장음표시 사용
61쪽
XXXI. De Hupom M Diugato. XXXII. De Μιλην;Dia mare S emine . XXXIII. De Modatinduenerasin. XXXIV. Decimigraram Ductura, perfectarum atque impersi rumaeae stare . XXXV. De vocam consenam rumquecum eisme Iucet irime.
62쪽
mtonem e uisse;humatismanimum,m cara , esse Uim x, compostumquid,edisiectum, avarumvmuersi Errorem antiquorum. qui octauamstharam primum maia existima-rum,quomodo deprehenderit Ptolomaeus. III. Depol gniferi is que motu trepidante . IV. Detribuo eriori piametis,eorumque orbibus, acmor .
63쪽
II. mprouidentis,st voluntare,fortuna o casu. III.
Da medio in qualibure constituendo: ovinatis medium harmoricam De vera sortitudine .
uiddisserant interse Temperantia,'Continentis
64쪽
65쪽
bHum Hararebi eronai de virtutemerasi . LIBER PRIMUS.
De operis argumento: e ma ac materiam ivi tutum in Huam esse.
CAp. I. Lu TARCHus rei literariae cui ipsius indicat nomen Miues,&princeps, diuitias suas literarum stu. diosis mira quadam ratione distribuit. Nam cum tam multa vario scribendigenere complexus esset, in hoc quidem libello de morali virtute disputat aduersus quorundam stoicorum opiniones , & primum contra Menedemum &Aristonem,qui virtu- . es omnes, praeter Vnam tantum prudentiam, e medio sustulerunt: de finde vertit se in Zenonem, &in ipsum etiam Chrysiphum, quem suis i- .m temo inuenitur contra reli'psius rationibus repellit, & confutat. Postremo quos Stoicos qui dixerunt paria essePeccata,& affectus non esse neces, sarios adciendos motus virtutum, feci omnino expellendos, tanquam animorum morbos, & perturbationes pestilentes. Complectitur primum Pythagoram: mox Platonem: deinde sequitur Aristotelem. Ve. rum antequam pugnam ineat,percutit antesignanum Menedemum, amys -- deinde reliquos Geuimorditur. Cu de ea virtute a moralisexistimarun - ,
66쪽
σε rendum deviitute morali: necesse est constituere ei aliquid, luod gerac ποῦ ἡ vicem materiae. Quandoquidem prudentia, qua ipsam perficit, haberia f. a siti tur pro tarma;ut ex pallium coniunctione concilietur integritas illa. si -- -- . nequa neq; ipsa virtus,neque aliquid potest esse,nec dici. Quippe cum tam diu resin, quamdiu haec unitas conseruatur: Ecoruratio autem α.. n. . a iopa atione perimitur. Nam rerum abolitio nihil estini si separatio forata, i. maea materia. Separauita utcni Mened us Eretrius prudcntiam, quae νιόωβώs a est forma virtutum,a reliquis virtutibus, dc ab arietibus, tanquam ama teria formam
De materia prima' otuersali, ei que ia virtutem moralem imagiue C A P. I LE materia autem uniuersali, ac prima non ab re fuerit per stringere aliquid, ut facilius i Ila , de qua Plutarchus loquiis
tur, intelligatur. enim appellata est a Graecis, a nostris vero sylva: de qua non parua , nec comemnenda into Mauria a ι Philolophos fuit ambiguitas, an esset inter ea ,.quae nunc entia di cimus, numeranda. Psellus igitur, non spernendus autor, a nemi ne adlinc latinitate donatus, de hac re ita disieruit. ἐζὲ
saιι. vito, σίμ, ν Q, .cis. Id est : S ua res es quadam , ac si aliquis dica -- materialis , qua non potes sensu, sed tantum consideratione , er inten-zzz o. gentia per . , rerum maxime des casias, quoniam informiου es, atque inora rist informis. nata, Fentia quae non es,er sub antia qua non flubri ι.ει dure1ών ,yesse acre poribusiunm pararagis, se quo est quamum ,aut quale, aus resectus,aut ha-
i s quodcunque remane et, neposse FLaanesiari. PlotinuSaut , non meo, In--,-- - qUr,s My ab atem habeat, mala re Bur,imo ex eo potius, quod Pim habeo iam' t, quatitarem. recte dicetur non qualis,dicetur simul&mala. At Procius in eo,quod extrema entium cst, & a bonis remota, non bonam esse P .a- m.δε existimauit. Vcrum in eo,quod semper se praebet effectioni, in bonis ce----,m -- fuit esse ponendam. uarc mediam ipsam csse, dixit, inter bonum do ' 'st malum. li em dixit, eam neque animam esse, neque intellectum , ne-- α --- que aliquid aliud, quod secundum se vivat: rudem quoque, informem- que infinitam,& mutabilem, di vere non ens, sed appetitionem quan-
--, subsistenti : non tamen in statu consistentem, sed apparentem potius,
67쪽
votius,&modo quid parui, modo magni,quodque fiat semper,&nunquam maneat: praeterea mentientem, quia non praestat quod pollice tur: itςm fugientcm , non in locum , sed in non ens. Quapropter sui tiri. imagines , quae in ea apparent, insunt,quas in speculo, in quo, quod Aalibi situm est, apparet, S ipsum ieculum plenum esse videtur, & ha C. here omnia, cum nihil habeat. Plato etiam, a cuius placitis non ab ungitur Proctus, materiam ipsam nihil habere entis , existimat; sed : impressum quiddam, S imaginem, nutricem, matrem, Iocum, rece piaculum uniuersum, subiectumque. Praeterea esse deformem, figuratam tamen formis, sed nullius per se formae qualitatis participem.
Ad haec infinitam, improcreabilem, nulli corruptioni obnoxiam , neque corpoream, neque incorpoream, cum corpus carere specie aliqua ianon pollit, & non corpori id, quod corpus habeat, exhibere non detur: iccirco adulterina quadam ratione comprehendi. Succurrunt etiam decreta Pythagoraeorum, quae merito in hanc expositionem se ingerunt, a quibus non omnino dogma Platonis abliorret. Aiunt enim, VDeum monadem esse: sylvam vero dualitatem , interminarum, inge- m.
nitam: exornatam tamen , illustratamque postea ab opifice Deo: quamuis Stoici praefinitam constitutamque asserant: propterea quod immensum, infinitumque non potest ad ordinem redigi: Pythagoras 'U' 'tamen, hoc esse virtute ac potentia Dei. Et illi quidem naturae mediae sylvam esse, dixerunt, neque bonam , neque malam. At Pythagoras, Pνῶπὸ cui Plato adstipulatur. primum, ait, Deum bonum esse,&principium ' μ' bonorum , sylva in vero malorum. De carentia tamen qualitatis 'formae propriae conueniunt omnes. Aristoteles autem , cuius munere nunc omnes philosophantur, materiam asserit, esse duplicem: alteram videlicet particularem, non omn)no informem, VL statuae aes r generalem alceram , informem , ac penitus rudem , aeternamque seculis o- ulla sen in-mnibus. Cuius proprium ac peculiare est, de potentia in actu in transferri: quae etsi re ipsa non separatura rebus, tamen definitione , ac ra- fiam..tione separatur, diuersaque ab illis existimatur, una tamen numcro, qtiam uis contrariis rebus substernatur, vertaturque nunc onmagnam, nunc in paruam ut sic dixerim molem. Vt cum aer essiciatur ex aqua, aut aqua generetur ex Rere, cumque maior quantitas habeatur acris, quam aquae, qua generatur: &c diuerso, cum ex aqua acressi Ciatur, sequitur, ut nunc magna,nunc parua appareat, non accessione aut subtractione, sed transmutatione a paruo in magnum : ipsa tamen eadem materia semper una numero permanente, sed maiores , mi' .noresve dimensiones suapte potentia- proptor mendax appellata est a nonnullis vetustioribus,nec non &lubrica,& incon-- ,πε
stans, quoniam semper aliam formam appetit,gestitque ut ita dicamὶ '
68쪽
abire in denominationem subiectia Nam appellatione materiae intelH-guntur ea tantummodo, quae pertinent ad futura, appellatio vero isti lecti ,ad ea videlicet, quae facta sunt, pertinet. Lapis enim ea ratione p o test dici materia urnae,qua non dum ccclata, neque absoluta sit urna. Verum simulatque urna formata, atque effecta est, non amplius lapis recte potest dici materia, sed subiectum. Item ait materiam ipsam mediam esse inter id quod vere, & actu ens est,& id quod plane,& absolute ens n5 est: ea tamen ratione, ut potestas illa, qua materia accipit omnes formas, non intelligatur substantia materiae,sed potius ipsi substantiae acci dens. Nam si potentia esset substantia materiae, ut efficeretur particeps definitionis, sequeretur, quod materia, quae appetit formam, ut abeal erficiatur, appeteret sui interitum, abolitionemque. o quidem ni-iil posset dici absurdius. Veru si ponatur materia,quae perficiatur a forma,quamuis potentia dissipetur accestione formae, tamc nihil est, quociprohibeat perfectionem materiae, cum actus formae nonpcificiat potentiam,quam propellit,&submouet,led perficiat materiam, quam Exornat. Quare nodus ille, qui angebat ingenia veterum, explicatus ab Aristotele remanet: cuius causa non amplius spurio ut oli in ratiocinio, sed intellectu certo comprehcnditur.Secutus igiturPlutarchus huius sylvae imaginem:virtutes morales habere, dixit,assectus,quos Stoici reiiciebant, pro hyle, rationem pro forma. Nam quemadmodum res, quae natura constant, ortum habent a materia, & pcrficiuntur a formarita virtutes morales ab astectibus excitantur, & tanquam procreantur:& a ratione recta,hoc est, a prudentia, tanquam a forma, pcrficiuntur
De Ide, Ac formis quid Platonici, e T Peripatetici dissentiant.
C A p. III ΕΠ hoc in loco posuit autor pro forma, quamuis apud Graecos
ideam saepe signincet, frequentius tamen & magis proprie proΤorma, & specie ponitur. Illud tamen apud Platonicos receptum est, ut quemadmodum forma praestat, ut quaelibet res sit: ita idea facit, ut quaeIibet forma sit. Et ideam quidemGuplicem esse, dixerunt; alteram uniuersalem . &eam esse substantiam incorpoream , insensibilem, sine ortu, sine occasu, nihil in seipsam attrahentem, nec Vspiam progredientem, causamque earum rerum, quae ex se similitudinem mutuantur,intelligibilem tantummodo ratione. Particularem ve.
ro alteram, modo quodamositum interitumque habere, dcesse sensibilem,&etiam opinabilem,consistentemque loco, recedentem, mutabilemque,cum id quod ci subiicitur, haec ipsa sustincat,&patiatur,ut sunt. - illae Diuitia si
69쪽
illae formae,quae ex arte proficiscuntur, veluti statua, quae quamuis in a. elicuius effigiem formata sit; potest tamen aes statuae in alterius idolum demutari, patique astatuario interitum,atque ortum. Nam imago illa, quς prius tuerat elligiata interit,cum artifex eam transformat in aliam, de alia oritur,dum aes nouam formam acquirit. Quare M loco consistere dicitur,& percipi sensoriis instrumentis. Dicitur pr terea Opinione cognosci, quoniam saepenumero artifex non ab cxemplari, sed a propriamete suum opus absoluit. Igitur idea primae considerationis erit exem-Plaraeternum eorum,quae natura sunt,videlicet intellectiones ut italo. : an quar Dei optimi maximi. At eae quae secundae rationis habentur, ideae Aruin, Omnctiam nuncupantur, & ab arte proliciscuntur. Sed ut exemplo apertior . res fiat, ponatur quispiam velle imaginem alicuius effingere, utpote imaginem Caesaris, cuius spei trum ipse artifex penes se haueativi ipsum intueatur,dum eam estingit. Spectrum illud,a quo imitationem artifex accipit,&nouo operi imponit,idea vocatur. Sed imago noua ab exemplari estigiata, idos vel forma dicetur. Ergo idea erit exemplar extra O. oraq- pus,&ante opus; a quo ipsae assumuntur effigies ab artifice. Idu vel forma non extra,nec ante opus, sed in ipso opere est. De idea tamen illa prima perenni atque uniuersiali, quam ideam primae rationis appellauimus,anceps quidem olim fuit opinio inter duos illos Philosophiae antistites; & nunc etiam est satis agitata quaestio inter illorum sectatores
Plato Onim posuit ideas, tanquam necessarias,in diuina mente: ut ab v- naidea cuiuslibet rct rcs omnes defluerent, & cognoscerentur; ut intel-
a ligamus ab idea hominis omnes homines fieri, cognosci, de ab idea e- AD-ώι quiomnes equos. Argumenta autem, quibus se tuentur Platonici, sere in hunc modum se habent. Si Deus es mens, siue intelligentia, notio, ' nes di ut sic daetim intellectiones illi adesse c5uenit.Quodsi hoc quidem est,&ideas cile neeesse est. Rursus, si intellectus pulcherrimus est, pulchcrrimum quoque ei intelligibile subiici, consentaneum est; nihil enim illo pulchrius. are se ipsum,& notiones sitas intelligit. Haec igitur notio, atque ut hodie loquimur operatio,idea est. Item si materia prima sua ratione,cum infinita sit,sine mensura est,ab eminentiori sile aliqua materia mensuras habere oportet. Quod si antecedens verum est: venam ctiam critia consequens. Igitur ideae erunt mensurς quaedam sine aliqua mixtione materiae. Praetereas mundus non temere, neque a casu, sed ab aliquo factus est,& neque id selum,sed ad aliq uid. uod si hoc est,quid nam aliud erit ad quod faetias est,nisi idea'Εrut igitur ideς. Aristoteles tamen, & qui eum secuti sunt,mundum, negant,tactum esse;ideasque penitus a bisunt,tanquam monstra,& non necessaria natu grae. Nihil enim, aiunt, ab agente aliquo cilici, nisi compositum ex mare-- U ria, dc forma non quidem ab idea, sed ab agente versante materiam in-C . Λ i ettem:
70쪽
ertem: ut de materia farinam: quae in ea inerat pcuestate,in actum ed a ceret sibi talitem. Cum sempera simili similis generetur & fiat, Malauno unus, ut ab uno homine homo,& ab uno equo equus, non quidem ab uniuersali sabstantia, idea scilicet hominis, au t equ i,omnes h omines, aut omnes equi proueniant: sed potius illud concretum, integrumque ab agente educitur, quod est constitutum ex forma atque materia. Huic quidem sententiae Poetarum maximus Latinorum Maro videtur inhaerere,cum ait: --- quaerit pars semis amma
Minus invenu cis. od nihil aliud innuit, nisi formam ignis in silice potestate latere, postea in actum educi,non ab extrinseca idea procreari i
. . C A p. I V. Inc Plutarchus ad reliqua pergens, docet, Quam essen tiam , sue quam Qbstantiam habeat ipsa virtus, & quo nam pacto subsistat. νυαν apud Graecos saepenumero sentiam , nonnunquam etiam substantiam significat.' Nos vero substantiam potius vertimus, quam essentiam , quoniani in Muia sequitur, quonam pacto subsistat. Est enim substantia, suae ero, t. . , se prie per se stabsistit, nullis adminiculis innixa. De essentia vero non erit ab re aucula quaedam subnectere , ut obscuruas, quae forte in . hanc interpretationem se ingerit, illustretur. Essentia enim ab e deducitur, & ens per se bivio distrahitur. Ptimo quidem modo diui. ditur per simplices voces illas, quas Graeci appellant, nos prae-' dicamenta nuncupamus. Secundo vero modo dicitur id, de quo init. mativa propositio proferri potest: quamuis nihil reipsa ponat: ut coe-citas est in oculo,&tamen nihil aliud est, nisi visus carentia. Essentia. ' ςnim non ab hoc, quod priuationes, negationesque am plei hi tur: sed aia. - primo illo, in quo per se,&reipsa inest veritas, recte deducitur. Diei. xur quidem eno primς rationis pcrdecem genera subdiuisti, cum opor. teat essentiam,quae ab ipso deducitur, commune aliquid naturis omni. bus ostendero, per quas diuersitentia in diuersis generibus,speciebus Icollocantur, ut humanitas essentia hominis appellatur etiam a non . nullis natura, quoniam ens absolute,& magis proprie de substantiis,
quam de accidentibus praedicatur, Aristotele ipso attestante in prima iniis Philosophia, Omarem subsantiam esse naturam. Quare vere ac proprie
esivi eritiai substantius, verum in accidentibus non proprie,