장음표시 사용
71쪽
sed modo quodam. Substantiarum igitur aliae principes sunt, aliae proximum locum obtinent: principes, ut Socrates, Callias, rsecundae, ut animal, homo,&quq possunt ut genera dici. Omnibus tamen,&maxime proprium inest, vim subiecto non sint. Verum primet neque in subiecto sunt, n eque de subiecto aliquo dicuntur. Secundae v rom subiecto non sunt, sed de subiecto aliquo praedicantur, ut animal de homineci equo,&Komo de Bione, MCrate. Diutntur etiam olici modo subitantiae: vno quidem modo dicuntur substantiae natura. les ouae sensibus percipiuntur, & hae quidem secantur bifariam.
lum,&coelestia corpora. Altero aut modo intelliguntur separatae iub-
stantiae, quae mouent orbes, &aeternae, &immortales 1dnt, nec tensu, sed ratione percipiuntur. Compositum etiam de coelesti substantia ex duabus naturis a ristotele declaratum est. Differt tamen in hoc a corporibus,quae oriunturvi occidunt, quoniam corpora. quae generantur & abolem ut, materiam habent,&formam in substantia sui , quae quidem materia Peruia est ad generationem & corruptionem. Nam ransmutatione tot marum ab una forma in aliam materia primum innotuit forma vero in cognitionem deuenit operatione tantummodo. Corpora autem coelestia & motum delationis habent: componunturque eX em motum, loquium Aristotelis, id, quod mouetur, ab alio moueri: & id quod per se mouetur, diuidi in quod est Perse mouens Nppy ς m Ium --ώ . compositum omnino coelum esse videtur ex duabus naturi si videlicet texin olo&motore, auteX per se mouente, ecper semoto tamen non omittendum, quod movens dicit ira ctu movens, id vero,nuod motum est, dici tumorentia. Comparatur ergo id, quod motum est, materiae, qua potentia, formae vero mouens m eo, quod actu Est
etiam quaesita, Ion quidem interna mutos, scium ter summos Philo. π, nc um sit animatum. Platonici quidem unauersum mundum animal intellectu praeis tum sine aliqua d Peripatetici in malint tantum,ut Alaxander Amr iseus Aristotelis s
72쪽
substantia 3 Anima ing'air, carosep se gram animal, quodHι est. . miriij qui haec accuratius exquirere enixi sunt, animatum coelum ea lege, ac ratione putant, existimari debere, Ut assumatur aggregatum quod . dam ex coelo, &substantia illa separata quae mouet, quam intelligen. tiam nuncupant. Nam si omnino absoluteque pro ipso corpore coelesti
accipiatur, animatum non esse, existimant, cum intelligentia non idem naturam, ediciatur secundum cstentiam. De numero autem lubstantiarum separatarum, Aristoteles illud tantummodo constanter affirmat,est e seb. Harara tim stantiam principem, cuius causa reliqua omnes sit bstantia mouentoris
bes,ut ipsam primam substantiam imitentur: & hanc esse immobilem, ne motus in infinitum procedat. Reliquas vero quamuis quinquantata quinque sibilantias, vel quadraginta septem asserat: non tamen Atamat, sed sequitur opinionem Eudoxi, & aliorum, qui temporibus illis summi in Astronomia habebantur, & hoc asserit esse munus Astrologi. Nam ad primum Philosbphum illud tantummodo pertinet, ut Ostendat, tot cise substantias, quot sunt orbes; cum natura nihil incassum:ni. hil temere,aut frustra moliatur. Iccirco Aristoteles,qui nunquam iis a. liena subsellia transire emblitus, reiecit hoc munus vestigandum Α-strologis,utpote quide coelestibus orbibus satagunt. Satis enim ipsi fuit, primum motorem asserere immobilem, infatigabilem, aeternum, &principem , Cuius gratia substantiae reliquae leparatae, ut ipsi complaceant, mouent.. Depane animae, qua virtutesadmitti in vim tutum Hsicrepanim.
, δεφος 'ο- tes admittit, duplici modo consideratur: uno quidem, ut sit compos rationis per essentiam sui: alio vero modo per applicationem, obtemnis Ueravi perado scilicet rationi. Nam plurifariam diuiditur potestas animae:alia est impos penitus rationis, ut ea, qua animans vegetatur, &alitur: alia compos, ut ea, quam nuncupant sensibilem. Rursus secatur ipsa etiam m. seM- in ratio in partem activam: & in eam, qua aliquid speculatur. Achiva est, is, quae Virtutes morales admittit: speculatrix vero, quae intellectionem. De his etiam ambabus quid sentiendum sit,expediturum se insequen-υ, . 6 ,..tii libus,ide autor promittit,cim dicit: Mudnon reor ambiguum, virisum esse: Mi aposse,qu permaneatab omni marm. μmixtioneseiuncta. Hoc dicit de ea vir-te,q iae in rerum diuinarum, humanarumq; contemplatione consistiti Dissi by Corale
73쪽
DIs PUTAT. DE VIR T. Mo R. LIB. I. s
quae non e t mixtione materiae. Nam Virtutes, quae a consiletudine Ab-rimis. oriuntur, aqua morale appestatae sunt,& cum ipsa ratione, tanuuam cum re aliqua meliore, miscentur,&ab ipsi veluti qui praefecturam aut maε: stratum gerunt, videntur esse participes potestatis, quam habent
illi,a quibus praefecturam aut magistratum accipiundi Pergit postea e- α'
narrare sententi Stoicorum, viciariora,&apertiora sane ea, quae ab Gι,-ι. ipso dicentur. Itaque Menedemus Eretrius & multitudinem, ti: diffe--μη retitia. virtutum omnium abiecit,&sustulit: unam tantum &quidem uni vocam asseruit . quae diuersis nomine in una definitione intelligitur: -rimis non al ter quam si aliquis duplici vocabulo, idem significante, homi nem appellet. Nam temperantiam, fortitudinem,& iustitiam una tantum rem esse,dixit, quae diuersis nominibus appellaretur. Huic accedit A s. vi in Aristonis opinio, qui virtutem unam tantum asseruit esse sabstantia, & D mina. νε- eam dixit appellari debere sinitatem elationevero multas &differen
tione multas censuerit. CAP. VI.i Vod autem nunc respectum Dialectici nuncupant,
i siue ἀνα πεικὸν,hoc est,relationem,aut relatiuum appel- labat antiquitas. Plato postea, utpote proprietatum reti- ρώ-. nentissimus, utrumque hoc vocabulum non communi libra appendens, non selum inuenit, ea non undequaque constare, sed esse defecta, atque etiam manca, cum relatio ipsa prae se ferat comparationem quandam animo tantum conceptam,non omnino abs tutam,neque ad flanctionem usque perductam et quoniam huiuscemodi genera,quae sunt in abstracto significata, non possunt prorsus praedicabiba nuncupari, cum essentias tantum simplices, non totius compositi formas,denuntient. Relativum Veropotestatem tantum referendi significat, non actum,neque omnino persectionem. IccircuPlato animaduertens, ambo haec nomina omnino deficere, constituit
ipsum respectum debere nuncupari πt O: quod perinde est,ac si quis dicat ad aliquid, quod quidem non potentiam tantum, aut rem inchoa tam,conceptamque significet; sed persectionem ostendat,& ad ipsum actum absolute deductam. itaque cum relatio sit inter fundamentum, in quo residet,&terminum,ad quem respectus ipse refertur, veluti in ter patrem,& cli una,& inter dominum,& seruuiti; necessc est, ut in uno suadetur,unde soluat,& ad alium, quo pergat, referatur Gare cum B dici. Diuili od by Coosla
74쪽
., .. dicitur ad aliquid,utrunque affirmat. Ad enim respectum ostendit: AI,
bauit Ar .- quid vero terminum, ad quem refertur. Iccirco Aristoteles Platonis definitionem describens ait: aliquid dicuntur quacunque, id, quoae sunt , aliorum essedomur: vel quomodokbet aliter ad 2 ud , ut filius νικῶ sibus, sirum domini seru-. Resistunt tamen nonnulli , asserentes. . dictionem ad aliquid, non ostendere id, quod comparatur , neque rationem aliquam collationis: quibus facile respondetur, ea, quae ad fon-mam pertinent, satis denominari, cum non oporteat aliquid denomi nari per materiam. Non enim dicimus, lignum est, aut ferrum , cum scamnum denominare volumus, autensem, sed eorum formam den minamus. Ingerit sese huic loco consideratio quaedam fortasse noi futilis, quod non ab re Plato apposuit duo alia ex eo genere relati ut rum, quae videntur ad Grammaticum pertinete : scilicet talia, & quaecunque, quorum alterum quidems stantiae est, accidentis vero alterum . in causa autem est, quod respectus fundatur in accidente, quamuis aliquando in substantia fundari videatur: tamen tunc non gerit vices substantiae, sed potius accidentis in eo , quod respectui substerni. tur. Praetereadicitur alicuius, ut filius,&alicui ut vicinus; &respondent sibi mutuo per eosdem castis sicut filius patris filius est, ω pater filii paterest,&vicinus vicino vicinus est. Sunt S alia, quae quamuis.
. . ,- ' replicatione vicaria conuertantur, Casum tamen in conueisione commina μ ν mutant, ut scientia scibilis rei est: non tamen res scibilis scientia est. sed
stibilis res scientia. Adde quoniam id, quod maxime proprium,pec tiareque relativorum est, ut ad aliud referanturquaedam casuum flexi ci . ne, ut de patre & fili diximus : nam pater dicitur filii pater, re filius patris filius, consimili modo dominus serui dominus, & seruus dona ni seruus. Haec autem ,& his similia sola casuum flexione inuicem sine aliquo additamento referuntur: quaedam praemsitione vel aliquo alio,' quod aeque polleat, sicuti est, Cum dicimus magnum conferri ad paruum :c diuerse paruum ad magnum adhibita praepositione Ad. Est
praeterea&alia distinctio in iis, quae casuum flexione, alia' quae ex una parte enunciatione conformi apposita praepositione referuntur
ut duplum ad simplum, de ut dictum est magnum ad paruum , alia' vero flexione casuum vice referuntur mutua, non tamen enunciatio-
. ne conformi, sed dispari potius, ut scientia scibilis est scientia: at Sscibile conuertatur ad scientiam , non dicetur scientia in casta generandi , sed scientia scibile. Quare licet conuersio haec esticis tur flexione casuum , non tamen eandem 't diximus seruat foet I
Illud quoque non reticendum, quod ea, quae Conuertuntur fle- . ione casuum, siue conformi , siue di ari enunciatione ex utraque
75쪽
ri arte, quaedam conuertuntur in casu generandi , quaedam in aliis casibus, ut maius minore maius,&minus maiore minus, in tecto tamen non conuertuntur, quoniam rinus ad rectum diuersitatem non parit,
illam dico diuersitatem, quam semper relativa apponunt, & exigunt. congruit tamen conuersio recti cum obliquo: aliter enim dissentanea esset assertio, immo etiam falsa sic prolata: pater est filius, & scientia est scibile. Quippe cum nullam afferret diuersitatem, sed prorsus idem: diuersitate enimgaudet relativa conuersio. Qitapropter appolite Plato prius, deinde Aristoteles posuerunt dictionem illam, videlicet, Quomodoliber, aliter ad aliud scilicet referuntur.Item &alia, quae si-
. mul esse dicuntur, & conuertuntur mutuo: si tamen res altera neque causa neque principium sit alterius, ut seruus, & dominus, filius Ec ρω ifariam patet, duplum & dimidium : quae quidem simul atque illata sunt, interunt alia, se blata vero auferunt. Nam quotiescunque patrem dixero, filium quoque necesse est intelligi: e diuerso vero, si filium, necessario pates intelligetur. Ita etiam si alterum sustulero,ambo perimentur: ea tamen lege, ut relativa ipsa respectus denuntient, non autem
da, quaeipfis substernuntur. Etenim ii Priamus habuit filium Hecto rem, non dicimus, Priamum non fuisse causam, ut Hector esset: sed dicimus, Priamum patrem non fuisse causam, ut Hector filius esset, quippe cum pro Hectore intelligatur propria quςdam ec absoluta Qbstantia sine aliqua relatione. Secus autem si dixero, patrem aut fi lium , siquidem haec simul sunt,simulque oriuntur & abolentur. Rursus aIta sunt, quae quamuis non pomni vere dici relativa, relativis Lamen comparantur. Sunt enim priora natura , & non simul intereunt, vires noscibilis natura prior est, quam notio : sed si auferanturca , quae noscibilia sunt, notio non erit. Tamen potest auferri notio ipsa , & esse aliquid , ut ita loquar noscibile , quamuis non sit ille, qui nouit. Neque etiam omnino nos moueat id , quod paulo
ante diximus, reperiri quaedam relativa, quae 5 unum ante alterum, lil alterum sine altero esse possint. Hoc ea lege asseruimus, ut intel ligatur capi relativa pro his, quae substernuntur relati uis: sin autem accipiantur secundum se, secluso quocunque alio, tunc neque unum sine altero, neque unum ante aberum reperietur : plurifariam enim
dicuntur, quae simi ad aliquid. Nam quςdam habent inter se respectum 'ab ipsa natura , t pater ad filium . quςdam vero temere & vice fortui-ῖ ta, ut adseruum dominus: nonnulla arte, ut ad discipulum Doctor: alia voluntate & electione , ut ad amicum amicus: item alia: utar o duplum ad dimidium , 5 magnum ad paruum : Δ item alia , quae his comparantur. Attamen in his , quς diximus, nemo est, qui ambigat substantiam unius extremi, ut patris, domini, & praec
76쪽
ptoris , prius esse substantia alterius extremit nec tamen aliquid eorum potest esse prius , aut posterius altero , vel alterum si he altero , n mutuo sibi responderint. Nam si recte relativa denominantur, ut comitentur actu, quae in actu sunt, & habitu, quae in habita, & potentia, quae in potentia, veluti scibile, quod est poteritia, refertur ad id, quod necessario scitiuum appellabimus: non ad scientiam, quae est aciu,&sens bile non ad sensum, sed ad id, quoahodie sensitiuum appellant: e diuerso scientia, quae actu est, non refertur ad scibile, sed ad scitum, atque ita deinceps : ut comparatio reseratur fere: designeturque potentia potentiae, actus actui, habitus Vero habitui , nunquam alterum prius Ptero: neque alterum sine altero esse, sed simul consistere, simulque oriri, simul etiam aboleri dicetur. Est praeterea animaduertendum, etsi quaedam relativa videantux habere contraria: non tamen hoc prouenire , quia dicuntur ad aliquid, sed potius ex admistione alterius praedicamenti , contrarium admittentis, ut virtus & vitium, disciplina & ignorantia, quae sunt in
Mon .invit- praedicamento qualitatis. Admittit enim qualitas, & assigit in anima & malum i respectus autem in eo , quod refertur, & referr, neque admittit, neque omnino patitur contraria: neque si ei admisceatur res alterius praedicamenti, quod non admittat contrarium,
ut duplum ad simplum , quae sunt in praedicamento quantitat II.
Quantitas enim non patitur contraria. .are neque relativa ab tu te, neque iugata, nisi cum eo genere, quod admittat contrarium . contraria sustinenti neque etiam si admittat magis&minus, ut hic malis amicus illo est , non congruit tamen dicere, hoc magis duplumlo est: quoniam si fuerit magis duplum , non erit utique duplum. Est&illud obseruatione dignissimum: inaecunque contraria sun r,
. opponi mutuo: quae vero opposita, non omnia esse contraria: nam magnum opponitur paruo, sed ita opponitur, ut paruum ad hoc magnum cui opponitur,paruum sit: contrarium vero ita opponitur, ut non sit. --πPonitur, sed potius referatur. Habent praeterea nonnulla contraria medium: quςdam vero non habent, ut in quibus necesse sit, alterum eorum inesse sub:ecto, ut in numero pari& impari et quilibet enim numerus aut par, aut impar est: atrum vero, & album, quamuis inur se contrari sint, non tamen quodlibet corpus necessario a-αum,. aut album est; nam Ec venetum , rubrum, atque alio Colorematum esse potest. . Ingerit sese huic loco ambiguitas non spet--. nentis, ansibstantiae , mur ad aliquid quae si dicantur, in accideritium numero inmentur, quo nihil dici ponet absurdius. Etenim si substantia in subiecto non est, accidens autem semper in subiecto est, s
quitur, ut idem in subiecto sit de non sit. Quare dicendum est, subq
77쪽
DI spvTAT. DE VIR T. MOR. LIB. I. Is
stantiam nullo pacto dici ad aliquid , cum primae substantiae relatio
nem hasere non possint: quoniam Socrates non dicitur esse alicuius aliquis Socrates : sed neque secundas, non enim homo aliculus at quis homo esse dicetur. At dicet quispiam: animal est secunda substantia, '& dici potest animal alicuius, ut equus alicuius equitis. Respondetur, illud esse alicuius equitis, non intelligi, tanquam animal sed tanquam
rem, quae possidetur. Non enim dicimus animal alicuius animal, sed alicuius animalis possessio. Accedit etiam alia dubitatio, quam Ari-uotelesipae pro potuit, an aliquae ex secvnclis subitantiis rercrantur ad .ω si
aliquidi cum partes secundarum substantiarum aliorum esse pei hibeantur, ut caput alicuius caput. Quapropter si prima definitio valida est. non facile resistemus, ut ipse Aristoteles ait θ quin omnino ad se
tendum ducamur, aut partes aliquarum ubstantiarum accidentes esse, aut aliquas substantias constare ex accidentibus : quod quidem non modo esset loqui dissentanea: verum etiam inter se pugnantia: At si recurrimus ad ipsum Aristotelem, tanquam ad sacram anchoram, conferimusque ipsius verba cum ipsus satis considerata sententia, inueniemus ex propria definitione explicatum nodum: ita enim ait: Si aurem exacte eorum, qua sunt ad ahquid, definitio a gnata eu: aut nimis .
Gle, aut ι Ustule eis soluere . rioaeiam num sub antra eorum , qua θην ad abfuid, itur. Sin autem non exactis uni adahquid, quorum esse ea ad ali uid aliquo modose habere fortasse a uid comνa hae dicetur. cauod nihil aliud innuit, cum dicit, Quibus hoc ipsum esse est ad aliquid quodammodo si habere, nisi quod ea vere sunt ad aliquid, quorum essentia est ad aliquid aliud, ut re ipsa ad aliud reseratur : non autem ut
dicatur, neque ab alio essentiam mutuetur. Quam quidem definitionem si recte ac pensiculate perrpendimus, inueniemus non modo nodum , quem supra diximus, explicatum. verum etiam superiores dissi. cultates. Nam ea, quae apposite & vere sunt relativa, quorum cssentia ad aliud aliquid referuntur, non possunt pati contraria, neque id, quod redundae & deficit. Quae vero ab alio essentiam mutuantur, veluti a- - ι,rm---dulterina quadam ratione, relativa potius dicuntur, quam re ipsa sint,& contrarium arque etiam id, quod est parum aut nimium manifeste admittunt. Quippe cum non congruat in eo, quod relativa sisnt, admittere talia, quae non omnibus relativis conueniant: quin potius exactius considerata, longeque melior Aristotelis definitio est, quam ea, quana attulit Plato,.quoniam quam plurimas ambiguitates deuitat. λ', L . Nam etsi uterque in multitudinis numero definierit, ut plane arguat aeta naria a huiuscemodi relativorum genus non proferri singulariter, sed dupliciter potius, cum ipsa relatio expetat fundamentum de terminum, &non sit ex eorum genere, quae absolute dicuntur, sed ex illorum genere
78쪽
I otius, quae dicuntur a clata. Clarius autem Aristoteles naturam re .ationis explicuit, definiens, ad aliquid ess ea, ga sunt , quam Plato
definiens , adaliquid dicuntur: existimemus Platonem innue revolui illa, relationis essentiam Consistere potius ines, quod refertur& dicitum, quam in eo, quod est. Idem etiam sentit hoc exponens Arabs interpres: , Iconpus , inquit, vere aeuireiativa ea, qua cognoscuntur aliter, D s per ea ,-υicissim ae mutuosibi respondent. .amuis enim in sula -',- -- . stantia possit intelligi relatio, improprie tamen ac non vere existimabi ris, tur. Si quidem caput & manus rectius possunt intelligi,amota quacunque relatione. Nam quis est adeo stupidus, ut non intelligat sine aliqua relatione, quid sit caput 6c manus t Praeterea non recte conuertitur Caput ad animal, ut diuus Thomas asseruit:quamuis enim apposite videatur dici caput animalis: non tamen apposite dicetur animal capitis non
erit ergo pars illa relatio. At nos ne plus quam par est Dialecticis implicemur illud adiiciemus: quod quamuis videatur posse conuerti albi spicium ac nigri spicium, putande ac conuertiturhabitus Ecdispositio. sic enim a recentioribus dicuntur nam dicimus, habitum esse rei habilis habitum : & dispositionem dispositae rei dispositionem: ita dicetur albispicium&nigri spicium inspectibilis albae&nigrae rei inspectio.Tamen quia autor non posuit absolute 4 O , sed υίηπος, quod nostriimerpretantur, modo quodam ad aliquid videtur non debere accipi
Ficari vi ' pro relatione vera, sed uotius pro applicatione, ut intelligamus Aristo- dixisse virtutem ma quidem essentia unam esse, applicatione ta-ρω-- -- men multas differentes. Vt enim videndi potestas, quae re ipsa una est,dum applicatur ad videndum ea, quae alba sunt, albi spicium dici-riis in. rur, qu Vero nigra, nigrispicium. Ita virtus ipsius intellectus: quae ratiocinatio dicitur, etsi sita quidem essentia una est: tamen, dum applicatur ad scrutandum ea, quς agenda aut non agenda sunt, prudentia nuncupatur, dum vero moderatur, & ad mediocritatem dit igit appetitum, temperantia dum res commutat,&in societatibus fidem praestat, seruatque cum caeteri S pacta atque conuenta, iustitia: non aliter quam ensis, qui unus quidem est, tamen alias aliud diuidit. Ita etiam ignis, qui
. . quamuis unus natura sit, tamen Circa materias differentes non unus.
Zeno praeterea Cittieus huic videtur sententiae assentiri idefiniuit enim prudentiam, esse in distribuendis iustitiam: in amputandis temperan tiam: intolerandis fortitudinem. inam recte vero definierit Zenq,
', 'finiuine 'nstrabitur, si, quid sit definitio,&quonam
79쪽
DIspVTAT. DE VIR T. MOR. LIB. I. Is De desinitionu regula, . qua Zeno inprudentia d finienda
C A p. VII. Si enim definitio oratio quadam , ut ait Cicero, qua id quia . Esnitur,expiscar, quid D. Aristoteles autem, definitio eis, in ista' , .
Mait, qua constar exgenere sedisserentis. Idem: de natio in ora- Cie. O Aν , --ω, quae quoinquiderat,sesignificas: hioc est, essentiam rel. De D nitionu- finitionum aliae Rhetorum s unt: aliae Philosophorum. Riaetorum quidem sunt, quae per collemonem,non quid sit, oitendunt. At si,tiis uix rit, si in causa status est definitio, tunc oratores a vera definitione discedere non debent: sed similitudine potius id,quod est aliud, oratione concludunt, ut siquis roget quid iit accipere certe nihil aliud respondebitur, nisi propria manu aliquid sumere. Et tamen Cicero in Verrem definiuit, eum accepi illa pecunias. cuius cohors pecunias acceperit. Ita enim inqu.t: Cohors tota ista tua, quae πι mali Dcitia dedit, qua δ ομή- C. His Use cohorte Mutuorumfassiat, tua man e controuersia fuit. Philo pho--m a rum vero contra: nam simile ac probabile excludunt penitus a definitione, cum sith stantiam rei,quam definiunt, nitantur ostendere. dia' aba, propter nullam putant definitionem integram, nisi eam , quam Graeci nuncupant , nos autem substantialem, v t cam definire hominem quaerimus,genus adiicimus; cuius iodi est cum dicimus animal, Mai nectimus reliqua: nam substaiuiam hominis declatauimus, cum dixi mus animal. Deinde si subiungimus affinia,remouendo communia, Ut sant. tamdiu disterentias interponamus, quamdiu ad proprium eius, de quo quaeritur,expressa quadam significatione taeniamus. Et sic substantialis, propria integra,&a nonnullis Philosophis probata definitio dicetur ut homo est animal rationis compos, morti obnoxium, terrenum, uipes. ritus capax. Etenim cum animal diximus, substantiam h minis ex posuimus: quippe cum omne genus speciei suae substantit iis declaratio sit. Adiecimiis aliam speciem,cum animal amplius qgam hominem signet. Iccirco terrenum adiunximus, ut aereum, aqueum P excludet mus. Bipedc diximus, propter bruta, quae plurib.pedib. gradiuntur. Item Iacionale,ut excludamur rationis expertia. Mortale: ne coelites ines u-derentur. Japa cc vero risus in postrema parte, tangmaxime proprium, quonia solius hominis est ridere. Ideo undequaq; perfecta definit: o fuit, quia exclusis reliquis, qconuenire poterat proprietati eius,de quo quae . rebatur,peruenit oratio. Illud tamenon omittendu, qualibet definitio in nem i ii vitium Vah nisi suo definito parte altera respondea t, quale est,
si dicas: lion ocsts cistantia sensibilis animata, quamuis homine Osten
80쪽
das; tamen non conuertitur, neque suo definito respondet: cum substantia sensibilis animata homo absolute non sit, sed quodlibet aliud animal, quod sentire valeat. At prior definitio: homo scilicet est ani-
.. v. d. ivt, mal terrenum, rationale, moribundum, bipes, risius capax, &conuer--μη - titur recte, &respondct mutuo. Si quis enim roget; quid sit anima terrenum, rationale, moribundum, bipes, risus Capax : continuo dicetur, homo est. propter erit ex tormula integra, ac perfecta sic dicta definitio. Rurius laborat, ac etiam peccat, si plus aut minus complectitur, quam necesse est: quippe cum praepostera rationec cessus dictionum defectum faciati defectus autem pariat redundantiam: ut ab utroque proueniat imperfecta finitio. Nam si aliquis dicat : Homo est animal rationale, moribundum, dc addat sapientia prae' ditum, additio facit, ut propter defectum definitio peccoc, de in vi. tium declinetur: quoniam non omnes admittit homines, sed tantummodo sapientia praeditos comprehendit. E diuerso autem si aliquis dicat: seditiosus est, qui malus cst, exuberantia peccat. quoniam non modo seditiosi, sed ambitiosi, aut improbi hominis naturam ostendit. ρε f AEVO.Sunt aliae quoque definitiones, quae notiones etiam dici possunt, non' ' ita autem iubstantiales et vicum dicimus, hominem esse eum, qui rationali conceptione praeest caeteris animalibus, profecto quid homo sit.
εαι '' - definiendo , non diximus , sed afferendo, quid agat, quasi signo
quodam , fecimus, ut in notitiam perueniret. Sunt praeterea aliae,quae avi ominu ad expositionem tantum nominis aptantur: verum an res sit, aut Vnde vi ' ' sit cisnoratur: victim dici inus, hippocentaurum, scimus, quid indicet: sed an sit,aut non sit, affirmare non possumus. Item aliae quae Com-α monstrant esse res, sed non commonitrant, quare sint: ut cum dicimus, Solem deficere silente Luna: quamuis aliquid signet,nihil tamen,
.. ., jam ., 'Od ad scientiain pCrtineat, demonstrauimus: quoniam non diximus, mc eunt luminaria in intersecatione eclipticet cum eccentri- . co Lunaen deliquium, quia interponitur Luna inter nostrum obLu-ν, ,-o, tum &Solem, .ιt praeterea&aliae de huitiones, quae virui que concinsit, e ph tinent, videlicet ut res sint, id etiam causam,qnod ita sint: de hae quo-
ῖ dammodo possunt diei demonstrationes, ut cum definiendo dicimus,
d vitiamι tonitru est restinctio ignis in nube . demonstramus autem cum dici- in η mus, ubicunque ignis restinguitur, ibi tonat: in nube ignis restingui- tur: in nube igitur tonat. Nonnulli cautiores, vel potius curiosiores definitionem lubstantialem imperfectam , & mancam esse dixerunt, si non fuerit ex quinque partibus constituta, vi. elicet genere, Ut ani- risu D mat: specie, tanquam quod definitur, ut homo d.fferentia, ut ratio nate: proprio, ut risibile: accidente, ut album, diues, vel incedere. Sed accidens in definitione quid minimum valet:proprium vero quam plu- De