituti erimus meliori paradiso, quam quo suerit Adam priuatus, & a terra hac peregrinationis, Dei beneficio relli tuemur statui innocenti & naturet impeccabili;& hinc gratia consummata & bono assecuto,desinet illa infirmitas peccadi. Et per
consequens omne peccatum, uoluta late firmata ad bonum libere agendum, & erit tunc aeternum& sine fine. Quatrum tempus status libertatis albitrii ad bonum tan-
tum, gratia, liberali ta te , & beneficio . Dei quem uelit&dignetur nobis elargiri Deus. Iuteri in tamen quandiuin
266쪽
in hae mortali uita peregrinamur, eniti debemus omni sui dio, ne liberi arbitris electio, siue ratio intercipiatur in nobis, & ne aurum pretiosum tenebris an . ctionum cIapulae, inuidiae, odis, commodi propri3 , & philautiae caligine obscure tui; caueatur praeceps iudicium. Et ut omnia semel admoneam sussicienter, ad Deum tanquam ad potare sedus,arcti cum immobile, dirigantur; omnia in illius uolmitate, honore,&gloria ueluti aurum in lapide Lydio probentur . nam quar illi consentiunt ,& placent, quae illius authoritate fulciuntur, quaeve ad illum ut linem , ueluti ad summum bonum prospiciunt, certe orniuno sequenda sunt tanquam ab errore omni aliena; con iraria fugienda, omittenda,& cauenda Accedit huic rationi postremus gradus , nempe mens uel intellectus, ex defaecatione , uel purificatione cogitationum & rationis nascens. incerta haec nobis interdum, quia rationem contin it aberrare ab optima suppositione, & similes per mores duci, cum tamen certa mens sit,utraque autem naturae finis,ut scribit Aristoteles,haec mens,sicut corporearum re1νt.e i rum notitias per senses colligit corporis : sic incorporea -
ι E. rum retum per semetipsam, ut stribit D. Augia .hanc Deus
Ioi a. nobiscum nasci non uobur, sed adipiscendam prop0suit. . et Nam quemadmodum Mercurius Trim ep. scribit, in tioci in Pim- nationem quide uel rationem singulis hominibus Deus dro sier. 4 impari ut, mentem uero nequaquam. Non quod inuide rit, quibus nec utique inuidet liuor qiuppe ao eo non moueniti sed quoniam uoluit eam in medio, tanquam
in oratio certamen praemiumque animarum proponere. Et Uemo amato si sitiones, mentem,que humanarum rerum moderatrix est,
T . recte sola philosoph a erudiri & exerceri dicit, quIa ab ea suscipit exercitia ossici j sui, quod uersatur in dicendo , M
in ea. dcliberando. Et quemadmodum gradus inferiores intellib. t ma- Iecius,& mens illii strat, sic etiam S rationem:& quo ma- ratio illius habet lumen, eo certior; dictumque est il-
Ti fam ligni in animae solo iii tellectit,ab Aristotele qui ut
2 6 id est, mens uidet, mens audit, reliqua sunt sar' as δ' Ita ut scribit Theodoritus. Et quamuis sensius quas
267쪽
Flutar.& Plato, i Dento,& sapientia purissima esse nomina b. de μν-
dirit,3 mentem uel esse ueritatem,uel simili mam uerita in . Meldeu Atque Anax0goras, telie eodem Platone, uobiit τι in viriu. A-
γαυον, id est,iustum esse, illam mentem dominam sit apte lex. iIratura, nec alicui mixtam,quae omnia exornat, & per cam li. io. innia penetrat, quod & strabit Aristoteles. Vocat & metite ρhibbo
Philo Iuda: us caput animae,quod Aristo t. explicat, dum si uel de isen in putat post scientiam, neque eam perfici quin scientia mo bono. praecedat.Quo fit, inquit,quia iuuenes scientia in non hapeut, seruis illis mens contingat,& in senectute mens per Garrai' , sciatur. Est namque animi princep4, & quod est praestan- DA u. re issimurn&perfectius,ut Cicero annotauit,& ideo ipse ei. unii. ςodeni Cicerone teste philosophi Peripatetici, & Acade ratione. mici, mentem uolebant, esse rerum iudicem, & solam cen I de ani. sebat idoneam cui crς deretur, quia sola cerneret id quod ma c. 2.simper esset simplex,& unius modi,& tale quale esset, hac ii de se uque illi ideam appellabant, iam ante ita a Platone appella ni,s ιο 2. Din. Hac& intellemina proprie dixerunt philosophi, aut ρη. te hi in qu potesatem formas ibi scipiendi a materia habet, irra. eZ1. ut scribit Alexander Aphrod. liaque in hac desinit homi- ὸ o. q. yis facultas, estque mens fuit nutas scalae quae innixa ter s .deflui. N eit ubi corporalium *pprehensiones,& gradus ex quib. ii i aca. cognitio ad c lvinusque coiiscendit, uel ad portam coeli qur i. aqu*est mens; nam peream cclestia inquirimus. Cuius sca b. is a M. lae cognixionis typus fuit scala a Iacobo uisa, per cuius gri e eph ndus angeli Dei sunt ascςndentes&decendentes,ideli, tu thiatio operum Dei,& notiones.Capiti eius scalae , liere Deus Gen.
innixusiad quem cum notio peruenerit, homo supra se diuinu quodam furore rapitur. Est autem furor ille diuitius. illustratio animae,per quam Deus animam a supet is delapsam d infera, b ip seris ad supera retrahit , idque ordine gr duum. Nam lapsis animae ab ipso rerum omni u principio,per quattuor summatim gradus efficitur, per mente,
rationem,opinionem,& naturam, quos concludunt, ioperius ipsim unum, inferius corpus. Per haec descendit anima, per hec& ascendit. Mens& multitudo quidem, sed stabilis& aeterna,ratio,inultitudo mobilis sed finita, opinio, multitudo mobilis infinita, sed substantia punctisque unita, natura similiter, nisi quod per corporis puncta di Rinnditur. Corpus artem infinita multitudo sublecta mo-
268쪽
tui,& substantia punctis ne, mometisque diuisa. Et ita ab illo uno, Deo nempe, descendit anima usque ad infinita nobis numero:& rursum lumine diuino,ab infinitis & minimis ad unum rursum ascendit, mentis ductu, ut explicat ira argu- Marsi Ficinus. Dixerunt & aliqui diuinitate mentis corrimento ad Inoli,ex superabundantia maiestatis tacunditate, mentero. Placidi diuinam de se creasse hanc mentem, quae , uocatur: quanis vel da patrem inspicit similitudinem seruare authotis, animam furare uelo de se creare posteriora respicientem ,hinc rationem, poetico. & eam metem ex sua natura praebere & sensuum & appre hensonis seminarium. Et sic mentem unam in omnibus partibus animae, non secus ac idem unusque uultus, in plaribus speculis ordine dispositis,in quibus eu omnia se continuis successionibus generant per ordinem, d iuersis locis conspicitur. Atque si quis observet diligentius, cogno' stet a summo Deo usque ad ut imam rerum faecem,unam se mutuis uinclis religantem & nunquam interrupta con Iliad. θ. nexionem esse Haecque eli illa cathena Homerica aurea ι.ε insem de qua & scribit Macrobius.Ea ratione forsan Cicero,De1n:u S i . naturam communicat & menti,ex qua omnia in corpore . t l. i. & anima illustrentur. Et mentem subdit, in capite uelut tu i l. q. omnibus imperantem,sensibusque,ut ministris, utentem, libr. . de esse po tam . In hoc Aristoteli subscribens,dum ait, Restat nai. anse igitur,ut mens sola ex irinsecus accedat,eaque lola diuinama. e. . sit: nihil enim cum ea communicat actio corporalis. Sic lanctioncs mentis & intellictus, purae sunt & sine corpore:& quere admodum se habent sensibilia ad sensus, ita in a.de anis telligibilia ad intellectum, ut ipse Aristot. annotauit ali- .c. . bin, idque cum propriam functionem exercet. Nam alias illuminatione ueritatis ad omnes extenditur gradus,& per illa: i. docti solent semper altiora petere: maliueto inferorum specus intimos,meditates autem inter extremos, me- idi j sesque deque per scalam feruntur , ut scribit Philo Iuli. desim daeus. In hac nusquam fundus:haec, ut Deus mundi, parui mundi domina. Deus in utroque mundo. mens agitat mo item de toto se corpore miscet. Et mens diuina omnia re git, continet in omni parte,& nulli miscetur,ut aliquo cotineatur, sic mens in suo paruo mundo, ubique & nulli bimixta & comprehensa. Quorum & aliam praestantissima Tosortionem Porphyrius libello insin'lat,dum ait, et δεος
269쪽
ρων μετέχον, id est , Deus ubi tu est,quia nulli bi esse intelligitur, mens ubique,quia nullibi esse intelligitur: &anima ubique, quia & nulli bi esse intelligitur. Sed Deus quidem ubique & nullibi, eorum omnium, quae sunt post ipsum; nam ipsius solum est,ut sit ut uoluerit. Mens quidein Deo ubique est,& nulli bi, in his, quae sunt post ipsum. xt anima in mente,& Deo ubique, & nulli bi in corpore.
Corpus autem,&in anima,&in Deo in mente: omnia namque cum entia tum non entia ex Deo sunt,& in Deo& tamen ipse non est existentia,uel non existentia, nec in
ipsis. Siquidem quia ipse est ubique, erit utique omnia, Scin omnibus:postquam autem & nullibi est , omnia erunt per ipsum δε in ipso,quia ubique ipse.diuersa autem ab ipse,quia ipse in nullo. Sic & mens ubique existit & nullibi, causa est animarum,& animas sequentium,& tamen non ipsa anima, aeque post animam, neque in ipsis. Eo quod non solum sit ubique eorum,quae post ipsam scilicet, mentem, sed & nullibi. Et anima nec corpus, nec in corpore, sed causa corporis, quoniam ubique in corpore existens
alicubi non est.Et denique processus uniuersi in illud desinit, quod neque ubique simul, neque nulli bi esse ualet, sed pro parte diuersorum participat. Hactenus Porphy-R rius,
270쪽
eius, cui ex nostra familia alia quam plurima subn ectere possem:uerum ista de mente dicta sussicient pro explicatione gradus ultimi. Nam forsan de intellectu,& de mente dicemus alibi,quae desiderantur a curiosis, nempe qua in parte corporis mens,uel pars animae praecipua sit, item phantasia & cogitatio, quae nunc tractatio longe abesse ab instituto nostro uidetur,nempe ubi de cognitionis gradu summo agimus Illud tamen in se inma non alienu erit annotare,quaedam ex medijs inserioribus, nempe sensibus, mentem nosse:quaedam etiam per se sine ijs, ut intellectualia. Vnde breuiter colligo, sensum maxime ab intellectu abesse,& errasse eos qui eadem existimarunt,nisi quod accidentaliter homini ob meliorem corporis dispostionem supra animalia aduenisse dicebant. De quibus
sis .esst. I Tho.qui illud improbat quinq; rationibus.
44. q.3. Prim O,quia animalia certas actiones ex senti b. habeat, nullas tamen ex intellectu,ideo similia semper faciut, ut li. 1.eοιra semper eodem modo hirundo nidum. κω α66 Secundo, sensus cognitio est indiui quorum potentia δ sen sitiua recipiente formas indiuiduales: intellectus auteuniuersalium. Tertio, sensus cognitio tantum extendit se ad eorporalia, sine quibus nihil cognoscit ; intellectus incorporalia cognoscit; sicut sapientiam,veritatem, relationes rerum. Quarto, nullus cognoscit seiplum nec suam operationem,uisus non uidet seipsum, nec uidet se uidere, sed hoe superioris potentiae est,ut probatur li. a.deant Intellectus autem cognoscit seipsum,& se intelligere. Quinto,sensus corrumpitur ab excellentia sensibili, intellectus autem non corrumpitur ab intelligiti,quin imo qui intelligit maiora, potest postmodum minora intelligere. Hactenus Tho. igitur a Deo infusa ultra hac men Iem non progreditur natura humana. Verum in hac ultima intelligentia,participat cum angelis creaturis intellectualibus,& cum ipso Deo.Vnde& mens uocata est puritas,& catar, idest,corona numerationum,uel sephi tot sic enim Abraham in lib. sephi tolli putat, per illas ni fallor numerationes. Et sephiroth nouem, perueniri ad . decimam sephiroth , idest rerum authorem , dum scribit