De spectaculis theatralibus dissertationes duae

발행: 1752년

분량: 446페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

161쪽

1oa D IssERTATIO PRIMA Eeeur hoo Non ob aliam caussem, νι mea fert opinio, nisi ut bina intelligeremur, D eLIMorra RepraesentaIionum pro anarum totidem osse Demoniis actos, non corpore, sedspiritu. Et hoc est, γo utar

documento, ut vobis abominai. one rignas exhibeam Comae dias obseae-xas . Vetusi indicati moris rutionem reddam, ostendens Vritiquori Theatra pabiacum esse daemoniorum receptaculum : Mimor, totidem Consentiarum veneficor : Auditorei, totidem maleficio affectos quoad animam; ita ui tandem solatia illa, quα ωdentur jocosa , vera fasinatae voluntatissim veneficia . III. Ilaec in exordio. Antequam Vero Caussam ingrediatur, Comoediarum , quas improtandas suscipit, enucleate perhibet notionem his verbis: ,, Asor lar chlaro, condanno quelie Commedie , cheis o di Aro natura , o per accidente M opono th le Ueoisa a mal fare. is Di Dro naIura seno tune queue, che in se conlevono o I argomenis to osceno, o parole immodeste, o proposieioni irrelligisse, ο rapis presentcaioni di fati conci: e toti posseno disper accidente queite, is che essendo distranto per auro non contrario si budini eostimi, δε-

is mangano brutrumente maleficiati, cloepossediati neu' anima da is unoDirito maledrato d' Inferno conforea serana . IV. Ut perspicuum argumentum exponam, illas damno Comoedias,quc am natura sua, aut per occidenI commovent Auditores ad malum . nos naturasua tuaesunt, ρ π isse continent aut argumen ium obseaenum ut est res amatoria concupiscentiae permovendae

apta ) aut verba immodesta, aut propositiones irretigiosae, aut turpium ainionum repraesemaIioWι. Per accidenι vero diei Iales possunt, quae cum argumenso alioquin bomi mori I non opposito consent, inquinatae nutuminus sunt actum intermediis, qui jucundi vocantur , sed iurpes sunt ex oppσritione feminarum, quae Iasipe ornatae recitantes , sua r entia suaque loquela aspectui nimium bonefati noxios excisum. Hanc actionum neutralium qualisatem nimis quidem hodie

162쪽

diernis Neatris eommunem, non fecus se antiquis, lacesserepraesenti sermone aggredior, decerno ue, Comoediar isar veneficium esse animarum tremendissimam, vi cujusspectatorer maleficio turpiter inquinatati remanent; nempe tuorum animae obsessae a maledicto inferorum spia

ritu immani prannide vexantur ἀU. Hoc est argumentum , seu propositio , quam demonstrandam assumit in sua Oratione P. Mineri, eamque luculentissimis rationibus evincit . Et primum 1. n. 2. haec habet et is A trὸ capi Ar

is duce Ogni specie di maleficio. A maleficio amatorio, a messeio os D D,e a maleficio sonnifero Tuli sono is ire teste rabios di que so amis bero. II imo dunque maleficio e amatorio , per cui 3I Demonio,, eccisa Perso alauno an assuro sὶ infopportabile, che epimioso unis furore I Commedianti menire rappresentano amor mi su Ie,, se nefanno eon esDDEhe pere neue anime. Amorem dum fingit, ,, insigit. Geua paroti infligo. un termine che ei mostra non solori H ferire, ma Horire altamem e , come appumosuccede neI eas no- is Fro. mperciseehe fra tuite Iepasoni dei noso cuore non ve n' ὸ

,, rebbe rinforare fuere piuti eatene ne Uuoiserragd , viene poss,, in liberia datis Commedie osione, per abilitaria sue fragi. non si paria suI pauo di altro soraetto , ebe di amore . non siodono altriri ιrattati, non ι' intrigono dat incipio, e non sirisiostono fore ais mansere di gruopi dic. , o Hanno pol Urioni duetron pantagginespersuadere alia glo- is ventu questi liberta 1ὸ noemoti dianzi detra : e fono que' suggetti , is in cui rappresentanst tali Amori, e quelli di misi vagitano prine is palmente a rappresentarii . I ggetti, in eui r presentano tali ,, amori sono comunemente persne illusri. Guerrieri, Paladisi ,

,, Principi , Regi: e questrangono impaΣΣisi distro ad una vilissimais femminaceia e e. D L.' altro vaniugio diabolico a ne dipersuadere piu efficacemenis te questa me desima liberta negI'amori, Θ Ufatali rappresentare ,, pur troppo at vivo datis donis medesime asse is patio : alle quali,

,, per che non di rado una tal febbre e continua, non dubitate , cheis ποn ne saniano bene esprimere in alto tuiti i tomi agit oechi de' ,, riguar mi. . . QMd non potest suadere qui talis este Non vuου

163쪽

ro Dis SERTATIO PRIMA A fleorre in udirie, come interpreta S. Anselmo . Ora se non puδ ιοι

- Parii alla Gioventu tanto disposa a concepire flamme s imp ,, dictaia , Parti tulta ornata dat capo sino alis scarpe di mille galeis inventate dulla lascivis p Parii confaeegie confrasi 8 congesti dase, non sustis nepure tra barbari piu sfrontati . senea vergogna 3 E,, perueris, farii Z e Parii e canti a placere. Dice S. Cypriansis che torna piu conto adire un Basilisco, it quai sibili, ehe una domo se , laquai canii. Cujus cantu tolerabilius est audire Basiliscum is sibilantem . S. GDolamo cisas ere , chesii trova tragli auri una

Prmum itaque molestium es amatorium, quo Daemon accendis am

rem .

164쪽

rem oga aliquem adeo PMementem , ut furor potius vidcatur , quom amor. . . Miniones dum inflena fictos amorei reserunt Pulacra pera infligunt . Amorem dum fingit, infligit. Haec vox insuo , non modo vulnus , sed pro undum pulnus indicat, ut in casu nostro ede-nit . Goniam inter omnes animi motus cupido adeo elaenata es, ut Philo phorum praestantiores eampisrenesis loco labeant. Haec auteis fera, quae cohiberisemper vinculis fortioribus intra sua septa deberet , libertate in cimoediis obscoenis donMur, ut fit ad 'age ortior. Non miad in Nemro argumentum, ct sermo, qusim amoriI. Huc a principio ad finem machinationes , Rudis , Iractatus diriguntur,

Aptissmi porro Histriones sunt ad hane perniciosam amoris Incentiam Iuventutisuadendam, tum ob homines amatorra , quot repraesemsint, tum ob feminas, quarum ope utumiar ad breve insiliandum amorem. Hac cupidinis De IaLIoses et uni in 7res misites , Palatia

noI , Principer, Reges , quos pilistac femellae impotenti osse Iu captor , ct phreneticos mirisice depingunt.

Praeterea vatidius, atque fortunatius hoc amoris commercium

promo*ent Miniones, quod mulierum mini serio vivirius delica insque iuud exerceri eutant. uis non agnoscit vim efficaci mam, qua polienis ener isae, quibus cupidinis febris familiaris es ad exprimen- cas flammas, impetus, Iantuores, Olcedines, aliarique sius ossectus insidias, easque adponitum oculis animi ue infligendus Θ acii non potestiuadere qui talis es ὸ Probiὼet S. Paulus, ne mulieres comesonentur in Ecclesia propter periculum , cuisubjacent Auditores , ut interpretatur S. Anselmus . Porro si apud Christianos permissum nones feminam e pulpito de Loino amore siqui, qua tolerari ratione poterit , ut semina escena amoris profani caussam peroret ρ Perores a

judemutem inflammandam, cum Iurasua adeo prouasit ad impuc eas scini Blas eoneipienda1: Peroret, omni a capite ad caiceos poms rum apparatu a laseipia excogitaio phalerata : Peraret facetiis, argutiis , gesibui non ferendis sine pudore inter efferatiores barbarolipses 3 Sed quid dixi, pereret Pe Immo pro libito ιoquatur, ct canas. S. Cyprianus ait minus malum esse ba sum audire, qui Hiiet,

quum feminam, gax canat. Cujus cantu tolerabilius est audire basiliscum sibilantem .... S. Hieroumus nos edoces Daemonum genus reperiri, quorum munus es fodere eanIiones amatorias, ct amatorc sis succendere. Amoribus & amatoriis canticis servientes. Diaboli

165쪽

si primi sint oportet, qui Neatris a sunt, in quibur cantitant μ

renes Viae, eorumdem disipulae, ut iisdem dictent non minus notas, quais perba. si Diaboli curam, ut ς Ionginquis regionibus vocentur , aluntur, mercede conducantur, atque ab ingenti populi assisentia , majori attentione , quam Evangelium in Ecelso, audiantur . Ei ut iam putidum vulnus aliquo obtegatur praetextu , dicitur eas honosor amores canere. Utinam vera excusatio esseti Sed etiamsi

sera Dret, non sufferret. Numquid Dei ibos honestis amores eanere e publico atro mulieri convenit λ Narrat Plutarchus, citonem e Senatu expulisse quemdam Mallium, quod coram Atia propriam uxorem inculari ausus fuisset. Non ergo vel ipsa res honesa omnium oculis , ct auribui.exponenda est. Profecto Iapiens ille Consul, quam iumvis ethnicus, non e Civitate, sed ex universo mundo in exilium egisset feminas suas audaces, quae e publicis Neatris instrumentum manu tenentes sis unt, se cupidine deperire ob anxietudinem sponsi fui, veluti Nuwinis, quod e Glo descensit ad illas beandas. VII. o L altra sectae di Maleficio e deita maleficio ostile, e peressa si fanno si vasti eccidj, che tinuomo solo per nonae Et Zanais nello spazio didue anni si riserisce averuccise piu d 'ollocentois persone co'suoi incantesimi. Tuttavia non si credano gli Strego- is ni di superare te stragi degi' istrioni ne pur net numero, come is non Ie superano nella ferocita: essendo te stragi di questi, stragiis di aninie, la dove te loro sono stragi di corpi, che tosto, o tam ,, di pur halano vn giorno a morire.Per dirqualche cola di unanim, , teria si vasta, tanto che fi raccolga almeno in confuso it numerob, degli uccisi, possiamo assermare, che fra te infinite occasioni pe- is ricolose, da cui gli uomini sono incitati a peccare , non ve n' eis alara , la quale provegga di sὶ grandi arme tuiti i nostii Avversa-M Di ij, come te Commodie scorretieia Sapete, che tre nemici abis biamo terribilissimi, e sono ii Mondo , la Carne, e it Demonio...- ,, ora questo Mondo tanto Opposto alia divina sapieneta, donde riis ceve maggiori Qccorsi per mantenere Ia ri bellione clatuitutior ,, professata alia verita, chedagli asItomi, edalleazioni de Comio ci. a S' introduce presenteniente su i Palchi chi con in ganno, coniniquita , con perfidia, anzi con sacrileghi incanti si sa lastrata.

,, ora a regnare , Ora a Vendi carsi, Ora a Vincere, e con prospera

is larte si vede tuitavia giunto, doue aspiro si malignamente .. Si

166쪽

rappresenta uia giovane, che coningemote stratagem me deludeis Ia custodia di un marito geloso. Si espone uia lenone infame, clieri condanari compera ad altri l' onesta di una Uergine. Si fa con is templar uti duello, come spectacolo degno di riputaZione, di ri- membrat. Ea: esial Zaun Trono ad unaZione proibita dalia lego ge Divina con tanta severita, e fulminata con tante malediatoniis dat te Ecclesiastiche. Si avvilisce come semplicita is continen Z .is Christiana : Si ammira come favieZza una politica empla: si screis dita l' Evangelio , si deride lasede , si deifica la fortuna, si stabiis lis cono quelle massime, che servono di base all'Ateisino . Edis ora con equivocazioni disoneste, ora con ereticali anfibologie sio dipinge la virtu per vietio, ascrivendo it tutio at caso, elogitet is do di mano delia Pro uviden Ea te redini det go verno , per metis terle in mano at fato. Queste sono te operaZioni, questi isensi, ,, questi i s uccessi, che costitui scono bucina parte delle pubbliche, , aZioni repero in quat altra occasioneriescemat meglio at Monis do di stabilire t shoi dogmi, che in quessa delle Commedie, do- is ve si applaude sis i palchi a que'Documenti, che se si proserisero ino plana terra , sarebbero materia giusta di uia gran processo .... M Ne vale opporre, che tali errori sulle scene si fingono , non siis Credono; perche non pero lascia it Mondo di cogiterne ii suo vantaggio, mentre s'introducono a favellare persone, che gli is portano come teli crede sero, e ne hanno gloria Sc. . Dis Piu pei icolosaniente pero ci oppugna la carne , che e l'altro is nostro nimico, mentre che questa ciconabat te di dentro con do is mestica sedietione, ed arma noi medesimi contro Nol. Cio ch

ella ottiene coninvogliarcise inpre pili di nuuvi placeri, sic che, , it cibo di una brama appagata sia fame alI'altra. Ora in questo,, medesimo tradimento da nessula altro passatempo mondano riceve ella maggior laccorso, che dalle commedie Uscene. Prima, peris che nelle attre occasioni ella fa lega solo con qualcheduno dei no-

stri s nsi; ma net Teatro ella si collega con tulit. Alia ermisa ,, singulas sibi vindicavi portiones, dice ii Santo Vescovo Salviano. ,, Gli altri divertimenti, benche cattivi si contentano di una parteis di not. Q at vi Zia lasantasia, quale gli occhi, quale gli oracchi,

is e cosi degi' altri: Ond' e, che te uia senio pecca per ess, l'altro is frattanto puo stare seneta peccato . Ne' Teatri non e cos . si

167쪽

, , Ne Iri, pero nihil horum reatu vacat, quia concupiscentiis anLis mus, ct auditu aures, O aspectu oculi Duuuntur. N. - Teatri Ia,, strage e universalissima, ne vi rimane in no i alcuna poteneta, cheis vada essente di colpa , cio che riesce si manifesso , c he si se vede- ,, de re sino neI buio deli insede ita. Unde Seneca giuia se a di re , clieis per guastare interanaente i costumi, non v'era piu pos Iente inca

, , tesimo gli Spettacoli, i quali col dolcedet placere insinua vano da qualunque banda Ogni viaio neI cuore. Nihia tam damnosumo bonis moribus, quain in aliquo spectaculo de dere; tunc enim peris voluptatem faciatus Piliasubrepunt. Epis. 7. &c.

is Finalmente ii nostro terZo nemico che supera tuiti oli altri, D seia oti neli' atto, almanco nella brama dei nuocere e it Demonio. is Ora questi da'Palchi publici, e des Teatri cava tanto di rendita , is cye gli liene per suoi. Udite ciO che raccolata gravemente Terturuis liano , amne di spaventare i fedeli da si pernicioso traiienimento- ,, Una certa Signora, beta che Cristiana, pure amica piu det place- ,, re, che delia Croce, si lascio tirare dalla curiosita adanda realis Teatro ... Entra te adoso iiDiavolo comincio a tomaentaria is con gran fiereZZa, finche condottaavanti ad un Esorcista, inte-

,, se la vera cagion dei proprio male. Come disse l' Esorcista gri se dando quello spii ito immondo) come ardisti tu d' invadere leis membra di una donna Cristiana , che in virili det Battesimo e dia ,, enuta templo vivo delio Spirito Santo Vuomodo ausus es side- ,, Iem aggressi ὸ Asa ecco la risposta: L' ho fatio secondo Ogni teris mine di giusti Zia: conciosiacche non s ono io Padrone, disse ilri Demonio, di prendere quella fiera, che sta nelle mie bandite p,, In nido eam inveni concludendo, che lescene sieno una tenuia is propriissima deli' Inferno ... Pero mirate , come te rappresent

,, aioni impudiche gli giovino a questo fine, piuche iacunaltra de No Ie sie invenZioni maestre ; aprendo egii ne' Teatri una publica is fluoso per insignore opeccare con pensieri, con parDIe, e con ope- ,, re . Dise S. Gio vanni Grisostomo , che i Teatri sbno adulteriari meditatio, tu itainis exhortoIio, inhonestatis exempla. ori Ed in prima vi s' insegna a peccar colpensiero. A Beria

is meditatio; Gli occhi sono a noi i piu diletti fra tuiti i sensi , piud is lettiat Demonio, it quale non puo negarsi, che si vagita diemis a nostra rovina in diverse guisse. Se ne vale con darci a leggere

is libri

168쪽

is libri ostent. . . Se ne vale, con d irci a contemplare pitture Iasti- ve . . . Se ne vale , con farci incontrar delle seminine or troppori ornate, or malamente coperte .... con tutio cio non riscono gli

ri parti via dat Teatro, ed ecco che si riconaincia nella tua mem D ria unal tra aZione , tanto per te peggiore, quanto piu intima. M s a pectasi ad memoriam redeunt. Ricorrono alla mente i motis ti impuri, che udisti, te facegie, te formole, i gesti audaci, e tuis a testesso divieni e Teatro portatile, e Recitante, e Scena, e Pal- ,, co, e Spellatore , e Soggetto , e cio che tu vuoi &c. VIII.Aliud Mai fletum hostis nuneupatur Quod tos excidia parit,ut unus vir nomine Elauna duorum annorums ιio, ut fertur, plusquam octingentor hominessuis incantationibus peremerit.Nihil ecius non μbi persuadeant Incantatores, se Hylaionumstragem exeedere, ne n mero quidem ,sicuti nee ipsa atrocitare; eum isi animar, uon corpora , quae aut eno, aut fero occumbere tandem certo debeat, oeeidant. Utati uid ex materia adeo vasa delibem, unde confuse saltem Oeeiseram numerus colligatur, asserere possumus inter ivsinitas pericularum oecasiones, quibus homines ad peccandum impelluntur, nullam oecurre re , quae arma adeo Palida a Persariis nostris porrigas , ae comoedias turpes. Neminem latet, tres nos fabere terribilissimos Boses ; Mumdum , Carnem, O Dcmonem .... Mundus autem divinc sapie tia contrarius , unde validiora arma recipit, quibus rebutionem adversus veritatem, quam eontiπenter infectatur, foveat, quam

a Mimorum praesigiis. Hodie in scenam inducitur , qui fraude, iniquitate , perpria, immo sacrilegis incantationibus viam Ibi ad Regnum , ad vindictam, ad victoriam parat: cm prospera forte copervenisse conspicitur , qua anhelasat . Reprcsentatur juvenis , qui arte versuta zelo pi mariti vigilantiam deludit . Infamis leno depingitur, ρri virginis bonestatem pecunia auis emit. Diaeia

Ium coxtemplaπdum proponitur , memoria , c, exi limatione d gnum. Ionitur actio , eum Divina, tum Ecelsu lica lege tanta severitate, em tot maledictis improlata : ut Iutiar deprimitur eoni

mnita Chrisiana: suspicitur utIapientia, impia astutia : infamatur

169쪽

oo D IssERTATIO PRIMA angelium, deridetur fides, in Deam erigitur fortuna: c, tua effu-ra firmantur, quae baser formant Atheimi: c, nune argutiis inbon e sis, nune haereticalibus amphibologiis virtus pro vitio depingitur . Cassi omnia adscribuntur, Divinae Providentiae reximine adempto , Ulud Fato tribuitur . fusmodi sunt operationes, fessa, ct even

ta , quae magnam comσdiarum partem eo iant. Propterea ubinaratio

Mundus solidius sua confirmat dogmata , quam in comoediis, ubi fingestu iliis dogmatis plauditur, quae, si alibi pronunciarentur , gra-pissimae censurae obnoxia forent... Nec es, quod opponas, in senas i, non credi iniusmodi errores, qu=niam non parum heine emolumenti Mundus indipiscitur, eum Histriones ita eosdem pronunciant , aes itus erederent, plaudentibus auditoribus.

Periculosius vero nos caro, alter hosis noster, insectatur dome- sua seditione, nosque contra nor armat. Idque assequitur, dum ita in nobis voluptatissamem acuit, ut faturatio unius appetitionis, sit alte - ius fames . si hac autem prodiIione a nullo alio mundano 'IMio tot caro arma eruit,quot ab obscaenis comoediis. auandoquidem in aliis oc- ea nibur eum aliquo dumtaxat nostro sen haedus init, at in raeatro omnessibi devincit. Alia crimina singulas sibi in nobis vindicant portiones, inquit lib. 6. Salvianus. Cacterasualia , tamet raPa, unicum sensum adoriuntur: Illud inquinat phantusiam, hoe aures, ultu oeulos inscit, oeste de aliis r ita ut si unus sensus peceat, alter conti

neres a peccato queat. D neatris vero nullus fen s reatu vacat,

quia edi concupiscemiis animus, ct auditu aures, ct aspectu oculi polluuntur. In Neatris Ibeter universalis'. a es: nulla ibi facultas

nostra culpae expers evadit, idque adeo est luculentum , ut vel ipsas inter infidelitatis tenebras fuerit cognitum. βuamobrem Seneca Ep. I. pronunciavit, ad corrumpendos penisus more; nullum esse veneficium emacis pectaculis, quae votaptatis dulcedine omni ex parte vitium in cor humanum immittunt. Nihil tam damnosum bonis moxibus, quam in aliquo spectaculo desidere : tum enim per voluptatem iacilius vitia subrepunt &α

Tondem tertius hostis visere ferocior eeteris ' opere, saltem δε- fiderio, Dcmon est. Neatra , c cenas ut udos suos habet, unde ingenter colistis proventus. Audi, quod Tertulitianus de Spectacuc

cap. Σα narrat, ut fideles aspectaculis arceat. Matrona quaedam , quamvis arisiana, tamen usu alii maz I, quam Crucis amatrix ,

170쪽

DE SpECTACu Lis CAP. XIV. mcuriositate eapta TMatrum adiit. Eam invadit Diabolus, ct erudeli 0rannide torques. Ad Excoresiam ducta fuc esumitatis causam agnoscit. Vomodo, clamat Exorcisa , immunde spiritus mulieris risianae corpus, quod Baptismi Pirtute Spiritus Sancti templum es, aegredi ausus es Ius, e quisem , reponit Hie ieci. Theatra enim,

O, Icenc undi meijunt. In meo iιIam inveni. Consat itaque Comae-dias uberrimos esse eampos infernales, unde opuleatiorer reditus Daemones colligunt. Hic omnias a publica aperiunt, ubi adpeeeandum emitations , Perbo, operespectatores docent. uuare merito αυ- δε poreus ait: Theatra sistat adulterii meditatio, turpitudinis exhortatio , inhonestatis exempla

Et primo mens ad peccandum cogitatione inseruitur. Adulterii meditatio . Ocuti sunt nobis omnibus sensibus cariore1. His , ut pote qui sunt ad nosram 'agem aptiorer, praesertim Daemon utitur variis modis. Iisdem utitur, cum nobis obscaenos Iibros legendos aperit . Iifide v utitur, cum laseipui picturas nobis eontemplandas exhibet.

dem utitur , eum eminae , aut nimium ornatae, auι minus tectae obpiam occurrunt. Nihilominus numquam oculi magis Daemonis i

inserpiunt, quam in Theatris, ubi libri vivi sunt, picturae vocales , aspectus eum verbis junctus, Perbaque pipis cantur gestu , plausu, e thura , cantu umphonia. Discedit, inquis Gosesumus, a Theatro sct eontinuo in menIe tua scenα reviviscunt, tantoperniciosiores,quanto inlimiores. Per mentem recurrunt dicteria impudica GDeetiae, argutiae , gestus audaces; ct tumet se tibi factus ea Theatrum inambulans , mimus , ct spectator, Iceno, di pulpitum, quidquid vis cte. IX. is Basti pero fila qui di questo dis ordine, e si concluda piu

is tosto con Tertulliano, che Ie Comedie come riescono in pratticari Ie inventrici di mille scellerateZZe vergognose, cosi cambiano ilis Teatro in uia Templo dedicato a tutii i Diadioli, o almeno a tanti, is quanti sono quelle persone , che v 'intervelagono . Tot illic imis is mundi Spiritus consident, quot homineo copis. De Spectaeia. e. I a.

M E posto cioni egiti orachi puo , che s ei Commedianti provegg is no delle armi piu in vitte inostri nimici, ii Mondo, la Carne, ilis Demonio, nolnsieno tanti mauiordidelle anime, e che quei, clieis gli ascottano si volentieri, non seno tanti amatiati da collocaritis in Chiesa tra gl' Energumeni ia Fuscinatio: nuganIium obscuraι is bona

SEARCH

MENU NAVIGATION