장음표시 사용
381쪽
6 cim autem stimini Apostoli.Et in cubitum consiimmatum sitisse aedi Gium, iustit rose tu desinente in monadem,& in unitatem sdei.Mensa autem in templo erat lex cubitorum,& eius pedes qitatuor erant circiter unius cubiti di dimidii.Colli gunt ergo omnes cubitos duodecim, conuenienter duodecim mensium conuersioni quae fit per circulum anni, quibus terra omnia producit & perficit, cu quatuor temporibus anni inita consuetudine. Terrae autem,ut arbitror, imaginem mensa significat,quae quatuor sulcitur pessibus,aestate,autumno, vere, hyeme , per quos annus ingreditur. Vocirca dicit etiam mensam habere undulas inflexas ac tortiles, aut quod temporum conuersionibus omnia circumaga itur, aut fortasse soli scauit terram quam circumfluit Oceanus. Praeterea exemplum musicae simul psallens & prophetans ponatur David,Deum concinne & numelose laudans Doricae autem harmoniae maxime conuenit genus . προ-π id est, concinnum, S Phrytiat quod est vehemens aut acutum,ut ait Aristoxenus. Barbari itaque Psalterii harmonia,modotum ostendens honestatem & grauitatem , cum si antiqui stima maxime fuit exemplum Terpandro ad Doricam harmoniam, Iovcm laudanti hoc modo. Iupiter omnium princip um Dux omnium hocbymnorum principium ad te mitto Iupiter. Potitetit autem 1 Psalmographo allegorice accipi cithara,in primo quidem significato, Dominus. In secundo autem ii qui proxime ac cotinenter pulsant animas, canticum prseunte Domino.Populus quoq.qui si saluus, dici: holuetit cithara per Dei inspiraliorem .Eiqiii per Dei cognitioncm musice gloriscat,exauditur, verbo piilsans ad sdem. Aliter quoq. accc peris musicam cosbnantiam, nempe ecclesiasticam, ligis & Prophetarum simul & Apostolorum, una cum Euangelio,& concentum qui in unoquoq. propheta est postus, tum ab una persena ad aliam transilitur. Sedi tui imi, vi viditur,ex iis qui nomine fiant inscripti, nasecus ac socii Vlynis, rustice aggredii intur doctrinam, no Sirenes, sed numelos &modos pretiereuntes, Obsti uentes Cra propter inscitiam,quoniam seiunt, si Grecis disciplinis aurem lemel praebuerint, iurum vi nsiquam possint reuerti postea. Ei
autem qui decerpit id quod est conducibile ad usim Catechumenors, ct maximὸ
eorum qui sunt Graeci, Domini autem isti errata plenitudo eius, non est abstineti dumi studio doctrinae, instar brutorum animatium. Sunt autem plurima iis qui audiunt,quoad eius fieri potest,suppedit da auxilia. Sed nequaquam est in his immorandum, pr terquam ad id quod ex iis accipi potest commodi, ut cum id acceptum possederimus, possimus domum reuerti ad veram philosephiam,quae est firmitanimae refugium qiiod ab omnibus praebet securitatem. Est ergo attingcnda musca ad mores ornandos dc componendos.Certe etiam in conuiuio nobis in ilicem psallendo propinamus,nostram incantantes cupidit atem, ct Deum glorificantes propter copiosi in donationem eorum quibus utuntur de fruuntur homines ,&quὁd perpetuo suppeditata suerint nutrimenta ad augmentum corporis & animae. Est autem superuaςanea respuenda musca , qui fiangit animos & varie aiscit, ut
quae si aliquando quidem lugubris, aliquando vero impudica I incitans ad libidinem, aliquando autem simpliata&in a. Eadem ratio est etiam de Astronomia. Ea enim cum rerum sublimium cognitione, de ssura uniuersi,& coeli conuersione , & astrorum motione, ad creantem virtutem prCprius adducens animam, , docet nos facile sentire tempora anniuersaria , mutationem aeris , ortiisque& occasus syderum. Nam ars criochre nauigandi & agricultura reserta est usu qui ex ea redundat : siciit Geomctria Architectura & ars aedificandi. Efficit autem haec quoque disciplina Qt anima maxime assequatur , &verum perspiciat, Sc filii im arguat, certasque allensiones inueniat & proportiones , aded ut venetur simile in dissimilibus, inducitque nos ut inueniamus
longitudinem absque latitudine, &supersciem quae caret altitudine, ct signum quod nullas habet partes, & a sensilibus nos traducit ad ea quae percipiunturi telligentia. Philosophiam ergo adiuuant disciplinae,' ipsa philosophia adtractandum deveritate . Eccc cnim clitamys primum suit vellus, deinde carptum
382쪽
hiit, &subtegmen stamenque factum est . Deinde fuit contextum. Oportet Aergo animam prius esse praeparatam , & varie elaboratam, si sit constituenda optima & pr stantissima. N am veritatis alia quidem est pars qui versatur in cognitione,alia vero in actione. Profluxit autem a contemplatione. Magna autem exemcitatione opus est & experientia .Quinetiam cotemplationis,alia quidem pars est ut aduersus proximos: alia verbulataei sus seipsum .Quamobrem sic quoque eruditionem oportet este comparatam ut utrisque conueniat. Ei ergo qui sufficienter didicerit illa quae continent ea quae deducunt ad cognitionem, licet deinceps manere quietum,actiones dirigenio ad contemplationem. Cum autem propter proximorum utilitatem,alii quidem se conserant ad scribendum, alii vero ad Verbum tradendum se comparent,cum alia doctrina est utilis, tum scripturarum Do- amini lectio est necessaria ad eorum quae dicuntur demonstrationem, & maxime si ii qui audiunt accedunt ex Graecorum doctrina.Quandam talem ecclesiam describit David. Astitit Regina a dexteris tuis in vestitu aurato,circundata varietate. Graecis,inquam,& superfluis aurcis smbreis circundata & variata. Veritas autemper Dominum Consilium enim tuum,inquit, quis nouit,si non tu dederis sapientiam. dc miseris sanctum tuum spiritum ab altissimis,& ita correctae suerint viae eorum qui sunt super terram,&didicerint homines ea quae tibi placent,& fatui fuerint sapientia. Nam qui est cognitione praeditus,perscripturam nouit antiqua,&coniicit sutura. Scit strophas Orationum,&aenigmatu in lutiones:praescit signa ct prodi pia, ct euentus temporum ut prius diximus.Vides sontem disciplinarum emanare a sapientia. Iis autem qui obiiciunt.Quid enim iuuat noste causas, exempli causa: omodo Sol moueatur, ct reliqua astra, aut Geometrica speculatu es letheoremata, aut dialectica, & unam quamque ex aliis disti plinis: ad ea enim quae oportet tradenda eas nihil conferre,& humanam este intelligentiam Graecam philo ibi hiam: minime enim doceria veritate,illa sunt diceda,primum quidem, quod ii falluntur in iis quae s uni ex iis quae sunt maxima,nempe in mentis oc intelligentiae voluntaria electione.Qu i enim canista, inquit,sancte seruant, sanctificabutur, ct qui ea didicerunt, inuenient responsionem. Qui enim est cognitione praeditus, merito omnia sancte faciet quae sunt facienda, ut didicit per doctrinam Domini,
etiamsi acceperit per homines Et ruisis licet audire. In manu. n. eius,hoc est, virtu ute&sapientia, Sc nos,&verba nostra, dc omnis prudentia,& operum scientia. Nihil enim diligit Deus nisi eum qui cohabitat cum sapientia. Praeterea autem non legerunt quod dictum est a Salomone. Nam cum de templi constructione tractasset,aperte dicit. Artifex autem construxit sapientia, tua autem pater gubernati': ouidentia. Et quomodo non est a ratione alienum,arte fabrili & arte aedifican-d ruin nauium deteriorem existimare philosbphiami Fortasse autem Dominus quoque illam eoru m qui in herba decubuerunt multitudinem ex aduerib Tiberiacis piscibus duobus,& hordeaceis quin q. aluit panibus, tacite significans priorem
Iudaeorum S Graecorum eruditionem quae praecedit diuinum frumentum nutri-
menti quod per legem colitur. Est enim nordeum frumento citius in tempore.aesta atis. Quae autem per undas gentiles signitur & sertur Graecam philosbphiam,pisces s incabant ad profusam vitae conuersationem dati iis qui humi iacebant,qui noita quidem dabant aug mentum sicut fragmenta panum: led cum benedictionis Domini facti essent pallicipes,habuerunt inspiratam diuinitatis resurrectionem per Verbi potentiam.Sed etsi es nimis citriosus, accine unum ex piscibus eam quae estinoibe disciplinam,reliquum vero significare ipsamquς transcendit philosophia,
quae scilicet cum ipsius Domini verbo comparatur. Mutorum autem piscium cli rus aisvixerit,dixit alicubi musa tragica. Me quoque oportet minui, augeri autem
solum iam deinceps Verbum Domini, in quo lex finitur,dixit Propheta Ioannes. sIam mihi intellige mysteri xim veritatis, veniam tribuens s ad id peraractandum vereor progredi ulterius, hoc solum praedicans. Omnia per ipsiim facta sunt,& sine ipso factum est nihil Di ius certe est lapis angularis, in quo omnis aedificatio
383쪽
a coagmentata augetur in sanctum Dei templum,ut ait cliuinus Apostolus. Taceo Eph.Lin praesentia parabolam quq est in Evangelio, dicentem. Simile est regnum coelorii homini qui sagenam iecit in mare, & ex multitudine captorum piscium meliores eligit. Iam vero quatuor quoque virtutes aperte quae est apud nos sapientia sic praedicat,ut earum quoque sentes Grscis dati sint ab Hebraeis .Ex his autem sciri potest.Et si quis diligit iustitiam, labores eius sunt virtutes. Temperatia enim & prudentia docet iustitiam & magni excelsiqite animi virtutem,quibus nihil est in viis hominibus utilius. Postremo illud quoq. illos scire oportebat, quod natura quide apti nati sumus ad virtutem, sed non quod eam habeamus ab ortu, sed simus apti, ad eam acquirendam. ratione soluitur ea dubitatio quae ab Haereticis adue sus nos mouetur.Vtrum persectus sermatus sit Adam,an impersectus. Sed si imperfectus quide,quomodo perfecti Dei imperfectum est opus, & maxime homo'Sin autem perfectus,quomodo transgreditur praeceptat Audient enim etiam a nobis,quod persedius quidem non filii radius in constitutione,sed aptus ad suscipiendam virtutem. Multum enim refert factum esse aptum ad eam acquirendam. Vult autem nos ex nobis ipsis saluos seri .Haec est emo natura animae,a seipsa impelli dc incitari.Deinde cum simus ratione praediti ratione autem constet Pnilosophia,habemus quandam cum ipsa cognationem.Aptitudo autem est quidem motus ad virtutem,non autem Virtus.Atque omnes quidem, vidi xi,apti sunt natura ad acqui e rendam virtutem, sed alius quidem magis, alius vero minus accedit ad disciplinam& exercitationem. auocirca alii quidem usque ad persectam peruenere Virtutem, alii vero usque ad aliquam. Neglecti autem rursus aliqui, etiamsi alioqui bonum haberent ingenium, aversi sunt in contrarium. Multo autem magis quae magnitudine & veritate praestat omnibus disciplinis cognitio,est & ad acquirendum difficillima,& multo labore superatur.Sed ut videtur,Dei non nouere mysteria,qubd s pq scilicet Deus creauit hominem ob immortalitate,& fecit eum imaginem sus proprietatis,per quam proprietatem eius qui nouit omnia,is qui est cognitione praeditus & iustus & lancius,cum prudentia contendit peruenire ad menturam persectet aetatis. auod autem non ibi iam actiones & cogitationes,sed etiam verba,sint munis da ei qui est cognitione praedit us. Probasti cor meum visitasti me noctu, inquit,inflammasti me,&non est inuenta in me iniquitas.Ne loquatur os meum opera hominum .Et quid dico opera hominum' Ipsum cogi oscit peccatum, non id quod est adductum ad poenitentiam,esten: in hoc commune aliorum quoque fidelium, sed quod est peccatum. Neque enim hoc quidpiam eondemnat, sed ut semel dica, omne peccatum,neque quod quis male fecit,sed quod non sit faciendum,adducit. Vnde est etiam duplex poenitentia na quidem est communis propterea quod peccauerit. Altera verb,cum peccati naturam didicerit, persuadet ab ipso desistere peccato per principalem rationem. Cui est consequens vino peccet.Neerso dicant, quia qui facit iniuriam,& peccat,delinquit per daemonum operatione. Sic enim, nulli esset culpae affinis.Cum autem in peccando eadem eligat quae daemones,instabilis&leuis&mutabilis in cupiditatibus ut daemon fit homo daemoniacus. Iam qui est natura quidem malus, cum propter vitium factus sit peccator, redditus est improbus, id habens quod elegit:Contra autem vir bonus se rectὸ gerit. Quoci
ea non solum virtutes, sed etiam actiones honestas, na vocamus .Ex bonis aute,
scimus alia quidem per se esse eligenda & expetenda, ut cognitionem: N ihil enim aliud ex ipsa venamur cum assuerit, nisi solummodo ut ea adsit,& in peri, et ua tamus contemplatione,&ad ipsam & propter ipsam decertemus. Alia autem , pro-liter alia, Vindem,& propter euitationem supplicii quae ex ea proficiscitur,&vtiitatem quae capitur ex remuneratione Timor enim est multis causa ne peccent. Promissio autem est occasio persequendi obedientiam,per quam salus. Persectissimum ergo bonum est cognitio, quae est per se expetenda. Per consequentiam autem,bona quoque quae peream consequuntur. Et sapplicium,ei quidem qui punitur,est caula correctionis, iis autem qui possunt eminus perspicere,fit exemplum,
384쪽
pc r quod cauent ne amplius cadant in similia.Suscipiamus ergo cognitionem, non Aea quae eueniunt cupientes, sed propter hoc ipsum 1blum, nempe ut cognoscamus, cam amplectentes Prima enim utilitas est lianitus cognitionis, innoxias praebens Voluptates per exultationem,& nunc & in posterum. Exultationem autem dicuntcst et titiam,quae est reputatio virtutis ex veritate, per quandam extilla rationem& dii sionem animi.Fadia autem quae participant cognitionem, si mi bonae di honestis actiones.Nam ver quidem diuitiae,est anundantia in iis quae si int ex virtute actionibus. Paupertas autem est inopia in moderatis actionibus .Possessiones enim dc usus rerum necessariariim, non liabent qualitatem noxiam, sed eam quae est praeter modum quantitatem. ocirca circumscribit cupiditates is qui est cognitione praeditus & in possessone & in usu, non transiliens terminum eorum qui sunt 3 necessaria .Hic ergo vivere necessarium existimans ad augendam scientiam & parandam cognitionem,non vivere,sed bene vivere faciet plurimi.Neque filios,neque rursias matrimonium, aut parentes praeserens charitati inl9 eum& ei quae est in vita iustitiae. Uxor autem ei soror post liberorum susceptionem, iudicatur, tanquam quae sit eodem patre nata,tunc sblum viri recordans, quado stros aspexerit,
ut quae sit re vera sutura soror post carnis depositionem, quae diuidit & distinguit cognitionem spiritalium, proprietate sexuum. ipss enim per se ex aequo sunt animae, animae neutrae,nec mascuis, nec sceminae quandoquidem neq. uxorcs ducunt, nec nubtini. Nunquid autem sic in virum transmutatur mulier non eisceminata, cquae aeque fit virilis & persecta .Hoc esto fuit Sarrae risus,cui pueri ortus suit annuciatus,non quae t arbitror, Angelo fidem non habuisset,sed quam iursus puderet congress onis per quam futura erat mater filii. Et nunquid ab eo tempore, quo apudRegem Aegypti propter sarre pulchritudine vocatus est in periculum, eam proprie . braham appellauit sororem, sed nondum eadem matre & eodem Patre natam.Atque iis quidem qui peccatorum ducti sunt poenitentia,& non solide crediderunt,per preces praebet Deus petitiones. Iis autem qui vivunt citra peccatum S ex cognitione,concedit si vel solummodo cogitarint. Ecce enim Annae quε si lummodo cogitauerat de puero,data est Samuelis conceptio. PETE , inquit striptura,& saciam animo cogita,&dabo. Deum enim accupimus cognitorem cor- odium non qui coniicitur ex motu animae,sicut nos homincs.Sed neque ex eventu,
ridiculum enim esset sic cogitare. Neque ut Architedius laudauit opus factum est, sic quoque Deus cum secti et lucem deinde eam vidisset, lixit bonam. Ille autem etiam priusquam fecisset,sciens qualis esset futura,eam laudauit quae facita est, ut
qui potestate ab alto bonum faceret per principio carens propositum, id quod actu
futurum erat bonum,ed quod futurum crit,iam praedixit ellebonum,dietione ii perbato celante veritatem.Orat ergo is qui est cognitione praeditus,etiam cogitatione,omni hora per charitatem Deo coniunctus,& familiaris esse iusssit primu quidem petet remissionem peccatorum. Postea non amplius peccare. Deinde poζse benefacere,& omnem quae facta est per Dominum creationem & dispensati Panem intelligere,ut mundo corde et secius per agnitionem quae est per filium Dei, sacie ad faciem in beati spectaculi inysterio initietur, exaudiens scripturam quae
dicit.Bonum est ieiunium cum oratione.Ieiunia autem signiscant omne generaliter abstinentiam ab omnibus malis,iam quae actu sunt quam quς verbis, ct ipsa cogitatione. Est ergo, ut videtur, iustitia quadrata omni ex parte aequalis & similis, in verbo,in facto, in abstinentia a malis, in beneficentia, in persectione coinitionis, nusquain ullo modo claudicans,ne videatur iniustus de in aequalis. Quatenus eiso est aliquis iustus, est omnino is quoque fidelis.Quatenus autem est si selis,nodum est etiam iustus. Iustitiam dico quae fit per prosectum& consummationem, perquam is qui est cognitione praeditus iustus dicitur. Iam verb Abrahae qui fa- νEius fuerat scietis, reputatum est ad iustitiam,vt qui processerat ad id quouest fidei maximum & pei fecti stimi ina. Non enim qui abstinet solum a mala actione , est iustus,nis prsterea persecer . t vidi benefaciat,&cognoscat propter quam caiisam abstincndum
385쪽
abstinendum quidem sit ab his,illa verbsint agenda. Per arma iustitiae dextera & i. r. st sinistra,dicit Apostolus iustum tranfinitti ad rummam h reditatem,ab his quidem
munitum,illis vero, etiam asentem. Non enim Glum armature tegumentum, &abstinentia a peccatis, ibiscit ad perfectionem, nisi adsumpserit etiam opus iustitiae eam quae ad benefaciendum est operationem.Tunc autem ambabus utens manibus is qui est cognitione praeditus,in iustitia reuelatur, iam ex hoc quoque non secus ac Moses,facie animae glorificatus,quam quidem prius diximus corpus quod formam&characterem tribuit iustae animae. omodo.n.lanae quae indita mansit tinctiira , in reliquas quoque lanas proprietatem transmittit d mutationem : ita etiam in anima, transit quidem labor,manet autem quod est bonum & honestum,& quod iucundum quidem est,relinquitur,quod turpe autem est,abstergitur. Hae
sunt enim qualitates,quae utrique animae formam & characterem tribuunt, ex quibus una quidem cognoscitur glorificata,altera vero codemnata. Certe sicut Mosi, ex iusta operatione, & ex ea quae continenter ei intercedebat cum Deo loquente
consuetudine,vultui insidebat glorificata quaedam coloris species:ita etiam iustae animae diuina quaedam vis bonitatis inhqrens per inspectionem, prophetiam,& administrantem operationem, quasi intelligentis illuminationis perinde atque caloris solaris,imprimit quoddam apertum iustitiae signaculum, lucem animae unitam per charitatem quae nullo spatio disiungitur,quae Deo afflat & Deo amatur.Hinc quae Seruatori Deo si assimilatio,exoritur ei qui est cognitione praeditus,qui quidem euasit persectus,quantum licet humanae naturae. sicut pater, inquit, qui est in coelis. Ipse est qui dix it. Filioli adhuc parum fiam vobis m. Nam Dcus quoque,no
quatenus est natura bonus,ea ratione manet beatus & ab interitu alienus: neque habens negotii aliquid, neque abi exhibens. Proprie autem bona faciens,cum vero sit Deus dc pater bonus,& versetur in continua benescentia,in eadem bonitate ita permanet ut nunquam ab ea digrediatur.Quis est enim boni usus,quod neq. operatur,neque bono assicit ' Qui ergo primum suis moderatus est animi motibus,& vr impatibilis euadat est meditatus, de crevit ad benescentiam cognitione
praediti persectionis,est hic quidem qualis Angelis,iam autem lucidus, ct tanqua Sol resplendens per bcnescentiam, contendit iusta cosnitione per Dei dilectionem, ad sanciam mansionem , sicut Apostoli, non quod fuerint electi Apostoli ex
quadam eximia naturae proprietate,nam Iudas quoque fuerat cum eis electus, sed
poterant seri Apostoli, electi ab eo qui etiam fines praeuidet. Qui itaque non unicum eis suit electus Matthias, cum se praebuisset dignum ut fieret Apostolus, sussicitur in locum Iudae. Licet ergo nunc eis quoque qui se in Dominicis exercuere mandatis,& persecte vixere conuenienter Euangelio, ex cognitione quoque adscribi innumerum Apostolorum .Hic est reuera presbyter ecclesie & verus Diaconus,id est, minister,Dei voluntatis, si faciat&doceat quae si int Domini, non ut Qui ordinetur ab hominibu sineque quod iustus censeatur presbyter, sed quod iustus reseratur in presbyteratu i licet hic in terris non fuerit prima sede honoratus,sedebit inquatuor et viginti thronis populum iudicans, ut dicit Ioannes in Apocalypsit. Nam unum quidem est re vera salutare testamentum, quod a consti '' tutione mundi ad nos peruenit per generationes diuersas & tempora, etiamsi datione existimatum fuerit esse diuersum.Consequens enim est esse unam immutabilem salutis dationem,ab uno Deo per unum Dominum, quae multis modis prodest. Proeter quam causam tollitur materia, quae diuidebat Graecium a Iudso ad Eph.ii hoc ut esset populus peculiaris. Et sic ambo perueniunt ad unam fidei unitatem,Scex ambobus una est electio. Et electi inquit,sunt magis electi,qui ex perlaeta cognitione, & ab ipta ecclesia si in t decerpti,& magni licentiissima gloria honorati, Iudices& administratores, ex aequo&ex Iudaeis dc ex Graecis quatuor& viginti duplicata gratia. Nam hic quoque in ecclosa progressiones Episcoporum, Presby
terorum, Diaconorum, sitiit, ut arbitror, imitationes gloriae Angelicae,&illius oeconomiae ac di ipensationis, quam dicunt scripturae illos expectare, qui insisten-
386쪽
tes vestigiis Apostolorum,vixeriint in persectione iustitis conuenienterEuan se dlio Hos sublatos in nubibus scribit Apostolus primum quidem Diaconos futuros Deinde cooptandos esse in presbyteratumser profectum gloriae.Gloria enim differt a gloria, donec creuerint in virum Persectum .Qm sunt tales, ut ait beatus David, tequiescent in monte sancto Dei, turrema ecclesia,in qua congregantur Dei Philolbs hi,qui vere sunt Israeliis,mundi coide, in quibus nullus ei idolus, quino permani erunt in septenario quietis, sed bonorum operum effectione diuinae assimilationis,ad octonarii benescentis lifreditatem sublati sunt, insatiabilis conte-platiotiis purς-sincerae speculationi attenderes.Sunt autem aliae quoque, inquit
Dominus, oues,quae non sunt ex boc ovili,quae alio ovili & mansione pro proportione fidei sunt dignatae.Meae autem oves meam voce audiunt,ex cognitione mea smandata intelligi ntes.Hoc autem licet magnifice & pro dignitate meritisque accipere,cum operum remuneratione,& mutua consequentia .Quare quando audierimus .Fides tua te saluam fecit,non accipimus eum dicere absolute eos salvos futuros qui quomodocunque crediderint,nis facta quoque fuerint consecuta. Iam vel 5 Iudaeis solis hanc dicebat vocem qui legem tenebant & vixerant absque reprehesone, quibus sola fides restabat in Dominum. Non ergo fuerit sidelis cum intemperantia,sed & si a carne exierit,necesse est ut vitia quoque deponat, ut ponit ad propriam peruenire mansionem. Plus est autem cosnoscere quam creuere siclitetiam quam saluum esse,maius est postquam saluus factus es supremo honore di- egnum elle habitum:Cum erso per multam disciplinam vitia exuerit qui est nobilfidelis, transit ad maximum supplicium quod est melius priori mansione, inserens proprietatem poenitentiae eorum peccatorum quae admisit post bapti sinum. Cruciatur ergo auhuc am 'lius, cum vel n5dum,vel ne omnino quidem ea assequatur quorum videt alios este participes Praeterea autem pudore afficitur ob ea quae deliqui quae quidem sunt fideli maxima supplicia. Bona est enim Dei iustitia, & iu sta est eius bonitas.Qubd si sorte cellauerint cruciatus in implendis quas luunt poenis,& expiandis quae admilla fiant ab unoquoq. delicti s, habent tamen maximum permanentem dolorem,quod cum sint initenti digni alio ovili, non una sint cum iis qui sunt gloria at secti propter iustitiam. Iam vero Salomon sapientem vocans oeum qui est praeditus cognitione,haec dicit de iis qui mirantur dignitate eius mansionis.Videbunt enim mortem lapientis:&non intelligent quid de eo decreuerit,& id quid eum stabili erit Dominus,& dicent de eius gloria. Is est quem aliquando habuimus in derissim,& in parabolam opprobrii,inspientes.Vitam eius existimavimus insaniam:& mortem eius ignominio iam. Quomodo est enumeratus inter filio, Dei,& in sanctis est sors eius Non sbium ergo sdelis,sed etiam sentilis, iustissime iudicatur. Oniam enim stiebat Deus,ut qui habeat praescientiam, eum non est e crediturum,nihilo secius ut suam acciperet persectionem ei quidem philosophiam dedit, sed ante fidem.Dedit autem Solem & Lunam & astra ad iobsionem, quae Deus secit gentibus, inctuit lex,ne si omnino essent impii & plane a Deo , alieni,omnino etiam interirent.llii autem eis in hoc nati ellent mandato, ingrati, sculptilibus attenderunt imaginibus.Quod si non fuerint ducti poenitentia,t udicatur. Aliqui quidem quod cum possent, noluerunt Deo credere. Alii vero, quod etiam cum vellent, non elaborauerunt ut serent fideles. Quinetiam illi quoque, quia cultu astronim non recurrerunt ad eorum creatorem Aee enim via data fuit sentibus,ut per astroiram cultum Deum se spicerent. Qui autem ne in iis quidem quae eis data sunt astris voluerunt permanere, sed etiam ab eis ad ligna & lapides procidere, reputati sint,inquit,ut pyiluis terrae,& Vt gutta ex cado, supcruacanei ad salutem, qui eiiciuntur a corpore.Qu'modo ergo absolute quidem saluum facere,est ex iis qui sunt media,re 2Eautem & ut decet, perfectum est ossicium, ita , etiam omnis actio,eius quidem qui est cognitione piaditus, rectum & persectum est Oiscium,eius autem qui est solummodo fidelis, media dici posssit actio, ut que ex verbo seu ratione nondum essiciatur, neque redic geratur ex scientia. Contra
387쪽
a autem cuiusuis gentilis peccat actio. Non enim ab lute bene agere, sed scopum ciuendam spectantes actiones sacere,& ex verbo seu ratione operari oportere osteciunt scripturi. Quomodo ergo lyram pulsandi imperitis non est lyra tangenda,ita nec sum attingenda negotia iis qui non acceperunt cognitionem,& nesciunt quomodo iis uti oporteat ex verbo viis. Atque non solum quidem in bellis si is cipitura bellatoribus certamen pro libertate, sed etiam in conuiuiis, & in cubili,& in iudiciis ii qui verbo sunt Uncti, erubescentes seruiseri voluptatis. Iniusto lucronunquam virtutem permutauero. Lucrum autem euidenter iniustum est voluptas &dolor, labor &metus,& ut semel dicam, vitia & motus animi, quoru id quod est, in praeientia iucundum, asseri postea molestiam. hyio enim prodest si totum mundum luereris,inquit, perdas autem animam Clarum est ergo quod qui bonas non faciunt actiones nec ea quidem norunt quae sunt sibi utilia. odsi ita est, ne ii quidem Deum precari possunt ut ab eo bona accipiant,cum quae sint vere bona ignorent,neque ii acceperint,donum senserint, neque pro dignitate eo usi fuerint quod non norunt,& propter imperitiam recte utendi iis quae data litat,& propter nimiam institiam, ne quomodo diuinis quidem donis utendum sit scientes. Institia autem est causa ignorationis. Atque iactabundae quidem,sed bene sibi consciae animae est gloriatio, aduersus eos casus qui eueniunt eloqui.Aduersus lige oportet se caute & prudeter gerere. Nam quod bene si,& est iustum, milii seret auxilium,
e neque unquam male sacere deprehendar.Haec autem bona conscientia, & sanctiutatem erga Deos,&iustitiam erga hominus conseruat, mundam custodiens animam honestis cogitationibus,& verbis castis,& iustis operibus. sic vim Domini
cum acceperit anima,meditatur esse Deus,putans nullum aliud esse malum praeterquam ignorationis,& operationis quae non fit ex recta ratione.Semper autem propter omnia Deo agens gratias,per iustam auditionem, & diuinam lectionem,perveram inquisitionem, per sanciam oblationem,per beatam orationem,laudans, canens,benedicens,psallens. A Deo nullo unquam tempore talis diuiditur anima.
Merito emo dictum est.Et qui in ipso conficiunt, intelligent veritatem , & fideles in dilectione in ipso permanebunt.Vides quaenam disserat sapientia de iis qui sane praeliti cognitione. Proportione ergo habita & conuenientia sint variae quidem mansiones, pro dignitate & meritis eorum qui crediderunt Ecce enim Salomon. Dabitur enim ei, inquit,sdei gratia electa, V sors in templo Domini iucundior. Comparativum enim ea quidem ostendit quae itant inferiora in templo Dei,quod est uniuersa ecclesia: relinquit autem si persativum quoque cVitandum,in quo est Dominus H is tres electas mansiones significant numeri qui sunt in Evangelio trisinta,& sexaginta,& centum. Et perfecta quidem haereditas est eoru qui evadunt in virum per etiam ad imaginem Domini. Similitudo autem non est,ut quidam existimant,in figura humana. Est enim impia haec consideratio. Sed nee quae in virtute primae causae traditur assimilatio. Est enim haec quoque impia traditio eorum qui expectarunt eandem esse virtutem hominis & Dei omnipotentis. Existimasti,
inquit, inique,quod ero tibi similis.Sufficit enim discipulo si fiat ut magister, inquit magister. Ad Dei ergo si similitudinem,qui est in filium adoptatus,& in numerum amicorum cooptatus, ex eo quod est cohaeres Dominorum & Deorum, si
quemadmodum ipse docuit Dominus,per Euangelium fuerit consummatus .Qui est ergo cognitione praeditus,magis propinquam & magis cohaerentem exprimit smilitudinem,nempe magistri mentem,quam cum ille liaberet, praecepit G consiluit sapientibus &temperantibus.Exprimit, inquam, hane intelligens ut voluit qui docuit,de magnifico sensu accepto,pro dignitate quidem docens super tecta, eos qui alte volunt qdificari,prius autem incipiens facto exequi ea quae dicuntur, F conuenienter exemplo vitae institutionis, ea enim praecepit quae fieri poterant. Et reuera oportet eum qui est regalis de Christianus principatum posse obtinere de praeest e.Neque enim Ibium constitutum elivi dominaremur iis ibi is quaestinis ris bestiis,sed etiam agrestibus quq siant in nobis ipsis animi perturbationibus.Per
388쪽
scientiam ergo,ut videtur bonae & malae vitae, saluus si is qui est cognitione prae- Aditus,plus intelligens & operan, quam scribae & Pharisaei. Intende,bene prosperare,ct regna, scribit David.PropIer VCritatem&mansuetudinem & iustitiam, &deducet te mirabiliter dextera tua,hoc est, Dominus .Quis emo sapiens, ct intelliget haec intelligens,& cognoscet haec ' Quoniam rectae viae Domini, inquit Pr
pheta significans eum luin qui ζst praeditus cognitione posse ea intelligere quae abdite aedia sunt a spiritu.Et qui intelligit,in tempore illo silebit, inquit seriptura,
in enticiando scilicet ad indisnos Quynia inquit Dominus, qui habet aures audiendi audiat dicens non est equorumvis audire & intelligere.Iam vero David dicit.Tenebrosa aqua in nubibus aeris, A fulgore coram ipso nubes traserunt, grando & carbones ignis, abditos esse docens sanctos sermones,& iis quidem qui sunt a
cognitione praediti,claras&perspicuas,tanquam grandinem innoxiam, significat demitti Gi initus,vulgo autem obscuros,tanquain qui ex igne extincti sunt car bones, quos nis quis accenderit & suscitarit,non ardebunt,neque illuminabutur. Dominus ergo,inquit,dat mihi linguam disciplinae, ut sciam in tempore quando oporteat loqui sermonem,norisbium inserendo testimonio sed etiam in interro
gando di respondendo.Et disciplina Domini aterit os meum. Est ergo eius qui est cognitiono pr ditus, scire uti sermone & quando,& quomodo,& apud quos oportet.Iam vero Apostolus quoque dicens. Secundum elementa mundi,& non secundum Christum,tradit doctrinam quidem Graecam esse instar clementorum: Chria cni autem doctrinam esse persectam,sicut iam pri us signiscauimus. Iam vero olea ster interitur in pinguedine oleae. inetiam nascitur eademseecie qua oleae satiaut. Nam id quoa est insitum, pro terra utitur arbore in qua interitur. Omnes auteolantae smul iussu diuino germinarunt. circa etiamsi sit oleaster agrestis, eos
tamen coronat qui in Olympicis vincunt certaminibus, ct ulmus vitem in altum extollens,eam docet esse fertilem.Vademud autem plus nutrimenti attrahere agrestes arbores, propterea quod non possint concoquere Quae sunt ergo agrestia,minus concoquunt quam satiua,&causa cur ea sint agresti est priuatio facultatis concoctricis .Plus ergo nutrimenti accipit inserta olea,propterea quod sit plantata in agresti.Assuefit autem veluti concoquere nutrimentum dum assimilatur pin o
uedini satiuae. Sie etiam Philosophus qui agresti oles assimilatur, cum multa lia-
eat non concocta, propterea quod Sc lubenter inquirat, & facile assequatur &pinguedinem appetat veritatis,si per fidem iuinam acceperit virtutem,in bonam& mitem insertus cognitionem, tanquam oleaster insitus in sermonem vere pulchrum&misericordem,& quod traditur nutrimentum concoquit,&st bona &sativa olea. Insitio enim eas quae erant inutiles facit generosas &quae erant stertialas,cogit esse fertiles,arie agri culturae,& scientia quae est ex cognitione. Aiunt autem insitionem fieri quatuor modis, uno quidem, quo inter lignum S corticem oportet eum adaptare qui inserit, quo quidem modo Catecbili num suscipiunt,
qui sunt ex sentisiis Idiot sequi verbu accipiunt in ita perscie. Altero autem, quan ago lisno silo in ipsum plantam generosam immiserint,quod quidem accidit in iis qui sunt philos phatialis enim dissectis dosmatibus,ingeneratur agnitio verit
tis. Sic autem Iudsis quoque aperta veteri scriptura,noua &generosa planta oles inseritur.Tertia autem insitio agrestes tangit & haereticos, qui vi rrabuntur ad veritatem.Nam cum viriliaque sarculum falce acuta deraserint, lonec medullam quidem nudaverint, sed non ulcerauerint as inter se vinciunt. Quartus autem modus insitionis,est qui dicitur inoculatio.Ageneroso enim trunco cir ciditur oculus ei quoque cortice una in orbem et rcumstripto,unius palmi masnitudine.D
inde eraditur truncus oculo equali circumscriptione,& sic immittitur circumliga tus,& luto circumlitus,integro seruato & illoso oculo & minime inquinato.Hoe , est genus doctrinae quae oritur ex cognitione,qui res potest perspicere. Hoc quidem certὸ senus est maxime utile in arboribus latiuis. Potest aute quae ab Apostolo dicitur insitio,in bonam oleam fieri, nempe in ipsum Christum,agrestis ae infidelis
389쪽
per eam quodammodo distributus transplantatur, prout est unius uiusque circumscriptio, incircumscripte.De cognitione autem Asserens Salomon,haec dicit.Cla- sis ιra est, 'si quae non marcescit sapientia,& facile cernitur ab iis qui ipsam diligunt, eos qui cupiunt praeuenit ut praecognoscatur.Qui mane surrexerit ad ipsam,n on laborabit.De ipsa enim cogitare est persectio prudentiae.Et qui propter ipiam vigia
lauerit, cito erit cura vacuus,quoniam eos qui in ipsa digni sunt ipsa quaerens circuit.Non est enim omnium cognitio Et in semitis ab ipsis benevole visione apprez henditur.Semita autem stant vitae traducendae ratio,& quae est ex testamentis muItiformis varietas.Mox subiungit Et in omni cositatione occurrit ipsis, ut quae varie consideretur, per omnem scilicet doctrinam Deinde infert,perficienteni adducens charitatem, per rationem syllosisticam, & veras propositiones, maxime demonstrativam veram sic inducens illationem Eius enim principium verisi mum, est desiderium disciplinae,hoc est, cognitionis.Cura autemius ciplinae est dilectio. Dilectio autem est obseruatio legum eius.Attentio autem est leg iam confirmatio Confirmatio verὁ lesum est vacuitas interitus. Vacuitas autem interitus facit ut ad Deum prope accedatur. sapientiae emo desderium attollit ac regnum. Docet enim,ut arbitro quia vera aisciplina, est quoddam desideriumcognitionis Et Me lectio quidem esto ruatio mandatorum quae deducunt ad cognitionem.Obseruatio autem ipsbrum est confirmatio priceptorum,propter quam contingit Vacuitas interitus. Vacuitas autem interitus,efficit ut prope Deum simus. Si ergo dilectio cognitionis facit alienum ab interitu, & eum qui est res alis prope Deum extollit:oportet ergo cognitionem quaerere ad inuentionem. Est autem inquistio
quidem,incitatio de impulsio ad compreliendendum,quae per quaedam signa inuenit id quod est subiectum.Inuentio autem est finis & requies inquisitionisquς peruenit ad comprehensionem,chiod cra idem est cognitio,& ipsa proprie inuentio est cognitio,vi quaesit comprehenso inquisitionis. Signa alitem dicunt esse id cood praecedit,aut quod est una,aut quod sequitur, quod quidem est comprebres o Eius emo quae est de Deo inquisitionis, inuentio quidem est doctrina qua est per filium.bignum autem quod sit Seruator noster ille ipse filius Dei, stant & quae eius aduentum praecedunt prophetiae,quae ipsum praedicant:& quae cum eius ortu sensili suerunt de ipsis testimonia:& quae praeterea post eius astumptionem praedicantur & aperte ostenduntur,virtutes. ὁd ergo si apud nos veritas, est indicium, quod ine docuerit Dei filius. si enim in omni quaestione haec generalia inueniuntur,res & peribri quae vcre est veritas apud nos esse ostenditur. Nam veritatis quidem quae ostenditur persena est filius Dei.Res vero,virtus fidei,quae quodcunquo ei aduersatur,& vel ipsam totum mundum repugnantem sili erat. Sed quoniam hoc iam est certum&extra cotrouersiam cons alumene in aeternis iactis& sera monibus,& visus est dfinus qui supplicio assiciatur,non contra quem dicatur,qui csique existimat non esse prouidentiam,& re vera impius, nobis autem est propositum,quid agentes,& quomodo Viventes,peruenerimus ad omnipotentis Dei cognitionem, , quemadmodum Deum honorantes, efficiamur nonis caula salutis:
cum non a Sopnistis,sed ab ipso Deo cosnouerimus & didicerimus, quod ei est
graium iustum&sanctum facere aggredimur. Nox autem esse saluos, quod qui dem est ei gratum,& salus,accedit per bonam operationcm & cognitionem, 'u rum amborum est magister Dominus. Si ergo vel ex Platonis sententia, aut i Deo aut ab iis qui a Diis duxere originem, verum totum disci potest ; merito a diuinis eloquiis eligentes testimonia, iactamus nos veritaten aiscere per stium Dei, quae ν fuerunt quidem primum praedicta, deinde declarata inae autem ad veritatem inueniendam adiuuant,ne sunt ipsa quidem reproba .Ipsa certe philos rhia,quae a nunciat prouidentiam,&beatae quidem vitae remunerationem,miser autem punitionem comprehensim tractM rheologice.Quae amem accurate & exacteir
390쪽
duntur,&quae sigillatim habentur,ea utique non seruat. Neq. en;m de filio Dei, a neque de ea quae est per prouidentiam oeconomiam tractat,ut nos.Non enim diuinam nouerat religionem. Quamobrem haereses quoque quae sunt in barbara philosbphia, etiamsi unum Deum dicant, etiam si Christum celebrent, id ex comprehensione dicunr,non ex veritate. Nam & alium Deum adinveniunt,& Chri stum non excipiunt sicut tradunt Prophetiae.Verum enimuero quae sunt apud eos falsa dogmata, quamdiu aduersantur Vitae quq agitur ex veritate, sunt cotra nos. Iam enim Paulus Timotheum circucidit propter eos qui credebat ex Iudaeis, ne eo dissoluente ea quae a lege carnalius trius sumpta erant, a fide descerent qui erant ex lege Catecnument,eis recte sciret quod non iustificat circuncisio. Omnibus enim omnia seri profitebatur,dum se demitteret & varie eis accommodaret, ea consem auans quae erant principalia dogmata, Vt omnes lucrifaceret. Daniel aure torquem gestauit, cum non neglerisset quod amictus esset populus a Rege Persarum. Mendaces ergo sunt re vera, non ii qui se demittunt & se accommodant propter ore nomiam salutis meque qui labuntur in aliquibus ex iis quae sunt singularia,sed qui concidunt in iis quae sunt vel maxime principalia,& Dominu quidem, quoad eiusseri ab eis potest,infirmant& abrogant: auferunt autem veram Domini doctrianam, qui non pro dignitate Dei &Domini scripturas disserunt & tradunt. Depositum enim quod Deo redditur, est conuenienter Domini doctrinae, per eius Apostolorum piam traditionem, intelligentia& exercitatio. Uod autem auditis in aurem,abdite scilicet&in mysterio: nam qus sunt eiusnodi, dicuntur in aurem di ici allegorice: super domos, inquit,praedicate, cum ea praeclare ac magnifice accepissent, subli inique & excetra dicendi genere traderent,& ex regula veritatis scrip turas explanarent. Neque enim prophetia. Neque ipse Seruator adeὁ crasse & seneraliter elocutus est diuina mysteria,ut ea facile capi possent a quibuslibet: sed dist eruit in parabolis. De Domino quidem certe dicunt Apostoli, quod omnia locutus
est in parabolis,& nillil loquebatur eis sne parabola.Si autem omnia per ipsum facta sunt,& sine ipsis factum est ni biberso Prophetia quoque & lex per ipsum facis
sunt,& per ipsum dictae sunt in parabo sis.Caeterum recta sunt omnia, inquit scriptura, coram iis qui intelligunt, hoc est, iis qui ab ipso declaratam scripturarum expositionem, ex eccles astica regula accipientes conseruant. Regula autem ecclesia istica est concentus & consensio legis & Prophetarum, conuenienter testamento quod traditur per Domini aduentum. Atque cognitionem quidem l qititur prudentia,prudentiam autem temperantia. Dicatur enim prudentiam quidem esse diuinam cognitionem,& in iis qui Dii sunt. Temperantiam autem philosophantur esse mortalem,& in hominibus nondum sapien tibus. Iam vero si virtus est diuina, ct seu ipsius cognitio: temperantia autem est veluti imperfecta prudentia, prudentiam quidem desiderans,laboriose autem operans,& non contemplans, sicut cet te iustitia quae est humana, ut quid commune subiicitur sanctitati,cum si diuina iustitia. Ei enim qui est perfectus, non in ciuilibus contractibus, neque in prohibitione legis,sed ex propria actione ei dilectione in Deum est iustitia. Propter multas er- go causas occultant scripturae sententiam. Primum quidem ut diligenter inquiramus,& semper vigilemus in inuen ledis salutaribus orationibus. Pr terea ne omnibus quidem conueniebat hominibus intelligere, ne laederentur aliter accipientes ea quae a sancto spiritu dicta sunt salutariter. Quocirca iis qui sunt electi ex hominibus, ct iis qui ex fide cooptati sunt ad cognitionem,quae seruantur sancta mysteria Prophetiarum, teguntur parabolis. Scripturarum enim stylus est parabolicus.
Quocirca Dominus quoque cum non esset mundanus, tanquam mundanus venit ad homines. Portauit enim omnem virtutem.& hominem qui erat in mundo enutritus,ad ea quae percipiuntur intelligentia& sant principalia a mundo in mundii ierat sublaturus.Qu'circa scriptura quoque utitur metaphora. Est enim parabolares eiusnodi, oratio ab aliquo non proprio quidem, sed quod est simile proprio, ad id quod est verum & proprium deducens eum qui intelligit. Aut ut dicunt aliqui.