Nobilitas literata liber unus

41쪽

NOBILITAS arbitrans,si quid in his etiam ab aliis usurpaturio suffunicuic relinques iudiciv.uobis cosulens:alios ad haec Prscepta non alligansanugendo autem eandem, quam scribendo, at dicendo rationem,uehemeter qui oportet ut prima cura habeatur rearumdaltera uerborum. Sed ut in scri thendo at inueniendo primum Ora Meinde quibus id consequi rationis

'hus.sic in legendo, primu percurrenidus uniuersus uel liber, uel oratio, uel epistola, uel opus aliquod uni suersum deinde singula cognosceno do,iudicando,ponderando sumen; da in manus,ut ne quid lateat intellientiam e sine qua omnis est fluxissmemoriar incerta obseruatio: sallax imitatio. Quanquam verssorist, occurrere saepe apud scriptores antiquos locara tanta difficultate,

di obscuritate ut lintriligi nullo

modo l

42쪽

modo possint ueriabori utilitas, postquam intellecta sunt, no respondeat quae ego,cum talia sunt,prstera eunda censeo. Memini me,cum ado lescens Louanil mihi domi oratione' 'Roscianam legerem praeter ijsse iis

iam allegoriam de lacu Seruiliano: occum Lutectar eandem publice in terpretarer quoad potui explicasse;& antea Budeu consuluisse.sed tum

meminime etiam hoc consilium dein

disse meis:ut in huiusmodi scopulis sacerent a quod boni aratores in se mente,ct messe faciunt qui spineta, Θ radices arborum alta , saxa Praerupta, arando ct metendo prae tereuntissim pensa fruetum superet, sic etiam illi,nolent ea loca, quae uti liter in praesenti cognosci no possint. ueruntamen ut illi quaecum emolumento possunt fixaeuertunt:et truncatas arbores effodiunto spinas ' evellunt sic etiam illis operaepreM

m cium essetinus sententiis subsis erci

43쪽

NOBILITA squae intelligi possint, etiamsi sint difriciles:&si ab sc iis lumen caeteroruobscuretur. Primus igitur legendi la, Phor in his duobus consistit proxios

retus est ordinis aic collocationis: tertius tractationis .cia uidetur quae principio tanquam in acie aut pomsia disposita sint: quae ad extremum

retenta:qus in medio concinnata. et cum obseruatur quae commemoren

tu copiose: quae breuiter percurrantur:&, suone aliqua repetaturi tum qumsid uerborum generibus. Scse tentiarum formis:&'uMatiψne, atq uiaan quibus sita est omnis S intelligendi ct imitandi, scribendi,

alcidicedi ratio.ad eam. tria Oporraret locorum genera comparare unia rerum qui libri uocantur locorum communium alterum uerborum. tertium artificii,et exemplorum quε artis praecepta repraesentent.Romnec uerborum loci idem prope sunt: quorum distinctio a me indicata estin

44쪽

LITERATA:

in aliis libris Anis loca inde sumuntur unde praecepta hausimus:quio.mnium Optimeatc persectissime ab Aristotele at Cicerone sunt tradis

s.. ta. Omnis uero haec ratio μαλυτικὰ

est de qua spe ex rete audivistis:qua zo et oportet a primis annis instituere: in ea exerceri, ecconstanter pergere: si eos sequi uolumus qui apud Graeco se Romanos doctrinae gloriam obtinuerunt:&- rebvspub.admm strandis habiti sunt sapientes:n5 soratum Rhetores,aut oratores, aut phiolosephos:uerum etiam Consules, ecImperatores, Reges: quos non minus fama doctrinae, quam factorum inc ploria celebrauit. quo magis uituperanda est nostrae nobilitatis barbaraco suetudo,oc agrestis opinio:m qua Plaeriss sint,qui existimant non se satis' ilitares,aim bellicosos haberi: si literarum periti uideantur.quos dOctrinae pudet: morum no pudet: qui

mores cuiusmodi sint in aliquibus.

45쪽

NOBILITA sme pudet commemorare. Quantoris magis laudandu est,m illustri domo, homines nobiles esse:quorum et g nus,& uita,& doctrina consentiunt: qui sumptis aut a maioribus suis,aut melioribus familiis praeci arae uitae exemplis Lipsi exemplum sint,suae post se stirpi:ct caeteros mortale ades similem uirtutem excitent Alcibia in di nobili homini Atheniensi, quid magis obstitit ad ueram gloriam: quam quod Socratis consilio , c . Praeceptis non obtemperauit In ea; πdem antea republica Pericles, qui quid famae oc nominis comparauit:

eius partem maximam eloquentia

atm doctrina sibi arrogatanuis su i - .it C. Iulii Caesaris,noua dominatiordi γῆ tamen eam inuidiam , atque hono,

rumuirorum uituperationem,coma

mentarii eius minuut:in quibus uirstus in eo militaris elucet non tam laoctis eius chlebrataci quam exornata ab ipso suarum literarum monimena

tiss

46쪽

. LITERAT M a tis. Sed ut eo unde digressus sum rea ---- uertar : tria oportet illa, de quibus dictum est, genera habere uolumis quam linguae Latinae commenta multi in manibus sunt hominum: quidam etiam locos congerere et imiae , - Flere conati sunt Omnium rerum:taa men ad memoria utile est,et ad pestectione quenm suos habere a se diges nos locos Doc aliorum inuentis aut addere asiquid,aut detrahere,aut in mutare. Et quoniam de uerborum ,

HV cis, qui ijdem fere sunt cum re ax piaculisa erum saepe alias oc dictum a nobis est,ta scriptum non opus est

hoc loco eadem repetere artis Dosci ex ipsis sumuntur Rhetorum praeceptis:de partibus orationum , degeneribus causarum , argumentaαlionum , Ornamentorum , circumsducstionum. Et quia horum obseruatio ad secundum legendi laborem pertinet , de quo paulo

47쪽

l ante dicere incepimus: oc quia legendi. oc obseruandi,&annotandi conAE iuneta ccontinuata esse tempora debent explicemus paulo copiosius

hanc obseruandi 5 annotandi rationemancipit igitur haec ratio ab anias maduersione,oc comparatione desi- άλλων συβτνσιν Primum enim conasiderandum est: quasilicatur,et quo modo: deinde quoniam una res ara iam petracstationem habet, pro Pter decorum: comparanda praesenseta sunt cum alijs, quae uel ab eodem autore composita sunt , uel ab aliis scriptoribus concinnata. Post hoc biparti tu studium, ad annotationem transeundum , quae sunt animadriuersa,atc intellecta , ea ad artis loσCOS,atc uolumen com portanda ocsuis distinguenda quasi cellulis Andi

Mo notanssi rursus triplex ratio est: una,

48쪽

LITERATA. Memm integros locos describsinusias χta cum eosdem locos paucis uero bis consignamus, quae ἀπτος νιλειωσ enominantur altera cum figuris o-3mnia membra dehniamus,quakd C cendi gratia ἀπισσο νιχα σικάρ ,ppellare soleo. Vt σχ'ματισμοὶ autorum sint nostrae uero delineationes απο-

.r ei haec ratio est. sed usurpata quo σα dam in Graecia ait Italia, a dialectioxia cis S rhetoricis mauisti Nam Aristotelici conclusionum genera, e pugnas propositionum saguris distin3uunt: ec rhetores circuitus ι

nant Graeci etiam scriptorum at TC

oratorum ποσοικοδομα rite nominat:TI 5c Antonius hi sitoria exaedificatio, nis meminit, libro secundo de oraraa ritore. Quae Omnia ut ipsa etiam aedia oz Orficia posistunt delineati ut fundamen da appareant,tecta extent, uestibula conspiciantur,conclauia distinguan

49쪽

N BILITA nar,ianuae, o senestrae, e columnae. caeteraec partes ob oculos artificiose ponantur, ec uniuersa structura appareat:cuiusmodi etiam in edin catione uerboru in Albutio oc Crasis , Lucilius o Scaevola animata

uerterunt.

Quam lepide lixis compostae, ut tesserula omnin aete pauimento,uis emblemate vermissato crusum habeo generum,ne rhetorsero lusis.

Ergo delineemus in m illam, mupud Ciceronem trium membrorum compraehensionem .Quae res incius: ea late duae plurimum possunt: mem-hrum est unum quatuordecim solabarum.Sequitur tuum, quod totidem est relatum syllabis:hae contra nos ambae faciunt in hoc tempore. Tntium breuius est,decem syllabis curtatum: summa gratia 5 eloquentia Hermogenes hoc geranus triangulo ισοσκελει ero

sto notabat. Sed quoniam h reuius illud membrum

aliquando

50쪽

aliquando rimum collocatur,aliquando in medio accommodate ad mentis auriumc iudicium interpo nitur:tribus etiam explicatis lineis

potest designaruduabus aequalibus

tertia breuiore,

Eadem ratio teneri potest in eo m. plexionibus duoru Sc quatuor membrorum: eadem in longioribus cirracumductionibus, de quibus in rhe, toricis audivistis. Nem difficile mihi esset plurima exempla proporanere:si ferrent librarii, ct huius esset - loci. Aliud etiam tempus haec traractatio desiderat nunc uobis hanc rationem quasi procul ostendere fa tis est: praesertim cum similia ex me aliqua do cognoueritis. Sed no compraehensio solum,ec ambitus sententi rum hoc modo: ueram Luam