장음표시 사용
161쪽
A RT.U III. Vtrum spes conferat ad operationem, uel magis impediat. Conclusio. Spes,cum arduum & bonum possibile respiciat, ex ipsa delectatione, quam in unoquoque gignit,quam maxime iuuat ad operationem. Q V A E S TIO XLI. .
De timore secun um se, in quatuor i , , articulos diuisa . l HARTICULUS PRIMUS.
V Trum timor sit passio animae. Coclusio. Timor cum malum per se respiciat cum aliqua transna u tatione corporali, scilicet contractione: necesse est passionem animae esse. ART. II. Utrum timor sit specialis passio. Conclusio. Cum timoris obiectum sit malum suturum difficile,cui resisti non potest;oportet ipsum esse animi passionem a caeteris distinctam &separatam. ΑRT. III. Vtrum sit aliquis timor naturalis. Coclusio. Timor quidam naturalis est,qui respicit
malum quoquo modo laedens,& corrumpens naturae bonum :&quidam non naturalis, secundum quem malum timemus,non naturae oppositum, sed bonoamato, uel desiderato. ART. IIII. Utrum conuenienter assignentur species timoris. Conclusio. Sex sunt timoris species a sacris Doctoribus expositae: 1. segnities, E: erubescentia, 3. uerecundia, . admiratio, s Atupor,& 6. Agonia.
QUAESTIO X LII. De obiecto timoris,in sex articulos divisa. ARTICULUS PRIMUS. VTrum obiectum timoris sit bonum uel malum . Conclusio. Cum timor fugam quandam importet:
162쪽
necessarium est,ut proprie & per se malum respiciat ut obiectum, bonum uero non nisi per accidens. ARTII.utrum malum naturi sit obiectum timoris. Conclusio. Malum naturae non est timoris obiectu, nisi cum aliqua euasionis spe apprehendatur propinquum.
ART. III. Vtrum timor sit de malo culpae. Coclusio. Cum culpae malum humanae subiaceat potestati & uoluntati, de eo per se non potest timor esse. Α R T. IIII. V trum timor ipse timeri possit. Conclusio. Potest timor timeri, prout ex aliqua extrinseca causa prouenit: non autem ut subiacet humanae uoluntati. ART. V. Utrum repentina magis timeantur. Conclusi o .nsolita& repentina mala,cu maiora &magis irreparabilia appareant, magi s etia timentur. ART. V. Vtrum ea,contra quae non est remedium, magis timeantur. Conclusio. Mala quae non uitari, uel non ita facile possunt, magis timenda etiam sunt.
VAESTIO X LIII. De causa timoris, in duos articulos divisa. ARTICUL V S I.
Utrum causa timoris sit amor. ConcIusio. Ex hoc quod aliquis amat aliquod boum, sequitur P priuatiuum talis boni sit ei malii: &er Consequens, quod timeat ipsum tanquam malit. RVII. Vtrum defectus sit causa timoris conclusio. Defectus per modum materialis dispo-ionis Causat timorem in eo qui timet: non autem laetitae, nisi per accidens in eo qui timetur, causarea OTCm Potest.
163쪽
I 8 PU. Sec. Quaest. χΙΙ I II. oc X lv. QVAESTIO X L II II. 'De effectibus timoris, in quatuor articulos divisa. , A IOICVLVS I.
VTrum timor faciat contractionem. Conclusio. Timor contractionem quandam efficieti importat,consequentem scilicet animalem motum, appetitu S. ART. II. Vtrum timor faciat consiliatiuos.
Coclusio. inramuis timor, sicut & nulla passio animae facultatem consiliandi praebeat,sed magis impediat: consiliatiuos tamen facere dicitur , prout sollicitos reddit homines, ut pro magnis periculis consilientur. IAR. III. Utrum timor faciat tremorem . iCoclusio. In timore fit quaedam contractio ab ex riterioribus ad interiora. & ideo exteriora frigida remanent:& propter hoc in eis accidit tremor, qui cauri satur ex debilitate uirtutis continentis membra. Α R. IIII. Utrum timor impediat operationem. Conclusio. Timor magis impedit operationem ex parte instrumentorum, per quae operatio exercetur
sed ex parte animae, si sit timor moderatus, iuuat, hominem attentius consiliari, & operari facit: secus autem si sit immoderatus. . I
Q VAESTIO XLU: mi, De audacia, in quatuor articulos diuis. iARTICULUS PRIMUS.
Vtrum audacia sit contraria timori. Coclusio. Cum timor malum futurum fugiat, audaciavero aggrediatur periculum: manifest e inuicem contrariae sunt. ΛRT. II. Vtrum audacia consequatur spem. Di Con-
164쪽
Conclusio. Audati aquae prosequutionem mali terribilis importat; consequitur spem in unoquoque. A R T. III. Utru defectus aliquis sit causa audaciae. Conclusio. Cum nullus desectus ualeat spem causare, & timorem per se piopellere: non potest etiam in aliquo per se audacia causa te sed sorte P accides. ART. Ilii. Vtrum audaces promptiores in principio quam in fine in ipsis periculis. Conclusio. Audaces promptiores sunt in periculis in principio, quam in fine; sortes uero cum ex deliberationis iudicio pericula aggrediat, econ tra se habet.
. AESTIO XLV Io: De ira secundum se in octo articulos divisa.
VTrum ira sit specialis passio.
. Conclusio. Ira non est passio generalis, quod causit m uitaruna passionum,sed condiuiditur alijs anima passionibus:est autem generalis passio:prout ex
concursu multarum passionum causatur.
AR T. I I. Utrum obiectum iri sit bonum uel malum. Conclusio. Ira respicit unum obiectum secundumationem boni, scilicet uindictam, quam appetit: &liud secundum rationem mali, scilicet hominem novum de quo uult uindicari :& ideo est passio quo- immodo composita ex contrarijs passionibus. R T. III. Vtrum ira sit in concupiscibili. Coclusio. Ira cum respiciat uindictam, & eum, deo uindicta quaeritur, quae ardua & difficilia sunt inratici bili est,no autem in concupiscibili, cuius pasais Doniam uel malum respiciunt absolute. T. IIII .Vtrum ira sit cum ratione.
165쪽
conclusio . Omnes causae irae ad parui pensionem reducuntur,cuius species sunt tres, I. despectus, 2. impedimentum uoluntatis implendae, & 3 . contume satio. ART.II1. Vtrum excellentia irascentis sit causa irae. Conclusio. Secundum habitudinem ad motitium irae,excellentia est causa,ut aliquis de facili iniscatur est enim motivum irae iniusta parui pensio. Sin autem consideretur causa irae in eo qui irascitur,ex parte dispositiois,quae in eo relinquitur ex tali motivo, manifestum est,quod nihil mouet ad iram nisi nocumentum,quod contristat. ART.IIII. Utrum desectus alicuius sit causa, ut contra eum facilius irascamur. Conclusio. Defectus,& illius, contra quem irascimur, paruitas,quo magis despectionem auget,eo magis irae prouocativa eii , & eandem diminuit , si despectionem imminuat per poenitentiam & humiliationem.
QUAE STIO XLVIII. De effectibus ira, in quatuor articulos diuis. ARTICVLVS PRIMUS.
Vtrum ira causet delectationem . Conclusio. Ira cum sit appetitus uindictae, maxime hominem delectatione afficere ui detur. ART. II. Vtrum ira maxime causet seruore in corde. iConclusio. Cum motus irae sit per modum in secutionis, Cui proportionatur calor : necestarium est p rillum causari circa cor quendam sanguinis serupiena
166쪽
Conclusio. Ira inter om nes passiones animae maxime iudicium rationis impedit: eo quod maxime facit perturbationem corporalem circa cor, ita ut etiam usque ad exteriora membra derivetur. ART. II H. Utrum ira maxime causet taciturnitatem. Conclusio. Ira & cum ratione est,& impedit ratione,& ex utraq; parte potest taciturnitate causare. Ex
parte quide rationis, quando iudiciu rationis intitu uiget,s, etsi non cohibeat affectu ab inordinato appetitu uindictae, cohibet tame lingua ab inordinata locutione. Ex parte uero impedimeti rationis, 2 per turbatio irae usque ad exteriora mebra perducitur,&maxime usque λd illa me bra in quibus expressius relucet uestigium cordis, sicut in oculis & in facie & in lingua unde potest esse tanta perturbatio irae, quod omnino impediatur lingua ab usu loquendi. .
QS AE S T I O X L I X, De habitibus in generali quo ad eorum substan
tiam in quatuor articulos divisa. . . A.RTICVLVS I. mVtrum habitus sit qualitas Conclusio. Habitus, secudum quem quippiam ad se uel in ordine ad alterum se habere dicitur, est quaedam qualitatis species de difficili mobilis. A R T. IL Vtrum habitus sit determinata specie
Conclusio. Habitiis & dispositio computantur prima species qualitatis ab aliis distincta,quibus homines in ordine ad naturam operantur.
ART. III. Utrum habitus importet ordine ad actum. Conclusio. Habitus quilibet cum habitudinem ad 'naturam importet: neces e est ad actum & operationem ordinari, ut principium. AR Φ
167쪽
ART. IIII. Utrum sit necessarium esse habitum. . Conclusio. Cum multa reperiantur, quorum naturae,& operationes plura requirunt, quae uarijs commensurari modis possunt mecessarium fuit ad hoc habitus elle, quibus talia commensurarentur.
De subiecto habituum , in sex articulos divisa.
. ARTICULUS I. Vtrum in corpore sit aliquis habitus. t . Coclusio. Habitus proportionatur operationibus, re ideo dissipositiones ad tales operationes principali: ter sunt in anima,in corpore uero possunt esse secundario, in quatum scilicet corpus disponitur & habiη- fur a d prompte deserui edum operationibus anim . Si uero loquamur de dispositione subieeti ad forma, sic habitualis dispositio potest esse in corpore. r6RT. II. Utrum anima sit subiectum habitus secudustam essentiam, uel sua impotentiam. εConclusio. Si accipiatur habitus in ordine adoperationem, sic maxime habitus inueniuntur in anima, 'inquantum anima non determinatur ad unam opera tronem , sed se habet ad multas, quod requiritur d habitum. Et quia anima est principium operationum Per suas potentias, ideo secundum hoc, habitus sunt . in anima secundum suas potentias. ART. III. Vtrum in potentiis sensitiuae partis possit 1 esse aliquis habitus. Conclusio in potentiis sensiti uis, prout ex instin- 'ctu naturae operatur, non sunt aliqui habitus,sed prout operantur ex rationis iudicio.
ART. IIlI. Vtru in ipso intellectu sit aliquis habitus. t
168쪽
Conclusio. Sunt in intellectu aliqui habitus, scilicet scientia , sapientia & intellectus: sicut enim ei uxesi potentia,cuius est operati obita etiam eius est habitus,cuius est operatio. ART. U.Utrum in uoluntate sit aliquis habitus. Conclusio. Voluntas cum sit potentia rationalis, diuersimode potest ad ageriinu ordinari,& ideo oportet in uoluntate aliquem habitum ponere, quo bene disponatur ad suum actum. ΑRΤ.VI.Vtrum in Angelis sit aliquis habitus. Conclusio. Non sunt in Angelis habitus, qui sunt dispositiones ad esse naturale sed habitus in eorum uoluntate & in tellectu sunt, quibus bene disponutur. ad attingendum ad ipsum Deum.
QVAESTIO XII. De causa habituum quantum ad generationem ipserum, in quatuor articulos diuisa . ARTICULUS PRIMUS. Vt um aliquis habitus sit a natura. Conclusio. In apprehensi uis potentiis potest esse. habitus naturalis secundum inchoationem & secundum naturam speciei, & secundum naturam indiui- .dui, sicut intellectus principiorum dicitur esse habitus naturalis.In appetiti uis autem potentijs no est aliquis habitus naturalis secundum inchoatione ex parte ipsius animae quantum ad ipsam substantiam habitus, sed solum quatum ad principia quaedam ipsius sicut principia iuris communis dicuntur esse seminalia uirtutum,sed ex parte corporis secundum natura , indiuidui,sunt aliqui habitus appetitiui secundum
ART. I. Utrum aliquis habitus causetur ex actibus. Coclusio. Ex multiplicatis actib' generat quida qua
hias in potentia passiva ia mota q nominat habitus.
169쪽
ART.III .Vtru per unu actu possit generari habitus. Conclusio.Habitus uirtutis necesse est ex pluribus actibus causari, apprehensuarum uero potentiarum non unquam unico actu, sicut & habitus corporales, si activum fuerit magnae uirtutis. ARΤ. II. Vtrum aliqui habitus sint hominibus infusi a Deo. Coclusio.No omnes habitus a natura sunt,sed quidam infunduntur a Deo.QVAESTIO LILDe augmento habituum,in tres articulos diuis. ARTICVLVS PRIMUS.
Vtrum habitus augeantur. Conclusio. Habitus & dispositiones, cum dicantur secundum ordinem ad aliquid:& secundum scire ut participantur a suis subiectis, intensionem &r missionem Jeu augmentum suscipere possunt. AR. II. Vtrum habitus augeantur per additionem. Coclusio. Sicut formae & habitus secundum seno augentur, sed ex parte subiecti: ita nec additionem fuscipiunt secundum se, sed secundum participatione subiecti, inquantuscilicet subiectum ex intelione agetis magis uel minus participat eandem formam. H R.I II. Vtrum quilibet actus augeat habitum. Coclusio. Actus quilibet,si in tetioni habitus aequetur,& ei proportionetur,uel etia superexcedat, augete habitu,&perfectionem reddere potest;secus uero,
si ab intentione habitus deficiat, & negligenter fiat. UVAESTIO LIII. De corruptione 2 diminutione habitaum.
170쪽
. Conclusio. Corrumpi cotingit per se uel per accidens quotcunque habitus, Qui uel cotrarium habet, uel in subiectis sunt, qui corrumpi possint ORT. II. Utrum habitus possint diminui. Conclusio. Sicut contingit habitus augeri; ita & diminui ex his causis possunt,ex quibus corrumputur. ART. Il I. Utrum habitus corrumpatur uel diminua cur per solam cessatio nem ab opere. Conclusio . Sicut ex actibus generatur & augetur habitus; ita cessate ab actu diminuit & tollit nonnu- quam habitum. Λ . L- V AESTI O LIlII. . . De distincitione habituum , inquatuor articulos divisa. ARTICVLVS I.
VTrum multi habitus possint esse in una potentia. K - Conclusio. Sicut unius potentiae plures actus es is p ossunt; ita in una eademque potentia plures habitus .es e ualent.
a secundum naturam 3.secundu ni obiecta specie dis ferentia. ART. lII. Utrum habitus distinguantur secundum . bonum & malum. Conclusio. Distinguntur habitus perbonu &.mal am Moisi dispon ut hominem in ordine ad natura, uel ad a etiam conuenientem , uel dissonantem naturae; seu etiam in ordine ad actum conuenientem natu. rae superiori, uel naturae iu*riori. i. .,