Iuris naturae et gentium privati et publici fundamenta auctore Gulielmo Audisio

371쪽

ed mola Dei, serris Dei. Hare disserebant conellia, Pari

lenae, Aquisgranense, Moguntinum , annis 829, 836, 388. Η, Me maiori amnitate lungebantur Melesta et Imperium. Hi M. reges ipsi in Capitulari hus, mixtis nempe comitiis, Subserime rstnt. Quam vero hare absunt a nostris , qui larvntam tyranni dem in sua illa Status autonomia Instaurant ae promovent leumdo lotur non iura ferrent divina, iuberet tamen Populorum libertas, ne Ecclesiae auetoritatem principes deSpletant, utque eum illa ex concordi animo et communi sententis iustitiam administrent.

XIII. Salus. Perversis animi assecubus et doetrinis , non minus quam saetis, nisi cohiberentur , salus publiea intereid retur. Atqui doetrinis et assecubus praesertim advigilat Meldi id λ Imperium iis tantum quae patent. Si utriusque opus adspiret, nonne Meurior erit civitas Τ Ηle vero nihil eum Inquisitione mmmune: In haeretieos, veluti reos divinae maiestatis, poenam sanguinis tulerunt imperatores, non Ecclesia; hispanicae Inquisitionis excessus , Pontifices expressis litteris reprobaverunt. Generatim, ut de Inquisitione verbum asseramus , quum illae30rta est, non de aliquo errore, sed de servanda agebatur so-eletate: iam enim extune haereticis communis erat insurrectio in Melestam , in imperia, atque in societatem; quod deinde opus Protestantium plurimae sectae prosecutae Sunt. Ipsa, quam non laudamus, hispanica Inquisitione, a Mauris Hispania libera evasit, nec Protestantismum suscepit, a quo eruentioribus armis et eaedibus subacta suisset. De hae Balmes: a Nostramne nobis

intolerantiam vel seritatem obiicient exteri r Respondemus , dum religiosis bellis Europa sanguine aspergebatur , Hispania erat in pace. Quoad victimas, civilissimas gentes Britanniam et Galliam provocamus, ut suas eorum temporum historias ostendant II et conserant: comparationem non pertimebimus ij. . XIV. Hoc unum volumus: divinam ordinationem, cum po-

ιηνι3. - pulorum utilitate, ut Ecelestae atque Imperii concordia pro gentium publico lure constituatur, lubere et expostulare. Constat exdletis. Nunc addimus: popularia regimina maiori adhue urgeri

necessitnte.

XV. Vigent enim illa virtutibus, ait Μontesquim. Atqui ubinam virtus sine religione 3 Popularia quaeque regimina, vi tutis desectu eonciderunt. Ante et post Crom ellum, a Britannia ingenti atque inemeael conatu democratiam quaestVerat, et non Diuiti Cooste

372쪽

lnvenit, vanitate iam omnia possidente, atque lactione laetionem impellente: in priori linque et damnato regimine iterum e sedit 1ὶ . . Non alia nune ratione , populorum plagis plagas addit democratia pura vel mixta, quia virtus cum religione deseeit. Quod tandem Britannia ipsa intellexit , religionis suae reliquiis firmiter inhaerens; dum alibi novi homines religionem, subdola vel aperta perseeutione insectantes , popularia regimina ad interitum urgent. Imbecillest Britanniam adorant, genuflectunt, et non imitantur. Quis illi e convictum in religionem proseret Τ Αlibi, quodnam vile convicium quod in religionem non recidat 3 Hi autem cum religione virtutem, et cum virtute libertatem perimunt, et eum libertate imperium excidunt. Nee Statum iuvat legibus quamdam scribere religionem: vanitas enim est religio legalis , aeque ae charitas legalis. Res illa est animorum , ad quos legibus humanis nullus patet necessus : suadetur divinitus , non humanitus imperatur. Itaque regimina quae ad dem ratiam inclinant, et religionem oppugnant, non insirmantur , sed mortua sunt: belluam exsolvunt ac nutriunt, nqua devorabuntur. Non suspecta auctoritate concludimns: a Graeciae polluet, in regimine populari, non aliud qunm in virtute, imperandi praesidium agnoverant: nuperi nihil nisi de maehlnts , de commerelis, de divitiis, vel de luxu loquuntur st). . XVI. De concordia igitur generatim servanda inter utramque potestatem , nullum superest dubium : adversa opinio, Guirat latente, miserabile est subterfugium, utrnmque evertens, praetextu mutuae libertatis. Applicationes vero facile occurrent, si bona sides adsit. Nam si Deus in Melesta umbratilem non instituit societatem, quae ad dogmata, Ad mores , ad cultum internum atque externum , neenon ad sdelium correptionem pertinent, ede relasticae iurisdietioni adseribentur. Singillatim vero lura illa removeantur protegendi, cavendi, inspiciendi, subveniendi, prout titulo X exponebantur. Deinde Ecclesiae sarta ac tuta sint sequentia. I. Libera omnium episeoporum et fidelium cum Romano Pontiuee communieatio. Qui enim Ponti stcum ternam dicunt potestatem , vel tyranni sunt, Hen ei instaret Elisabet reginae ; vel scurrae. Quis namque proximior vel intimior, quam pastor ovibus, vel filiis pater 7 2. Libera evangelii praedieatio, errorum expunctio , rerum e lesiasticarum possessio vel administratio , et conciliorum convocatio. 3. Libera in diseiplinis reclesiasticis elerieorum institutio. 4. Libera, ad

373쪽

a5S CAPUT III.

Expromenda eo να evangeliea, votorum professio et associatio e propter e te virtutum exempla, Selentiarum praesidia , viriumque coniuncturum incrementa. 5. Puerorum in fide et mmrinus libera institutio atque educatio: ut iuventus , una simul, in litterariam et moralem sive religiosam vitam componatur πι.ε. Vigentium Melestae legum, nec matrimonialibus exceptis , executio. 7. Coneordatis plena atque sincera sides, ubi adsint. XVII. Nihil non molitum est, ut sacerdotalis et regia potestas , suprema vitae civilis fundamenta, a se invicem visum herentur , fileque facillus oppugnarentur. Ubertissimam inde , nlmIumque miseram fructuum segetem , principes et populi eol-levimus. Tempus esset, ut, unde mala orta sunt, illie remedia asserantur. Bevolutio quae anno 178s a fallaei iurium hominisaeclaratione sumebat exordia, non quiescet nisi principes et gentes regressiantur ad ura Dei.

M Ηomlnes noτι tyrannicam reipublieae vel Status dominationem, quam Plato in sua Republica deseri erat, ubique restaurant. Dogma hoc evitate in republieanorum eodice, Triumviri romant tandide expresserant die II aprilia 184s: α La Republica Romana in nome di Dis e des Popolo. eonsiderando che .la vita e te DeoIMI deli' nomo apparis ono dι diruto alta Melera ed at parae ; che la Societ, non puo ammettere vincoli irre. voeabili ehe allonino da let e restringano in ereti limiti Ia volanta e lyanionadest' vomotu Triumvirato deerela . est. Ita religiosi ordines eorumque vota dissolvebantur, plenissima illa potestate, qua α M vila, te Deolio, lavolonto e r atione deu uomo appartengono ei diritto alia Societor . ciso allo Stato o at Triumvirato. Ex eodem principio illud pronei sectatur tyrrannidis genus, quo omnes βιιι populi vel stiι Status spopulus et Status pro uno accipiuntur

a Statu veluti a patre universali aint educandi. Interim vero Statua ipse pantheismum docet, revolutionem , atheismum et quod fiebat in Gallia, saItem ab anno 183o ad ISM. Est enim constitutum , ut Revolutio eum a iuventutem sibi instituendam arripiat, quo ineoeptum opus ad exitum perdueat. raclesia itaque , et praesertim ordines religiosi, ah educatione erant expellendi. Verum , horam finge intentionem. Ubi eatholici iuvenes, hQme et protestantes timul tollIguntur, quamnam habebunt institutionem p Nullam terio religiosam, imo irreligiosam: etenim praeceptor , qui simul esse nou Potest eatholicus, prolestans vel liebraeus, in litteris tradendis, vestiistoriis, vel scientiis, auditorum interdum ollendat fidem, necesge est. Igitur in patres et filios ineo ullissima est tyrannis, Status exclusiva edueatio in hisce adiunctis. Hoe unum ius est possibile ac legitimum : ubi νι-

stet libertas eultuum, libera institutio et edueario ipsis milibus relicta.

374쪽

TITULUS XII.

DE CONCORDATIS.

. Notio. Il. Coneordatorum initia. III. Omni aevo, Pontilices vl sua cum Principibus ecclesiastica negotia gerunt. IV. Indulta hare et privile. pia : utilitates V. Concordatorum sorma definita sub Nicolao V, et Leone X. VI. Historiae corollaria. VII. Duplex rerum genus quae coneordatis subli. eiuntur. VIII. In primo genere gunt principum ollicia. IX. In altero indulta pontificum. X. Rei cardo, eontrahentium personae. xl. Concordala aetibus internationalibus non sunt aequiparanda. XII. Nulla religiosa autonomia lagentibus eatholicis. XIII. Fallimur dum Anglicanismi frustula ad Melesiam unam atque universalem transferimus: Romae princep . non pontifex, negotia gerit internationalia. XIV. idem cum principe extra Melesiam existente. XV. Obiectio. XVI. Concordata Rummo iure non sunt pacis ηynal-lagmatica. xvlI. Mutuam tamen obligationem pariunt. XVlII. Primatus civilis R. Pontilleum , Dei providentia constituitur.

I. Gesta a summo Pontifice eum imperantibus, elrea res saeras, lus peculiare in gentibus constituentia, Concordata appellantur ; ut, quemadmodum actus sui generis sunt, ita pe- euliari nomine veniant. Ueemus de eorum origine, natura et ut . II. Vix elulli christianae religionis inauguratione peracta a Constantino, Concordatorum initia visa sunt in illis concessionibus , quibus leges ab imperatoribus condebantur de ecclesiastica diset plina, delegata aut vicaria Pontificis auctoritate. Illis enim legibus aut saeus, explicita vel implicita, generalis vel particularis Pontificum sanetio necesserat. Magnum rei documentum extat initio Codicis, ubi Romanum Pontisseem alloquitur Iustinianus : a Quum recta atque irreprehensibilis fides , QUAM PRAEDICAT SANCTA DEI CATHOL CA ET APOSTOLICA ECCL IA , nullo

modo innovationem recipiat; nos sequentes sanctorum Apostolorum , et eorum qui post eos in Saneus Dei e lesiis conversati sunt, dogmata, lustum fore existimavimus, eunetis manifestum sacere , qualiter de fide quae tu nobis est sentiamus , NSISTENT Es et adhaerentes traditioni et confessioni sanetae Dei elesiae eatholicae i). . Non doctor sed discens, non imperans Iliab.Ι,uLI, 5. Sed obsequens filius, prosequitur Iustinianus: a Reddentes honorem APOSTOLIcAE SEDI ET VESTRAE SANcTITATI quod semper nobis in voto et suit et est , et ut D ET PATREM HONORANTES v EST AN BEATITUDINEM , omnia quae ad ecclesiarum statum

pertinent, sestinavimus ad notitiam deserre Vestrae Sanetitatis ... Di ilia 6 by Cooste

375쪽

quae eaput est omnium sanetarum ecclesiarum. Quonam sine r. Quoniam semper nobis scit magnum studium UNITATEM v STRAE APOSTOLICAE REDIs , et statum sanctarum Del ecclesiarum D ibid. CusTODIRE etc. IJ. . Respondet Ioannes laudans et approbans: . Quod , quia apostolicae doetrinae convenit, NosT A AUCTORI-2ὶ luto. TATE confirmamus 2ὶ . . Facultas concedebatur evulgandi leges

ad Ecclesiam pertinentes , harmonia declarabatur , Concordatum peragebatur. III. Eadem luris publici disciplina toto deinde medio aevo BSservabatur ; Ieges vero , quae Ecclesiae stdversarentur, reliciebantur. Ste Oetavo generali concilio Velitum est, ne principes aut duces sareult in episcoporum eleelionibus se immiseerent, at Can. m. neve Ecclesiae libertatem quidquam imminuerent 3ὶ ; Paschalis II, vix a sacrilegis Henrici IV manibus liber, investiturae eoncessionem revocat in Lateranensi Concilio, quam imperatoris violentia extorserat; Leo X, alio Lateranensi Concilio, Basileense eonellia Ium damnat, quod Pragmatiram Sanctionem

de Melesiastica disciplina ediderat, quae a Carolo VII in Galliam illata , Zelum Pil II, Sixti re, Innocentii VIII, Alexandri VI,

et Iulli ΙΙ, vehementer exercuerat. Sed universim Ecclesiae libertatem promovit Tridentinum; Ianoeentlus III leges a prinei pibus in sacros eanones latas abrogavit; iusiurandum sidet e

tholieae adversum, Anglis prohibuit Paulus V; Innocentius X pacis Uesiphalleae pacta nonnulla propulsavit. Deinde Benedietus XIV, Pii VI et VII, in gravissimis eum Imperio discept

tionibus, alla absolute reiecerunt, alia definitis placitis ad eoncordiam adduxerunt. Igitur, tum laederis tum reactionis aevo, quod supra attigimus, sive in approbando, sive in reliciendo , sive in concedendo , Pontineum eum principibus tractatio plurima fuit. Quocumque autem modo, in prosperis atque in adversis , in iure publIeo gentium christianarum , Pontificum nu-ctoritas in gerendis Melestae negotiis vi sua luculenter enituit. t IV. Coneessionum, quibus potius quam concertationibus Pontiuere laetabantur, plurima exempla. Illarum duplex utilitas: I. post lites, animi conscientiarum quiete, Ecclesia et Imperium concordia restetebantur; I. principes ad diligendam et tuendam riclesiam alliciebantur. Bisee rationibus permoti ,

Eugenius IV et Benedictus XIV Venetae reipublicae opiscopum deligendi ac praesentandi privilegium concesserant ; idemque Hispaniarum regibus, aliisque, vario tempore Pontinera. Quae Diuillaec by Corale

376쪽

36ldum agebant hi, ut summi Sacerdotes, de rebus quoque temporalibus , ut principes , tractatus inibant: sle Benedietus XIV

Sardiniae regem pro laudis vicarium suum constituerat, resedivata pensione bis mille Mutorum , quam rex ipse iuraverat, quaeque anno tantum 1851 fuit denegata. Concordati vero nomen lis solum apostolicis indullis vel privilegiis adseriptum, quibus Melestae canones, legis vi, pro aliqua gente temperabantur : quemadmodum inter Nicolaum V et Friderieum III, inter Leonem X et Franciseum I, laetum fuerat. Quo tempore

concordatorum sormn vere svit constituta: rationes et circum instantiae, non indignae ut a nobis recolantur.

V. Eugenius IV, qui Fellet V anti papae successerat, ut commotas Germaniae ecclesias pael restitueret, principes pro Mnestelorum collatione privilegiis pro tempore auxerat. Novis deinde postulationibus interpositis, Nicolaus V, Concordato ha-hlto cum Friderim allisque principibus, rem firmiori et ampliori ratione composuit: se velle unitatis amore prIncipibus, ut filiis, indulgere, sedulo animadvertens. Similiter, abrogata a Lud vico XI Pragmatica Sanctione, renitentibus vero pluribus taleis atque ecclesiastieis ordinibus, totaque Gallia tempestate commota, Bononiam petiit rex Franciscus I, malorum exemplo, Leoni X tunc in Pontistrem electo gratulaturus. Boganti regi assensit Leo , ut Pragmaticae Sanctioni novus rerum ordo , vim legis retinens, subrogaretur. Ulta linque est Constitutio Mero appro-Bante , declarans concessiones ibi, indultus et privilegia impertiri. Sle de ceteris. VI. Concordatorum igitur origine atque historta probatur: l. quae exterius religionem amiciunt, non potuIsse a regibus componi aut gubernari sine Pontificum auctoritate ; 2. haec, veluti nescia, indulta fuisse henemeritis principibus vel gentibus, ut dissidia tollerentur, strictior et suavior cum ApostolIca Sede coniunctio emoresceret, huius denique lege et auctoritate gentes

1lrmo rerum ordine eonquiescerent. Blsee praemissis, euius naturae sint Concordata lacillus apparebit. VII. Actus publiel natura, ex rerum et contrahentium indole definitur. Res , quoad concordata , duplicis sunt generis :aliae intime inhaerent raclesiae, eique necessariae , nee alienandae ; aliae etsi nee veram alienationem accipiant, gratiae tamen favore in Ialeos transseruntur. Prioris generis ea sere sunt,

quae superius recensuimus ij. Secundi generis esset dioecesum DTR.xlaxul. Duili os by Corale

377쪽

nova cireumscriptio vel ordinatio, approbante Ponti flee; de eulus plenitudine pastoralis auctoritas proficiscitur. Benesciorum collationes, praesentationes, reservationes: ille enim beneficiis praesidet , qui omela confert, sellicet Pontifex, eulus est potestatis lura aliqua vel in Ialcos transferre, excepta auctoritate spirituali. Rerum ecclesiasticarum alienationes vel sanationes ; sori ecclesiastiet limites et iudielorum formae; appellationes in propria natione, ut Sedi Apostolicae ultima reservetur. VIII. Discrimen inter duo haee genera in eo est, quod in primo officia principum , in altero pontisseum largitates ordinario contineantur. Si enim principes recta via tne Missent, nunquam de primo genere Concordata inita fuissent. At historia Conmmatorum , historia dolorum i Assieta vel eversa aliquando religione, ut a gallica alterius saeculi republiea, Melestae etiam essenti alla publico laedere Mnelebantur , ut possibilia sanarentur , novoque iure eatholicorum libertas sirmaretur. Est enim religionis conditio , quod saeculi huius rectores sedula mente perpendant, ut sociabilis sit, suoque cultu , pastoribus atque institutionibus libere uti possit: ablata vero ut restituantur, strietae lustitiae omelum est, non terrenae maiestatis henen-elum. Habet itaque Melesia divinum civitatis lus, vel non Iadidendum unquam vel sarciendum. Praeterea nulli bl eius libertas, principum aut populorum os leti libertati, quae naturalibus divinisque legibus non adversetur: nullam respuit regiminis sormam , peregrina in hae vita, sua libertate contenta. Quid illa petebat a cruentissimis imperatoribus , a cruentissima Galliarum republica , nisi ut divinam missionem perageret in terris, unde et homines foetabiliores ipsaque imperia evaderent selieiora Τ Materialia possidet, quia elus ministri et filii cives sunt, civilique ture potiuntur. Societates elandestinae gentes et imperia commovent : quae ndeo insipiens vel barbara hominum potestas Soda- Iitia vetet, quae partam a seipsis civilitatem, pereunt vitae sa-erissolo sustentant ae lavent 7 Prineipes igitur dum Ecclesiam tuentur a Deo institutam, vel revocant expulsam , vel oppreSSam renciunt, sive catholici sint sive aeatholici , divina servantium. Si laudandus Napoleo, Concordato anni 180i , catholicis catholicam restituens Ecclesiam, nihil tamen neque Galliae neque Pontisset de suo elargiebatur, nisi addita a seipso, et reiecta

ab Ecclesia, statuta organiea i articles Organique3 l. IX. In altero rerum genere diximus contineri Pontificum Dioili eo by Gorale

378쪽

gratias et largitates : aliqua scilicet, quae neque ordinis neque iurisdictionis potestatem requirant, per principes exercenda , vel Ecclesiae sorum et disciplinam limitibus et reumseribentia. Si a sentabores principum aucias, Vel Status adoratores, Melesta nullo gaudet soro externo, quin illa spiritus est: eontra, si Melestae naturam , et saeculorum documenta inspicias, quia sociabilis est. Sed non adeo limites sori civilis et ecclesiastici praeelsi sunt, ut declarationes non accipiant: est enim assinitas quaedam utriusque iuris, quae in studiorum quoque ratione a catholicis academiis ubique retenta est. Igitur quotiescumque pactiones de soro vel de Melesiastica disciplina intercesserunt, tura Ecclesiae a prin-eipibus declarata sunt, non ab illis constituta. Ex adverso eon. sensit vel passa est Ecclesia ut nonnulla ad res sacras peru-nenua principibus accederent vel catholicis magistratibus, quasi Suo nomine exercenda. Cum lisque Soeletas sul luris Seenda sit Ecclesia, eumque et rea sacra ius nullum eompetat taleis

imperantibus, ea evidenti ratione quia latet sunt, idest extra Melesiae principatum, oves sellicet et non pastores; si quae huiusmodi vel consuetudinibus vel concordatis adscripta illis fuerint, Pontiueum largitates et privilegia dicenda sunt.

X. Rerum perquirentes naturam quae Concordatis subliciuntur, ad personas delapsi sumus. Hle nervus quaestionis , et cardo quo rei summa continetur. XI. Coneordata haetenus ad gesta internationalia referri visa sunt. Nihil tamen minus reete et vere. Sunt enim nationes veluti personae morales, quarum cum disereta uni iura, mutuam

ineunt Meletatem , ut quae ad pacem , vel ad defensionem, vel ad commercia attinent, liberis pactionibus definiantur. Atqui Christianismus una est Meletas quae gentes et nationes sub uno divino lure et capite complectitur, ut ipsi prinelpes, ex Ambrosio , Imo ex Deo ipso, intra Melesiam sint, non supra Ecclesiam. Henrieus VIII, atque gratiosissima Elisabet elus filia,

catholicos eum Romano Pontifice, veluti cum extraneo principe, quaeumque ratione communicantes , poena capitis multare pol rant ; catholicis autem gentibus communem pratorem ne Patrem, extraneum appellare, idem est ae protestantismum aperto ore profiteri. Atqui hue ventum est: reformatorum labem imis vl- Meribus attraximus t Gentes atque imperia quae eatholico nomine

gloriantur , doctrinis, moribus, legibus, quotidie ad protestantismum delabuntur. Heri adhue legem asserens de abstrahendo Disiligod by Gorale

379쪽

ab Ecelesia matrimonio, alebat Μinister dietus gratiae et iustitiae: α La magistratura non puO ammettere che te leggl intermi Din Ia lu- det paese stano mal amomento di iratisti con chleehesia I . . Quum lille de matrimonii vinculo agatur , quod lure divino Ecclesiae eonereditur , en absurdam quamdam et acatholieam

magistraturam Ist Ministro aliqua fidesὶ , quae legibus internis, internam sive protestantieam constituit ecclesiam, vel saltem praetextu civilis autonomiae, segregat se a communione legis atque Ecclesiae universalis: a In novissimo tempore venient illusores, secundum desideria sua ambulantes in impletatibus. Hi sunt qui segregant gemetipsos, ctnimales, Spiritum non ... Iri, tu' balaentes . Rem ipsBm ex certissimo et divino iure desinimus,

hominum mentem non inquirimus.

XII. Duum ergo universalis societas sit Catholicismus , nullis conelusus terrae limiti hus, sub uno militans summo legislatore ae duce, Romano Pontistoe; nulla quoque interna vel nationalis religiosa antonomia, neque in episcopis , neque a m tiori in magistratibus confingi potest, quin eo ipso, unitatis atque universitatis vinculum abrumpatur. Sero autem et inexperte quidam magistratus, reeedentem ex Germania et Gallia sententiam , de nationali autonomia in Pontificem et Melesiam, ipsi tuentur: ab orbe eatholico damnantur.

XIII. Ex hae magnifica et sublimi catholleae religionis universalitate , quae sit Summi Ponti scis, quae principum persona, manifestissime patet. Ille pater, hi filii: inter quos familiares

habentur relationes, non nationis ad nationem. Dum enim ex iure civill vel polium nationes plurimae constituuntur; ex iure divino, humanis limitibus expuncus, una sit societas. Nos vero sallimur dum politicas distinctiones, necnon Anglicanismi errores et ecclesiarum fractiones, ad excelsam et perpetuam Melestae unitatem plus minusve traducimus. Quaestionis extremaeomprehendentes, in Ponti sice Romano universalem episcopuma rege partieulari secernimus. In lis quae de rebus spiritualibus, iisque adnexis, inter principes catholicos et universalem patrem peraguntur, quum illa in eadem agantur foetetate, nulla Internationalium gestorum imago haberi potest: secus in iis quae de re materiail et civili inter principes et Romae principem sint pactis

XIV. Quid si prinreps contrahens extra Ecclesiam sit 7 Peto an hic, in re spirituali, aliquid de suo in Concordatis Diuiti reo by Corale

380쪽

363 positive eonferre possit Τ Nihil sane: sed simplex illorum exer citium quae a Deo lussa, ex illius arbitrio et potestate subtr,huntur. Ergo neque haec internationalis traetatio vere dici poterit, in qua semper aliquid proprium ex utraque parte comsertur.

XV. Obiicies: quum distinetae et summae sint potestates Melesta et Imperium , collisio autem oriri possit, pactum quo illa aequetur, internationalem formam exhibere. Sed contra , paetum internationale non quilibet est actus quo duae concurrant Summae potestates, verum ille tantum culus materia utriusque potestatis dominio et eompetentiae pariter subiiciatur : quae certe non est spiritualis. In hae propterea principis offleta sunt, rem eum adiunctis exhibere et postulare; pontisseis , sapiens aepaternum ludicium esserre l . Haec si teneas , obligatio tandem ipsa ex reetis iuris prin-elpiis desinlatur. XVI. Quaesitum est an synallagmaticis pactionibus Conco data accenseri possint. Harum natura quum ea sit, ut B eontrahentibus aliquid sui luris ultro citroque in pactum eonseratur ;quumque in re spirituali nihil sul luris habeat princeps quod eontrahenti conserat pontisset; sequitur Conmmata synallagmatteis vel bilateralibus pactis, summo iure, non Boeenseri. Laudabilia quidem principum in religionem beneficia, sed in sacra nihil luris conserunt; publieae utilitates, rationes sunt quibus Pontifices permoventur; Ecclesiae libertas vel defensio , quam prinei pes spondent, o leta sunt ad quae divino iure tenentur. Undequaque igitur , concessa principibus in rebus spiritualibus, lisque amnexis , ex sola Melestae auctoritate prosciscuntur. XVII. Est tamen obligatio utrinque exorta, ea servandi quae promissa sunt: nam et spectabiliores habentur contrahentes, et in gentium oeulis positi, unde honae, non malae improbadique fidei do eumenta expectantur. Acta ipsa hoe demonstrant , inter lecto regio nomine et sacramento. Contrariam et foedifragam doctrinam regibus insusurrans Fehronius, vix auditus fuit: tu plasima enim principibus et gentibus Iracta sides et perluria. Unde vehementer obstupuit et doluit orbis, sive catholleus sive Matholicus, quum anno 1850 a quibusdam legumlatoribus, in Italiae nothus, nulla Concordatis fides habita est. Mutata inquie-hant statuta regni landamentalia. Verum eodem modo religio in novo statuto asservata et commendata est: laustra igitur virea