장음표시 사용
621쪽
eam uidelicet subiacen tibus, sicut medicatio eorpo Pralis, postqua homo in morbii periculosum i nciderit. IAR. V I.Vtru pq nitetia sit scda tabula post nausi agi u.
2 1 Conclusio. Pε nitentiae sacramentum, cum non nisi
ex luppositio e actualis peccati necessariu sit, est quasi
secunda post naufragium tabula. Nam primum remedium in mari huius uitae est, quod homo per aliorum sacramentorum nauigium integritatem seruet: secundum aute remedium est si per peccatum facto naufragio integritatem perdiderit, quod per pinitentiae tabula enatet &redeat. Pinitentia aute, quae baptismupraecedit, non est pinitentiae sacra metum,sed uirtus. ART. VII. Vtrum hoc sacramentum fuerit conuenienter in noua lege institutum. Cocl. Materia in sacra metis prae existita natura, ut aqua,uel ab arte, ut panis: sed op talis materia ad sacra metu assumatur, institutione indiget hoc determinate. Sed forma sacri& uirtus ipsius totaliter est ex institutione Christi, ex cuius passione P cedit uirtus sacra metor u. Sic ergo huius sacri materia praeexistit anatura ex naturali enim ratione ho mouetur ad pς nite
tia agat, est ex institutione diuina. Vnde & Domin in principio p dicationis suae indixit hoibus, ut notailup niteret ted et pini tetia ageret significas determinatos modos actuum, qui requirutur ad hoc fac ra. metum Sed id quod pertinet ad officiu ministroru, determinauit Matth .r6. ubi dixit Petro . Tibi dabo claues regni cllorui &c. Efficatiam aut huius sacra menti & originem uirtutis eius, manifestauit post reorrectione Luc. ult ubi dixit, quod oportet pdicari in nomine eius poenitetiam & remissionem peccatorum in omnes getes, praemisso de passione & resurre mone, uirtute . u. nomiuis Iesu Christi patietis &
622쪽
resurgentis hoc lacramentum efficaciam habet in remissionem peccatorum. Et sic conuenienter hoc sacramentum in noua lege est institutum. ART.VIII. Vtrum poenitentia debeat durare usque ad finem uitae. Conclusio. Interior poenitentia, qua quis dolet de peccato commissis debet durare usq; ad fine uitae. Se-
per . n. debet homini displicere φ peccauit: si. n. ei placeret pecca sse, i a m ex hoc ipso peccatu incurreret, de fructu ueniae perderet. Displicentia aut dolore causatin eo, qui est susceptiuus doloris , qualis est ho in hac uita: post hac uita aut sancti no sunt susceptiui doloris. Vnde displicebul eis peccata plerita sine omni tristitia. Poenitentia uero exterior,qua quis exteriosa signa doloris ostedit, M uerbo tenus peccata sua cofitetur sacerdoti absolueti,& iuxta ei' arbitriu satis facit, no oportet si duret utq; ad fine uitae, sed usque ad determinatum tempus secundum mensuram peccati. ART. IX.Utrum paenitentia possit esse continua. Conclusio. Paenitentiam secundum actum continuam esse impossibile est, secudum habitum uero cotin ua esse debet,& quantum ad hoc quod homo nunquam aliquid cotrarium poenitentiae faciat per quod habitualis dispositio ps nitentis tollatur: & quantum ad hoc quod debet homo in proposito gerere,quod semper sibi praeterita peccata displiceant. AR. X. Utrum sacrainentu p nitentiae debeat iterari. Conclusio. Ps nitentia sacramentum no semel,sed pluries rei terari potest. Nam charitas semel habita propter libertatem arbitrij potest amitti, & per consequens post ueram pς nitentiam potest aliquis peccare mortaliter . Peccatum etiam post remissionem consecutam potest esse grauius & leuius,quam fuerit primum peccatu remissum. At Diuina misericordia superat
623쪽
superat omne numeru & magnitudine peccatorie, M peccatibus per poenitentia uenia praebet absq; ullo termino. At poenitetia y baptismu,& poeniretia solevis in Ecclesa no iteratur. Et licet irrisor si & no poenites,qui simul du pqnitet,vel ,pponit iter ii se facturii qJ gessit, uel et a Aualiter peccat eode uel alio genere peccati: si tamen aliquis postea peccat, uel actu uel proposito, no excludit quin prima poenitetia uera fuerit: nunqua enim ueritas prioris actus excludit
peractu cotrariu subsequente. Sicut enim uere curri equi postea sedet:ita uere ps nituit, qua postea peccata Et baptismus quide sicut quaedam spiritualis generatio semel tantum debet conferri. Sed poenitentia sicut spiritualis medicatio, frequenter iterari potest.
Se Sacramento paenitentia secundum quod 'est uirtus sex articulos diuisa,
ARTICULUS I. VTrum poenitentia sit uirtus. Coclusio. In sacramento poenitentiae materialiter se habent actus humani: quod non contingit .in baptismo uel confirmatione. Et ideo cirm uirtus sit principium alicuius a dius, potius ps nitetia est uirtus uel cu uirtut quam baptismus seu Confirmatio.At poe- Mitentia secundum quod est passio,no est uirtus: sed secudum quod habet ex parte uoluntatis electionenI Erectam, scilicet ut est dolor st displicentia seu reprobatio facti praeteriti cum intentione remouendi s quelam ipsius, scilicet offensam Dei & reatum pinae. QR T. II. Vtrum poenitentia sit specialis uirtus. Conclusio.In poenitentia inuenitur specialis ratio actus laudabilis,icilicet operari ad destructione peccati praeteriti, inquantum est Dei offensa: quod non' i Pp 3 pertinet
624쪽
pertinet ad rationem alterius uirtutis.Unde poenitentia est specialis uirtus. AR. III. Utrum uirtus poenitentiae sit species iustitiae. Conclusio. Emendatio offensae contra aliquem c missae, non fit per solam cessationem offensae, sed exigitur ulterius quaedam recompensatio quae habet locum in offensis in alterum commissis, sicut & retributio: nisi quod recompensatio est ex parte eius qui onfendit utputa cum satisfactio no retributio aute est ex parte eius , in quem est offensa commissa. Vtruque autem ad materiam iustitiae pertinet, quia utrumque est commutatio quaedam. Vnde manifestum est,quod
poenitentia secundum quod est uirtus , est pars iusti
A.RΤ. IIII. Vtrum uoluntas sit proprie subiectu poenitentiae. Cbnclusio.Penitentia,sim si est passio quaedam ,est species tristitiae,&est in concupiscibili sicut in subiecto. At fm si est pirtus ;est in uoluntate sicut in subiecto,& proprius eius actus est propositum emendandi illud quod contra Deum est commissum.
ART. V. Vtru principium poenitentiae sit ex timore. ι Conclusio. Poenitentia,quantum ad habitum, im med:ate a Deo infunditur sine nobis principaliter operantibus: non tamen sine nobis dispositive coope rantibus per aliquos actus. Sed quantum adactus , quibus Deo operanti in poenitentia cooperamur: a et Rum p nitentiae primum principium est Dei operatio conuertentis cor. Secundus actus est motus fidei Terrius est motus timoris seruilis, quo quis timore supplicioru a peccatis retrahitur. Quartus spei quo quis sub spe ueniae consequendae assumit propositum emendandi. Quintus charitatis,quo alicui peccatum
displicet secundu seipsuna,& no ia propter supplicia,
625쪽
Sextus timoris fi lialis,quo propter reuerentiam Dei haliquis emendam Deo uoluntarius offert. Sic igitur actus p nitentiae a timore seruili procedit sicut apri
reo motu affectus ad hoc ordinato : e timore autem
ntiali sicut ab immediato & proximo principio.
ART. VI. Vtrum poenitentia sit prima uirtutum. Conc. Paenitentia no est simpliciter prima uirtutum, nec ordine tyis nec ordine naturae:quia Fin ordine na tura , simpliciter praeced ut ipsa uirtutes Theologicae.
Sed quatum ad aliquid est prima inter caereras uirtutes ordine tyis,qua tu ad eius actu, qui primus occurrit in iustificatione impii. Sed ordine naturae uidetur esse aliae uirtutes priores, sicut si est per se, est prius eo quod est per accidens. Na aliae uirtutes, per se uide tur esse necessariae ad bonum hominis . paenitentia aut suppposito quodam scilicet peccato praeexistente.
QVAESΤIO LXXXVI. De esseritu poenitentia quo ad mortali u peccat . . ' rum remissionem in sex articulos divisa. ARTICULUS I.
Vtru per poenitentiam omnia peccata remoueaturi Co nc. Dicere φ aliquod peccatu sit in hac uita,de quo quis poeuitere no possit,erroneu est. Primo, quia per hoc tolleretur libertas arbitrii. Secundo quia peri hoc derogaretur uirtuti gratiae P e moueri pol cor cuiuscuq; peccatoris ad p nitendu . Q ct ite no posse ..Puera poenitetia aliquod peccatu remitti,est et erro neum. Primo, quia repugnat diuinae misericordiae.. Vinceretur enim quodammodo Deus ab homine , 'si f. homo peccatum uellet deleri, quod Deus delere no uellet. Secundo, quia hoc derogaret uirtuti passonii Christi perquam poenitentia operatur.Vnde simpliciter dicendum est .uuod omne peccatum in hac uita . . .. PP Di .
626쪽
i per poenitentiam ueram deleri potest. Illud autem uerbum seu bIasphemia contra Spiritum sanctu,est finalis impoenitentia, quae penitus irremissibilis est: quia post fine huius uitaenio est remissio peccatorii.
Vel si intelligatur p blasphemia Spiritus sancti peccatu, v fit ex certa malitia, uel et ipsa blasphemia Spiritus faueti, dicitur no remitti. f.de facili: ga tale peccatu no habet in secam excusationis. Vel quia pro tali peccato punitur aliquis & i hoc seculo,& i futuro. AR. II. Vtru sine p nitentia peccatum remitti possit. Coclusio. Impossibile est peccatu actuale mortale.
sine poenitetiae uirtute remitti. Cu. n. peccatu sit Dei offensa,eo modo Deus peccatu remittit,quo remittit
offensam in se comissam. Offensa aut directe opponitur gratiae. ex hoc. n. dicitur aliquis alteri esse offesus, quod repellit eum a gratia sua. Hoc aut interest inter iratiam Dei & hominis , 9, gratia hominis non cauit, sed praesupponit bonitate ueram uel apparentem in homine grato: sed gratia Dei causat bonitate 1 homine grato:eo quod bona uoluntas Dei, quae ih nomine gratiar intelligitur,est causa omnis boni creati Vii. de contingere non potest quod Deus remittat offensam alicui absq; immutatione uoluntatis eius. Ossensa autem peccati mortalis procedit ex hoc quod uosu. tas hominis est auersa a Deo per conuersionem ad aliquod bonum coin mutabile. Vnde requiritur ad remissonem D minae offensae,quod uolutas hominis sic immutetur, ut conuertatur ad Deum cum detestatione
conuersionis praedictae & proposito emedat,quod pertinet ad ratione pinitentiae,sim quod est uirtus. Sacramentum autem poenitentiae perficitur per officiu sacerdotis ligantis & soluetis: sine quo potest Deus peccatum remittere, sicut remisit Christus mulieri adultriae.tamen non sine uirtute poenitentiae. l
627쪽
ARTIII.Vtruin possit per poenitentiam unum pecr
Conclusio. Impossibile est per poenitentiam unum peccatum sine alio remitti. I. quia peccatum remittitur in quantu tollitur Dei offensa per gratiam. Vnde nullum peccatum potest remitti sine gratia. Omue autem peccatum mortale contrariatur gratiae ,& excludit eam. Vnde impossibile est, quod unum peccatu sine alio remittatur. a.quia peccatu mortale no potest sine uera poenitentia remitti, ad qua pertinet deserere peccatu, inqua tu est contra Deu. Quod quideest coe omnibus peccatis mortalibus. Ubi aut est ea. de ratio,&idem effectus.Vnde no potesse uere pinanitens, qui de uno peccato poenitet,&no de alio. Si enim displiceret ei illud peccatu, quia est contra Deusu per omnia dile etia si requiritur ad ratione uerae petnitentiae sequeretur, i de omnibus peccatis poeniteret.Vnde sequitur, si impossibile sit unu peccatu per poenitentiam remitti fine alio. 3. quia hoc esset cotraperfectionem misericordiae Dei, cuius persecta sunt opera. Vnde cuius miseretur, totaliter miseretur. ART. II H. Vtrum remissa culpa per poenitentiam,ret maneat reatus poenae.
i Collusio. In peccato mortali sunt duo,scilicet auerso ab incommutabili bono,&conuersio ad commu- 'abile bonum inordinata. Ex parte ergo aversionis: ab incommutabili bono, consequitur peccatum mortale reatus pinnae aeternae: ut qui contra aeternum bonum peccauit, in aeternum puniatur. Ex parte etiam conuersionis ad bonum commutabile, inquatum est inordinata,consequitur peccatum mortale reatus ali, cuius pεnae:quia in ordinatio culpae non reducitur ad
ordinem iustitiae nisi per poenam. Iustum est enim,ut Qui uoluntati suae plus indulsit, quam debuit,contrata uolua
628쪽
uoluntate sua aliquid patiat sic. n. erit squalitas.Quia
in couersio ad bonu comutabile est finita no habet ex υ hac parte peccatum, gi debeat ei pina terna. Unde sist inordinata couersio ad bonu comutabile sine avertione a Deo sicut est in peccatis ueniat thus non debetur peccato psna terna,sed teporalis. Quando igitur per gratia remittitur culpa, tollitur au ersio animae a Deo,inquan tu per gratia anima Deo coniungi tur: unde & per consequens simul tollitur reatus poenae aeter
nae,pot in remanere rea tus alicuius poenae teporalis.
cuius qui de remissio pertinet ad gratia cooperante inquantu ho cu auxi lio diu inae gratiae, patienter poenas tolerando,abso uitur etiam a reatu poenae temporalis. Na prius est remissio culpae & poenae aeternae,st plena absolutio a poena temporali: utrumque autemeli a gratia, sed primum a grati et sola operante: secundum est gratia cooperate & libero arbitrio hominis. Et licet passio Christi de se sufficiens sit ad tollendum
inmnem reatum poenae & aeternae,& temporalis: tame-secundum modum quo homo participat uirtute passionis Christi, percipit etiam absolutione a reatu poe riae. In baptismo autem homo participat totaliter uir tutem passionis Christi & ideo consequitur remissio nem reatus totius penae. In poenitentia uero cosequitur uirtutem passionis Christi, secundum modu proprioiu-actuum,qui sunt materia poenitentiae. Et ideo. non statim per primum actum poenitetiae,quo remi e litur culpa, soluitur reatus totius poenae: sed completis omnibus poenitentiae actibus. ART. V. Vtrum remissa culpa mortali, tollantur omnes reliquiae peccati.
Conclusio. Ni hi prohibet quin rem issa culpa, remaneant dispositiones ex praecedentibus actibus causatae,quae dicuntur peccati reliquiae. Remanent tame
629쪽
. Par. Tert. Quaest. lxxxv I. 6os debilitatae &diminutae,ita quod homini non domi-
Dentur. Et hoc magis per modum dispositionii,st per modii habituum : sicut et remanet fomes post baptis. ιmu. Quanquam Deus spiritualiter quandoq; tanta comotione conuertit cor hominis, ut subito perfecte cosequatur sanitatem spiritualein, non solum remissa culpa, sed sublatis omnibus peccati reliquijs. AR. H. Utrum remissio culpae sit effectus ps nitentiae. Conclusio. Omne sacrin producit estectu situ,non solu uirtute formae sed etia uirtute materi :ex utroq;.n.e unii sacrm. Ut de sicut remissio culpae fit in baptismo,no solum uirtute formae, sed et uirtute materiae , a aquae: principalius in uirtute formae, ex qua & ipsa aqua uirtutem recepit ita et & remissio culpae est essectus poenitetiae,principalius quide ex uirtute clauiu , quas habent ministri,ex quorii parte accipitur id q rest formale in hoc sacramento, secundario autem exui actuum p nitentis, pertinentium ad uirtutem pε- nitentiae: tamen prout hi actus aliqualiter ordinantur ad claues Ecclesiae. Et sic remissio culpae est effectus petnitentiae, secundum quod est: virtus principalius tamen, secundum quod est sacramentum,licet quoque
sit effectus gratiae operantis. Nam in iustificatione impij non solii est actus poenitentiae,sed etiam amis fidei. Et ideo remissio culpae non ponitur effectus solam poenitentiae uirtutis: sed principalius fidei de charitatis . Et quia ad passionem Christi, ordinatur istus pqnitentiae uirtutis, & per fidem, & per ordi- ad claues Ecclesiae,ideo utroque modo causat remistionem culpae uirtute passionis Christi.
De Remissione uenialium peccatorum, inquatuor articulos divisa. ART.
630쪽
ARTICULUS PRIMUS. : , iVTru peccatu ueni ale possit remitti sine ps nitetiad lCoes. Remissio culpae sit per colunctione hominis ad Deu,a quo aliqualiter separat culpa. Sed haec sepa i l Tatio perfecte quide sit per peccatu mortale,imperis lcte aut per ueniale: na per peccatu mortale mes om- ιnino a Deo auertitur,utpote cotracharitate ages i r aueniale aute retardatur affectus, ne prompte in Deuferatur. Et ideo utruq; peccatu P ps nitetiam remitti et tur , quia per utruq; deordinatur uolutas hominis P pimmoderata couersione ad bonii creatu. Exigitur aut tad remissione peccati mortalis P sectior poenitentia, piit scilicet homo actualiter peccatu mortale commil- l clam detestet qua tu in ipso est:& diligentia adhibeat ii ad rememoradu singula mortalia, ut singula detestet. ιSed hoc no requiritur ad remissione uenialiu lpecca- littorii. Nota me sufficit habitualis displicentia, quae ha tibetur per habitu charitatis uel poenitentiae uirtutis tised quaedam uirtualis displicentia: puta cum aliquis lihoc modo fertur secundum affectum in Deu&res di cuinas, ut quicquid sibi occurreret, quod eum ab hoc timo tu retardare displiceret ei, &doleret se comisis set, etiam si actu de illo non cogitaret. Quod tamen si non sufficit ad remissione peccati mortalis,nisi quatum ad peccata oblita post diligentem inquisitione. ii
ART II. Vtrum ad remissionem uenialium peccato hrum requiratur gratiae infusio. ii Conclusio. Peccatum ueniale non contrariatur habituali gratiae ue i charitati,'sed retardat actum eius; si inquantum nimis inhaeret homo bono creato, licez tinon contra Deum. Et ideo ad hoc quod peccatum ueniale tollatur,nsi requiritur quod infundatur' liqua
habituistis pratia: sed sufficit aliquis motus gratiς uesbgritatis ad erus remissionem. Qitia tamen in habe