장음표시 사용
151쪽
DI spvΤΑΤ. DE VIR T. MOR. LIB. II. 33
conspiciatur in austro. Igitur,si cuique orbi debetur, ut Aristoteles aitymotus peculiaris, unus quidem erit,quo primum mobile circumagitur misis stiri. ab ortu in occasum: alter vero, quo O auus impingitur ab occasu in ortum: ut hi duo binos tantum modo motus habeam iuxta Ptolemaei nu- merum S motum. Secundum vero Thebitii Opinionem, motus, qui tribuitur octauo orbi, non circulari motu, s ed nutante potius, ac ut nonnulli aiunt trepidante mouetuc: ut duo certa puncta diametralia . complet os circa capita arietis & labrae primi Orbis paruos circulo describant.
152쪽
Verem si decretum Ptoleman sequi volumus . dicemus , motum stellato coelo tributum esse eum,quo orbis ab occasi mouetur in ortum, ut compleat circuitionis munus super axe & polis aliis a polis, in qai bus diurnus motus essicitur. Si vero Thebitio assistemus, non putabimus orbem in gyrum torqueri, sed agitari tantum, ac concuti ut reli qua irbis punta, praeterquam duo illadiametralia, non describant cir- los, sed potius nutent.l Itaque sine orbiculari motu deferatur octauus, ut Ptolemaeus voluitI siue trepidario concutiatur, ut autumat Α-rabs,his duobus orbibus duos tantummodo motus esse, fatendum est.
Aturni sphaera sub octauo coelo conuertitur: constat enim ex tribus orbibus, quorum extimus convexa seperfici
qua a concavo octaui orbis continetur,concentricus mun-uo est eccentricus vero aperficie concaua: ε diueris intimi s
153쪽
timus orbis, nam superficie concaua concentricus est, couexa vero eccetricus.Et hi duo orbes,extimus scilicet atque intimus, augem Saturni ut hodie dicun6deferentes nuncupantur. Est autem aux punctum excelsius ipsius deferentis, quod maxime abscedit re distat a centro mundi. Hoc Ptolemaeus appellat amisi se μέγε σν, id est, abscessum maximum. At punctum centro propinquius, oppositum augis dicitur.Torquentur autem hi duo orbes ad motum octauaeiphqraelaper axe S polis orbitae siue ut nunc dicunt eclipticae ipsius octavae : ut semper pars angustior orbis, sub alterius parte ampliore volvatur ab occasu in ortum. otidietamen fitur coelum totum abortu in occasum. in rei hos duos orbesutrinque centricus alvis orbis reuoluitur super axe proprio axem signi seri secans, cuius poli distant apolis signiferi dii antia inae quali propter ipsius inclinationem ,&cut sic dixerim remotionem a centro reo quod sectio axium in eorum medio non est i sed potius extra. Porro hic orbis epicyclum deserens appellatur i mniam in eo sphaeriuacircumagitur, in qua planeta defixus duplicam btu movetur, uno quidem in superiori parte secundum signorum seria hi, contra veno in infectiori. Quare dum commeat planeta secundum signorum seriem, ut motus eius circa epicyclum addat supra motum centri ipsius, videlicet epicycliternix dicitur veloxque: contra verci tardus, si minus minuit,quam illuci addat. At cum tantum minuit , qaiamum centrum addat,consistens: sed si pluoninuit,quam illud pr ed atur, retrogradus. Eodem quoque modo coelum ii tot orhcs .inii sum est , & a Saturni coelo continetur: Martis e nisi esum itidem. Nam hi tres superiores planetae una atque ea disclege ferunt urna suis scilicet orbibus, pigrior tamen alter altero est. Saturnus enim iuxta lignorum seriem duobus fere momentis quotidie pergit: Iupiter quinque : Mars fere triginta:& se inuicem continent complexu attiguor ut contiexa superficies unius sub alterius concaua aequali semper ac leni contactu moveatur. Nouem igitur orbes hi tres superiores habent & tres sphaerulas. Unicuique orbi & sphaerulae se unctus ac proprius est attributus motus, praeterquam epicyclo, cui duplex longitudini, scilicet Miatitudinis de- betur motus. Nare duodecim eis debentur motus. Nam circulus ille.
aut epicycli decentem Arar, non orbis est proprius; nec xcipia consiens, sed potius imaginarius circulus est; qui dicitur aequansiquoniam Hotus centri ipsius epicycli moderatur &aequat. At si motus epicycliin latitudinem pergens esset alius a motu quo in longitudinem is mouetur,erunt Oomino quindecim - .
154쪽
De Sol eisque orbibus ac motu., ' CAP. V. Vb Marte Sol inter planetas medius peragit suos cursus,
i nec iniuria,tanquam mundi cor a Deo optimo maximo' ita constitutus ut lucem syderibus tribuat, discutiatque: rerum omnium tenebras. Insunt autem globo Solis tres Orbes, quorum alter quidem est extimus, alter vero intimus, & inter hos medius ex omni parte eccentricus: in quo Sol ipse defixus ilicem mundo ministrat. Omnes hi orbes continent & continentur: nam extimus,qua parte conuexam habet superficien , continetur a Marte,concaua autem superficie continet mediu. In timus sua superficie convexa continetur a medio, at sua concaua amplectiturvenerem. Praeterea ab extimo intimus est undequat diuersus,
155쪽
DISPUTAT. DE VIR T. MOR. LIB. II. 2
Qui enim ille est amplior, hic arctior peregrat: amplior autem, ubi ille
arctior. Rursus qua parte ille eccentricus , hic mundo concentricus: contra vero,qua ille concentricus, hic eccentricus. In motu tamen sunt usque adeo concordes,ut semper unius pars arctior sub alterius ampliore volvatur. Appellantur autem deserentes augem Solis, mouentur psicut & caeteri orbes deferentes auges trium superiorum, ab occidente
in orientem instar orbis octaui. At medius, qui egressae cuspidis etiam appellatur, mouetur super axeor polis propriis iuxta signorum seriem diebus singulis fere momentis nouem dc quinquaginta; ut totum signiferum in trecentis sexaginta quinque diebus, & horis paulo minus sex perambulet per suam eclipticam: a cuius seperficie punctum illud ex celsius, sive 3ux Solis nunquam egreditur. Gorundam autem aliorum
planetarum auges modo austrum Versus, modo ad septentrionem de .clinant: iccirco auges septentrionales dicuntur atque etiam australes. Itaque cum per tres Oi bes solis motus efficiatur , tres huic globo motus esse crodendum est,ut unicuiq; orbi suus proprius motus tribuatur. I
156쪽
De Venere, eiusque motibi . CAP. VI.
Eneris calum diximus contineri a concavo Solis in. 'timi. Sunt etiam&ipsi globo tres orbes, inest praeterea epicyclus instar superiorum trium. Attamen punctum excelsius Veneris, quod aux dicitur, est in eodem loco ligniferi, in quo ost aux Solis, secundum longitudinem, non autem secundum latitudinem. Quippe cum auxSolis in ipsius orbita semper sit: aux vero Veneris semper exorbitate printerquam in anno bis tantum, dum videlicet centrum epicycli in altero nodorum constituitur : in quibus superficies eccentrici una erit cum si perfici ecci pticae Differt tamen a superioribus, quia auges superiorum scptentrionem possident. Veneris autem aux persaepe pergit in austrum. Conuenit prςterea motus d cferentis epicyclum veneris cum motu deserentium epicyclos trium superiorum; quoniam iuxta positionem signorium supra centro aequantis mouentur aequaliteri attamen in tempore differunt. Nam Veneris motus eum Sole congruit, sup riorum vero minime. Accedit ad hoc, quod venus plerunque triplicem habet latitudinem, unam scilicet a deferente : quoniam nunc versus aquilonem assurgit, nunc proclinat in austrum;&huiusmodi motus deuiatio dicitur a recentioribus: aliam habet ex parte inclinationis di metri ductae per augem veram & ipsius augis oppositum, & haec dicitur inclinatio: tertiam gratia reflexionis, qua diameter superficiei epicycli per longitudines medias utrinque a vera auge epicycli aeque dii tantes protraua reflectitur. Nam superficies defetentis in latitudinem mouetur modo ad septenrrionem, modo ad meridiem super diametro mundi cuius motu ambos polos ab auge aequantis nonaginta gr ibus di stare compertum est, & a nonnullis caput & cauda, a nonnullis etiam nodi appellantur. illud praeterea non omittendum , quod huiusmodi motus per latera ea ratione respondet motui centri epicycli: ut quando ipsi us epicycli centrum fuerit in aliquo nodorum, scilicet dillans ab auae aequantis nonaginta gradibus, deperdatur id, quod est in amplum diffulum, quae dicta est deuiatio deferentis. Imino potius tota eius Q. pe Dies ita est in superficie eclipticae, ut una tantum esse videatur. At
recedςte epicycli centro a nodo, quem diximus statim id quod ex am-- plo erat corriuatum in archum, ampliari incipit; ita ut dimidium eius,in
quod epicycli centrum ingreditur,in Venere . idem scandit ad aquilonem, in Mercurio semper procumbit ad austrum, ec augetur grad. tim Diqiligod by Corale
157쪽
tim ampla illadiffusio, donec epicycli centrum ad deferentis augem,
vel ad oppositum eius peruenerit. QNic tunc maxime effundetur in amplum, &in Venere quidem momenta decem&septem, in Mercurio vero quinque di quadraginta. Vlterius tamen procedente motu coarctatur paulatim diffuso illa, quousque centrum epicvili in alium: nodum peruenerit; ubi etiam nulla erit ampla diffusior sed stipei si ies eccentrici cum superficie solaris viae perinde erit,ut una. Rursus post- ea iterum omnia sent, ut prius. 'Apparet igitur ex his: polo, d scien- , tis modo accedere, modo recedere a posis eclipticae propter distuli o-i nes, quas Giximus. t Ergo non temere cxistimandus erit alἱus orbis con- centricus mundo, alios prius' dictos orbes amplectens: ad cuius motum nutatio atque' diffusio, de qua supra dieiuna est, accidat. Nam ea pro- tectio, quae tendit nunc in aquilonem nunc in austrum, cum sit motus contrarius nequit fieri sine aliqua quiete, aqua coeleste corpus abhorret, praeterquam si accidata continuatione motus illius orbis , qui suo circumactu facit,ut nutet.& quasi trepidando resiliat. Erunt igitur Ueneri sine aliqua dubitatione tres orbes,& insuper epicyclus. Verum si addatur orbis,quem diximus, alios ambiens, cuius munere accidat de. ferentis motus, favebunt Veneri quinque motus. At si pro refluxionec & proclinatione, quae reperitur in Venere,alii orbilli epicyclo concentrici quorum circumactu contingeret proclinatio atque reflexio essent apponendi, totidem etiam essent apponendi motus.
158쪽
De Mercurio, orbibis ac motibiis. C A H VII. Ercurio quinque orbes deseruiunt , deseruit etiam epi
cyclus, qui ab eccentrico circumfertur. Verum duo, orbes,extimus scilicet atque intimus non deferentes augem,eccentrici vocamur, ut in Venere & superiori-hus: sed eorum munere avx mouetur aequantis super a 'xe & mis signiferi ad motum octauae,5: horum uapremiquidem orbis convexa superficies,& concaua infimi, concentricae mundo sunt. Concaua vero uiprem&convexa iustini eccentiricae. Ha- uigitur cenuum ab aequanris centro distat lautum, quantum ccn
159쪽
erum aequantis a centro mundi. Inter hos sunt alii duo orbes , quorum superficies convexa supremi, & concaua infimi idem centrum cum centro proprio ipsorum orbium habent,quod quidem centrum est pa ait & imaginarii circuli. At sit perficies concaua superioris& convexa iu-ferioris eccentricae sunt quinto orbi, qui Mercurii epicyclum deferens appellatur. Et hi duo orbes deserentes augem, eccentrici vocantur, mouenturque super centro parui circuli super axe aequo distante ab a-.xe signiferi: & hic motus est contra signorum seriem ea velocitate, quae diuerse voluituri inea medii motus Solis. Verum orbis,qui desedit epi- cyclum, mouetur super aequantis centro in longitudinem iuxta posi-eionem signorum simili celeritate cum linea medii motus Solis; in Ia titudinem vero perinde ut veneris deferens. In hoc tamen dissertaVe-
160쪽
nere, quod dimidium eius, in quo epicyclus est, semper procumbit in
austrum; veneris autem assurgit in aquilonem. Sex igitur orbes Mercurio debentur, & motus totidem. Si vero propter proclinationem, reflexionemque aliae sph ulta sunt apponendae epicyclo concentricet, plures sex erun t Merciuumatus tam diuersi.
De Luna, eiussus Hori , acsemita C A VIII
touissimum sydus in remedium notiis Lunam mundo tria ibitit opifex rerum omnium Deus, quae multiformi figuratio , ne suum cursum peragit vicenis septenisque diebus ic bisse. : Fluxiones autem septem facit ad Solem. Nam cum sexagin , ta signiferi partibus di siungitur a Sole , assurgit in cornuar.
cum vero abest nonaginta, diuidua dicitur: at Cum discedit centum viginti, maior dimidia, verum cum abest centum octoginta,pansuinios perhibetur, hoc est, tota Luna. Eodem quoque modo in diminutio noluminis, donec cum Sole Conueniat: nam minor plena, cum Sol ab ea centum&viginti partibus abscedit, item diuidua, cum nonaginta,
- . . denique Circulata eornibus, Cum sexaginta. Eius motum aucupatus
estprimusEndymion Latmius,&ob id Poetae tradunt, eum Lunae a-- - in ore percitum, quia per triginta annos sub diuo noctu exquirebas F ipsius Lunae motum, die vero se quieti dabat. Quare si qui forte cum aut visendi, aut alicuius negotii gratia adibant, semper quiescentem inueniebant: iccirco dicebant eum triginta annos dormisse. Hinc apud Graecos inolevit in semniculoses prouerbium.'Eνλειέων -.FIoc in , Endymionis num Grmis. Alii deinde exquisivere mu'sium quare non semper efficiatur, aut ea flente Solis deliquium . aut i pta in opposita radiatione non semper desciat. Quapropter existimauerunt, coelum Lunae non habere eosdem polos, quos Solis coelum sertitum est. Unde pro comperto habuerunt, semitam ipsius Lunae o bitam Solis secare in duobus locis, quorum alterum draconis capuli.