장음표시 사용
251쪽
ris nigri eompositum. Magnam famam huic remedio conciliavit testim nium Celeberrimi Archiatri Ricb. Mead, qui tamen dimidiam tantum piperis partem addidit. Sequenti autem methodo dabatur illud rem dium. Praemittebatur venae sectio in brachio ad novem aut decem umeias . Musci hujus bene depurati, exsiccati, dein pulveri sati , unciae di. midiae addebantur drachmae duae piperis nigri in pulverem triti : haee simul bene mista dividebantur in quatuor dotes aequales. Quatuor die. bus sue cessivis mane, vaeuo ventriculo , dabatur una dosiis eum dimidia piata lactis vaecini calidit his quatuor dosibus sumtis , omni mane, j iunus aeger debebat immergi balneo aquae frigidae eer mensis spatium, hac lege, ut totus mergeretur, & tantum per dimidium minutum horae maneret in anua, si admodum frigida esset. Postea adhue sexti es eodem balneo uti debebat duarum septimanarum spatio. Dubium autem videtur, an felices successiis illius remedii huie mulco tribui debeant, eum & piper tanta copia addatur. S praeterea balnea aquae frigidae toties repetita multum hue sacere videantur, uti ad g. ri 3. dictum suit. Saltem habentur observationes , quae docent, post usum
huius remedii hydrophobiam seeutam sussse. Puer enim, cujus pollicem rabidus canis momorderat , sumsit mane & vesperi drachmam pulveris antityssi per quadraginta dies, decies usus fuit maris balneo: postea caliseuli lectionem passus optime eonvaluit; & tamen post novendecim menses periit hydrophobus cis . Unde videtur concludi posse, quod non certo eonstet de vi speeifica hujus remedii. PiΜPIN ELLA. De hoe remedio legitur apud Palmanum b ; quod Uenator Henrici Secundi Galliarum Regis, dum gravi morbo decumberet, illud bona fide revelaverit Ioanui Fernelio , quem ut praeceptorem suum
uenerabatur Palmarius. Primo autem pimpinellae essicaciam expertus fuerat in canibus regiis, unde a firmabat, quod si quis demorsus a cane rabido aliquor diluculιs , vel ia acetiniis, vel alio quovis modo , apparatam
pi ineliam comederer, nihil iuri incommodi sentire posset. Interim tamen non memini in Feruetii operibus hujus specifici mentionem fieri ; at PA- marius, sua antidoto fretus , fatetur , quod noluerit tempus & opera uia perdere in aliis inveniendis. Unde patet, pimpinellae escae iam non satis probatam esse , ut hominis demorsi salus huic remedio committi possit.
IECORE RABI si CANis Exus To. Cum antea ad , It 36. eonstiterit,
multiplici contagio illud venenum posse conciliari corpori humano , me. rito metuuntur specifica illa remedia ex ipso animali rabido desumta . Verum quidem est , si in cineres ureretur hepar talis animalis , non viis deri inde mali quid metuendum esse , cum ignis vivus lustret omnivi, animalium & plantarum venena , destruendo illorum fabricam : sed ab inerti einere pariter vix quid boni exspectandum videtur, cum mera serexerra Lonstet. Verum commendatum suit a quibusdam, ut demorsi assa.
252쪽
tum canis, qui momordit, jecur eo mederent per triduum; & Palmarius leJ amrmat, se experientia dicidisse , aliquot rusticos hoc remedii genere Hydrophobiam effugisse. Quantum autem Palmaris in his fidendum sit, patet ex ante dictis. Certe puer novem annorum totum hepar canis, qui illum momorderat, comedit frixatum solus, & post mentem a morsu inflicto periit hydrophobus d . An credibile videtur, rusticos evasisse, parte hepatis comesta, dum integrum hepar salvare non potuit miterum Puerum 'Plura alia laudantur remedia ad hune morbum te apud auctores varios , sed ex illis, quae modo recensita suerunt , satis apparet, quid exspectandum sit de reliquis. te Ibid. pag. a s. d) Philosoph. Transact. Abride. Tem. V. pag. Iv. e Ivid. Tom. III. pag. 283.
253쪽
s. ia 48. CCorbutus septentrionalis maris accolis frequentissio mus morbus, plurimorum aliorum causa, neque recens, neque Veteribus praeter visus , licet haud adeo accurate descriptus, defectu longarum navigationum, & peregrinationum in plagas telluris trigidissimas.
Quamvis negari nequeat , apud Veteres Medicos plura symptomata seorbuti recenseri in deseriptione quorundam morborum , quos al. Ο n mine indigitaverunt , tamen non adeo videntur peripexisse hujus morbi indolem , neque tam evidenter descripsisse , ut plena scorbuit cognitio inde hauriri posset. Neque videtur adeo frequenter occurrisse hic morisbus , ac quidem hodie solet, ob rationes nempe statim dicendas. Conis stat enim, Medicos celebres, in lectione Veterum Medicorum latis etiam versatos, pro novo morbo seorbutum habuisse , dum incipiebat se qua.
qua versum diffundere. Hane sententiam amplexus fuit Cijesius sfJ. uti& Meiad fgJς qui voluerunt , eirca medietatem saeculi decimi sexti morbum hunc longe lateque grassari inee pilis. Certe Foroius ibi, qui hoc tempore floruit , scorbutum pro novo morbo habuit. . in imo ipsum nomen, quo hic morbus hodie ab omnibus Μedicis designatur , . apud Latinos aut Graecos Medicos vetustiores non occurrit , neque ab his linsuis der; vatur ; sed videntur populi septentrionales huic morbo , qui iplis frequenter molestus est , illud nomen imposuisse; uti patet exsequentibus, quae apud ODum Magnum leguntur sιI de illis, qui in urbibus obsessis degunt , & obsidentium commeatum quocumque modo su
ripere tentant, ne defectu carnium recentiorum morbum incurrant , quibusvis
aegritudinibus trisiorem , patria lingua Seorbuech appellatum, hoc est faucium somacbum, diris erueiatibus , o diuturno dolore, tabefactum et Frigidi enim, ac indigesi, cibi avidius sumti, morbum huiusmodi causare videntur, qualem Medici caehexiam uniCresalem appellant. Alio in loco κ voeat eundem morbum Seboerbueeb; unde belgicum nomen Sc urbiseu videtur derivatum suisse ; licet & apud eosdem Sebeurberct, ob ulcera oris &gingivarum depascentia, & Sebeurba , ob dolores osteocopos , dicatur . Cum f) opusc. Aled. pag. 168. Histor. os Physeeh Tom. II. pag. 38'
hὶ Lib. XIX. Observ. XI. Tom. II. pag. tr. Dodon. Prax. Μed. P. Tvl . pag. o. 1 Histor. de gentibus septentrion. Lib. IX. cap. x v 111.
254쪽
Cum autem in hoc morbo, post dolores molestos & laneinantes, saepe cutis deturpatur maculis caeruleis; hinc & vocaverunt Bue Uebeut; &mutata pronuntiatione Blaeir UcMFι, licet minus bene. Satis autem p tet. Scorbuti nomen ab antiquo vocabulo, quo septentrionales populi hunc morbum designabχnt, derivatum fuisse.
Apud Hippocratem siJ, dum lienis morbos deseribit, secundo loco deis
signatur affectus, in quo color immutatur, O niger cernitur, pallidus m corii iussar ,' ex aura male olet, gingivae male olent , o a dentibus secedunt, er iv tibiis ulcera , qualia pusulae nocturnae , erumpunt Γ membra extenuauιur, neque sereux per alvum deiicitur. Plurima ex his symptom tibus in seorbulo observantur quidem, sed tamen totam mali originem Alieni adseripsit Hippocrates; &, si pertinax morbus suerit, lienem inuri
iussit. Alio in loco m receni et morbum, quem Itiis saneuineum vocat, in quo sequentia contingere dicit : Ex ore male olet , a denιιbus gingivae
absceduus, er ex naribus sanguis effluit. Interdum vero ex crurιbus u cera erumpunt I haec qu dem sanescunt , alia vero exoriuntur e color nigeres, euris tenuis ad deambulationem O exercitationem haud promtus es. Om. nes enim Hippocratis interpretes & editores particulam negativam, haud, in textu omissam esse testantur, cum reliquis, quae in textu habentur . repugnare videatur, quod talis aeger ad motum exercendum promtus f
ret. Certe haemorrhagiae , & quidem periculosae , satis familiares sunt scorbuti eis, & lassitudo totius corporis, uti postea patebit. Praeterea n latur, quod tales aegri sint λ' ἐθροι, & videmus in scoibuto a levis. sima onenla elatim abradi quasi, & ulcera clime ilia sequi; in primis tria cruribus, ubi, si cutim tantum unguibus scalpant , saepe post levem excoriationem sequitur annosum ulcus. Videtur autem Hippocrates, licet plura scorbuti symptomata recensuerit, tamen non hahuisse congeriem ho. rum symptomatum pro morbo peculiari, sed credidisse , omnia haec pen. dere a splenis vitio. Ita enim statuit sui: Gingivae vitiatae, ora grais meolentia his, quoux splenes sunt magni . Quicumque et ero babent splenes m
guos, m neque sanguinis eruptiones illis contingunt, neqtie oris grat talentia , horum tibiae iacera prava baberet, er cicatrices nigras. Oblervaverunt & re.
centiores. Μ dici . splenem aliquando insigniter mole auctum fuisse instorbuticis: ita Celeberrimus mad lo J in cadavere rustici, scorbutunxia passi, invenit ingentem lienis molem , sed forma naturali, o sola magulis
dine aucta ; neque color mutatus erat, nec mollitiem rumor aut scirehus viotia meras . Pendebat autem libras quinque oe quartam tibrae partem, cum M. par quatuor tantum libras toιιdemque uncias pondere aequaret. Subsantia deistiique , quae visceris huius natura es , laxis sebras suffusum nigrum Morem Gotii obtulit. Interim tamen pluribus observatis constat, quae apud Boneisitim ρὶ collecta habetmur . frequenter lienem ab omni vitio immunem inventum suisse in cadaveribus scorbuticorum.
255쪽
sy, SCOR BUTUS. I. 148. II 4ρ. Μeminit & Plinius sqJ morbi cujusdam , quo eorripiebantur milites
in germania trans Rhenum, castris a Germanico Caesare promotis. Deis j eidebant autem illis.intra biennium dentes , & eompages in genibus solvebatur: aquae vitio adscribit morbum, monuitque a Medicis somais cacen vocari , & sceletu Men. Prius nomen ferri potest , cum in scorbulo oris vitia frequenter occurrant. Sed aliam signis eationem habeti ita enim definitur apud Galenum r hoc vocabulum: Meu Ge. Decies est parabseos, qua quis rectus ambulare non potest, o latus alias in rectum, quandoque svinrtim in dextrum , aut dextrum in suifrum , circumis fert,' interdum quoque pedem non attollit, sed attrahit, velut illi, qui magnum quid ascendunt . Quamvis autem paralysis quandoque scorbulo suis perveniat, uti postea dicetur, non videtur tamen definitio seelotyrbes
Ex quibus omnibus videtur concludi posse , quod morbus ille , qui
hodie se orbutus vocatur, non quidem fuerit omnino incognitus Veteri. hus Medicis, sed tamen non ita accurate delcriptus, quia rarius Occur. rebat. Docent enim observata, quod septentrionales orbis plagae maxime obnoxiae sint huic morbo; cum Ueteres Medici, quorum scripta ad nos pervenerunt, alia loca incoluerint. Praeterea omnium pessimus seo butus observatur in nautis , qui lonsas navigationes suscipiunt , & perplures mentes salsis aut fumo induratis earnibus & piscibus vesci emu tur: verum illis temporibus, quibus Veteres Μedici vixerunt, longinqua illa per mare itinera non suseipiebantur , cum acus nauticae usus
S. 33 49. IC, quum variatis admodum symptomatibus saepe I fallat, melius non cognoscetur, quam si, tota ejus historia praemissa, deinde demum de ejus natura constituatur.
omnes Medi ei, qui de seorbulo seripserunt, lassi fuerunt, quod magnam dissicultatem invenerint in definiendo hoc morbo, & determinandis talibus signis path gnomicis , per quae scorbutus cognosci & ab aliis
morbis di ilingui post. Seuisertus, qui collegit ex optimis auctoribus praeiscipua, quae ad hune morbum spectant, dieit 9 r Tanta omnino morborum σθmyramatum farrago in hoc affectu eoucurrit, ut vix alιur si tam , qui sub tis morborum Deciebus latitet, ac Medicos, etiam crem cavasse maxime videntur, saepe deeipiat m deludat. Patebit enim ex sequentibus, mutari
symptomata in decursu hujus morbi, & in initio plures habere proprietates communes cum aliis morbis. Deinde, dum ille morbus inveterascit, nune has , nunc alias , corporis partes magis afficit, & quidem adeo , ut diligentes hujus morbi observatores fassi fuerint, vix in binis scorbolicis eadem omniis no symptomata obtinere. In omnibus quidem obtinet, uti postea dicetur, talis degeneratio humorum, ut magis lentescant, simulque huie
256쪽
lentori iunctam habeant aerimoniam i verum varii huius lentoris gradua esse possunt, varia indoles & intensitas acrimoniae. Deinde prout ex singulari temperie, vel ex aliis eausis simul concurrentibus, quaedam partes corporis plus assiciuntur a morbosa hac humorum dispositione , nova orientur symetomata, quae aliorum morborum speciem reserent. Sic dolores pleuritici , stomachici, iliaci &c.,a scorbulo fiunt, uti postea ad aruer. dicetur, remediis antiscorbuticis eurabiles; & qui alia methodo exacerbantur potius quam mitescunt; uti EUHeuus, qui optime de hoc morbo seri p- sit , pluribus observationibus praesicis probavit . Inde autem factum fuit, ut Μedici, praxim exercentes in illis Iocis , ubi frequenter scor huius occurrit, ubique & semper scorbutum incusaverint, licet a longe aliis causis moris hi producti forent. Conquerebatur bdenhamus t) de hae re , dicens rHic obiter , sed libere tamen, dicam, quod , licet nullus dubitem , quin sco u
ius in his plagis Boreatibus revera involatur , tameu eum morbum non tam froquentem , quam fert vulgi opinio, occurrere persuasum mihi habeo; multos autem ex his sectibus ne pluribus dicam quorum nomine Dorbutum incusarnus, vel morborum sentium , nondum vero factorum , quiqtie nullum adhuc certum indu ruut 31pum, essecta esse, veI etiam infelices reliquias morbi alicuius nendum penιtus devictι, a guibus Ianguis caeterique humares contaminantur. Certum est. intolitam pigritiam & torporem, quae scorbutum incipientem comi in tantur , etiam praecedere alios morbos futuros, & manere saepe diu post graves morbos debellatos . Ideo optime monet paulo postea, quod , nisi ad haec attendatur, scortati nomen , ut hodie sis, tu imnaensum crescet,
omnem fere morborum numerum absolvet.
Ut ergo bona Diagno sis scorbuti praesentis habeatur, debet prius cons. derari morbi historia , quae causas praegressas , & symptomatum, in hoc morbo luccessive occurrentium, ordinem, enumerat. Sic enim certi quid statui poterit de hoc morbo , qui sub aliorum morborum larva minus attentos toties sesellit.'
S. ii so. Nvenitur apud Britannos, Batavos, Sue eos, Danos, I Norvegos, Germanos septentrionales, seu inferiores; attingit adeoque Boreales populos, & frigidiori sub climate viventes; atque inter hos maxime infestat vicinos mari, locis marina aqua submersis, lacubus, paludibus, glebae spongiosae pingui, solo depreta inter aggeres exaltatos, aquam coercentes, sito; inprimis laevit in otiosos, hyemali tempore in locis lapidibus instratis& extructis frigidos, in nautas salsis, sumo duratis, carnibus, pane biscocto, aqua putrida, verminosaque, utentes mari, terrove; item quos aves aquaticae, pisces salsamentarii, ad ventos, s mosve indurati, caro hubula, suillave, fumo & sale condita nimis delectat, vel farinacea non fermentata, pisa, fabae, caseus sal,
257쪽
tus, acer, antiquus; hos qui Melancholiae, Maniae , labi hypochondriacae , hystericae, morbis lentis, obnoxii vivunt, maximeque qui nimio Cortice Peruviano fuerunt usi.
Patuit ex illis, quae ad ri48. dicta suerunt, scorbutum septentriona. les regiones magis intestare: interim tamen videtur certum esse, quod hoc non adeo fiat ob acre frigus, sed potius ob alias rationes. In Orientales Indias navigantes ipsa sub Zona torrida scorbutus saepe pessimo modo infestat, uti nimis notum est ; Sc observatum fuit in Gallia u , aestivis sub servoribus scorbutum admodum exasperatum suisse, & plurimos, qui jam reconvale. scere incipiebant, pessime se denuo habuisse. Dum hoc considerabat egre. sius Medicus υ venit in hane opinionem, Oufam Ueram oe primariam
Ico uti nullam aliam esse, quam abytinentiam diuturniorem a quocumquegenere recentium vegetabilium. Certe plurimis & validis argumentis hanc sententiam firmat. In obsidione Thorunensi, praeter urbis incolas, aliquot millia miliis tum praesidiariorum hoc morbo abrepta fuerunt , dum interim Suecis obsi. dentibus nihil tale contingeret. Notum autem est, obsidentes copiam oleis rum & vegetabilium habere posse , obsessos non . Dum exercitus Caesareus
circa Temeta variam in hyberna deductus fuisset, plura millia militum scoris buto perierunt; & quod notandum est, in pregarios milites solos saeviebat morbus, dum omnes praesecti , etiam inferioris ordinis , immunes erant. Verum notat, hyemem diuturniorem fuisse, olera propter obsidionem prae. gressam vastata , & propter paludes huic urbi vicinas hortos oleraceos lonisgius remotos suisse. Unde certe gregarii milites vel nullis vel raris vegeta. bilibus frui poterant, praesepi in hybernis stationibus nutius vivebant .
Simulac autem verno tempore nova dabat munera tellus, cessavit morbus.
Constat illos, qui in Indias orientales navigant, saepe scorbutum pati , dum per plures menses vegetabili cibo recenti abstinere coguntur. Simulae vero ad Promontorium Bonae spei appellunt, aegros in nolbcomium deserunt , jusculis ex carne recenti cum omni oleorum genere coctis &gratissimis fructibus, reficiunt, tam seliei cum eventu, ut quatuordecim dierum spatio sani redeant omnes fere ad labores solitos . Confirmantur praeterea modo dicta observationibus Celeberrimi Coeebi x , qui, antequam pulchrum illum tractatum de scorbulo ediderat Baebsrom, similia cogitaverat de natura &indole scorbuti, dum videbat hunc morόum semper tequi longam a vegetabilibus abstinentiam ; & e contra brevi superari eundem per diaetam ve. getabilem ; modo nondum viseera exesa suissent & destructa per pessimam diuturni jam scorbuti aerimoniam. Cum autem Borealibus populis rigida &diuturna sit hyems, & plurium mensium spatio nivibus sepulta tellus nulla proserat vegetabilia, atque tunc piscibus carnibusve sumo vel aere siccatis,
258쪽
aut sale conditis, vivant, patet ratio, quare scorbutus frequentior his
contin pere loleat. ATQUE INTER HOs Μ AxlΜE INFESTAT VICINos MARI&e. Cum in
scorbulo pessimo, uti postea dicetur , magna adsit putredo, ita ut eadaver oleant miseri, & vegetabilis victas penuria, ad putredinem disponens, merito inter caulas i corbuti numeretur, uti modo ὸ ictum fuit, patet ratio, quare illi homines, qui in aere putridis effluviis inquinato vivere coguntur, huic morbo inprimis obnoxii sint; maris nempe accolae, Ac prae ceteris, ubi degunt talibus in locis , quae subinde marina aqua submerguntur. Illi, qui aquam marinam salubrem & potabilem reddere conati fuerunt, hanc in primis dissicultatem invenerunt, quod ingratum & subputridum saporem tollere non potuerint; salem enim marinum, qui in hac aqua adest , inde separare iacile poterant. Unde observatur , quod, dum recedente maris aes alitus adhuc madidum lotis calori exponitur, pessimus foetor per vicina loca dii pergatur; & longe adhuc magis, dum pisces, conchylia &e. , in litus ejecta , brevi putre leunt. Neque hoc mirum videbitur, si consideremus piscium multitudinem, eorundem propaθationem numerosam, & quorundam ex his ingentem molem : verum mpxima pars horum in mari perit , &piscium haec eadavera putrescunt sub undis. Si balaena in litus ejecta ,& ibi mortua, intolerabilem foetorem per aliquot milliaria dispergere potuerit ;quid fiet, dum insens harum belluarum numerus putrescit in mari. Paucaeen m piscium species sunt, quae humanis usibus serviunt, in vasta balaena rum cadavera, exl esto adipe, ac flexilibus bronchiorum eartilaginibus, in mari relinquuntur a piseatoribus. Si jam his addantur plantae marinae molles, adeo numerosae, pariter in mari putrescentes, tot hominum & aliorum animalium submersa cadavera, facile patebit ratio, quare ingens illa aquarum congeries putrido Sc ingrato inficiatur sapore , & odore. Μinor quidem laetor percipitur, ubi profundum mare est, quia ingenti aquae columna teguntur haee in fundo maris demersa , & quod exspirat ventis dimatur. Uerum circa litora, ubi nec prosundum aequor est. & per aestum nunc aqua teis guntur quaedam loca , alio tempore non, ibi molestus ille foetor magis percipitur; & quotidiana observata docent, talibus in locis degentes vivere morbosos & scorbulo frequenter affligi. ob eamdem causam hunc morbum patiuntur illi , qui stagna & loca paludosa accolunt, quae etiam aestivis inprimis caloribus pessimum foet rem sparsere Iblent; omnium maxime si venti validi & frequentes non difflent noxias has exhalationes. Ob hanc causam pejus assiciuntur, qui depressa& simul' uliginosa loca incolunt, quae minus ventis perflantur. Plura talia lora apud Batavos sunt, quae cespitibus, igni alendo servientibus , eductis inundantur aqua aggere dein circumducto collectam aquam educunt per molendina, sicque stagna talia & paludes convertunt in laeta pascua ; sed qui inhabitant talia loca, sere omnes scorbulo languent, & dentibus eariosisae gingivis sanguinolentis morbum testantur ; imo plerumque in ipso flore aetatis jam fiunt edentuli: videantur & illa, quae s. Iio3. de noxis aeris r 3 stagna
259쪽
S CORBUTUS. IIsO. stagnantis, palustris, & umbrosi habentur r morbum tamen diutius t
Ierant ob labores perpetuos , nam INPRIΜis SAEvIT IN OTIosos. Imminutum motum animalem ad glutinosam spissitudinem disponere humores nostros, alia occasione ad g. 69. pro batum fuit; postea autem demonstrabitur 9. Irs 3. , una cum acrimonia adesse sanguinis crassitiem. Vita ergo otiosa & sedentaria disponit ad hune mori humi unde & in illis locis, ubi scor butus frequens est, observatur, textores, sartores, &s miles, sedentarias artes exercentes, saepius hoe morbo a filisci . Μultos vidi, qui, laboriosa vita & frugali tantum acquisi verant pecuniae, ut ingravescente aetate, paucis contenti, leni in otio vivere possent; his semper suasi, ut quotidianis deambulationibus , agricultura, vel alio quovis modo, corpus exercerent: quod si negligerent , brevi in hunc morbum in. eidebant . Quamdiu in longinquis navigationibus procellosum mare perpetuos sere labores nautis imperat, plerumque adhuc satis sani vivunt . Veis rum simulac per longius tempus serenum mare fuerit, incipiunt scorbuti vestigia apparere, & cito crescit morbus ob durum victum & alia, quibus statim dicendum erit : unde periti navarchae invitos cogunt ad labores, etiam inutiles, dum tranquilla serenitas adest diu. HYEMALI TEΜPORE IN Locis LApini Bus &e. Plurimi apud Batavos totam vitam sere in talibus locis transigunt, quae infra solum depressa solis senestris eminent vulgo vocantur . Perpetuam humiditatem ibi adesse saeis experiuntur: hine & lapidibus pavimentum sternunt,& ipsos parietes tegulis lapideis incrustant, probe gnari, omnia ex ligno parata ab humiditate brevi corrumpi & destrui. Quin imo, pessimo more, &in talibus locis eubilia ponunt, licet observent quotidie, lectum, stragula ,& supposita lecto stramina, madescere. Uerum quidem est , quod socum instruant, sed sub eam ino, neque adeo largum tamen; hinc de nocte, dum ignis siet, in loco tali humido & frigido dormiunt. Apud plures , parcimoniae causa , ignis sub eineribus sepelitur, postquam culinari inservivit usui ; neque semper frugalis coena novum ignem poscit, vel saltem modicum tantum. Quin imo saepe munditiei maxime studiosae matronae malunt Vespertino tempore frigus pati , quam magno labore detersum lacum novo igne exstruito maculare . Dentes in Φis erosi , gingivae dolentes semiis eorruptae, molesti dolores per totum corpus sparsi, quotidiana observa. tione docent, quam familiaris sit ab hae cauta seorbutus; quod etiam jam notaverat inaus Magnus ubi de scorbulo agit , dicens: Videtur esus isorum ciborum , nee digestorum , nasci, o frigida murorum exhalatione foveri . Sed vim tantam non habebit , ubi muri interius tabulis quorumcumque lignorum funι cooperti. IN NAUTAS sAL sis, FUMO DURA Tis &e. Tali enim victu coguntur uti nautae in longis navigationibus,cum recentes carnes diu servari non possint. Oves, gallinae, porci, quandoque aluntur in navibus, ut subinde recentes caris
nes & juscula haberi possint, sed nunquam tanta copia , ut omnibus lassio
ses Histor. de Gemib. septentrica. Lib. XVI. cap. II. p g. 17st.
260쪽
cere valeant. Praesectorum navis & aesrorum usibus haec solum dica tur. Unde patet , necessario eratas , pingues , terrestres , humores nasci s vide g. io93. J , quibus muriatica aerimonia se admiscet . Quam. diu autem valido motu corporis crassorum adunatio impeditur, satis comomode se habent, uti dictum suit; in primis si potu eopioso diluantur humores . & eluatur illud salsum afundans in sanguine. Verum, dum eato. res sub aequatore incipiunt experiri, plerumque aqua , illorum potui destinata , putrescere incipit, & pessime laetere; unde miseri potum fastidiunt, & vel nullum sumunt, vel parcissimum. Verum quidem est, quod aqua haec putrida post aliquod tempus incipiat sedimentum deponere , lympida fieri, & potabilis denuo reddi; atque dein bona maneat; int
rim tamen, dum per plures dies , imo quandoque septimanas , horren indam nacedinem spirat aqua , adeoque a potu abhorrent nautae, pessin adispositio humorum nascitur, dum nee satis diluitur erassiam, nec sudori& urinae subministratur vehiculum lassiciens, ut per has vias aeria de sanguine elui possint. Illi vero , in quibus ingens satis aquae putrescenotis fastidium vincit, una cum potu putrida haec mi asmata ingerunt, pariter nocitura r idem contingit quandoque , ubi aquae penuria adest , dum adversa tempestate diutius protrahitur navigatio, quam communiter
Quod autem sale conditarum eam tym usus ad scorbutum saeiat, etiam inde patet . quod illi homines, qui naufragium passi , vel mercede conducti. Hi ultimis septentrionis plagis hyemem transegerunt , omnes sere mortui sint scorbulo, ubi his solis vixerunt. E contra .plurimi ex illis, qui re.
centes cervorum , Vulpium, ursorum, carnes venatu sibi comparaverant,
evaserunt in J. . ITEM Quos AvES A VATICAE, PisCEs &e. Aves aquati eae pistibus vivunt , saltem plurimae: cum autem pisces cito putrescant , hinc & hae aves, ubi his sere solis patiuntur, dant nutrimentum, quod sponte sua in putredinem tendit, cum omnia animalia, quae aliis animalibus nutriuntur, omnes succos facile alcalescentes habeant s vide g. 79. I. Praeterea in pio scibus pingue abundat oleum, & ideo aves pisci vorae omnes rancidum lais piunt plus vel minus: raneida autem talis acrimonia pejor est simplici putredine ubi semel humoribus nostris mista est, difficilius inde eluitur. Ob eandem rationem pisces salsamentarii salem periinaciter retinent, ut etiam carnes pinguiores , ubi semel penetratast suerunt sale, quo condiuntur; tune enim nequidem diuturna maceratione & coctione in larga aquae eopia a sale liberari poterunt. Cum autem Batavi hyemali tempore simi lia in deliciis habeant, imo recentes carnes fastidiant plurimi, paret& as aratio , cur frequentius scorbulo laborent. Septentrionales populi, experimalia docti, inde scor butum seri, in . diuturnis obsidionibus omnem operam adhibebant, ut obsidentium pecudes abducere pollent, & m Ua industria. in . . r 3 ipsis HedendaMsche Hi florie die. doer Samon. VII. deeis setae s-e e pag.