장음표시 사용
341쪽
universae corruptionis. Divine quidam : u Nolite plures magistri fieri, fratres mei, selentes quoniam maius ludicium Rumitis ... Muis frena in ore mittimus ad consentiendum nobis, et omne eorpus illorum circumserimus ... Ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Mee quantus ignis quam magnam silvam Ineenditi Et lingua ignis est, universitas iniquitati S , ... insum mctia a gehenua , ... inquietum malum, plenat veneno mortifero l . .
XU. Munt: Expromendi quae cogitaveris, quae Sentias, libertas est divina, adultis iam populis non invidenda. Si aequa
illa sint, conredimus; si mala, negBmus. Nostrorum nutem prudentia , cultus et civilitas, si ex diariorum seriptoribus dimetienda essent, pudore Sussunderemur. Nam, si sapientiam qua .ras , nullam sere invenies: abieeta onmia et plebeia, sententiae ne verba. Paucos si excipias, raros nautes in gurgite v8sto, in
reliquis permanens coniuratio in Deum, in mores, in famillam atque in civitatem: adeo ut nunquam foediora evulgata sint, quam hoe ipso aevo, ab anno scilicet 1848 ad 1852. Acta perstant, exerescunt in dies; leve ludicium et insallibile. Erit ne ergo turpissima haee lieentia, civilitatis mors an subsidium 3 Hae indiget revolutio, sed illam expellit libertas civilis. Iubet enim libertas civilis , ut tuta sint honestorum fama, decus civitatis, mores, religio: qui haec aggrediuntur , non liberi sed liberti-eldae, non civiles sed barbari; non rectores qui haec patiantur,
XIII. Quid ergo pro lure constituendum, ut libertas a licentia Meernatur Rem quaeris, in omni Iure politi eo , perdissicillimam: dum enim et nobis optatissimam fatemur, omniumque pulcher rimam et laudabilem diseeptandi et aeribendi libertatem, nihil novimus illa iniquius et periculosius , si excedat. Si illam itaque nimium meroeas, rem pretiosissimam , iuraque lugentorum at a intelligentiarum auferes e civitate; pestem vero immittes, si illam intemperanter effundas. Quae cum ita sint, generaliora haec constituimus. i. Quacumque censura expers libertas, in ange lorum tantum societate possibilis set, ubi sola detur eleetio inter bonum et mellus ; non vero in hae nostra, ubi pessimo cuique plurima vis. 2. In corruptissimo imperio absoluta libertas este1petenda, ut saltem aequa iura permaneant veritati et salsitati; estque mos perantiquus, ut libertatem laetent dum imperium evertant, illo autem everso, libertatem aggrediantur quae ipsis Diuit tred by Cooste
342쪽
astriam noxia videatur. Corrupis itaque imperio, corrupti eensores eorrupta libertas : quae sit libertas erroris et criminis , captivita
autem veritatis et aequitatis. 3. Censura praeveniens, quae vetat ne mala scripta evulgentur, praeserenda est censurae subsequenti, quae post laeta poenas decernit: eiaculata enim calumnia vel flamma, plaga manet, ignis serpet vel exardescet. 4. Hoc teneant eensores vel iudices: non licere illa essari, quae non liceat agere. Est enim prolatum verbum iam ineoepta actio. 5. In regi me repraesentativo, qualis habetur, scribendi loquendique temperantia est sere impossibilis. Nam amplissimus patet licentiae sons in nationalibus Comitiis, quorum homines eum se populi negotia agere dictitent, omnia quoque audent, quasi ex Suprema populi auctoritate. Quae non minima est huius regiminis deformitas et infelicitas. XIV. Deformitas. Hi enim populorum tribuni, maximi privilegiorum hostes , omnium tamen privilegia in seipsis colligunt, quum se liberos ad licentiam , et inviolabiles deeernunt. Faeta
in oeulis versantur. Qui cum illis non sentiant, contumeliis onerantur, unde Simultates et duella: novum gladiatorum non legumlatorum genus, ut ex iustitiae aula, lactiones, convicia, seandala in populum prosundantur. Honestos quoque eives, quod opinionibus sibi adversos putent, tamquam hostes patriae tradu- eunt ; patria videlicet in seipsis conclusa. Illis nihil sanetum :logitatores enim extemplo facti, se supra leges arbitrantur ;legumlatorum decus et civilem sere humanitatem ignorant vel contemnunt. Quasi caelites laeti, qui populari unda ex imo ad summum delati sunt, principes et reges, religionem eiusque ministros foedissimo ore proseindunt. Boni si adsunt, inter clamorum non argumentorum certamina , obruuntur, ut illa quotidie renoventur: o Pauel tamen boni inerant, qui moesti, inter sui dis similes et moerentes sedebant, et coutagione turpitudinis vehementer permovebantur 1 . . Colligata quoque et conducta adest turba, ex condicto uni plaudens, alteri convicians ; ut ex ipsis nationalibus Comitiis libertas expellatur. Ili ne homines et Ioea, quibus leges et gravissima rei publicae negotia peragantur 7 Ex vero et nudo haec describuntur: aeta consulantur. Posito hors o, petimus an, per omnes Musas, dicendi temperantia aesapientia in gente esse possiti Aceldental in haee sunt, inquies. Θο , reponimus , ex rerum atque Ilominum natura proneis untur: ex esserueseentibus enim populi eleetionibus, ut plebeia
343쪽
quoque legumlatorum capita ennseantur, nonne naturale est ΤXV. Inselieitas. Qualis nempe et quanta est, eluitntem eontinuis agi tempestatibus. Nam, latentibus adversariis, essentia regiminis repraesentati ut est in opinionum lucta: unde scinduntur nationalia comitia in partem dexteram et sinistram , in centra insuper et extrema dexterae item atque sinistrae. Pars extrema sinistrae, ex qua minantia quaelibet et serociora prodibant, altero saeculo Mons sanetus appellabatur ita non myna : nostro, Montem arripuerunt socialistae et communistae. Inde concertationes quibus gens ipsa commovetur, atque cives n elvibus, Datres
a fratribus, a patrihus filii in opposita distrahuntur. Hare ne urbis sortitudo et selieitas, an vero , adireta linguarum licentia, Babylon et pandaemonium Τ Thersitem ducibus convinelentem, et populo blandientem, virgis consutavit prudentissimus lilysi in Iliad. , II. Ses1ὶ; . pugni ictu intersecIt Achilles. ThersitIs, quos parit loquendi et scribendi licentia, quies, felicitas, prudentia, decus, honor, consensio, imperia solvuntur a . XVI. Nihil ergo mirum si hisce elementis consarcinata regimina , monstra haec reipublicae dicta a B limero, post gentium dolores, in absolutam rempublicam convertantur, ut, emenso dolorum cursu, ad quid Vere monarchleum regrediantur.
Neque Britanniam semper obiiciant. Nam neque imperium populi, neque populus est apud Britannos ; sed in duplici aristocratia, auri et sanguinis, sunt omnia fol. Ditissimi imperant, qui veteris moris sunt tenacissimi, utque stabile perstet imperium , eorum iubet utilitas qui ad imperium accedunt: unde illa Britannorum prudentia, ut quum de materiali agitur utilitate , po-
aὶ α Graecorum respublicae inluniis concionis temeritate administran.
pro Flaeeo . Dicendi pramertim immoderata libertas, et contionum licen. i , eoncidentium imperiorum novissimis temporibus suerunt, suntqne h me , non dubia argumenta. Nam loquaciora tempora sunt animisque saetisque remissiora. Sie degener iam Athenienses omnes, et advenae hospites
ad nihil aliud vacabant, a nisi aut dicere aut audire aliquid novi u Aet. Apost. , XVII, 21 7. Ubi vero insipiens loquacitas legibus atque imperiis dominetur, nonne malorum extrema impendent δὶ u G Anglelerre Ia coalition aristoera lique qui est so de contraia irone , inutient la luue aveo sureos .... Des son origine. Ia royaulo a 4ld reelle; cent einquante ans apros son elabiissement, Ia inodalite s' esthri Me en deux paris, dont l'une est devenue la haute arist ratis, i antra D eous iles communes du paysis lGuimi, Essais fur Phist. de France, resume 7. Duplox apiad Anglos aristorratret Rhi populus
344쪽
liticae opiniones eonquieseant. Allbl vero demoeratia pro substantia est; Bristocratia impotens, imbecillis , vel pro forma. Pauperrimi imperium arripiunt vel spirant, quorum interest rerum Summam evertere, quum in politicis conversionibus plurima sperent, nihil habeant quo sibi timeant. Britannino exemplar , excepto reginae nomine, vides in republica Veneta ; nec politica dissimilis. Et qui reginae cultus 3 Quale et quantum sulciendaureligionis studium 7 Hare autem duo, quae maxima sunt regl- minis subsidia, quam alibi desunt, ubi dem raticum elementum regibus et religioni aequaliter se exhibet insensum l Tandem nee contemnendum est discrimen in frigida et ea leuiatrire Britannorum ratione, quae a serventi meridionalium populorum imaginatione longissime distat. Quae simul eollecta ostendunt quam inepte Britanniae exemplo complurimi utantur ; tum quam insidiose Britanniae rectores democrattea regimina appellent sibi similia, utque talia penes omnes gentes tueantur ae laveant. Quorum agendi ratio iniquissime pereat in ius gentium, eum universale quodammodo imperium sibi arrogent, et pedem in alienam domum audacter inserant, et populos in principes concitent. Sed neque firmam vel invidendam Angliae felicitatem, sapientissimi iam Suspicantur. XVII. Ut rem nostram. persciamus, regimen repraeSentativum ex galliea revolutione genitum, atque ex rei publicae et monarchiae laciniis assutum , bellum assert intestinum , quo suavi dissolvitur; revolutio adhuc est, non gentis libertatem Sed factionis triumphum constituens. Illo non imperii abusus pruinenventur , sed imperiorum nervi, unde est ordo , libertas et sortitudo. reciduntur. Ahendendus esserebatur regum absolutismus; sed amplior et plebeior absolutismus, imo despolismus, mutatis solum personis et nominibus , inducebatur. Inde principum et populorum imperia amice consociari dicebantur; et principes aeque ac populi servi lacti sunt. Quum ex novis constitutis regum personae inviolabiles dictae, tune reges ad necem vel ad exilium compulsi. Populorum felicitas et restauratio decantatae:
eontra vero Spoliationes et omnigenae vexationes pernetcte Sunt.
Coacta religio, ut suis ipsa hymnis et ritibus ferret opem et auxilia; sed cito illa quoque in mortis ludicium vorata est ni, iis, qui protestantismum paulo post subdole Impellebant in ea- tholicismum, utrumque deinde compulsabant vel atterebant quodam vago Atque incondito naturalismo vel pantheis . Diuitigod by Corale
345쪽
XVIII. Si haee omnia historiae et oculorum testimonio manifesta sunt; si tam est in promptu mala systematis fides ida systemate enim loquimur , non de personis ; si pro essectibus sunt, corruptio ex alto in imum decidens , imperiorum insirmitas et suctuationes , tempestates populorum , aeris publici dilapidationes , religiosae vexationes, verborum licentia effrenIs et insolens, legumlatorum audax ineptitudo , legum inconstantia earumque Ingens et Onerosa multitudo, quietis demum, felicitatis et libertatis excidium ; si talia, inquam, pro essectibus continuo habita sunt, quid de re sentiendum sit, tutissime atque
a) Mirabilia sunt Helvetii iudicia de regi ine repraesentativo in epistola ad Montesquieu, quae italico sermone exseribimus. α Gili ve lo dissi, e lori lo , mio caro amico : le vostre eombinazioni dei poteri non sanno cheseparare e complicare gli interessi individuali, iuvere di unirii. L 'esem. pio det governo inglese vi ha se lolio : io son iungi dat erederio Perseito . e troppo avrei a diruene su questo punio. Aspeltiamo . eome dictva Lockio at re Guglielmo, che solenni ro vesci, nati dat viai di quella costitutione, ne dichiarino i poricoli. Aspeltiaino che divenendo necessaria is corru lane, sia da Ministri stabilita in tulli i comunt , nli piu saccia arrossir persouas Questo lenam e incoluinciato : si vedano gli mosi mereali delia elerioni . Aliora si xedra it pericolo d' un equilibrio , che si douro rompere ad Ostniora , per accelerare o ritardare i movi menti δ' nna macellina si complicata. Sta la liberta inglese in questa costituetione , o la due o tre buone lingi chenon dipendono da quella ρ Vi consessero, mio eam Presidente , che io non intendo te ricantate distin rioni suile forme dei governi. Io non ne con corhe di due soria: i huoni che aspetii amo ; i eattivi clie consistono net far passare eon direrse arti i denari della parte stovernata nella borsarietis parte storemnante. Cio che gli antichi governi laeevano colla guerra, i moderni lo sanno piu Mevolinente colla Meatita. Credo tultavia alia pos. si hi lita d' vn buon governo, senaa ι' equilibriis delis rostra bilancie. M-rebbo una mare hina semplice e sacile a moversi, Mura tante ruole e con
trappesi, si dissicis a regi larsi per ρι' inetti e in triganti, ehe si precipi
tan vel porerno. Essi vogitono tutio lare , e operare gopra di noi come sud' una materia morta, e rim pastaret a loro grado , senZa consultare ne Ien ire volonia ne i nostri veri inter si : eol che dichiarano Ia loro stol ieraa ed ignoranZa. Ε ilopo cio si meravi gliano che l'eccosso degit abusi ne provochi la risorma: e si incolpano luito e luili, pluit cisto che la gusta loro audacia. det iraeollo dei publici assari . . Quam pgregiel Quod Helvetius praevidebat, nufi laclum conspicimus. Utinam pars magna non fuissemust Ad uberiorem insi per demonstrationem. verbis utemur , intentii Gioberti, non propter hominis auctoritatem, seu propter experientiam et di-Ctorum veritalem : M. La copia e eontrarieta dei dictiori suelle asinint,lee Gaionali , te interruχioni frequenti, ii poco ordiue che regna nello discus
sioni orali, la Brevilli det tempo the impedisce di traltare a solido te ma terie ; la vagherra di veeellare noli a Iausi e di piacore alia parte , e lo
346쪽
lXIX. sententiam nostram non exposuimus modo, Sed demonstravimus , nostra usi libertate, atque ipso adversariorum principio: libertas opinionum. Si vera doeuimus, laetamur in obsequium veritatis , gentiumque utilitatem : si mala, adversa rios obsecramus, ut nobis nihil ultra veritatem cupientibus, severiori ratiocinatione in voluntarium auserant errorem. Unum est quod illi semper obtrudunt: odium libertatis. Nos e contra, libertatis amore, nostra ad amuSsim et acturate protulimus :libertatis nempe civilis, religiosae et politicae, quae ex adversariorum laeto in captivitatem rediguntur. Sed nonne libertas quoque vapulat in monarchia r Libentissime latemur; et ubi eumque lateant vitia, in illa dimicabimus. Nulla ne ergo, sine ultiis,
regiminis forma 7 Tune sane cum erunt sine vitiis homines. Interim vero an aliqua sit regendi species, uultatem et sortitudinem magis Servans eum partium varietate et libertate, hominum autem vitiis minus patens, sincera mente inquiramus.
stesso uis elie hanno molti di partare ali' improvviso , sanno si che s salvo mehi east le dicerie migliori rimcono, a leggerie , de ii, supersciali, gre inite di luoghi eomuni. e meo O nulla insegnano , anche quando perta vivaelia e la maestria dei porgere , secero essetis negli uditori. E allor.eM si tratis d' una serie di deliberazioni che richi nono unit, e accordo , eome puo ua' adunanra numerosa eondurte diri timente 3 Quando oggi si seordano mille particolari delle decisioni prese innanti. e non si antium. gono te avvenire. . Vere quidem et nam ipsae gocietates clandestinae , quarum maxima est prudentia et vis politica, maiora negotia paueissimis fidunt ordinanda et discutienda. Sequitur : a Talunt consondono te assemblee eoimpolo, Perehh lo rappresentano. Ma lal rappresentano h sempre imperseita per la natura delle cose u mane; e diventa illusoria, quando tu hroglio ela eurruttela a' intromettono nelle vietioni. Anehe dove la seelta dei dele. gati via duona, la somma puo diventar ealliva, Perellis in reni compagnia particolare a insinua lo spirita di eorpo e di parte. ehe non di rado pre vale ait' amore dei bene comune ; eos, che i pochi tristi corrumpono glialtri, e i' adunanra , quasi Stato nello Stato , diventa rivale , invece direxere interprete delia naχione. . Hoc sere semper evenit; delegati seipso non gentem repraesentant Addit: α ll retto senso h senipre cosa di poetii, a proprio degli ingegni t piu singolari. I quali soli colgono nelle materie intrieate la realia, e non te apparenae ; soli veggono da Iungl eome il lin-ce , dati' alto come l' aquila . dove che te assemblee van terra terra, e illoro aevme non abbraceia che una piceola prospeltiva. L ingrano non so-vrastando mal di numero, vi 4 sotroeato ualla mediocrita elie prevale eoi voti e mi rumori ... Il ouditio e it senso pratim sono vinii per ordinario dati' abbondanin delle paroIe, e it freno vi si mraura das Im Oni e non dat cervello. Il che ridonda a prosillo e a predominio degli avvocali , eio. della elasse pili destituita di eapacita politica , se la professione sorense non . temperata da altri stii di , it che non accada frequentemente. M Haue ille, post rerum atque hominum p xperimenta.
347쪽
DE OPTIMA REGIMINIS FORMA. I. Definitur optima regiminis forma. H. Unilas deseendit a rapite in
multitudinem, non vieissim. II l. Potestas una atque indixi sibilis, rationo necessitatis; IV. tum utilitatis. V. Verae monarchiae descriptio. VI. Hanc lempora exoptant. VII. Iam qnaestionis extrema sunt vel pura monarchia vel pura dem ratia : huic virlule impares sumus. VIII. Superest monarchia. expolita , libera et liberalis. IX. Lex naturae, non ferrea Rod apta unitas reuius exemplar in Leclesia. X. In hae monarchiae unitas et robur. XI. Mixtum imperium ab Ecelesia repellitur. XII. Unitatem firmat , vim scindit, ecclesiastiea literarchia. XIll. thi dilissima multiplicitas in unitate, atque ordorum libertate. XIV. Vere magnis a Conciliorum Rapientia atque prudentia. V. Non alibi similo vel laudabile imperium. XVI. Dein ratia vel nulla . vel eommnnis atque illustris in Melesia. XVII. Limiles fixi : Melesia M. erit . Ecclesia audiens. XV Il. Auctoritas descendit , non ascondit; in ele. rtionibus gratia, non ius. XIX. Non verita miseris , sed lacta praestat Ee-
I. Imperiorum rerumque publiearum historiam pervolventibus , duplex se offert politicarum commotionum vel tempestatum
origo : potestatis excessus in principibus; in populis vero exces Sus atque Brdor libertatis. Pereat imperans , lura subditorum in se uno coarctans: peccat populus, imperantis lura sibi usurpans : peceat ipsa regiminis forma, si naturaliter discreta imperantis populique iura contra naturam permiserantur. Quum evidentissima haec sint, applicationes quandoque contentionibus subiacent, non exposita principia. Ex eertissimis itaque principiis eriterium hoc inferre licebit: Illa prae omnibus optima est regiminis forma, in qua et caput et partes sua ita iura et discriminia serrant, ut unitas sit in varietate, vitaque floreat in multitudine. II. Exordiamur a capite. Caput in societate politica est imperans : atqui societas, gens nempe vel ei vitas, una est, ut Sana sit atque integra: ergo unum caput vel imperans. Cur 7 Quian unitas unitatem servat . neutissime inquit Augustinus. Sed undenam haec unitas Τ Non illa a multitudine in eaput ascendit, sed a capite essunditur in multitudinem: α Non enim , Pr Mquitur , a multis unum, sed multa ab uno. . Expressius : a Da
348쪽
133 unum, et populus est; tolle unum et turba est 1 . . Fert igitur
naturalis ordo, ut, capite constituto, vivens unitas in membris constituatur, non vero ut ex membris vis atque unitas capitis enascatur. Η nutem ob naturalis vitae necessitatem.
ordo, omniumque partium concors conspiratio, non multos sed unum mundi ducem et moderatorem esse, manifeste ostendunt. Nam si plures mundo praeessent, ordo ille Servari non posset, sed omnia confusione et perturbatione plena essent, dum unu quisque omnia ad suum arbitrium traheret, et adversus alium pugnaret. Ut multos enim esse Deos, nullos esse Deos dicebamus : sle multos rectores, nullos esse rectores dicendum est 2 . .
Eodem sensu philosophus Naglangenus: . Ubi nullum imperium,lbi nullus ordo; ubi poliarehia, sive multorum imperium , ibi seditio 3 . . Capitis unitatem alius inseri philosophus ex naturae lege universali: α In apibus , prinoeps unus est; grues unam sequuntur ordine litterato. Imperator unus est, iudex unus provinciae. Roma, ut condita est, duos fratres simul habere reges non potuit, et parricidio dedicatur 4 . . Unde Lucanus:
Nulla fides regni sociis , oninisque potestas
Impatiens consortis erit . . . Fraterno primi maduerunt sanguine muri.
IV. Prima igitur conditio reipublicae optime constitutae, imperii est unitas atque indivisibilitas , ratione naturalis necessitatis ; deinde ratione utilitatis. Nam a quum Lydiis Croesus imperaret, fratrem in consortium imperii assumpsit. Tune quidam ex Lydiis aeredens dixit: omnium in terra honorum , o Bex , auctor est Sol, nee quidquam extaret in terra , sole non illustrante. At si gemini soles serent, periculum immineret,
ne omnia connagrantia in pessum irent 5 . . M vere flagrantia si siriti Vidimus regna, quum summa rerum divisa est, donec quisque sibi' 'Pηd popularis diceretur rex. Τunc enim , cum capitis omela membra cetera assumpsissent, turbato naturali ordine , defeeit caput et vita. V. Si vero oportet unum esse caput in republiea, non abscissum tamen , aliorumve membrorum ometa usurpans vel despiciens. Est autem veluti abseissum caput, cum unus tam rex vel imperator, vel dux vel praeses, ita omnia ad se pertrahit , ut vitalis actio ex eorpore politico , Sive ex universa
multitudine sere abseedat. Hinc est despotismus vel tyrannis , Diuitigod by Corale
349쪽
in qua, agente capite, membra nihil agunt, sed patiuutur. Ergo undenam nequitas, ordo et vita Haee sent si omnia , et caput et membra, sua loea et munera teneant: si emineat caput in re politica, non tamen quae sunt familiae vel singulo. rum in se uno abripiat, ut nimis frequenter et inverecunde illi audent qui populorum, quasi pupillorum, repraesentantes vel gestores audiunt: si princeps, qui indivisam rerum summam intelligenti ae sorti manu eomprehendit, consilla simul et regendi subsidia ex tota civitate, nemine despecto, conquirat. Hac enim prudentia, et regendi summum ius indivisum manet, ne infirmetur vel intereat; politicae autem sapientiae Iumina et vires conseruntur et coalescunt; plurimaque hona , quae in singulis regiminis speciebus dispertita sunt, colliguntur. Hic regiminis unitas et robur, non setitia illa et imbecilla monarchia quae regnat, non gubernat. Hic decora illa et sapiens aristocratia , non tantum nomine , sed animo atque opere magnistra. Hic non indoeta, et contumax , et sceptra rapiens dem ratia, tumultus miscens , atque expolitam iam civitatem ad novam rusticitatem convertens; sed docilem rectori hus atque institutoribus animum praebens , eorumque Sapientia et auxillis prosl- ciens ; data quoque via , ut qui ex plebe sint animo et viriuis nobiles ad superiora conscendant. Quae via etsi in populari regimine latior videatur, contrnrium tamen experientia edocemur: qui enim apud plebem loquacior atque audentior, ille et sapientior. Contra vero iustus princeps virtutem ex virtute aestimat, atque ubicumque illa sit, per Urocinia , per gradus atque experimenta , ad congrua eam munera perducit: non certe illudenteieiis, quod in plebeio quolibet regimine , ut extemplo vel pictor, vel sutor, legislator stat. VI. Monarchiam descripsimus , qualem politicae conditiones
illam exoptant, quamque ad vitam quiete assemdam , commodiorem magisque idoneam assirmamus et tenemus. Huius propositionis , quae mundum civilem attingit, rationes subiicimus. VII. Monarchiae repraesentativae dum sine sne mutantur et convolvuntur , dum populos vexant et in egestatem coniiciunt, dum a sinceris republicanis pro spuriis transactionibus inter reges
et revolutionem habitis traducuntur ; ostendunt nihil esse medii inter monarehiam absolutam inon despoticam et puram rem publieam. Quaestio politica iam duobus hisce terminis continetur : monarchia pura, vel pura et dem ratica respublica. Sed Diuitigod by Corale
350쪽
335 purae dem ratiae imperium nunquam extitit, numquam sapientibus probatum , Semel a Cicerone, nullis nempe interiretis cupiditatibus; non hominibus propterea, sed Diis aptum imperium dictum a Rousseau . Apud Romanos species aliqua reipublicae emoruerat, cum virtus maxima aderat, vitia sere nulla: eum a iuventus , Simul ae belli patiens erat, in castris per la- rem usu militiam discebat, magisque in decoris armis , et militaribus equis, quam in scortIs atque conviviis, lubidinem
exerrebat ... Domi militiaeque boni mores colebantur e concordia maxima, minima avaritia erat , ius bonumque apud eos non legibus magis, quam natura Valebat. Iurgia, discordias, simultates eum hostibus exercebant: cives cum elvibus de virtute eertabant Iin . . Versis moribus , respublica vertebatur. Iamvero europearum gentium mores, antiquae ne Romanorum simplicitati et concordiae assimilantur, an Subsecutis potius temporibus, quibus odia civilia , seditiones, ambitus , avaritia , turbae, Omnisque generis cupiditates, dum impossibilem rempublicam esse-cerant , unius imperio viam parabant 7 Pluries Roma in Dictatore effugium sibi et praesidium constituerat: cogente rerum neces
sitate , Imperium fuit pro Dictatura lal.
nὶ Quae ad monarchiam inclinant regimina, nonnisi maiori virtute sulciri, atque hac recedente, illa quoque dilabi, disseritur in dialogo ab Augustino et Evodio in Aug. Ipsi homines et populi, eiusne generis rerum sunt, ut interiminutarive non poMint 8 - Evod. Mulahilo plane atque tempori obnoxium hoc genus esse quis dubitet 3 - Aug. Ergo si populus sit benemoratus et gravis, communisque utilitatis diligentissimus custos, in quo unusquisque minoris rem privatam quam publieam pendat, nonne recte lex sertur , qua huic ipsi populo liceat creare sibi magistratus, per quos sua res, idest publiea administraretur - Evod. Recte prorsus. - Aug. Porro si paulatim depravatus idem populus rem privatam rei publicae praeserat, atque habeat venale su rastium, eorruptusque ab eis qui honores amant, regimen in se stagitiosi' eo celeralisque committat, nonne it m recte, si quis tunc extiterit vir honus, qui plurimum possit, adimat huic populo potestatem dandi honores, et in paucorum honorum , vel etiain unius redigat arbitrium 8 - Eτω. Et id recte. - Aug. Cum ergo istae duae leges ita sibi videantur esse contrariae , ut una earum honorum dandorum populo tribuat potestatem , auserat altera ; et eum ista secunda ita lata sit, ut nullo modo ambae in tana civitate simul esse possint; nuin dicemus aliquam earum iniustam esse et serri minime debuisse Evod. Nullo modo. Aug., de Lib. Arb., 6 . Haec sedulo perpendant qui regna ad democratiam impellere student,
dum ipsi cupiditatibus stagrant, in populis autem mores cum religione dis