장음표시 사용
101쪽
Ioannis XXII; aliae communes dicuntur, quod nou
unius Pontificis, quemadmodum Extravagantes Ioannis XXII, sed complurium continent decretales ab
Urbano ΙU a) usque ad Sixtum IV, quo Pontifi
ce haec collectio privato studio perfecta est 3 . Ea vero dividitur in libros' U, sicut Gregoriana,
ct ejus loca sic laudantur Extra P. rem non no mde dol. 9 contumac. inter commvn. At vero Extra
vagantes Joannis XXII omnes uno Comprehensae sunt libro . atque ita ejus lora indicantur, Extra cum inter nonnullos Ioan. XXII. de verb. signif
1 ntificiar omnes constitutiones post Decretum editae olim Extravagantes dicebantur; quod extra volumen illud vagarentur, & ideo primam earum collectionem Ber- nardus Papiensis Breviarium Extravagantium appellavit. Sed posteaquam in manus hominum pervenit collectio Gregorii IX, cum Decretales in ea comprehensae non amplius vagarentur, & tamen extra primum Iuris corpus conSisterent , Doctores ejus temporis hanc collectionem indica
tes solum vocabulum extra retinuerunt.
1 Antiquissima decretalis, quae occurrit in Extroagantibus, est Urbani IU, si vera est inscriptio in Cap. I Simon. 3ὶ Decretalis omnium novissima est in Cap. 2 derelisu. er venerata Sanet. eaque a Sino IV an. I 83 vulgata fuit.
3. LXXXXI. Atque hi sunt libri illi, vide
licet Decretum , Decretales , Sextus Decretalium Clementina, Extra gantes, quibus in scholis, at inque in foro utimur, & quibus corpus Iuris Canonici Conflatum est.. Sunt in libris singulis Gussa, hoc est commentarii, qui multorum quidem opera exarati sunt, ct qui non majorem habent auctoritatom, quam privati Docioris opinio babere potest in legious explanandis. Coi pus integrum Iuris Canonici Gregorio X111 fontance editum Romae est, diligenterque eme attrin.
102쪽
mus Decretalium. LxxxXU. Atillae. LXXXXVI. Earum species. LXXXXV Is. Distinguuntur a Brevibus . '
rum collectiones . C. Regulae Cancellariae. CI. Earum auctoritas. II. Concilium Tridontinum . CIII. Declarationes Sac. Cons . .gationum Cardinalium.
erum editis libris illis, quos hactenus iecenis Suimus, novae prodierunt, & quotidie in Iucem prodeunt Summorum Pontificum constitutiones, ab solutae sunt etiam, atque ad eum perductaei. Sta tum , in quo nunc sunt Regulae Cancellariae, ha- bitum Concilium Tridentinum, quod non tantum Lutheri praesertim , ct Calvini haereses profligavit, sed multa etiam ecclesiacticae disciplinae capita eo stituit , denique plures etiam a sacris Congrega tionibus Cardinalium, praesertim Concilii Triden tini interpretum, declarationes emissae sunt. Ε his omnibus conficitur Ius novissimum, videlicet jus constitutum post evulgatos libros, quibus cor pus Iuris Canonici constare diximiis.
g. LXXXXIII. Primus Gregorius XIII ani
mum adjecit ad Colligendas constitutiones Summo rum Pontificum, quae post Sixtum 1V in lucem Prodierant, atque id negoeii dedit viris doctis, qui Septimum decretalium emitterent. Sed eo mor tuo, Cum opus adhuc esset inlaetum, illud perst- siendΗm curavit Sixtus V, quo etiam humanis re bus eregio, denique opus integrum absolutum,
103쪽
typis excussum est Clemente VIII Pontifice, qui
cum Cardinalis esset, ex numero illorum fuerat, qui ea in re suam Operam, Studiumque posuerant. Sed obortis. eo in opere difficultatibus ci), visum est supprimere exemplaria, quae nunc rarissima sunt, & gravi emenda pretio reperiri vix possunt.
i Vid. Famam in Cap. eum venissent de judiciasm. 6I , qui rem totam diligenter enarrat . , .
f. LXXXXIV. Iisdem fere temporibus Petrus Matthaeus Iurisconsultus Lugdunensis edidit
Septimum Decretalium ab se privato studio exaraistum; sed hoc opus publica auctoritate Caret, mulista in qo sunt vitia, & plura etiam desiderantur. S. LXXX XU. Sunt igitur extra corpus Iuris Canonici, sed tamen ipsius Iuris partem essiciunt. posteriores decretales Pontificum Romanorum, quae Bulla nuncupantur a Bulla, aut Sigillo vel plumbeo, vel aureo, quod una ex parte imagines exhibet SS. Apostolorum Petri , & Pauli, ex parte autera nomen Pontificis, pendetque ex laniculo, qui interdum sericus, interdum Cannabis est. f. LXXXXVI. Bullae aliae Consistoriales sunt, quae eXpediuntur in Consistorio adhibito consilio Cardinalium, a quibus subscribuntur, & hae aliud praeterea sigillum ad formam crucis habere solent. Aliae vero sunt non consistoriales , quae extra Coninsistorium nullis Cardinalium subscriptionibus emittuntur. Sunt etiam Bulla dimidia, quae tali hoc Vocantur nomine, quod in sigillo impressum non habent nomen Ponti fietis, atque ille feruntur a Pontifice autequam Consecretur.
6. LXXXXVII. Bullae a Brevibus distinguuntur: LIquod haec pro levioribus, illae pro gravio
104쪽
ribus plerumque negotiis dari solent; II. quod lueet
Latino eleganti chara flare, illae charactere Longo. hardi , aut Teutonico scribuntur; III. Brevia per Cardinalem a Secretis Brevium, Bullae in Can el-leria Apostolica expediuntur; IV. Bullae sigillum
habent aureum, vel plumbeum pro ratione eorum, ad quos mittuntur , Brevia sigillum Cerae rubrae, in quo impressa est imago Sancti Petri piscatio- , nem exercentis, unde expediri dicuntur sub annulo Piscatoris; V. denique pro Bullis suboscurae, Crassioresque membranae, pro Brevibus albae, & subti-
1 Vid. Constit. I s. Benedicti XIV. p. e. I
f. LXXΚXVIII. Bullas, sive Extravagantes
Pontificiam constitutiones a S. Leone Μ. usque ad
Sixtum V primus collegit Laertius Cherubinus IC
Romanus, easque Comprehendit uno volumine, quod Bullarium appellavit. Auxit deinceps suum hunc librum constitutionibus Pauli V, ac tertiam quoque parabat Bullarii editionem, qua etiam Ceterae constitutiones postea Iais continerentur. Sed cum re infecta e vita excessiςset, susceptum a Patre opus absolvit Angelus Maria Cherubinus, qui Romae edidit magnum Bullarium Romanum divisum in Tomos quatuor, quibus ComyleXus est omnes constitutiones, quas pater collegerat, ct quas omlserat, 'atque illas in primis, quae post ejus obitum prodierant, usque ad Inno gentium X. Qua tuor his libris quintum addiderunt Angelus a Lantusca , & Paulus a Roma, qui Constitutiones Collegerunt, quae superiori tomo praetermissae, quae inque usque ad Clementem X editae in lucem si rant. T . I, C
105쪽
g. LXXXXI K. Sed ceteris palmam praeripuit Bullarium Magnum, quod non multis ab hinc annis editum Romae est a Hieronymo Mainardo divisum in tomos I 4, quodque omnes continet Bub Ias Summorum Pontificum a Sancto Leone M. usinque ad Clementem XII. Est etiam Bullarium Benedicti XIV, quod ejus Pontificis constitutiones comprehendit, quodque in 4 tomos divisum est;& sunt item Bullae nondum uno libro Comprehensae Clementis XIII, Clementis XIV, a Pii VI, quem diu Deus servet incolumen & Ecclesiae, &nostrum omnium bono . Neque defuerunt qui
Bullarum summam, sive Compendium Conficerent,
qua in re laborarunt Stephanus Quaranta, ct Flavius Cherubinus Laertii filius, ct novissime Alo'sius PGuerra, a quo Tomis quatuor Comprehensa est: Ponti'. Constitationum in Buli. M., ct Rom.
contentiar. , Gr aliunde desumptar. epitome. I Observandum est quod scriberet auctor an. I78..... Regnante Pio VI. P. M. Nota Edit.
f. C. Regulae Cancellariae originem repetunt ab Ioanne XXII, qui primus scripto mandari vinluit has leges; ut iis Apostolica Can ellaria regeretur. Nam antea non scriptis regulis, sed coninsuetudine, ac viva voce ejus negotia expediebantur. Consequentes Pontifices, ac praesertim Ni Iaus V varie auxerunt has regulas, easque perdu Xerunt ad eum statum , in quo nunc sunt. Hodie Cancellariae Regulae numerantur Ia, in quas, Prae ter ceteros, Commentarios scripsit omnium uberri mos , atque accuratissimos , & quatuor tomis com
prehensos Ioannes Baptista Rigantius.
106쪽
g. CL Hae regulae vim obtinent, quamdiu so pes est Pontifex, a quo editae Sunt, atque ut comvalescant, probari, & confirmari debent, quod paulo post creationem ab unoquoque Pontifice fieri s let. His vero derogatum in multis est Per pacta conventa inter Summos Ponti figes, & potentissimos Europae Principes; quae pacta conventa, Sive, ut Voeant, concordata nos in his Institutionibus suo loco indicabimus ig. CIΙ. Concilium Τridentinum indictum est a Paulo III, quo Pontifice decem habitae sunt sesώsiones , octo nimirum Tridenti, & duae Bononiae, quo venerant Concilii Patres fugientes contagioAuem, qua Tridentum premebatur. A Iulio III Tridenti restauratum est, ac sex habitis sessionibus propter bella intermissum. Denique redintegratuia est a Pio IV, novemque celebratis sessionibus an. Is 63 absolutum. Constat sessionibus viginti qui mque; habet unaquaeque sere Sessio partes duas, quarum una Comprehendit Capita, ct Canones, quibus damnantur haereses, & Catholicum dogma Constituitur, altera, quae inscribitur de resarmatione,
habet decreta, quae disciplinam respiciunt i).
Sessio XXIV post editos canones de sacramento matrimonii continet decretum de reformatione matrimonii, quod in decem capita tributum est, dei d-teps capita viginti , & unum decreti de reformatione generatim; sessio autem XXV, praeter alia reformationis capita, complectitur decretum de Regularibus ct Monialibus, quod est digisum in capita viginti duo. i
i) Hujus Concilii historiam docte, accurateque con-rcripsit Ssortia Pallavicinius Cardinalis ειν-. V. Guc. Trid.
107쪽
IOo eontra Pelia suavis narrat onem. Ipsum vero Coneἰl; legitimum, & cecumenicum ab omnibus Orthodoxis hahendum , colendum es & suscipiendum esse praeter Ceteros, ostendit Natalis Alexander Histor. Eccles. t. 9. diss. I art. Is pag. s66 edit. Venet. I 776.
f. CΙΙΙ. Denique ad Ius Canonicum pertinent
etiam declarationes Sae. Congregationum Cardinais Ilum. Sunt autem Congregationes Coetus Cardinais 1ium , quibus a Summo Pontifice Certa negoata n fCenda , ac definienda Commissa sunt. Plures liae sunt, atque earum definitiones vim magnam hahent, & cum consulto Pontifice feruntur, legem constituunt 1 . 1 Vid. Bullam Immensa II . stari V. in Bullari Magn. tom. par. 4 pag. 392. De Congregationibus Cardinalium Iate agit Iacobus Cohellius Notit. Cardinal,
108쪽
De Iure Personarum, deque Laleis, O Clericis
I. Personarum divisio. II. Baptizati Ecclesiae imperio subiiciuntur . III. Cathecument. IV. Hierarchia ordinis , de iuris dictionis .
VI ad VIII Eorum iura, di pri-
S. I. Ut Civile, ita etiam Ius Canonicum pertinent ad Personas, Res, ct Iudicia. Personarum Causa re. Iiqua constituta sunt; itaque a Personis exordiemur. summa personarum divisio est, ut alii ho milium Laici, alii Clerici sint. 1 . Qui divino cultui, & Ecclesiae ministerio ab Episcopo in eo Tum ordinatione, seu consecratione addicti sunt, Clerici d), reliqui Fideles Laici appellantur. Clerici dicuntur a graeco verbo κλπος quod latine sors est, quoniam peculiari modo pertinent ad sortem, atque haereditatem Domini 3); Laici a graeco ve bo λαιος, quod latine populum significat, quoniam Populum, & plebem Ecclesiae constituunt. Est &quoddam tertium genus personarum, quas Eccletiasticas voeamus, cujusmodi sunt Monachi ordinibus non initiati, Moniales, & si qui sunt alii, qui quamquam inter clericos relati non sint, fruum tur tamen privilegiis clericorum ob peculiare vitae genus, quod Erofitentur.
109쪽
Canonicum summam illam personarum divisionem, quam proponit tribonianus g. I Instit. de jur. personar., quod nimirum omnes homines aut liberi sunt, aut servi ; sed olim suos Ecclesia servos habuit, quorum mentio est in Concilio A gailiensi cau. 7 apud Labbaeum colleri. Concirom. y col. I 22, Aurelianensi IV. eau. 9 col. , Emeritcnsi can. 2o col. 322 tom. 7, locisque aliis, &in Decretalibus cap. 3 de rer. permutat. Ec lusiae aervos manumittebat PizelatuS, tamquam Pr urator, non tamquam dominus 3 quoniam dominium Ecclesiae erat proprium, eaque idcirco manumittens dicitur in cap. de servis non ordin. , quia nimirum eius auetoritate manumissio fiebat , lioci acius ipse manumissionis ab Episcopo perage retur. Iusta autem causa opus erat, R sine hac causa manumissi in seivitutem revocabantur, ne quid Ecclesia caperet detrimenti. Concilium Hi Spalense I. cap. I π Σrom. 6 concit. cottici. Labbai eol. 1313, & Emeritensecan. Eo col. 22 tom. 7. Ecclesiae servi debebant operas, atque obsequium Ecclesiae, a qua manumissi fuerant, uti quilibet libertus patrono suo, & hue reserendum cst Concilium Aurelianense IV. col. I 3'. rom. y eit., &Emerit Se ean. Eo col. ς 21 cit. tom. 7, cum hi liberti
ab Ecclesiae patrocinio, aut osscio discedere prohibentur. Quin illud peculiare erat in Ecclesiae Servis, ut non modo Ipsi, qui manumissi suerant, sed etiam eorum Iiberi , sub Ecclesiae patrocinio esse deberent . Concilium Toletanum III. can. 6 apud Balutium lor. eit. ωL Aoo; &EmeritenSe eis. ean. ΣΟ. Ante aetatem Caroli M. triplexerat manumittendi modus, aut coram Principe per denarium , aut in Eeclesia per ehartam, Seu tabulam , aut etiam per privatam epistolam. Μanumissio per denarium in eo erat posita, ut servus manu teneret denarium, quin Princeps jactabat, atque excutiebat, uti habet vetus hujusce manumissionis formula apud Pithoeum Formul. a tiq. in Codie. canon. veter. Eceles. Rom. Num. 4 p. 43 Iedit. raris. I 68 , & in Gloss. Leg. Salic. tu. 28 post Balutium Capitular. Rei Franc. tom. I col. 677 editis Venet. 17 73 & Bignonium ad Marculsum eod. lac. col. 6I atque uti constat ex Marculso Farmular. lib. I cap. 2 2,π in append. cap. 24 apud eumdem Balutium lac. cit. col. 26 , & 3oo, ubi praeceptum, & charta denarialis
Occurrit. Genus hoc manumissionis ex Iege Ripuatia r
Petitur in Capit. Dagoberti Regis n. 1 7 apud Balarium
110쪽
tutar. Rei Franc. e. I col. 28 ed. Veneri An. I 772,
ex Lege Salica a Marculso Ioe. ciri, ex quo recte colligit Bignonius in notis ad illum Marculfi locum col. 6I , manumissionem hanc ex lege Salica, Ripuaria, aut alterius adυentitia gentis processisse . Servi hoc modo manumissi denariales homines, & denariales liberti in Capitularibus Regum Francorum, atque in Legibus Longobardorum appellantur. Huius manumissionis exemplum, praeter Cetera, extat apud Martentum Anec t. t. I p. Io edit. Paris. I 737. Altera manumissio in Ecclesia fiebat per Chartam, ut est in Capit. 6 Caroli M. an. 788 apud Balutium tom. I col. I s 2 edit. eit., qui per chamta m in Ecclesia juxta altare dimissi sunt liberi; e*que erat charta libertatis, quam Dominus a se Scriptam, aut Subscriptam, atque in Ecclesia recitatam manumisso tradebat, aut a se Scriptam tradebat Archidiaconus, si Dominus liberum esse servum ore pronunciaret . Atque
haec illa ipsa est manumissio, quam in Sacrosanetis Ecclesiis fieri dixit Tribonianus f. multis Instit. de Libertis., quamque memorat Constantinus in in L. I . 1 C. de his qui in Eccles. manumitt. , & qui eo modo liberi fi bant , secundum Legem Romanam manumitti dicebantur,
atque ad hanc pertinet Cap. s 8 legis Ripuariorum apud
Balutium Ioc. eis. rem. 2 col. 28. Denique manumittebantur etiam servi per privatam epistolam, aut chartulam,& hinc Gregorius Turonensis Hist. lib. 9 c. 16.ωI. 4so edit. Ruinarii Paris. I 699, narrat, quod Ingoberga Cs riberti Regis Vidua, subitanea agritudine fatigata, mn gravit a faculo, multos per chartulas liberos derelinquens. Servi manumissi per chartulam, aut tabulam, Sive ea privatim esset conscripta , sive publice in Ecclesia recitataehartularii, π tabularii dicebantur, quos Capitulare assis Caroli M. anni 8o3 o. 8 cr 9 apud Balutium Ioc. eis. col. 28 I tom. I es' cap. 7 Pippini ibid. col. 369 disti guit a denarialibus, quorum supra est facta mentio. Hujusmodi manumissionis exemplum est apud Martentumloc. cit. pag. 9Iq. Manumissi in Ecclesia patronam habebant ipsam Ecclesiam, manumissi coram Principe ipsum mincipem; qui vero per epistolam ita manumittebantur , ut nullum obsequium manumissor retineret, defensionem Ecclesiae, aut Principis, aut etiam alterius potentis im- Petrabant , ut esset qui eorum libertatem tueretur, & ab
omni injuria eos vindicaret. Manumissi in Ecclesia ingenui fiebant; ac Romana civitate donabantur ex Constit