장음표시 사용
141쪽
tum congeries , ita etiam nullum habet in praXi usum, imo Empiricorum errori favet, qui, si cuivis symptoimati peculiare remedium opposuerint , rem a semet ipsis optime gestam esse credunt. Mihi
saltem parum prosecto artificialis haec methodus naturae iudiciis respondere videtur ab Sed , quo magis., quae de hisce scripsimus, intelligantur, et doctrinae nostrae vis eluceat, singula perlegamus, ac primo de febri-hus, dein de aliis morbis paucis videamus. Magnam sebrium gentem tres familiae constituunt ; continuae, remittentes atque intermittentes. Hae autem nec indole sibi semper respondent, nec ab invicem ita sunt distinctae, ut non saepasimillimae reperiantur, imo id prorsus morborum genus se essici declarent. Continuis namque an eandem medicinam feceris, sive phlogistico in i me tempore germana pleuritide ac peripneumoniae sociis mortales exerceant, sive sub ardente aestivo sole, bile regnante, invadant, sive tandem, pestilenti Constitutione imperante, pe- techiis multisque aliis dissoluti sanguinis indiciis notatae saeviant. Remittentes autem nonne aliis auxiliis curabis, si sub catarrhalis benignae aut nervosae aut gastricae labris forma prodeant, quam, si frequenti in veras intermittentes eodem tempore regnantes conversione, ex legitimarum intermittentium familia se profiteantur, fidum antidotum postulantes. Ipsas denique intermittentes, siVe vernalium benignam indolem, sive autumnalium pertinax ingenium habeant , sive phlogoseos, aut biliosae putridaeve conditionis partic,
s 5) Exempli loco lit ordo IV. Cl. I. divisionis Machbridianae, ubi sub com
muni dolorum iitulo arthritis , rheumatismus , osteocopus, capitis dolor , odontalgia iet algia , pleurodyne, ventriculi dolor, colica, lithiusis, sive renum calculus, isti iuria , Proctalgia reperiuntur. CL MAc IUDE Inlrod. iu Theor. et Prax. Medic. In L FGS. aob. IDYq. M. Latinae.
142쪽
pes, sive tandem simplices ac purae fuerint, num ubivis et omni tempore tentabis divino illo cortice. Profecto aut totus fallor, aut summum est ad hos morbos, nomine tenus similes, natura vero diversissimos distinguendos et curandos, nostrae diatheseos illius cpidemicae doctrinae emolumentum. Quod Variam intermittentium indolem spectat, ea, quae Cel. PARADIsIUs vir facundia et arte insignis quondam praedicaverit, mea facio. Non est, Opi- ,, nor, aliud medicamentum in quod specifici remedii nomen con- veniat, si in corticem Peruvianum non convenit. Neque aliud est ,, morborum genus, quod communi et sensui et judicio aequo
es pateat ac febrium intermittentium genus, et tamen vix aliud se invenies in medicina locum tanta dissensionum contentione agiri tatum. Hic enim alii ad usum antidoti decurrunt quam cupi- dissime, timide alii et pedetentim eo descendunt, illis in se- A bre nil nisi morbum, his morbi quoque remedium spectantibus. ,, Horum rursus alii, quae supprimi debeant, febres nulla prius,, universali curatione egere putant, alii absque hac res aegri nonis satis tutas habent. Ex his porro iterum alii , siquid moveris debeat, mox simul ac semel moveri debere, alii, digeri prius,, et commodae ac partitae excretioni idoneam reddi debere se-- brilem materiam. Denique alii, praecipuam solius febris ra-- tionem habendam , alii ad ea quoque , quae praeter febrem corpori se subsunt mala, respiciendum esse. Hic qui medicinam rationalem es calleat; quod in plurimis contentionibus deprehendere licetis sine ambitione verum scrutantibus, idem in hac ipsa reperiet,
is mediam inter contrarias sententias vero proximam esse: non ,, semper enim securas neque beneficas esse intermittentes, neque es tamen pertimescendas ubique: esse non raro impuris corporiis bus .
143쪽
is bus, sub denso coelo, crasso victu pro remedio: neque semper ,, periculo vacare, si in ipso mox ingressu sine causa gravioreis supprimantur; esse ubi sola antidoti virtus materiem morbi, si ,, quae subtilior subsit, penitus subigat; quam materiem copio,, sorem, crassioremque alias depelli prius corpore debere; jam, si se labris sisti debuerit, accidere, ubi cum magno aegri commodo is febris speretur reditus, cujus ope morbi sola es, visceribus se altius insidens, extricetur eoque certiori antidoti essicaciae per- ,, domanda objiciatur: denique ad Epidemicum sebris ingenium ,, respiciendum esse, Videndumque, si sorte una cum febre alia cor- ,, pus teneat affectio, haec ad febrem, an illa ad hanc referri se debeat, an vero ab aliena prorsus causa pendeat. Quae quiis observaverit, non ille, aut timido aut sero usu longe maximi, ,, quo Deus mortales beaVit remedii, quem servare potuerat ,, aegrum febri jugulandum permiserit: non ille quartanam salu- ,, tarem, quo non aliud majus ad mutandum corpus instrumen- ,, tum natura habet, sugaverit imprudens: non in hemitritaeo solam ,, respexerit febrem, neglecta, quae intus subest, viscerum inflam-m matione: non vernalis tertianae salutares in obnoxio distillatio i nibus corpore vires intempestive turbando, phthisin induxerit ,, immedicabilem, aut vano putridam intermittentem, a tecto ul- , cere natam, tollendi molimine fatum aegro matur erit V P. Nullum vero febrium genus est, quod his, quae vivimus, temporibus tantam celebritatem nae tum est, quantam illud, quod
nervosum dicitur. Fraudulentum, si quid aliud, morbi genus ac mutabile, quod nunc malo dolo artifici salsa benignitatis specie
144쪽
ina ponit, .lana in s dias stritens, nunc magno impetu saeto verae
instaminatoriae febris imitatur vina atque candorem. In locis paludosis, sive autumnali tempore, saepe intermittentem adsciscit typum , alias, contagiosa facta, Pestilentis Epidemiae more coeco furore saevit ac longe lateque Populatur. Num igitur , quaecunisque communi nomine nervosae vulgo adpellantur, assectiones, eodem vitio natae, iisdem remediis cedunt 8 Ad haec respondentem S TOLLIUM audias. ,, In curando hoc morbo, febri videlicet aeri stiva paroxysmo hysterico- stipata b qui peculiari ratione attinere
se ad nervos affectos videbatur, eos ego medendi canones secutuso sum, quos ex innumeris iisque quam maXime abs se invicem ,, . diversis nervorum, ut appellant, morbis, aut lectione acceptis, is aut ipse praxi proprios in usius conlacio Ubicunque adverteram, ,, morbum convulsivi quid habere, vim quidem irritabilem, quae ,, fibris muscularibus inhaeret, quodam in praesentiarum eXcessu ,, peccare existimabana eamque vi Vidiorem, ae par est, esse, et se stimulo obedire non suo, attamen ab eodem nimium irritabiles,, fibras justo potentius sollicitari et in motus agi aut violentio-
,, re S, aut alienos. Qui curationis initium a roborandis, aut so-- piendis , aut stupefaciendis, aut relaxandis, ut varii varie loquiis amant, nervis faciunt, ed ad amatum sibi nervinum remedium recurrunt, nae ii quam lolagissime aberrant a morborum nervo se sorum practica cognition et Hinc omnona operam ea in re con- sumendam arbitrabar, ut , quis . fibras irritet, Imotuum- que anomalias causet, et quo positus loco is sit, quave ratiO- ,, ne auferendus investigarem. Exterminato enim seditionis auctore , . ,, quidquid antea turbarum nervos commoverat, totum suapte jam ii conquiescit, aut sacili modo, atque ipso tempore dentitigMur. .
145쪽
se Non unius generis stimul uan vidi sistematis nervet turbatorem G,, variis is est solet, variaque in sede locatus. Cum omnis seris me nervosorum morborum curatio in auferendo hoc stimulo tam se vario consistat, ratio patet cur eadem nervorum assectio in di. se versis hominibus non eandem saepenumero, sanationem admittat ,
,, sed in aliis aliam et subinde oppositam, ut quae alteri prositis evidenter, alterum laedat indubitato. Ne rupe affectus appara ter eos dona non e dem ubique causa gignit. Pauca in hanc sententiam exempla recensebo. Tribus abhinc annis puellam biennem sa- ,, navi per vices gramiter conVulsam, atque extra convulsionum tempora liventem facie, tussiculosam et cum sono strepente reri spirantem. Cum minutulas et pinguedine obvolutas venulas, is qui' vocabatur chirurgus phlebotomo assequi ' haud ' posset, hirudinibus applicatis, sanguinem eduXimus. ConMelli, , livere mox desiit et paucos , intra dies, etiam tussitare, et in ore respirare. En hic stimulum nervos irritantem sanguinis nimiam re ,, dundantiam intra thoracem praecipue, . et humorum circumeuntium quemdam quasi ob eorundem turgescentiam strangulatum. Ad aliam postea sexennem puellam vocabar, insultibus epilepticis a biduo correptam aliquoties,, et latere i more pleuritico dolentem. Missus .semel, et iterato e brachio sangUis corio phlo, gi Stico tectus atque alia renredia pleuritidi dicata mox convul
sones, dein et ipsit in morbum sustulerunt. En iter m , quis stiri mulus fuerit nervis applicatus, thoracis videlice phlogosis, ense remedium nervinum in simplici antiphlogistiaea methodo repertum. Feminam novi, hysterico talen desidiosam, opiparo viventem, M. et bonis succis submersain. Quaecunque nervis opitulari dicun- M.tur, incassum et . cum aegritudinis incremento adhibuit. - In-
146쪽
23 verso consilio venam secuit, et aliquid lautitiarum subtrahere sibi ausa est, et iners pondus corporis movere. Tolerabilius inde se habuit multo, atque melius habitura, si vitae rationem inire
is, licuisset, necessitatibus naturae adcuratius respondentem. Aliam biliosissiinani feminam, et serme ictericia a pueris lacie, vertiginosam, morsu oris Ventriculi., ructibus rancidis, globo hysterico , teipo thymiis multum Vexatam, urinas mingentem crystallinas saepenumero , spasticasque, leviter artubus non raro
convulsam, remedia salina, acescentia, alvum blande ducentia mirum juverunt. Cacochylia rancida, et systei natis biliseri insarces tus, et multorum aliorum symptomatum, et motuum praecipue M irregularium causa fuit. Nervina hic fuerunt, quae solverunt,
et inciderunt, immutarunt, ct alvum aliaS morosam expedive-
,, runt. Nuperrime juvenem e dioso comio demisi, ab epilepsia, qua ab aliquot jam annis et hoc ultimo frequentius validiusque prehendebatur , liberatum. Multa incassum tentata, cum stimuli
et naturam et sedem ignoraremus., donec eundem in systemate ga .m trico repertum vomitoriis repetitis ejeceramus. Inde nervorum quies et nulla a longo iam tempore foedissimi mali reversio. --Spasmum ventriculi gravem in viro robusto, plenoque, et quotidie per multos annos a pastu recurrentem, strictiori diaeta et abstinentia a vino ac calefacientibus quibusvis et sanguinis missione largiori incantamenti adinstar consopivi. --. Pistoris historiam habeo, qui superata maligna febre in hydropem incidit inter cutem. Variam ipsi medicinam seci,
nec tamen in pejus ruere, nec frangi vires magis videbaim , tur. Appetiit, obambulavit et aegritudinem, rebellem licet, , facile tulit. Scrotum et penis mirum tumebant tumore Vago, es fi
147쪽
is saepe evanido et mox recurrente. Cum alvum sui dissimam red-- derem, ex improvisi Validissimo tremore totus, et per aliquotis horas, concutitur, dein convellitur epiloptice tandemque ster se torose, mentis impos, tardissime respirans et sublimi pulsu petri intervalla dire convulsus cubat, nec acerrimos stimulos sentiens. - Maxillae tetanus: Raso capiti cucupham ex emplastro vesicante se confestim nuchae simul et artubus alia vesicantia adplicui. Cumis loca vesicantibus erosa multo sero madere inceperant, convul- siones desere et mens rediit, tandem et perfecta sanitas. Hi eis nervos stimulari ab acri sero ad encephalum eX improviso re. se currente existimabam , quo Vesicantibus eVocato, motus epileph tici componebantur. Vim ergo nervinam hocce in casu can-- tharides eXerebant. SSmplomata morborum nora Ga dicta non se tam facile nobis imposuerunt, ut statim ad eam remediorum clas se sena confugerimus, quam per eminentiam nervinam adpellant. se Vix ullum remedium est, . quod non aliquando nobis nervinum se fuerit. Ablatis aut retusis nervorum stimulis, morbus utpluriis naum suapte silet, nisi is forsan instabilitatis excessus sueritis eaque inducta nervis consuetudo, ut, remotis licet omnibus stiri mulantibus causis, nervosa asseconio nihilominus, recurrat. Tuncis vero nimium irritabiles nervos cortex Peruvianus emendat et is ipsum tempus desuefacit 5 . V Ergo nec in naturae observatione fundata est haec morborum nervos generis distinctio 8 Est
utique, licet immerito quaeque febris nervosis symptomatibus sti pata nervosa appellari soleat. Haec enim haud raro biliosis se-bribus se jungunt et aliis, ubi adversae valetudinis causa longe ali
148쪽
cbi , quam ha nervorum systemate est quaerenda. His verbis in P;-retologia sua febrem nerVosam definivit sgi Li Us : , , Magna atque praeternaturalis partium irritabilitas et sensibilitas. Febris
inordinata nec continens, neque regulariter remittens. Symptomata nervosa nec inter se, -neque Causis manifestis respondentia.
Si itaque assedit systematis nervosi indicia ab ipso febris principio
adsuerint, haec autem a nulla evidenti causia prosciscantur, eaque sit nervorum mobilitas, ut Vel a levis siniis causis maximae turbae sant inque motuS enormeS erumpant, febris nervosa vere dicitur.
Ex hisce facile intelligitur, quanti et ad nervorum affectionis diagnosin intersit, Epidemicam Constitutionem rite obsera asse, qua duce non facile , biliosa febre regnante symptomatibus, nervosis deceptus quis benignum morbi genus in periculosum convertet, neque, quam Uno emetico tuto .sanare Potuisset sebrem , stimulan-.tibus nervinis temere eXacerbabit.
Neque etiam in veris febribus nervosis haec Epide micae diathe- sis obse matio tuto negligitur. Quod quidem docent illae nervosae febres , quarum historiam conscripsit Cel. ΗUPELANDUs. A biennio in Germania ac vicinis regionibus stationem habue- sat nervosii Constitutio 6 . Fuit autem autumno anni 1796 febris nervosa Epidemicus princeps, interem rentes vero praecipui variolae spuriae, morbus hypochondriacus et hystericus, convulsiones, ipsaque chorea Sancti Viti, is quae, inquit HUPELANDUs, iunostris regionibus alias vix observari solet,'' omnes ejusdem indolis Participes. Haec febris, cujus naturam et symptomata et
149쪽
Vorbi intercurrentes manifesto satis declarabant, vel simplex suit, vel cum aliis morbis complicata. Complicationum quatuor vidit
riam et putridam, quibus singulis sua methodo medendum. Et quamvis nervosa febris natura sua parum cum phlogistica conditione convenire 'ideatur, ea tamen annuae constitutionis in stationariam vis fuit, ut tempestate sicca, rigida, gelidaque, sante Borea, pulmones vera quandoque insanamatio corriperet, qllae non topicas tantum, verum etiam universalis subinde finguinis detractiones postula. ret Maior etiam universialis sanguinis missionis fuit neces- stas, ubi corpus uniVersalem Conceperat infammationem, quod dis accidit, quibus suppressae fuerant solitae sanguinis evacuationes, vel sicubi in plethoricum corpus incidisset contagio, nec non ab intempestivo irritantium medicaminum usu factum esse legimus. Neque id mirum videbitur illi, qui, naturae legum peritus noverit, licet amica si omnium in corpore conspiratio, suam tamen quamque partem Vitru Vivere, neque omnibus aequam esse principii vitalis efficaciam, pliis vividiorem, torpentem aliis. Atque hoc quoque tempore, quid intersit inter vepos illos medicos philosophos, naturae interpretes atque ministros et sophistarum gentem,
) Uup r. ΛΝno a.dsentitur PRANCTIUs in Epit. de Cur. hom. morb. T. I. h. i55.iq.χ Hucusque V. S. in nervosa febre institvcudae, quod in hac, ut tuli ni unquam D conveniat non facta est mentio. Α pauco interdum sanguine detracto satalis mox v virium iiisequitur proli ratio cordisquo vix non in totum sustaminati ir potentia. v Sed ob solii in putridae noriten innumeri errores a medentium vulgo hac in febren commissi fuerunt: ciuit, titulo magis hypothetico quam ratione et expcrientia ad in D ducti, V. S. ita quavis nervosa omnem abhorreant. Saepius Curte, quam multi v contendant, siti, coelo etiam calidiori, inflammatoria constitutio cum nervosae uiri t ix contagio ct neglecta sub ipso morbi initio V. S. quamcunque inauem redderet
150쪽
qiii neglecto masculo illo naturam observandi studio hujus se magistros jactant, palam factum cata Increbuit nimirum eo tempore Browniana ista medicina, cujus Auctor, cum Omnes febres id generis asthenicas id est ejusmodi quae vim vitae labes actatam junctam habeant, osse decrevisset Venam incidere in tali virium debilitate summum nefas putabatur. Sedulo itaque optum et stimulantia quaevis aegris data sunt quo sactum est, ut simplicissimae febres, mala arte in nervosas converterentur, eX nervosis vero febres putridae fierent.. Postea mutata rerum facie, cum phlogistica magis seri coepit morborum constitutio , ipsa naturae Vox medicos in viam revocavit, calidorum remediorum noxis omnium:
jam in oculos incurrentibus, atque in typho ipso et quibuscumque nervosi generis affectibus suus fuit antiphlogis acae medicinae
Est quoddam sebrium genus contagiosi is vocant quod non , . aliarum more; abj cvidenti quadam causa nascitur, suo tempore adolescit, moritur, prae caeteris praedisposita corpora in 'adens, sed uno impetu saeto sanissimos quosque, quasi Jovis igne tactos,
Prosternit, morbi' veneno de uno homine in alium translato. De his autem febribius ab longo jam tempore magnae suere inter me dicos controVersiae. Alii enim, omnes fere febres vulgareS Vene , No Contagioso propagari ac cuivis veneno specifica remedia opponi debere contendunt, alii vero plurimas ad aeris communes proprietates aliasue evidentes causas reserendas censent, paucissilinas Vero a contagii veneno pendere arbitrantur. Ex his iterum alii, Plures, quae in cute prodeunt efforescentias, non morbi Vi