장음표시 사용
181쪽
tantummodo a lingit,non explicat et prius autem dixerat non ab re Pu . thagoram indulsiste musicis at tibiis, quia non ignorabat,partes animi 'ratione carentes esse indigas alterius cuiusdam persuasionis' & auxilii nunc autem reuoluitur eodem , inducens instrumenta Musicae, quae congruant cum astectibus,quos nobis necessarios natura distribuit: nec . . iniuria nos concentus & numeri demulcent dc excitant, quia natura c-quabilitate quUam,&composita serie nos conseruat de alit, quem ad modum permixtio contrariarum vocum concinne Coeuntium parit,& seruat consonantiam : hac de causa dixit, instrumenta a Musica arte excogitata, comparataque rebus inanimatis, congruere & respondere in luctu,cantu,& voluptate: imitarique iudicia, arrectus,& mores, cum deprehendantur in Musica potestates quaedam, quae moerorem, gau dium, Sc excandescentiam excitant. M'dulatione 'utem, quaeat .
ctus mouent, aliae Phrygiae, aliae Lydiae, aliae Dori aer phrygias modula fga r. - .
tiones nonnulli asserunt ei se lugubres, nonnulli ex C. tatrices certamitium inlii vero hoc facere Lydias, quas Plato a sua republica explosit, tanquam accommodatas gemitibus: Dotias madulationes graues esse, aiserunt: quare modum illum callum dicunt, largitorem ii prudentiae. Deinde dicit: Se possiecitare Zenonem,qui in theatro Certantibus at ternatim citharaedis, addi lcipulos inquit , aram vo Ioram etiaram cem edant inusina,nerm Fgn.r,ertis, pacto ratis m,naMnerosque admutant, ct referant. Intellina dixit,& neruos, quia ea, quae pulsentur: ut barbitus, lyra, & cithara, nethliis implentur, quaec intestinis animai ευμ δε-lium esticiuntur. Ligna & ossa, dixit, propter tibias. fistulasque,suonia ρ 7 tibi ς ex buxo. Iauro,aliisque lignis constant. fillulae vero ex ossibus. Scy a syri hiarthas aiunt inflasse primum fistulas ex aquilarum, vulturumque ossibus: m sic Arjmaspi etiam iis utuntur vice tibiarum; alii dicunt ex tibiis gruum, S ex iis nomen habuisse; ideo dixit ou a,ligna, neruos & intesima vocem ἡον-- s. edere. Deinde prof)quitum Zenonem ipsiim libenter velle ab eis dis.cere, quid est, quod tantopere mirentur, & dubitent, si ea vis animae, quae irascendi, appetendi, tristandi,& gaudendi vim habet, rationi obediat, cum Videant canes, equosque, nec non &aues Cicures consuetudine quadam victu,& documento voces auditu faciles referre, motuS sis o 6..- etiam, habitus, S gestus moderatos, nostrosque ad usus accommoda-εμ tos, atque obtemperantes rationi cedere , cum praesertim Homerum
legerint, a quo Actusses inducitur, qui non modo homines, sed etiam equos hortabatur ad pugnam.Nam in IliadeXanthv & vallum iugales Achilles alloquitur, hortaturque, ne ipsum sicut Patroclum in pugna deserant, sed Achiuis confecto praelio deducant incolumem. Homeri e uel μν. quidem carmina haec sunt:
182쪽
Itemait esse insitum a natura, ut id quod ratione priuatur, ei partu. quae sapit,& ratione utitur, semper obediat. In causa autem ait esse, quoniam ab ipsa afficitur, & temperatur,cum altera ab altera disiuncta no siti nec quasi colonia relegata, neque extrinsecus ficta, ne plagis quibusdam tormata, quoniam partes animae, Cum sint potentiae, subiecto non disserunt, sed definitione tantummodo: quemadmodum in circumferentia circuli concauum & Convexum, quae quamuis reipsa idem sint, definitione tamen differunt, cum alia sit definitio conuexi, B alia concaui. Quapropter dixi esse natura appensa atque coalita, ν consuetudine expleta &absoluta, ut recte mos appelletur. Quae dein
de sequuntur, quia per se dilucida sunt praeteribimus. Hinc Ireliqua
pergens ait: Tria autem eirea animam sunt, τι, aiunt , primum sit inpiar asti aio: ista,quaflorem dicitur, demde emis,po emo habitus. Potentiae altae ianv natura,aliς ratione. natura sunt,quae non possunt ad opposita ferri, uvid,quod graue est: etenim si sua vi potest deorsum tendete, non potest nisi alieno impulsu moveri sursum, at eq, quae constant ratione, Ut sunt potentiae intellectus, non habent praescriptum aliquod, quo tendant, sed possunt pro suo arbitratu agere etiam in opposita, ut candidu, dc R- δ' trum,meditari,quiescere, S irasci amare,&odisse; quamuis nequeand ut Dialectici aiunt contradictoria exequi: cum non possint eodem modo intelligere non ens,quamuis facile intelligantens. De hac ipsa potestate locutus est autori Iccirco ait: Potentia est principium o mcum . nis rixascendi adendi, est endi visessi duatur: estylo autem mo - quidam est, potentiae,ut ima ira, stri ducia, st udor, se audacia.-ιisin vero scon matis V umoremiasetisne carentis, ortus a mUM-- D nec qui uerti bene tione eonsiturus, virtuου es.
183쪽
LIBER TERTIUS. Des ientia atqueprudentia, deque iis rebus, quae in consub
C A P. I. 'E Vm de ea virtute, quae ad mores pertinet, in initio 2 Plutarch se dictur si esse, promiserit; nunc quasi nouo. 'viens exordio , de aliis virtutibus incipit dissereret quae versantur in ea parte animae, quae rationis esti compos: si quidem ab ea duae profluunt potestates, altera scilicet,qua rata & neces laria contemplamur: altera qua meditamur incerta. in illa quidem sapientia perficitur, εαcientia; in hac vena, prudentia. Est autem sapientia mentis opus, dum quis diuina, firma, necessama, & ad miranda cognoscit: non enim versatur sapientia circa cognitionem earum rerum,quae possunt alio atque alio sese modo habere,nec aliquam mutationem admittit, sed circa ea versatur, quae necessaria sunt,&ficisma.videlicet,quia Dei prouidentia uniuersa reguntur, conseruanturq;, ω alia omnia,quae ad magnas res,atque diuinas pertinent. Ab hac con-P 1 templa-
184쪽
'l' templatione scientia prouenit, quae est indagatio rerum natura con- .it,. a. stantium, quae etiam nequeunt aliter se habere, cuilis proprium est,sci 1 t a rarum re. Hanc Plato per doctrinam, atque reminisccntiam acquiri putat,dsi ratio, quae alas amisit, si se conuertat ad mentem, reminiscendo statim quia pia bi ιν abiectas alas assumit. At si contemplatio ad res incertas, & erroris plerem si 't --descendit, non amplius sapientia est , neque scientia, sed potius
μώAnt,ai. prudentia, qua longo eXperimento atque doctrina paratur, quare erit ros ν ctara- recta ratio agibilium, in qua meli electio,atque fuga. iccirco Plutarchus iis , -' Q oniam autCm non existimant, Omnem virtutem esse in medi. tullio extremorum, neque omnem virtutem esse moralem, necesse est, ut de eatum distercntia repetito altius principio disteramus , cum res sint allae, quae ex se constant, ut coelum,astra,tcrra, mare: alia, quae ad
nos attinent, ut bonum,malum,iugiendum, appetendum,gratum, molestum: Cum utrunque hoc ratio speculiatur , quatenus de iis agit quae certa s uni,& ad optioncm nostram non attinent, scientia & contem- qiuatenus vero de iis,quae ad nos ai tinent, consultrix est, &activa. Huius quidem virtus prudentia est, illius autem sapientia:hae cum ambae proueniant ab optima potestato animae, dc sapientia intelligat, Nprudentia opinetur: necesse est, ut ipsa prudentia in electione agibiliu, atque in administratione rerum coniectura dc consilio conualescat. Ve- - 'δ rum sapientia, & scientia quoniam meditantur, quae certa sunt, nullo
ani uisu nam pa-o conlultationem admittunt. cum nemo sit nili plane de lipiat qui consultet,an homines moriantur, aut,an coelum ab oriente in occasum moucatur, sed tantum de ambigais,ut in caritate annonae, praestetne adduci triticum ex transmarinis regionibus, an non praestet propter
dispendium in aduectione Z de iis rebus & similibus consultant homi. nes, siue rem publicam,priuatamve domi administrent, siue foris de rebus bellicis consultent, videlicet,condit cat ne cxercitui pacisci induci as, an sit e re potius confligere ' Sed neque sciens de pertinentibus ad
scientiam consultat, ut si triangulus tres angulos habeat aequales duob. rectis, quoniam hoc plane nouit, si peritus fuerit illius scientiae, qu ae per Vtinet ad Geometras. Ait praeterea, prudentiam egere fortuna, nam quamuis in nauigatione gubernator expertus, & prudens sit, ut vela explicet Opportune, &clauum bene dirigat ad portum: tamen nis faueat Ventus, nunquam assequitur,quod animo concepit. Ita & in aliis rebus, quae ad actionem pertinent, homines non modo prudentia indigent, Verum etiam fortuna: sapientia vero,quia nihil in se
185쪽
De Prouidenti Fato, voluntate,ser ua, casu. C X p. II. DE fortuna quidem Me qua tantum autor innuit, afferre aliquid,
vagarique parumper non puto fuerit dissetuaneum, cum non modo de ea loquantur Pnilosophi, S qu, diuina altaque rimantur, verum etiam tonsores, imitantes psittacos, qui ea, F ιπι--σ- quae loqui gestiunt,ignorant; nemo enim tam aut iners , aut occupatus est, qui non ausit de fortuna disserere. Verum ut innotescat clarius, quid fortuna sit, quatuor illa simul videntur declaranda, quibus Plato dixit omnia contineri: prout tia: fatum . voluntas hominis :&casus. Prouidentia quidem est voluntas Dei ab ipsius bonitate proueniens, Prem ria ob tutelam entium: nam rerum omnium ratio, quae in diuina mente, ac in falligio simplicitatis illius residet, euenta rerum, quat nus in nO- Mnuat ρν bis sunt, ita dirigit, ut eueniant ab ipsius voluntate, ipsi tamen Deo non -- ob ra eventitia, sed praesentia, & certa sunt omnia, quamuis nobis sint incerta & contingentia. Nec nos moueat consideratio , quonam modo possit esse cognitio necessaria Deo , hominibus vero contingens, cum saepenumero videamus, cui ait Boetius, & in eum Diuus Aquinas) uno
atque eodem intuitu oriri Solem in coelo, dum quis in terra deambu 'd
lat, & tamen illud scilicet oriri Solem esse necessarium . deambulares vero hominem esse contingens : quare non erit ab re, si diuina mens prospiciat ea, quae nobis sunt euentitia, cum sint ipsi Deo firma&ndi cessaria: res enim, quae in peculiari ac propria natura pcrpenduntur, quamuis liberae. 6c nulli necessitati obnoxiae sint, tamen ratione prς' sentiae necessitatem quandam prae se ferunt. Cum omnia igitur sint Deo praesentia, si ad ipsius cognitionem referantur, necessaria esse , fatendum est Hanc cognitionem, siue eam mavis appellare prouidentiam, sequitur fatum - quod quidem est Dei lex ab ipsius prouidentia originem trahens, perpetuam in se continens canctionem: a fando fa- ωι tia ina, tum esse deductum, multi existimant, & Pontanus noster affirmat, quemadmodum ab edicendo edictum,S a decernendo decretum . qua in miabiti si re nonnulli ineuitabile fatum esse dixerunt, ut Thales, Democritus, μ' - νη- Pythagoras,Parmenides,& Heraclitus .r quia id cpiod fatur Deus, non potest non perfici explerique. Plato tamen motum in hunianis animis Iato attribuit, nobis vero effectum. Huic opinioni Chrysippus assistens, exemplum inducit de turbine & cylindro proiecto : qui si per acclive proiiciatur, principium motus a proiectore est progressio autem S reuolutio a forma apta conuolui. Alexander peripateticus deuitari posse et iram infatum hac maxima ratione confirmat, quoniam ipsum inter causas em - ρ -- cientes constituit. Caularum autem efficientium aliae ab arte sunt, aliae
186쪽
templatione scientia prouenit, quae est indagatio rerum natura conis,ua stad - stamium, quae etiam nequeunt aliter se habere, cuius proprium est,sici saσω rerum re. Hanc Plato perdoctrinam, atque remini siccntiam acquiri putat,dsi ratio, quae alas amisit, si se conuertat ad mentem, reminiscendo statim stua plaiopis abiectas alas assumit. At si contemplatio ad res incertas, & erroris plere V si t --descendit, non amplius sapientia est , neque scientia. sed potius ab Atiliam prudentia, quae longo experimento atque doctrina paratur, quare eratro fractar recta ratio agibilium,in qua inest electio, atque fuga. Iccirco Plutarchus QSNniam autem non existimant, omnem virtutem esse in medi tullio extremorum, neque omnem virtutem esse moralem, necesse est, ut de eatum differentia repetito altius principio disseramus , cum res sint allae, quae ex se constant, ut coelum,astra,terra, mare: aliae, quae ad
nos attinent, ut bonum,malum,fugiendum, appetendum,gratum, molestum: Cum utrunque hoc ratio speculatur , quatenus de iis agit quae certa sunt,&adoptionem nostram non attinent, scientia & contemis
, R platio est: quatenus vero de iis,quae ad nos ai tinent, consultrix est, &a' ctiva.Huius quidem virtus prudentia est, illius autem sapientia:hae cum ambae proueniant ab optima potestate animae, S: sapientia intelligat,&prudentia opinetur: necesse est, ut ipsa prudentia in electione agibiliu, atque in administratione rerum conieAura & consilio conualesca t. Ve- sapientia, & scientia quoniam meditantur, quae certa sunt, nullo amH- nam pacto Consultationem admittunt: cum nemo sit nisi plane desipiatiqui consultet,an homines moriantur, aut,an coelum ab oriente inocc summoucatur, sed tantum de ambiguis,ut in caritate annonae, praestetne adduci triticum ex transmarinis regionibus,an non praestet propter
dispendium in aduectione 3 de iis rebus & similibus consultant homi. nes, siue rem publicam priuatamve domi administrent, siue foris de rebus bellicis consultent,videlicet, conducat ne exercitui pacisci induci-M, an sit e re potius confligere ' Sed neque sciens de pertinentibus ad scientiam consultat, ut si triangulus tres angulos habeat aequales duob. rectis, quoniam hoc plane nouit, si peritus tuerit illius scientiae, quae per . - tinet ad Geometras. Ait praeterea, prudentiam egere fortuna , nam et is ' ' quamuis in nauigatione gubernator expertus, & prudens sit, ut vela CX-plicet opportune,& clauum bene dirigat ad portum: tamen nis faueat
Ventus, nunquam assequitur,quod animo concepit. Ita & in aliis rebus, quae ad actionem pertinent homines non modo prudentia indigent,
verum etiam fortuna. sapientia vero,quia nihil in se . . incerti continet, fortuna non De Pro
187쪽
DISPUTAT. DE VIR T. MOR. LIB. III. 11 '
De Prouidentia, Fato, oluntate,soriuua, . cas'. C L p. II. DE sortuna quidem,de qua tantum autor innuit, afferre aliquid,
vagarique parumper non puto fuerit disset uaneum, cum non modo de ea loquantur Pnilosophi, dc qui diuina altaque ri mantur, verum etiam tonsores, imitantes psittacos, qui ea, mo- quae loqui gestiunt,ignoranti nemo enim tam aut iners, aut occupatus est , qui non ausit de fortuna disserere. Verum ut innotescat clarius, quid fortuna sit, quatuor illa simul videntur declaranda, quibus Plato dixit omnia contineri: prout tia: fatum: voluntas hominis:&casus. Prouidentia quidem est voluntas Dei ab ipsius bonitate proueniens, 'em tia ob tutelam entium: nam rerum omnium ratio, quae in diuina mente, ac in fastigio simplicitatis illius residet, euenta rerum, quat nus in nO- ι- ω τὸ bis sunt,ita dirigit, ut eueniant ab ipsius voluntate, ipsi tamen Deo non Meme ob tu euentitia, sed praesentia, & certa sunt omnia, quainuis nobis sint certa & contingentia. Nec nos moueat consideratio . quonam modo possit esse cognitio necessaria Deo , hominibus vero contingens, cumiae penumero videamus, ut ait Boetius, Bd in eum Diuus A quinas uno atque eodem intuitu oriri Solem in coelo, dum quis in terra deambulat, & tamen illud scilicet oriri Solem esse necessarium, deamburare su i vero laominem esse contingens: quare non erit ab re, si diuina mens prospiciat ea,quae nobis sunt euentitia, cum sint ipsi Deo firma S n cessaria: res enim, quae in peculiari ac propria natura perpenduntur, quamuis liberae. 6t nulli necessitati obnoxiae sint, tamen ratione priς sentiae necessitatem quandam prae se ferunt. Cum omnia igitur sint Deo praesentia, si ad ipsius cognitionem referantur, necessaria esse , fatendum est Hanc cognitionem, siue eam mavis appellare prouidentiam, sequitur fatum . quod quidem est Dei lex ab ipsius prouidentia originem trahens, perpetuam in se continens sanctionem: a fando fa- miamiama. tum esse deductum, multi existimant, & Pontanus noster affirmat, quemadmodum ab edicendo edictum,S a decernendo decretum.quare nonnulli ineuitabile fatum esse dixerunt, ut Thales, Democritus, η' μορ-- Pythagoras,Parmenides,&Heraclitus quia id quod fatur Deus, non potest non perfici,explerique. Plato tamen motum in humani animis fato attribuit, nobis vero estectum. Huic opinioni Chrysippus assistens, exemplum inducti de turbine & cylindro proiecto 'qui si per acclive proiiciatur, principium motus a proiectore est . progrellio autem S reuolutio a forma apta conuolui. Alexander peripateticus deuitari posse vorum M o. fatum hac maxima ratione confirmat, quoniam ipsum inter causas em - 'cientes constituit. Caularum autem essicientium aliae ab arte sunt, aliae P a natu
188쪽
a natura ab arte quidem,ut statuarius, faber, sutor,&limiusmodi itura vero sun t,quae in agriςolis,& animalibus ipsis videmus, nam simu Jatque semen effundunt,non ut artifices id ,quCd prouenit,manibus absoluunt, sed natura est, quae aut semina in solum iacta producit adnu. gem, aut semen genitale informat in animal; N quemadmodum M. quae natura profert, quamuis ipsa nitatur perfecta proferre; tamen ab aliqua causa cxtrinseca impedita, facit, ut saepenumero eiecta degenerent: ita fatum,cum sit causa efficiens, agatque iecundum naturam potest desivo praescripto, electione, ac voluntate iubente, dimoueri. Est . ,.his' 'ri .. autem voluntas appetitio quaedam ab intellectu proueniens ,cuius M.tiris. em-ή- lectu inest bonum, quod aut undiqueonstet,aut appareat: sed plarum in si h que aberrantes sectamur malum, quamuis bonum semper expetamus: in causa autem erroris iudicium est, quod ex perturbatione aliqua de prauariar. nam si ut voluntas est appetitio intellectus, ita cupiditas est appetitio sensus: ad cupiditatem quidem voluptas pertinet, ad κο-mqti luntatem vero bonitas, quae non a coelestibus motibus ut putant Aca-
' '' bes &plerique alii) sed ab obiecto, quemadmodum vasus a colore, mouetur. quare ipsorum astructio infausta prorsus,& vana censenda est, cum oporteat effectum, qui prouenit ab eis ciente per aliquod instrumentum,congrua tamen portione, respondere instrumento & agenti: quoniam non temete utimur quolibet instrumento ad opus quodlibet, potius, quod operi concinna quadam ratione conueniat. Verum' quia corpus nullo modo potest immutare ea q1ue ad intellectum Ec uoluntatem pertinent, fieri non poterit,ut aliquid imprimatur in voluntates nostras,causa motus corporum coelestium. Igitur erit voluntas hominis l. bera,vticum libuerit,queat eligere,& declinare,ut si velit aliquo accedere, aut non accedere, ducere uxorem , aut in coelibatu degere, negociari,aut ociofrui,&his similia. At ea, quae nobis omnino vendi-nta obere. care non possumus, sed potius optare, ab aria tratu quidem nostro, potestate, aliena videntur, ut diuitiae, gloria, fortitudo, robur, & quaecunque praeter consilium, praeterque rationcm, aut temere, aut prater spem accidant, in quibus ipsa fortuna versari existimatur.' Est autem
quid. fortuna inopinatus euentus,qui oritur ex proposito hominum cum a
miratione contingens, ut si quispiam emendi aliquid gratia ad nundinas proficiscens, obuium sibi amicum praeter opinionem inuenerit: ET
proposito hominum,ideo diximus,quoniam bruta non proponunt aliquid, neque Consilio aut ratione ducuntur, unde fortunata vocari noqueunt. At si accidat aliquid sine causa antecedente ab aliqua re inanimata, aut a brutis, videlicet si e subgrundio domus tegula, aut aliquid aliud decidat, &praetereuntem sauciet, aut si equus astabulo au
189쪽
DII PUTATO DE VIR T. M o R. LIB. ut
fugerit, rursusque eodem ultroreuertatur, siue ab armento taurus,c sas potius, quam fortuna dicetur. Est enim casus accidens citra Proia pontum hominis ex rebus inanimatis, aut ex animalibus mutis. o innia haec , quae supra diximus, Voluntate excepta , Confunduntur:. ut si quid durius accidat, culpetur, inccitcturque forinna, &iurgiis e iam laceretur vero res quocunque modo Prospere cesserit, extollatur.
Gopam prudenti ortunae ingvat afflatu; edi ' minuto quasdam a medio generatri , quasdam rationis. summiates esse.
C A p. Is L ' .Ec mirum, quod annuit plutarchus , prudentiam egere M . fortuna: quamuis videantur inuicem aduersari, quoniam, conueniunt saepe , licet diuerso more : si quidem altera
proficit, dum consulto dirigit actiones , altera iuuat impetu & violentia . nam cum vcrsetur prudentia circa res incertas i qsae non possunt nisi coniectura ad propositum finem per duci, sitque coniecturae, ut modo respondeat, modo fallat, nec esse' est, ut a re quadam praestantiori opem sentiat. Nonnulli ad naturum referunt, siue ad fortunam, dum ea accidunta quae nobis i notasiant, & art uperant, nunc medicinalcm, ut cum aeger ueteli. Octus iam deploratusqtie eonualuerit; nunc militarem, aut gubernato riam, ut cum minor exercitus maiorem expulerit, aut cum in naui νεθ'
gando aliquid praetor spem euenerit. Atque id quidem parum considerate, cum re haec, & alia omnia ab ipsius Dei prouidentia & voaduntate proueniant; sunt autem supra captum hominis , nota tantum soli Deo, cuius nutu omnia reguntur. Et hqc fortasse est fortuna, qu, ptudentia indiget,quia incertis sese rebus immisceti Ait deinde autot: Cum pars activa,quae circa negotium est,partem deliberandi accipiata, necesse est,comite& socia irrationali parte, atque ad iudicandum adhibita, agere: iudicia autem ipsa appetitu egent impellente ad agendum : cum plane intellectus activus sit, qui finis gratia consultat S meditatur, distatque ab ea parto intellectus, qua speculamur, quia finis huius est inlpectio tantum , illius vero praeter inspectionem est appetitio, & persecutio actionis, & operis: nam pars illa , quae
190쪽
sine appetitu fieri non poς est propterea dixit,appetitu egent impellen.
te ad agendum: appetitum autem consuetudo tacit, cum Ha ah cie n. do, ut ratione egeat, quae praefiniat, quo pacto moderata sequatur, dc non excedat,neque desserat Opportunitatem. Etenim sicut appetitus est, qui mouet, ita ratio est, quae perficit appetitum, ut neque ab ipsa ratione, neque a morali virtute disiungatur. Praeterea illa pars, inquit, quae a fluctui subiecta est, sine ratione motibus utitur, tum nimis concitatis& vehementibus, tum mollioribus, quam aequum est ,&segnioribus, quo fit, ut unumquodque eorum, quae agimus, uno quidem modo recte fiat, modis autem multis aberret & peccet: ferire enim signum, unu inest: abcrramus vero multis modis, alias aliter aut excedentes mediocritatem, aut eam deserentes. In causa autem sunt vitiosae partes animi, iracundia,& libido: quae saepenumero plus nimio concitatae, non modo comites rationi se faciunt, sed plerunque rationem conculcant,
S a medio ratione ab ipsa constituto recedunt. Adliaec saepenumero aberramus a medio ignorantia, quae est errorum omnium genitrix de magistra, cum non valeat in re tam difficili assequi, quod oportet: siquidem iaculari extra scopum cuiuslibet sagittatoris est; attingere vero ipsum, non nisi peritissimi: etenim non uno modo signum attingimus, plurifariam autem aberramus, deserentes munus actiuς, ciuilisq; rationis. Est igitur proprium rectae rationis munus, rescindere ex affecti brquicquid a mediocritate aberrat: nam ubi imbecillitate, mollitie, metu, segnitie, appetitus succumbit,& id, quod honestum est, deserit, ibi praesto est ratio, quae cum excitat de confirmat: ubi rursus rapido de Concitato impetu fluens,ordinem lcmodum egressus vagatur,quod ni mium est,&redundans, reprimit, amputat,& sistit: demum ita motum affectui subiectum prae finiens, & moderans, virtutes morales circa partem irrationalem inducit, quae quidem mediocritates sunt inter cxcelusum Ndefectiim: si quidem excessus,defectusque virtutem e medio tollunt, quemadmodum labores nimii, & ocium corrumpunt valetudinem, pari modo potus & cibus, qui si non excedunt, neque deficiunt, conseruant sanitatem,& robur corporis augent, edi uerib autem si redundant, aut deficiunt, flaccidum reddunt corpus, ec aegrotum. Ita in actionibus datur cernere: nam qui plus,quam par est, aut audet, aut ii 'met, corrumpit fortitudi nis actionem, appellaturque aut audax, aut timidus, de qui plus nimio exquirit illecebras,voluptarius,intemperans que dicetur; qui vero nulla voluptate assicitur,stupidus: generatur er
go virtus, augetur,&conseruatur a medio, ab extremo autem corrumpitur: coniectatrix igitur medii est,perinde ut ars, quae etsi inferior vir. tute est, coniectat tamen, quantum in ipsa est, modium, cuius gratia