장음표시 사용
451쪽
priuilegium tutelae seu pupillit Id quod affirmat Paulus, in ael.
1 et .vi &idem in ael. 19. de nouationib. subjecta is idem r. tione in AZl. 22. quia non sponte cum tutore pupillus judicio quati contraxit : sicut de d. l. 29. quod alia causa siri nouationis voluntariae,
alia judicij accepti. Quae & ipsa ratio quarto loco in materia separationis bonorum indicatur ae l. 2. Cod. de bonis auct. iu possedi separat.bonor. Et hae quidem genuinae sunt species harum duarum legum
seu Regularum: in argumento videlicet bonorum posscssionis, . bonorumque separationis,& tutelae. Quo quidem etiam persequendι verbum pertinere videatur in l. 87. Nam etsi quaevis actio juris sui persecutio fit,& persecutio quaeque actionis a Ppellatione veniat,l.actionis .cπ.de V. S. attamen actio,petitio 3 persecutio distinguutur, sic ut actio in personam inferri dicatur, petitιo in rem,persecutio in rem vel in personam rei persequendae
gratia,lia tio 28. de oblig. 'MI. proprieque persecutionis verbo extraordinariae persecutioncs continentur, quae non habent juris ordinari j executionem ieecunM IT 8. g. 2.ctar. de 'S. I. Cuius
modi erat olim sideicommissorum persecutio d. g. r. de Vlp. in fragm.t. L I. a. Quomodo dc bonorum possessio definitur, jus persequendi retinendique patrimoni j siue rei quae cuiusque cum moritur fuit,l. 3. g. 2.de bon possess. quae quidem causa cognita pro
tribunali dabatur a. i. g. 2. 3. Quomodo δά separatio impetrari solebat decreto Praetoris LI. in pn de separationis. seu an admi tenda separatio osset, Praetoris vel Praesidis notio erat, nullius alterius, hoc est,eius qui separationem indulturus erat,d.I. l. g.4. Ei hanc verbquoq; separationis petitionem persecutionis verbo interpretes nonnulli recte accipiunt in l.creditores iO.αν. de HS. Denique persecutiones sunt, imploratio offici j Praetorij, non per modum actionis seu petira actione & per formulam, verum cognitione Praetoris S sic res cognitionis. 4. Sic & tutela quoq; ferme iudicio jus suum persequc batur pupillus, Praetore cognoscente, decretumque interponente, ac nominatim cum ad venditionc m bonorum tutoris deuentum erat, Praetore prauit gium ci luci te,construante: de quo,ut dixi,priuilegio,ahorumque quorundam creditorum priuilegiis Paulus eo libro I3. Quaestionum,unde haec lax 87. desumpta est,egidi Ac nominatim de
Popilli priuilegio, quod quidem priuilegium ipse pupillus haberi sed
452쪽
sed ei s successores non habent,l.dabιmusque I9. g. l. in s. m. de reb auctor. iud off. vel de prauilegus creditorumJ & ut Papin. definit l.ex pluribM 42. ar adminis=r.tulor. priuilcgii ni pupilli nec haeredi pupilli datur-: non enam cal: sae sed personae succurritur, quae meruit praecipuum fauorem. Ad de S l. s. 9 iidcm Principes, et .ad i. m. de se sis. Sed nunc finge, ut ad postiemam legis 8 . partem destendamus, pupillum, litem comestatum bane i aeredi quoque pupilli prospicietur ex hac l. Et haec quidem hactenus ile Actore, cuius dcterior condit toper litis contestationem nunquam fis mclior plerumque : deque herede eius , cui si militer prospicitur: E conuerso aduersis haeredem per litis contestationem acti O porrigitur,uque tenetur, ut fine l. 87. dicitur: de quo specialius ad i. I 6 .infη MORA quando admittatur vel non.
L X X X VII l. SCAEVOLA libro quinto struishomim. Nulla intelligitur in ora ibi fieri, ubi nulla.
' id est inanis ubi iustepeti leu exigi non potes puta ι 39 LOR
AD Quaestionem seu tractatum de Mora pertinet haec R.
paritcr ut quinque aliae hoc rii. Rc gulae : puta l. 9.63. IV. Iri. g. x .l . t . Et haec quidcm c o spectat : Quando moram ad mitisse quis intelligatur: Moram, inquam, admig Ist,id est dilationem in re dc bila praestanda inde bite ad mitisse ξ Cuius rei definitio, cum alioquin in secto magis quam in iure consistat, haec tamen inter alias Regula supci co tcncnda est : Moram tum demurn intelligi ab aliquo iactam,si ciuili aliqua obligatione nextis solutioncm moretur e contra quod haec Reg. nosi ra habet in Aiatam moram intelligi,vbs NvLLA petitio es, id est x bi actio inani cst, veluti propter exceptionem , Llecta. de reb. eredit x hi naturalis tantum obligatio contracta cst. Et haec huiusce Reg. sententia est , quod etiam ostendit lexpipspirio IVR
ev. de 'O. unde haec excerpta est.
Huius Reg. speciem ut Leneamus, tria iuris principia prae-
453쪽
L. Motam a reo principali admissam flauaussori quoque nocere : de quo mox&adi. I s. g. 2.m 3. Pupillum line tutoris automate naturaliter tantum obligari, aduersus cum ςnim nulla ciuilis petitio est, t. l. r. de nouatu. sies pupisti, in pnad Tretur. l.cum i d 3.hares, .quando dies ti gat. Nunc fingamus, tu pupil lus anu tutoris tui autoritate Stichum seruum promisisti, me
me fideiussorem in id dedisti: Mox moram admisilli in seruo Araestando : Post moram decessit servias: Quaeritur,an ego fideis iussor propter tuam moram obligatus mu Z Quod negat Scaeuola G. I 17. Dubitandi ratio erat, quia alias moram rei fido. iussori quoque nocere constat t. 9.-8S. ..de V. si qui ' MDμ απ. de usuras I.ss. g. I. isdems'. Io. etar. rem pupuI salv.fore: Verum hanc decidendi rationem apponit SC uola d.ι. in T. Nid fideiutar exinora debitoris obligetur, i debitor jure exigi potuit: quae ipsissima est huius Reg. sententia: Atquin in prmosito' casu principalem reum non nisi naturaliter obligatum, non cis uiliter,quae ciuilis obligatio sola cfficax est ad petitionem: λ- . nique non proprie debitorem csse, utpote a 'lus inuito exigi pe- Aunia non possit,i.lo S. π.de O. qui a vi h. l. diciturin nulla petiatio est.NMutilis enim obligationis hic us est, vi fide usi
rem admittat, ut compensationis aeq4itatem dc indebiti solutiretcntionem inducat, non etiam petitionem. Tandem ita subsumamus seu colligamus , ut mora admissa dicatur a reo Leiusque nomine fidei utar tene Musicivilem obligationem substerni de supponi oportet, non naturalem tantum: nam si iratur iis tantum substernatur, fideiuor in hoc tantara' obligatus est, ut vivo homine promisso conueniatur, vel ex isora sua postea, Iana igitur siccssat inanis interpretum quo rim 3.1m labor, qui de ef ctu motae hanc Reg. accipiunt : De fructibus, inquam, aceessionibus, usuris quo pertinet sane Dinos adlex lecti
tum nonfuisset , quo casu nil mirum est, si sidciuior teneatur, Item
454쪽
Item aduersiis hanc Reg. nil facit, quod multis iuris textimus comprobatur , etsi milla pctitio fiat, moram tamen saepe si ri, quia scilicet ipse dic s sis pe pro homine interpellat : Nil , inquam facit, quia haec verba ubi nuPapetitio Hi,ad ius respicuitar, non ad factiim : est epim sensus hic , ubi debitor jure cxigi non potini, ubi petitio si v actio inanis esset, ut M. Dcia απ.de rib. cr dii. Petitio pro actione h. l.se l. lyses. l. nT. . de V. O. I. amplia, j. rem ratam ha beri. E dc mquc sen sit petere & petitor dicitur. Postrem lim illud monendum superest, totum hoc quod a Scaevola trachitur , traictatum fu i sie occasione sdicti de Iure delibesrandi quod proponitur l.7. cur de fur.Reliber. quo scilicci in tra rempus doliberandi pupilli nomine pollulatum bona interea diminui Praetor vetuit: Diminui, inquam , quo VnqUE n-dem negorij aut nexus genere .Egit quippc Scaeuola libro quinto Quaesi ionum svnde haec Regula dc sumpta est de heredibus,& de hereditate adquirenda , ut docent aliae leges exinde desumptae: puta lex I S. v. deINιuso . o. de comung. cum c n.I. Io. Ocinat. Isti quod instaud pati rLE G i T l M o haeredi quando locis sit.
. LXXXIX. PAVLus libro decimo Quaestionum. Quamdiu possit valere ic stamentum , tamdiu
v haeresse liret. Idem in Tatine.
I Egitimo heredi quando locus sir, definitur hac Reg. cuius
ut tensus apertus es nam dc cadcm alibi sirpe inculcatur, putaa l.quandiu . 9. t. mplarium . l. Tud dubIta/ i 77 .es de r uir. hered l. 3. Co tae impub, Asubs.l.antequam γ .Co commvn. de successos. l. l. Codri Lo. pes et. tis Lex t samento. 2. Cod. unde I bera.) Ita hanc ad diem quaeritur anxie, ad quam nam ipcciem ea proprie rcf renda sit 8 Verum, caetera ex eodem decimo Pauli Quaestionum libro fragmenta ad speciem indo gandam
455쪽
leg. Nempe de legatu egit hoc libro Paulus : rivi proinde sensus
huius Reg. hic tu, quandiu iusta spe vcl interpretatione te Itamentum valere potest, ac proinde hercs rettamentarius , tam- diu legitimum heredem non adna iti et Ec quia non admittitur, ilegata testam c lato adscrip ra sustineri; utpote quorum vis om- .nisso tu tur, si racmo heredum initi tutorum hereditatem sub . ear l. isi .inst.bi. Et sane ad hanc speciem proxime facit, i. Io.deliberat. Irg. ubi agitur de iudicio centumuirali, id eit, ii creditatis petita onc,qua testamentum percellitur, ac proinde& de eLfectu legati. Alioquin & in Tutetas huic Regulae locus eth , l. si quis Iub condit. i I. de testam.tui. si Iutor 9.de tutelae ct ration.di in De AEQV I T A T E injure flectanda.
XC. IDEM PAVLVsJ libro quintodecimo sinuestionum:' In omnibus quidem, maxime tamen in jure AEquitas spectanda sit.
DE . Equitate est haec Pauli Reg. una e quatuor Regulis,quae
hoc tit. de aequitate occurrimi: Tres enim aliae eontinem
tur in I. Marcellin 66M.in ambiguis 83. g. uotiens α.sup. quae Mipsa Pauli fuitὶ dcl.etsi nihili 3xis'. h.t. De aequitate,inquam, dc fauorabili seu benigna interpretatione: non ea quidem aequitate quae in factinuae thionibus in u&curo sequenda est squa de plures Regg. hoc rir Dccurrunt, puta lex s. IO. 4. I. g.1. λεη8s.supr. cr lex 96. I l . I 68.l79. I9a. g. l. Item non de Aequitate, qua leges Medicta commendantur: Non de aequitate extrua scca obueris fronte legem tollente, quae sane legi apud iudices cedit solique Pcincipi reseruata est, ι. i.C. de de quoad L8s9.2sup. Verum deae.Iuitate intrinseca, quae juris alicuius scripti, aperti, ad rem peries seu temperamentum iam νωμα est, de qua fuit in alia specie eadem quaque lex 8S.g. v quam naturalis ratio,aut dubitatio juris alioquin moratur.Quae exempli gratia subuenire iubet ex circumstantiis videlicet quibusdam) aia- uersus solennia juris dict. Lis . Haec scilicet aequitatis species
456쪽
judicis ossicio sectanda relinquitur, imo inculcatur, de hac ι. qui etiam Caeteroquin viva vox est Iuris Ciuilis. qtia singularia magis assiciuntur, ne alioquin leges calumniam pariantur. pen. 4σ.ad exhiben adsumpta videlicet scripti ratione seu anima. In tantum quidem , ut nullum negotiorum genus sit, quod non haec aequitatis species permeet. Quo spectant illa huiusce Reg. In omnibus. In omnibus , inquam, negotiis, priuatis, publicis, quamlibet certis ΔΓ apertis: veluti in contractibus, quasi co tractibus , quo pertinet Hlex 8S. vltimis voluntatibus, quo pertinet etiam lex Id. svrb.t. Et maxime tamen in Iure aequitas spectanda hae l. dicitur. Quod varias interpretationes admittere posse videatur. Ac
prim6 quidem, in iure, ita accipi possit, in juris processu, in solemnibus judiciorum, ubi sane suus est aequitati locus, & judicem aequitas mouere potest, ut idem Paulus ait f. ubicumque 2I. ηπ. de interrogat. Eoque liquido pertinet lex IS .i . 2. In actionibus utilibus tribuendis, ubi jus deficit, i. 2. g. S...de aqu.
piau.are. 3. In jure reddendo & judicando, in judiciis : quo spectat lex placuit. d.de iudic. l. . in f ηπ.de eo quod certo loco: ut ita hic huius quoque Reg. sensus videatur, quo si ibet equidem hominum actus aequitatem spirare, & aequitate sese commendare oportere , sed apprimis judicia, & judicum decreta, de quo est lex 8 l. xsup. Verum tutissima horum verborum iu iure interpretatio haec est, in quaestionibus δέ controuersiis juris, injure interpretando, vel a judice vel a Iurisconsultis : ino modo Cicero Philip. 9. admirabilem Sem, Sulpit, in legibus AE OVl T A TE interpretandis sicientiam fuisse ait, cum non ma Us IUR/S quam iustiti.e consiuitin esset,sir IVS CIVILE ad aequitatem referret. Et ita hoc sensu I v s sciuile scilicet scriptum) hic opponitur priuatis negotiis. Ergo, in iure, id est, in ipsis legibus,& Iuris partibus, veluti Edictis, Senatusconsultis, Constitutionibus interpretan
dis : I. In legibus, ut clara verba legis repugnare videntur: veluti legis x ii. Tabularum: de quo vide Gellium tib. 2o. cap. I. Iex AElia Sentia, ut idem Paulus in t adigere 6.g. quamuis x. de iure patron. ter 'exit,m qui π a quίb.mavum. l. 2 . de adulter. In Edictis interpretandis, i licet I S. π.de rece8tis: l. H. de in im vot. quomodovi alias ipsum Ius Praetorium ab aequitate Coin me datur.
Atque id est, quod monet Quintilianus lib. I. cap.6. in Iuris con-
457쪽
trouersiis quamlibet Ira sit manifesum,non obsturum, contra scrip uis occurri tribus generibuι, scribit: Uno,in quo id seruari semper non posse ex ipso paret: Ergo edi IE QP ITATE , di voluntate pugnandum. H uc
quoque pertinet, quod idem Paulus ait, in aet.2. g. .in f exr.de aqpluu.arc.haec inquitWfrigerat,etsi IVR E deficiamur. Huc pertinet quod in prouerbium abiit, summum iuι, siumma intonar de . quod Aristoteles aequitatem Vocat --νρμου Quod Papinianus in ι. is de tesib., quod legibuι omissum es, non omittendum resisone iudicantis. Denique iuri 3c quidem stricto,
aequitas opponitur.Sic etiam Donatus,m Adelph. Actu I. c. I. OE-quit.u es, quae de IVRE multum remittis. Et haec quidem e multis pauca sufficiant,de aequitate in jure spectanda,qui alioquin tractatus latissime se te diffundit, & ab aliis plenissime illustratus est. Non igitur admittenda hic ea interpretatio, quasi indicetur, in his potissimum spectari aequitatem, quae juris magis sunt q: am facti: quo in censu sunt stipulationes, t. 27.g. 2. π.de pactis: et si alioquin huic interpretationi blandiri videatur argumentum quod Paulus executus est lib. 16. si uasionam, unde haec R. desumpta est , puta de sipulationibus seu de verborum obligationibus i vi & quod dicitur de has quae juris sunt in L IIO. ea .de RO. quae ex eodem libro desumpta est : & ad quam speciem
nonnulli hanc Rego ferunt.Quod minus probo. Pariter ut non probo speciem, i Cuiacius ad Paulum hanc Reg. aptabat ex Lqγι res suas 98.f.m1bι Romae, ατ.deIolutιonib. Neque enim ibi de ulla iuris specie,quae aequitate regatur,agitur. Ergo de ipso iure, seu de legum interpretatione, haec Reg. accipienda est: cuius. modi quoque leges variae,jurisque constitutiones, in argum e to quoque stipulationum memorantur. Vlpianus certe insp. l. v. m. de V O. aliquem subtilitate IURIS obunctum desinit. βed extertioje dolivli posse. Et aperte idem Paulus noller,in Istseruum 9I 6 3 rediit. de U.D. cam veterum consituιionem expcndens, perpo tuara οὐ gationem quotiens culpa interuenit debitoris, subiicit ox
Celio, hanc quaestioinem esse de uno θ - Vs : in quo genere F
remove siti, auctoritate IURIS scienιia perniciose erratur. Quod ad huius i. sententiam omninb facit: pariter ut quod dicitur l. n. ην. ad exh benae logus non oportere Calumniari. Alia ratio est, ubi lex ita aperta est,ut aequirati judicis locum non faciat, nam
tum lex et si dura,seruanda est, ters ιν qui ct a quib. manumis
458쪽
ι. I .de adulte.tum enim ad Principem eundum est . l.C.de legib. Quomodo duritiam lcgis Iuliae, de qua inael prospexit,modcr tus est Imp. in ι.adulterν, Coae de adulter. de quo Iam ad dict.l. 88.
X CI. ID E M Paulusi librosi timodecimo Quaestionum. Quotiens duplici iure desertur alicui successio.
repudiato nouo iure, quod ante defertur, supererit vetus. DE Successoris duplicis concursu eandem in persona, eodem
tempore, ordine succcssuo, gradatim, concurrentis, est haec Pauli Regul. qua quaeritur,si cui successio duplici iure gradatim deferatur, Duplici, inquam, iure, id est, titulo siue capite, utrum uno iure repudiato,alteri quoque is renuntiasse cred tur Et distinguitur inter titulum nouum & titulum veterem: Nempe,repudiato nouo jure,quod ante defertur, superesse vetus : Vt viceversa repudiato veteri jure , etiam nouum amittitur: quod sane definitur l.nec is ι .in plurium 7 o. o l. ιEud dubitari TT.. ..de adquir.hare Haec ut intelligantur, dc genuina species aptari possit, sciendum est: Primum duplici jure saepe successionis jus eandi m in personam concurrere, id est, tam jure veteri, quam nouo. Secundo ius testamentariae successionis nouum ius censeri: Legitimae vero successionis jus, im vetin dici. Pariter Praetoriae successionis jus , jus nouum esse: Civile, vetus : Pariter ut jus succellionis ex Senatusconsultis, veluti ex Tertulliano Oiscia-no,unde legitimi, jus nouum est:& prius defertur,t. I. in f - -- de legitima l.tutelae 7...desapite minut. Vnde cognati, vetus cst. Nempe testamenti causa prior 5 potior est causa intestati: alte ra ab hinc l p. I.quandiu 39. Praetoria, prior ciuili: ex nouis legibus successio, prior & potior ea quae ex veteribus legibuq. Nunc fingamus, legitimus heres meus idemque a me testa mento institutus fuit Sane poteit idem vel bonorum posse G
459쪽
14 COLL. VIII. E QUAEST. PAVLI REGI.
sionem secundum tabulas amplecti, quod utique jus seu titi lus succcssionis nouum jus est & ante defertur,quia in succelli nibus prima semper causa cst testati seu testamenti potest de idem hereditatem consequi ab intestato, iure legitimi, quod natura ipsa S natiuitas dedit, quod utique jus vetus est, sed lex xli. Tab. quod nis vctus est.) Igitur et si illam quae prim bdefertur, id est,nouam rc pudiauerit, haec vetus ei supercrit, ael. II. g. .l.7o. 9 VP . .de a WRhereae Si tamen in fraudem leg tariorum hoc fecerit, non minus tenebitur , atque si ex testa-inen ti, haeres esset: sic quidem, ut Falcidiae beneficium ei competat l. i. g. I. arsi Pu omissa causa tes. cuius Falcidiae occasione Paulus hanc l. proposuisse videri possit': utpote cum libro II. aestionum,unde haec lux desiimpta est, de lege Falcidia egerit : ut ostendit, si modo recte ea habet, Inscriptio legis Nesianius 21. ad ι. Falciae Verum non tam longe res repetenda est:
nam imo hoc quoque libro a T. egit Paulus de legitimis successionibus, de quibus est haec Reg. ut ostendit lex in metallam, de sentent passis resit. ex qua speciem etiam postat Cui acius ad Paulum, in succussione quae defertur ex SCtO. Tertyliano Scorficiano : de quo paulo ante : Idemque g. obsae . exemplum seu speciem potuit in patre praeterito a filio emancipato, cui &querela inofficiosi competit, i. I g.uti. m. si a pareme quu manum o l. I . απ.de inoffiosior quae jus antiquum dicitur δι. I. g.vit. ut Ze bonorum possessio contra tabulas, ibid. quae juris noui est, Mproinde patri prius defertur. Similes species aliae petantur exlsuum heredem Cod de lare delib. l. i. . I l. ατ de successed ino coniuncta l. I ... delegrtimI, l. I. f. . no ad SCons Ter ιι. Coniunctat I. g. v. e. Tandem multa ad hanc Reg. moliuntur interprctes peruerta & nug toria & quidem circa illa verba, quod ante defertur, quibus me morandis vel refutandis Operam impendere piget.
460쪽
I De L i B R A RII errore in transcnbenais verbis.
XCII. SCAEVOLA libro quinto Riston orlim. Si librarius in transscribendis stipulationis vel bis er rasset, nihil nocere, quo minus & reus & fideiussor
. vide Britanii ,' imErιών, id 'est, teneretur.
DE Errore seu Peccato Librarij , Vtrum videlicet error seu peccatum eius in transscribendis nominatim stipulationis verbis in admissiis aliquid noceat Z Quod negatur. Vt g nuinum huius Reg. sensum,genuinam speciem teneamus. Primo tenendum est, de modis contrahendar de tollendae obligationis , & in his de stipulationibus , cautionibus, fidei uis ribus , Ceruidium Scaevolam scuius haec lex est) libro s. Resiponsorum egisse : quod juxta hanc legem docet ex co ipso libro lex S.αν. quando exfacyo.tutor. l. l . de doli mali except. l. I 3I. de WΟ.l. 61.de fideiusni. s. ratam rem hab. Imb dc dc errore pariter egit in l. lor. in s. m. de solution. Sccundo loco vel ba legis expendenda veniunt. Primum igitur Librari3 appellatione hic non librorum scriptorcs βις, ιoIeνιοι accipiendi sunt e multo minus exaudiendi argent aliorum Librari j, qui rationes foeneratae pecuniae apud mensam a priuatis conficiebant & edebant, squod P. Faber conjiciebar, cxisi maris hanc Reg. pertinere ad rit .de edenbo eu editioncm instrumenti in Sed neque librarius hic pro Ut Niah irvi accipiendus est, qui primo exceptori seu παχυλ φω opponitur, velum is ipse exceptor accipiendus est, qui alias libellio dicitur Varroni Papinio: quem h die Notarium vocamus, ut recte Glossa in λαωον, Tabellionem Vertunt Basilica, Graecique alij. Nempe librari j non tantum librorum dicebantur,xta l. 49. tarde operi ben.l. I. g. 6. m. de extraor cogn. uerum etiam pactorum, Contractuum scriptores Crant, Carumque rerum formulas concipere solebant, ut patet
vel cx hac ipsa i De iisdem accipienda & lex moris s. g. Dev de alamis. Denique librarius scriptor est, de quo & Horatius,in arte