장음표시 사용
161쪽
ra hodie propter peccata nostra. Et non est in rc ore hoc princeps , Odux , O p pheta , neque holocaussim , neque sacra ciuis , neque oblatio, neque in 'iis moreque loci primitiarum ostram te: μι rissimus uiuenire inserin cordiam tuam , heu in animo contrito, est oiriιu hi militati fusiliamar. Sicut in holoca laatri taurorum,c sicut mitribu agnorum pinguium :sic falsurificium nostrum in consipectu tuo hodie, vi placeat tibi: quoniam non esti eo fusio confidenti in te. Et nunc squimur u is loro corde , O tamemus te, cst quaerimosfaciem tua Ne confundas nos. dfac nobiscum iuxta ma set dis tuam, candum multitu remm siricordia tua..ti erue nos in mirabia sibiniuis , se Diuriam nomni tuo Domine ,σ confundantur omnes , qui si dum se is tuis m/ tvr in omnipoten , cstrobur earum conteratur 'ot qu a tu es Dominus Deio fili ι , O gloriosin serer . or em terrarum Et non 'obam , serum. Mi ministra regis sis cendere a m phtha, ct ripa, opsce, macreolis, ct effundi inrIlamma si per fornacem cubi V quadraginta nρuem et oe erupu incendit quos r perit iuxtafrnacem de Chatriis . Meliti acinum Domini de- m is arm UT BR in se nacem: ετ exchfit Dim, nam ignis ιδεν ea , ct hiis medium fornacis quasi ventum roriis flantem , ct non ivi. ἡhita . i '
Tunc hi tres quasi ex uno ore laudabant d glorifi- .cabant di benedicebant Deum, in fornace dicent s. -
D Beneu fu, es Domiheleu patrum nostrorum,
162쪽
3.PId. M. 3.Benedicite eali Domino audate 'si perexaltate eum inficiis. IaM. . Benedici ea 7 M omnes p-super Hossum Damno , laudarecth perexa tute eum secula a Benedicise omnes virtutes Domini Domis. ωάate O superexaltate eum insecuti,
Ben e noctes O dies Domino , Ludate oesiperexaltate eum in se
163쪽
A Beniat e --rsegeramnantia :m rem Domi is, Litu e ct seperexaltate eum insecuia Benedicite fontes Domino,laudate ct superexaltate eum insecuta. Benedicite maria ct flumina Domino, laudate re superexaltate eum inscula. Benedicite cete, ct omnia,pM mouenturin mis Domino, laudate O sperexaltare eum in secula. Benedicite omnra volucres caeli Domino , laudare ct superexaltare eum inrisecula. B nedicite omes bestia, oenora Dom-ο, laudate ct se pere hau eum
in secula Benedicit. 'b hominum Domino , lauiale ct severe hau eum in s
Tenedicat sael Demisium laudet O superexaltet remissecula. senedicite sacerdotes Domini Dinino , laudate essurrexaltare eam in se
Damim Domino , laudate superexaltare eum in s
Benedicite Anania,Aharia,Misae Domino, laudate O superexaltare min secula: eruit nos de inferno,ct salses fecis de manu mortis, O bberatiunos de modio ardentis Doma,σde medio ignis eruit nos. s.confiteminimmimproniam ianu intomam inseculum in riseria eram. F. rara Benedicite omnes rei si Dominis Deo Deorum, laudate or consilemini ei, quia in Ommasecula ricordiarim.
D Huc usque in Hebraeo non habetur:&quae . posuimus,4ς Theodotionis edi- ;
164쪽
buchodonoser ad fornacis gura ardentis, ct ait, Sid, ain, Misach, ct Abarii ita, servi Dei excelsi eg edimini , ct venire. Statim egressi is ni si-draob . Misicis , ct Abdenago de medio ignis. Et congregati furapa,'mo irati s , iudices, oe ycteuies regis, contempl. bantur viros itis , quoniam nia
his potestatis habuisset inta in corporibus eorum, τ' captilus capitis eorum neu es t adustus, etiam Graiata eorum non fuissent immutata, H odore ignis mutonus t per eos. Et erumtera Ves; hodonos ait, benedictus Deus, eorum, Sid Ochv d Icet. Misach, or Abiae Lauru misit Angelum sum , or emitse suos suos, qui c/ ediderunt in eum: σ verbi m regis immutauerunt , ct trauide uim carpo sita te sieruirent, ne adorarent ominae tu mi , excepto Deo suo . A me ergo positum est hoc dccretum, ut omnis populus, tribus, lin aer aecumque lociva fuerit blasphemiam contra Deum Si raιh. Misacs,ct Abdenago, dispereat, ct domus eius vasteturaneque enim est a ius Deus, qui possit ita saluare . Tunc rex promouis S rach. e uisach, Abdemigampris incia Bablinis.
it 7.αι sempii Am,ET s.fotestas eias inarare iisne O generationem. summa capitis terti -
A R R A τ v R hoc tertio capite insigne miraculum, quoia ira est init illi D telis socij, quia auream regis Nabuchodonosor statuam a dq 'μὶ mii Risa ardentis in 'x'rna eii conte PQ ecti ab at elo caelitus ad eos imi',sic ex illo ince- 'illo' Nati sint,vi oti limo tua si&ψ tacti,per me, dias sabunas incederent,d uinas laudes celebran-
tu :totusque inmi ι 'o venerationem . praedicationem effusus , .nb- in Eriri per omnesim rus. Ποι ii Ui- Drae gri ac i bilix D ', Ante amnia disquirendem est, quo tempote mi r studuni hoc contigerit
165쪽
A tigerit Diuus Chrysostomus in quodam sermone de his tribus pueris, securim qui in circa finem primi tomi , iic initium huius tertii capitis citat.
Inito arcino latio, rex btichodonos .cit statuam Eandem le-raculi acetionem habet hoc loco Theodoretus in textu:& in commetario eam ciderit. explanans, firmat, miraculum hoc euenisse anno decimo octauo regis Nabuchodonosor, paulo ante quam cum exercitu proficisceretur αd obside la Hierosolyina: quae ab eodem rege, anno decim otio no expugnata&euersa esse,apud Hieremiam legimus. Sed profecto lectio illa Chrysostomi&Theodoreti, nunc in nulla scriptura vel Hebraica, vel Chaldaica,vel Graeca, vel Latina inuenitur : ut sine dubitatione dicendum sit,ieitioneni illam suisse mendosam. Praesertim vero clim duli uus Hieronymus huiusmodi lectionum varietates obseruare,ac prodere solitus, de ista lectione nullum verbum fecerit. Certe opinionem Theodoreti falsam esse,ex hoc ipso libro Danielis couinci potest. Fuis se enim Minc historiam post euersionem Hierosolymorum,non obscure indicat Azarias,in sua oratione, quae continetur hoc capite, dicens, eo tempore nullum fuisse regem in populo Hebraeo,nec locum ubi incensum,holocaustum, ceteraque sacrificia ad placandum Deum, lege Mosis instituis,offerri possent.Praeterea,cotigisse hoc miraculum post interpretationem somni j,praecedenti capite traditam, & Theodoretus ipse ratetur,& liquido cernitur ex hoc ipso capite. Chaldaei namq; eo nomine tres illos iuuenes accusarunt, quod cum essent a rege honinati,& operibus prouinciae Babylonis praepositi, ingratissimi tamen ad-C uersus regem fuissent,eius adorare imaginem prorius auersati. Constat autem ex postremis verbis secundi capitis, regem post interpretationem somni j,rogatu Danielis,lios tres iuuenes*d honorhs, & public rum munerum praefecturas extulisse. Illud autem somnium contigit regi,ut supra in exordio secundi capitis docuimuissecundo anno mona chiae eius,hoc est,ab initio regni eius, anno vigesimo quinto. Non igitur potuit hoc miraculii euenire anno decimooctauoresni Nabuch
donosor, sed post vigesin uni qmntum ..Verum quanto Tempore post,
nec est compertum,nec comperari posse arbitror. Quin,non satis videtor sibi constare Theodoretus. Hic enim ait, hoc miraculum accidisse, M anno decinaooctauo huius re is,& paruo tempore post supraductum D Ginnium quae no admodum conaerent inter se. Etenim somnium illud, si ra docuit Theodoretus,euenisse anno secundo huius regis: spati uiri autem sexdecim annorum,quod inter secundum & decimuit octauum annui egni eius intem Sit, an exigui temporis nomine censeci & ap-
166쪽
N - rellari clebeat,lectori existimamium relinquo. Sed illud mirum auderi ἐρηρ m' potest hunc regem tam cito lui oblit uni,curia antea Deum Iudaeoruin πώς iue, Laeum Deorum,& dominii regum agnouisset,& adorasset, patito post, oesse se ab omnibus,quasi Deum adorari voluisse.Velox obliuio veritatis,in ἱ ρη quit Hieronymus,ut qui dudum seruum Dei quasi Deum adorauerat, nunc statuam sibi fieri iubeat:vt ipse quasi Deus in statua adoraretur. Apparet igitur regem hunc fuisse ingenio maxime instabili, & supe
botin stabilitas secit,ut ex bono in malu celeriter mutaretur: superbia vero,ut humanis honoribus non contentus, diuinos concupisceret. Cuius stiperbia mirifice vingitur ab E ita c. I q. 'omoao,inquit, - cia bii ae calo Lucifer qui mane oriebari ρ qui diceba rar corde ιvo, In coelum consenu. m. pera ira Dei exaltabo solium meum, ceda sper altitudinem
ntisium, similis ero , licit . Similis fuit superbia prioris illius Nabim chodonosor, cuius fit mentio in libro Iudith, qui misit Ducem suum Holophernem cum validissimo exercitu, ut subiugatis omnibus gentibus,eorumque diis e medio sublatis, lus i pie a cunctis,ut Deus coleretur. Haec item vesana diuinitatis cupido,incessi Alexandrum M gnum,ut filius Iouis Ammonis existimari, & diuinum sibi cultum adhiberi vellet. Eadem insania Caius Caligula,Domitianus,ahique Imperatores agitati sunt. Sed quid mirum, tantam in isto rege misse animi volubilitatem,cum in viris maxim) pi js,Debque charissimis,& sing flari eius gratia excellentibus, ut in Dauide, Salomone,& diuo Petro,si miles mutationes & lapsus fuisse no ignoremus. Nimirum istiusmodi exemplis docemur,qualis sit homo praesente Dei gratia, qualis item si absente,scilicet,qualis est aer praesente vel absente sole Se corpus humanu in praeditum vel priuatum animaZaut homo compos men
tis, vel usu rationi S captus.
I abuchodonosor Mex fecit Italatam auream, abitudine cubitorii exaginta alitudine cubitorum se in Ilatuit eam in campo Dura, prouinciae Babylonis.
statuam rex ille At quo suam opulentiam,& ma-ο h- , 5 ex adorantium multitudine ac diuersitate , imperii sui amplitudinem ostentaret, eaque ratione suis venerabilior,& hostibus esset terribilior.Theodoretus ait, voluisse regem face e statuam praestatiorem
167쪽
A ea,q in ipse viderat in somno,& magnitudine,& nobilitate materis.
Illa enim caput tantum habebat aureum,haec aute tota erat aurea. Hieronymus quidem significat fuisse totam ex auro, plenam ac solidam, cuait, utii autem sit aurea Er in initi ponderis,illud in causa est,tit stuporem et stribus creet, res inanimata adoretur ut Deus,Δm vnu ui ue suam consecrat auaritiam Sed hoc non est verisimile. Na&insolitum est sic fieri tales statuas,& superuacaneum fuisset,de infiniti sumptus ac laboris. Erat igitur aurea,sed intus caua & inanis. Pro campo, Dura, Theodotio vertit Deira,Symmachus Soraum,septuaginta, περ transtulerunt: quod nos inquit Hieronymus)vivarium vel conclusum locum dicere possit B inus. Historia Scholastica super librum Danielis c. ap. 3. ait, Dura esse sumen,quo ille campus alluitur,& hunc esse locum, in quo post dilii-uium gigantes turrim Babel aedificare aggressi sunt. Philostratus libro Primo de vita Apollonii cap. 19. tradit hanc fuisse consuetudinem Ba- bylone t satrapa,qui magnae urbis portae praesidebat, neminem peregrinorum ad visendam urbem admitteret,nisi prius auream regis statuam adoraret:quem morem ex huius regis Nabuchodonosor inimi tuto,originem duxisse qui putauerit,sortasse coniectura non aberrabit a
Admiranda quidem fuit huius statuae magnitudo: fuisse tamen alias ea maiores,legimus apud Plinium in quo proditum est in libro 3 . c. 7. colossum solis qui erat Rhodi,suisse septuagii ita cubitorii altitudinis: idque simulacrum post quinquagesimu sextum annum,terrae motu prostratum iacens quoque miraculo suisse, pauci enim pollicem eius amplecti poterant: maiores erant digiti,quam ni pleraeque ii xv x, Vδsti nisu
specus hiabant,ac defractis me in bris,spectabantur intus magnae molis saxa,quorum pondere stabiliuerat constituens. Duodecim annis,& tre centis taletis effectum fuerat. Hoc iam maior fuit colossiis Neroni , ni D centum decem pedum longitudine constans,ut ibidem tradit qui libro trigesimo quinto cap. 7 . narrat,sictam esse colosseam eiusde Neronis imaginem in linteo pictam,cetum viginti pedum. illa tamen xegi Nabuchodonosor statua,si no magnitudine,certe quia fuit aurea, Praedictis logio praestantior S admirabilior fuit. Quonia autem cubi-rus Babylonius, teste Herodoto lib. i . tribus digitis maior erat vulgari ει communi cubito , credibile autem est, hic haberi sermonem de cubitis Babyloni js, cum haec statua di in Babylonis prouincia, & a regτBabylonio facta fuerit, hinc apparet, sexaginta cubitus altitudini Sisti statuae, suis sede communibus cubitis sexaginta leptem, prae-
168쪽
tium humani corporis, ad tot imcorporis magni ridi
m parti .micique unani sextam unius cubili: sex autem o bitos latitu danis,conti- Anuine sex conmones cubitos, supciq; tres quartas partes unius cubiti.
Sed ut clarius enotescat admiranda istius statuae moles, sangularuineius partium magnitudinem cursim indicabimus: quod facile erit demonstrare aperiendo quam proportionem principales partes humani corporis habeant ad mensuram longitudinis totius corporis. No enim dubitandum est , quin statua illa maxima arte iacta, debitam habuerit proportionem omnium partium,tam inter se,quam cum totius corporis m. agnitudine. Iusta mensura humani corporis, quatuor cubitis definitur , vel sex pedibus: cubitus enim uno pede & dimidio constat: pes autem qu.uuor palmis, palmus quatuor digitis secundum latitudinem Linter se tumuis. Quantunn autem est spatium hominis a vestigio ad verticem,tantum esse,pastis manibus inter logissimos digitos, obseruatum est,ut tradit Plinius libr. 7. cap. i . Totius autem longitudinis humani corporis, cies ab imo mento , usque ad summam frontem, vel imam radicem capillorum,eil pars decima, eadEmq; rationem habet habitus totius frontis. Diuiditur autem facies in tres partes aequales, unam ab imo mento: ad imas nares,alteram inde usq; ad supercilia:tertiam inde, usq; ad summam frontem .Lonsitudo oculi, ab uno angulo ad alterum
Oppositum,pars est quadragesi a quinta, & itidε se habet interuallum S distatuta interutrumq; oculum. Nasi longitudo, est trigesima pars, eiusq; foramen est centesima octogesima.Ambitus oris & auris,eii de- Ccimaqui tua. Totum caput ab imo mento usque ad verticem, est octaua pars. Cossi magnitudo, est decima quinta. Longitudo pectoris propriEdicti,itemq; latitudo,fere sexta pars eae Umbilicus dimidium corporis locum tenens, ipsum in duas partes aequales diuidit: tota longitudo se- morum,& crurum usq; ad peduves igia, paulo minor est dimidia parte. Longitudo pedis,sexta pars est,. ut prope etiam brachij usq; ad cubitum,& cubiti usq; ad manum. Manus vero, decima pars est. Lege Vi- 'truvium initio libri decimiteriij,& interpretes eius,Filandrum,& D nielem Barbarum,Cardanum item extremo lib ii. de subtilitate. Scio huiusmodi commensus seu ptoportiones, quas vocam Graeci symme- ntrias,alios, qui subtilius & curiosius haec persequuntur,paulo aliter, le-s gnare, sed nobis qui haec alterius rei gratia, obiter attingimus,satis fuit praedicta rudis & adumbrata descriptio. Ex quo facilὶ est intelligere,quanta fuit in illa statua,principalium eius partium magnitudo. Etenim facies illius statuae longa erat sex cubitos: paremq; ambitus Dontis magnitudinem habebat. A meto ad nares,duo cubili: totidem hinc, usque
169쪽
A Vsque ad supercilla: totidem item inde, usque ad summa frontem. On- i Aes status
Wittido naia,erat duorum cubitoruin: foramen eius, tertiarci partem v- quam ere
nius cubiti,seu dimidium pedcm cotinebat.Ambitus oris, & cuiusque xit Nab auris,quatuor erat cubitorum,totidem etiam longitudo colli. Pectoris chodon r. longitudo & latitudo, re decem cubitorum. Longitudo femorum &crurum, circiter viginti novem. Longitudo pedis, cubitorum decem: totidem fere longitudo brachi j itemq; cubiti. Manus vero longitudo, sex cubitorum. Sed his,velutanimi gratia,raptim dictis ad seria & propria instituti operis veniamus.
B Mystica huius statuae interpretxtio, triplex a Doctoribus traditur, uasticat unam tradit Chrysostomus,in homilia decima octaua in secundam epi- uim iuri estolam ad Corinthios super caput sextum eius epistolae, locens illa st, interpreta- tua figuratam esse auaritiam: & quidem apte. Nam Paulus eam nomi- tio. nat idolorum seruitutem. Senarius numerus, quo latitudo &altitudo Col.3. statuae c6stabat,in sacra scriptura significat operationem & laborem, sicut contra septenarius, quietem di vacationem i labore, ut licet animaduertere tam in creatione mundi,quam in lege Mosis.Ea re denotatur,nulsum esse vitium operosius,laboriosius,& sibi infructuosius auaritia. Sex cubiti latitudinis, significant laborem auari in acquirendo: sexaginta vero cubiti altitudinis, indicant longὸ maiorem eius esse la-C bore in augendo:& quia cupiditas auari est innia ita& insatiabilis, necesse O,laboris eius nec terminum, nec modum esse ullum. Alteram
interpretationem H eronymus tradit hoc loco,dicens illa statua significari saliam doctrinam , ve entilium philosophorum, vel haereticorum,quam illi ornant tum aureo splendore eloquentiae, tum magnitudine docti inae secularis, aut etiam diuinae. Haeretici namque ad falsa dogmata sua persuadenda, circumuestiunt & adornant ea plurimis sacrarum litterarum sententiis, peruersε intellectis, atque interpretatis. Tertiam interpretationem lege apud Ireneum extremo propemodum libro quinto aduersus haereses. Nec ineptd quispiam diceret, istam statuam ruisse imaginem quandam mundanae felicitatis,ad quam D nos daemon adorandam, posthabitis caelestibus bonis instigat ac sollicitat, proponens auream materiam statuae , id est, copiat fi diuitiarum: tum eiusdem altitudinem Sc latitudinem,id est , sublimitate honorum, potentia: &gloriae:exempla item principum huius naudi,qui eam ad rant: suauitatem etiam musicae,id est, illecebras & blanditias voluptatum. Denique terrore incensae sornacis, in primo aduersus statuae coim temptores positoid est,pauorem imminentium malorum,iis qui mun
170쪽
do non seruiunt,eiusque bonis carent. .
Tunc congregati sent satrapae,magimati,iudices, δε-ces in tyrannoc uers principes regionum, Ni conuenirent ad dedicatio
nem Hamae. VIA omnes getes,buti s regis imperio subiectae,ad eius
statuae adorationem conuenire non poterant,principes &praesides omnium gentium conuocantur, ut illis adoran- Btibus, omnes quoque adorasse videantur. Adjice, quod principes & diuites regi subiecti ab eo honorati & locupletati,metu perdendi honores & diuitias,ad omnem voluntatem &nutum,ei seruiunt atque obediunt. Denique,istiusmodi homines,facillime ad Dei& rerii diuinarum c5temptum,dissicillime vero, ad earum venerationem,cultum,& obseruantia adducuntur. Vnde Salonin prouerbiorum capite trigesimo orat Deum, ut sibi tribuat tantum victui necessaria,nec diuitiarum abundatiam largiatur, ne sort),inquit,satiatus illiciar ad negandum,& dicam,quis est Dominusῖ Et Paulus prioris epis f. ad Corinthios,cap. I. ait, in his qui vocati fuerant ad notiam Euangeli 1,paucos fuisse nobiles, liuites,& potentes. Et Iudaei contem- Cptim loquentes de Christo,quis,inqui ut, Pprincipibus credi; in eum Voluit etiam rex ille,principum exemplo, ad sui adorationem ceteros Omnes cogere: vulgus namque duci lux auctoritate, & exemplo princialium,eorumque facta,& exempla imitatur : ideo scriptum est in Eccle-iastico cap. IO. 2 lu reeior Otiitatis, triles cst habitantes in M. Cuius perquam similis est ea Platonis sentetia,quam inquadam epistola ad Lei tuluin,laudat Cicero,quales sunt in republica principes,tales esse in ea solere ciues. Quapropter non tantum mali est, ut scribit Cicero libro tertio de legibus , peccare principes, quanquam est magnum hoc per D se malum, tu tum illud, quod permulti etiam imitatores principum existunt. Nam qualescunque summi ciuitatis viri fuerint , talem ciuitatem esse solere:& quaecunque mutatio morum in principibus extiterit, eandem in populo existere. Quo perniciosius de republica . merentur vitiosi principes, qu5d non solum vitia concipiunt ipsi , sed ea infundunt in ciuitatem, neque solum obsunt,quod illi ipsi corrum- puntur,