장음표시 사용
511쪽
merabiles arripiant,ut eas non tum primum accipere uideantur, sed remini sci&recordari. Haec Platonis sunt fere. Apud Xenophontem autem morio' ens Cyrus maior haec dicit. Nolite arbitrari o mihi charissimi filia me quum ὰ uobis discessero,nusquam,aut nullum sore: nec enim dum eram uobiscum, V animum meum uidebatis: sed eum esse in hoc corpore,ex rjs rebus quas gere. ham,intelligebatis.Eundem igitur esse creditote etiam si nullum uidebitis. Nec uero clarorum uirorum post mortem honores permanerent,si nihil eoo rum ipseruira animi efficerent quo diutius memoriam sui teneremus. Mihi quidem nunquam perseaderi potuit,animos dum in corporibus essent moro ' talibus,uiuere: quum exissent ex his,emori. Nec uero tum animum esse insipi ' entem, quum ex insipienti corpore euasisset: sed quit omni admistione corpo ' ris liberatus,purus 8c integer esse coepisset,lum esse sapientem. Atque etiam cum hominis natura morte di luitur,ceterarum rerum perspicuum est quo queq; discedant. Abeunt enim illuc omnia,unde orta sunt: animus autem seo lus nec quum adest,nec quum discedit,apparet. Iam uero uidetis nihil morti esse tam simile, a somnum. Atqui dormientium animi maxime declarant dis uinitatem suam,multa enim quum remissi S liberi sunt, tura prospiciunt. Ex quo intelligitur quales futuri sint quum se plane corporu uinculis relaxao uerint. Quare si lisc ita sunt,sic me colitote inquit,ut deum. Sin una interituν
rus est animus cum corpore,uos tamen deos uerentes,qui hanc omnem puIou chritudinem tuentur®unt,memoriam nostri pie inuiolatet seruabitis. Cyrus quidem Iisc moriens. Nos si placeonostra uideamus. Nemo uno quam mihi Scipio persuadebit aut patrem tuum Paulum,aut duos auos,Paulum S Aphricanum, aut Aphricani patrem,aut patruum,aut multos Prsstates uiros,quoS enumerare necesse non est,tanta esse conatos que ad posterilaotis memoriam pertinerent,nisi animo cernerent posteritatem ad se pertinere.
An censes ut de meipse aliquid more senum glorier me tantos labores diurnos nocturnos , domi militis suscepturum fuisse,si iisdem finibus glorisam mea, quibus uitam,essem terminaturus Nonne melius multo fuisset otio. sam etatem & quietam sine ullo aut Iabore aut cotentione traducere Sed neo
scio quomodo animus erigens se,posteritatem semper ita prospiciebat,quasi quum excessisset e uita,tum deniq; uicturus esset. Quod quidem ni ita se hao heret,ut animi imortales essent,haud optimi cuiusq3 animus maxime ad insemortalem gloriam niteretur. Quidlu iapientissimus quis 33 aequissimo antomo moritur, stultissimus iniquissimo: Nonne uobis uidetur animus is qui Plus cernat S longius,uidere se ad meliora proficisci: ille autem cuius obtusior sit acies,non uiderere quidem esseror studio patres uestros quos coIut 8c dilexovidendi. Nel uero eos solum conuenire aveo,quos ipse cognoui, sed illos etiam de quibus audiui,& legi,& ipse conscripsi. o quidem me prooficiscentem haud sane quis facile retraxerit,neuetansi Peliam recoxerit.Etsist
quis deus mihi largiatur ut ex hac aetate repueriscam,& in cunis vagiam,val de recusem: nec uero uelim,quasi decuris spatio,a calce ad carceres reuocari.
Quid enim habet uita commodi quid non potius Iaboris Sed habeat sane:
habet certe tamen aut satietatem,aut modum.No libet enim mihi deplorare
uitam,quod multi,& hi docti,saepe secerunt.Nec me uixisse poenitet: quoniaita uixi,ut non frustra me natum existimem E lex hac uita ita discedo tana ex
512쪽
hospitio,non tana e domo.Comorandienim natura diuersorium nobis , n5 habitandi dedit.O praeclarum diem,quum ad illud diuinu animorum conci Ilum coetu mi proficilcar,quul ex hac turba & colluuione disceda: proficiutar enim no ad eos solum uiros de quibus ante dixi, uerum etia ad Catonem
meu,quo nemo uir melior natus est,nemo pietate prestantior:cuius a me corpus crematum est,quod cotra decuit ab illo meum. Animus uero non me de
serens sed respectans,in ea prosecto loca discessit, qud mihi ipse cernebat esse ueniendum. Quem ego meum casum fortiter ferre uisus sum, rio quod aequo animo serrem,sed me ipse consolabar,existimans non longinquum inter nos digressum 8c discessum fore. His mihi rebus Scipio Id enim te cum Lstio admirari solere dixistQleuis est senectus: nec solum non molesta, sed etiam iucunda. Q, si in hoc erro, P animos hominum immortales esse credam,libenater erro:nec mihi huc errorem,quo delector,dum uiuo,extorqueri uolo. Sin mortuus fit quidam minuti philosophi censenonihil sentiam,non uereor ne hunc errorem meum mortui philosophi irrideant. Q, si non imus immortales suturi,tamen extingui homini suo tempore optabile est. Nam habet natuora,sicut aliarum omnium rerum,sic uiuedi modum. Senectus autem peracticietatis est,tanq sabula: cuius defatigationem fugere debemus,presertim adiuncta satietate. Hec habui de senectute qus dicerem: ad quam utinam peruenia. xis,ut ea quae ex me audistis,re experti probare possitis ΜΑRCI TVLLII CICERONIS PARADOXA AD Μ. BRVTVM, NI M ADVERTI Brute,sepe Catonem auunculutuu,quum in senatu sententia diceret, locos graues ex
philosephia tractare,abhorrentes ab hoc usu seresi δίpublico: sed dicendo consequi tamen,ut illa etia popu'lo probabilia uideretur. Quod eo maius est illi,a aut tibi , aut nobis, quia nos ea philosephia plus utimur quς peperit dicedi copia,SI in qua dicuntur ea quς nomultum distrepent ab opinione populari. Cato auxem perfectus inea sentetia9Stoicus,& ea sentit que no sane probatur in uulRUS,SI in ea est bs resi, que nullum sequitur flore orationis,nel dilatat argumen tu,sed minutis interrogatiuculis,& quasi punctis, quod proposuit efficit. Sed nihil est tam incredibile quod non dicedo fiat probabile: nihil tam horridii, tam incultu,quod no spledescat oratione,& tanu excolatur. Quod quum ita putare,seci etia audacius,q ille ipse de quo loquor.Cato enim dutaxat de ma
gnitudine anim de con tinetia,de morte,de omni laude uirtutis,de diis imortalibus Me caritate patriae,stoice solet,oratori js ornamentis adhibitis,dicere.
Ego tibi illa ipsa quae uix in gymnasiis & in otio Stoici probat, ludens conieci in comunes locos. aue quia sunt admirabilia,contrach opinione omnium, ab ipsis etiam paradoxa appellantur, tentare uolui,possent ne proferri in luscem,id est in forum,S ita cli chut probarentur:an alia quaedam esset erudita.
Mia popularis oratio.Eo scripsi libentius,. mibi ista paradoxa quN appel
513쪽
Iant, maxime uidentur esse Socratica,longet uerissima. Accipies igitur hoe paruum opusculum lucubratum his iam contractioribus noctibus: quoniam illud maioru uigiliarum munus in tuo nomine apparuit:°ustabis genus exercitationum mearu: quibus uti consueui quum ea quae dicuntur in scholis Amκα,ad nostrum hoc oratorium traffero dicendi genus.Hoc tamen opus in apertum ut reseras nihil postulo. No enim est tale,ut in arce poni possit,quasi Minerua illa P hidis: sed tamen,ut ex eadem ossicina exisse appareat. ori μονον τὸ κραον αγαθον Quod honestum sit,id solum bonum esse.
Ereor ne cui uestrum ex Stoicorum hominum disputationibus,no' ex meo sensit deprompta hec uideatur oratio. Dica quod sentio tamen,& dicam breuius a res tata dici potest. Nunquam me hercle ego nem pecunias istoru,nel. tecta magnifica,nel ors,nel imθperia,neq; eas,quibus maxime astricti sun uoluptates, i bonis rebus aut exspetendis esse duxi: quippe quum uiderem homines his rebus circunfluentio bus,ea tamen desiderare maxime,quibus abundarent. Neque enim unquam expletur,nec setiatur cupiditatis sitis. Neque solum ea qui habent,libidine augendi cruciantur,sed etiam amittendi metu. In quo equidem cotinentissimo rum hominum maiorum nostrorum serpe requiro prudentiam, qui haec im' hecilla & commutabilia pecuniae membra uerbo bona putauerunt appellarist da, cum re ac factis longe aliter iudicauissent.Potestne bonum cuiquam malo essec aut potest quisquam in abundantia bonorum ipse es se non bonus :Atqui ista omnia talia videmus ut etiam improbi habeant,& obsint probis. Quamobrem licet inrideat liqui uult,plus apud me tamen uera ratio ualebit, quam uulgi o pinio. Neque ego unquam bona perdidisse dicam,siquis pecus aut suppellectilem amiserit. Nec non saepe laudabo sapientem illum Biantem ut opinooqui numeratur in septem. Cuius quum patriam Prienen cepiseset hostis,ceteri ita sugerent,ut multa de suis rebus asportarent: quum esset admonitus a quodam ut idem ipse faceret.Ego uero,inquit,facio,nam Omnia mecum porto mea. Ille haec Iudibria fortunae,ne sua quide putauit, quae nos
appellamus etiam bona. Quid est igitur quaeret aliquis9bonum: Si quid recte fit,& honeste, SI cum uirtute, id bene fieri , uere dicitur : quod restctum & honestum 5 cum uirtute est, id solum opinor bonum. Sed haec uideri possunt obscuriora, cum lentius disputantur , uita atque iactis illustranoda sunt summorum uirorum haec , quae uerbis subtilius quam satis est dis
Putari uidentur. Quaero enim a uobis, num ullam cogitationem habuisse uideantur 'qui hanc Rempub.tam praeclare sundatam nobis reliquerunt, aut auri, aut argenti ad auaritiam, aut amoenitatum ad delectationem, aut suppellectilis ad delitias, aut epularum ad uoluptates et Ponite ante oculos
unumquency Regum,uultis a Romulo c uultis post liberam ciuitatem ab ijs ipsis qui liberauerunt eamet auibus tandem Romulus gradibus ascen dit in coelum cris ne quae isti bona appellanis an rebus gestis atque uirtutis bus et id a Numa Pompilio Minusne gratas diis immortalibus capedines ac fictile urnulas suisse,s filicatas aliorum pateras arbitramur c Omitto M.T.Phi. xxx
514쪽
PARADOXA reliquos. Sunt enim omnes pares inter se,praeter Superbu. Brutum siqui myget quid egerit in patria liberanda,si quis item reliquos eiusdem consit a socistos,quid spectauerint,quid secuti sint,num quis existat cui uoluptas , cui diui tiae,cui denique praeter officium sortis S magni uiri, quidquam aliud propo stum fuisse uideatur Quae res ad necem Porsenae a. Mutium impulit sine ulla spe lalutis suec Quae uis Coclitem contra omnes hostium copias tenuit in ponte solum Quae patrem Decium,quae filium deuouit, ac immisit in aromatas hostium copiast inrid continentia C. Fabricii Quid tenuitas uictus
M. Curii sequebatur inaid duo propugnacula belli punici C.&P. Scipioν
nes, qui Carthaginensium aduentum corporibus suis intercludendum putastuerunt: auid Aphricanus maior c quid minor Muid inter horum aetat interiectus Cato Quid innumerabiles M' Nam domesticis exemplis aburi damus. An cogitasse quidquam in uita sibi esse expetendum,nisi quod laudabile & praeclarum uidereturc Veniant igitur isti irrisores huius orationis ac sententiar,& iam uel ipsi iudicent utrum se horum alicuius qui marmoreis testetis ebore dic auro fulgentibus, qui signis, qui tabulis,qui celato auro & ar gento, qui Corinth is operibus abundant: an C. Fabricii qui nihil eorum ha huit,nihil habere uoluit,se similes esse malint Atque haec quidem quae moodo huc modo illuc transieruntur,facile adduci solen t ut in bonis rebus esse negent. Illud arcte tenent,accurate* defendunt. Voluptatem esse summum boonum. Quae quidem mihi uox pecudum uidetur esse,no hominum. Tu quum tibi siue deus siue mater c ut ita dicam rerum omnium natura dederit an, mum,quo nihil est praestantius,neque diuinius, sic te ipse abηcies atque proststernes,ut nihil inter te atque inter quadrupedem aliquam putes interesse
Quidquam bonum est,quod non eum qui id possidet, meliorem facit c Ut enim quisque est maxime boni particeps, ita & laudabilis maxime. Neq; est ullum bonum,de quo non is qui id habeat honeste possit gloriari. Quid autem est horum in uoluptaterMeliorem ne esticit,aut laudabiliorem uirit Anquisil in potiundis uoluptatibus gloriandose dc praedicatione effert Atqui si uoluptas quae plurimorum patrocinias defenditus in rebus bonis habenada non est,eacp quo est maior,eo magis mentem e sua sede & statu dimoueti profecto nihil est aliud bene Sc beate uiuere,nisi honeste Sc recte uiuere.
o τι-- αρετη προς-δαμονIis. In quo uirtus sit,ei nihil deo esse ad beate uiuendum.
EC uero ego M. Regulum erumnosum, nec infelicem, nec miso it rum unquam putaui.Non enim magnitudo animi eius cruciabaotitur a Poenis,non grauitas,non fides,non constantia,non ulla uir 'gltus , non denique animus ipse,qui tot uirtutum praesidio,tantolcomitatU,quu corpus eius caperetur,capi certe ipse no potuit.C. uero Mariullidimus,qui mihi secudis rebus unus ex fortunatis hominibus,aduersis unus ex sumis uiris uidebat : quo beatius esse mortali nihil potest.Nestis in sene,nescis quatas uires uirtus habeat: nome tatu uirtutis usurpas: ad ipa ualear,ignoras.nemo potest no beatissimus esse, qui est totus aptus exsese,quicy i se un
515쪽
PARADOXA NII sua ponit omnia. Cui spes omnis Sc ratio 8c cogitatio pendet ex fortuna,huic nihil potest esse certi,nihil quod exploratu habeat permansuru sibi, unu die Eum tu hominem terreto, si quem eris naestus, istis mortis aut exilii minis. Mihi uero quidquid acciderit in tam ingrata ciuitate,ne recusanti quide eue nerit,non modo non repugnanti.QNid ego enim laboraui, aut quid egi, aut in quo euigilarunt curae & cogitationes meae Siquidem nihil peperi tale,m hil consecutus sum,ut eo statu essem,quem ness fortunae temeritas,ne p inimicorum Iabefactaret iniuria. MortAnne mihi minitaris,ut omnino ab hominibus: an exilium,ut ab improbis demigradum: sit mors terribilis iis quorum cum uita omnia extingunturino ηs quorum laus emori non potest. Exilium autem illis quibus quasi circunscriptus est habitandi locus, non ηs qui omne orbem terrarum unam Urbe es. ducunt.Te miseriae,te erumns premunt ornones,qui te beatum, qui florentem putas.Tus libidines torquentur: tu dies nocstest cruciaris: cui nec sat est quod est,& id ipsum,ne non diuturnum sit fu
turum, times.Te conscientiae stimulant maleficiorum tuorum,te metus exanimant iudiciorum atq; legum. auocunq3 aspexisti, ut seriae,sic tuae tibi occurrunt iniuriae,quarte suspirare non sinunt. Quamobrem ut improbo, 8c stuloto,& inerti,nemini bene esse potest: sic bonus uir S sapiens & sortis miser esse nemo potest. Nec uero cuius uirtus morest laudandi inr,eius non lauda-da uita est. Neqr porro' fugienda uita est,quae laudanda est. Esset autem fugisenda,si esset misera. QNamob rem quidquid est laudabile,idem & beatum, dc florens,& expetendum uideri decet. a
Arua,inquit,est res,at magna culpa: nec enim peccata rerum euentis,sed uit is hominum metienda sunt. In quo peccatu id potest aliud alio maius esse,aut minus: ipsiim quidcm illud peccare,quoqud
uerteris,unum est. Auri nauem euertat gubernator, an Paleae: in re
aliquantum,in gubernatoris inscitia nihil interest. Lapsa est libido in mulieuere ignota dolor ad pauciores pertinet si si petulans fuisset in aliqua generosa ac nobili uirgine:peccauit uero nihilominus. Siquidem est peccare ranquam trasire lineas. Quod quum seceris,culpa commissa est: a longe progrediare, quum semel transieris,ad augendam transeundi culpam nihil pertinet. Pec care certe licet nemini. Quod autem non licet,id hoc uno tenetur, si arguitum non licere. Id si nec maius nec minus unquam fieri potest: quoniam in eo est peccatum,si no licuit. Quod semper unum 8c idem est,quae ex eo peccata naolcantur,equalia sint oportet. in si uirtutes pares sunt,inter se,paria esse etiam uitia necesse est. Atqui pares esse uirtutes,nec bono uiro meliorem,nec temperante temperatiorem,nec forti sortiorem,nec sapiente sapientiorem posse fictri,facillime potest perspici. An uirum bonii dices,qui depositum nullo teste, quum lucrari impune posset,auri podo dece reddiderit,si ide in deceanilibus pondo auri no id em fecerit Aut temperantem qui se in aliqua libidine constinuerit,in aliqua estuderit Una uirtus est consentiens cum ratione,& perpetua constantia. Nihil huc addi potest quo magis uirtus sit: nihil demi ut uiro tutis nomen relinquatur. Etenim si bene facta recte facta sunt, & nihil reacto rectius, certe ne bono quidem melius quidquam inueniri potest.
516쪽
3zo: PARADOXA Sequitur igitur,ut etiam uitia sint paria, siquidem prauitates animI redheuiutia dicuntur. Atqui quoniam pares uirtutes sunt,recte fassita,quando a uirtutibus proficiscuntur,paria esse debent. Item cypeccata quoniam ex uitiis maonant , sint aequalia necesse est. A' philosophis, inquit,ista sumis. Metuebam ne a lenonibus diceres, Socrates disputabat,isto modo. Bene hercule narras. Nam istum doetiam & sapientem uirum fuisse memoriae traditum est. Sed tamen quaero ex te quoniam uerbis inter nos contendimus, non pugnisJutria
bonis est quaerendum quid baiuli atque operarii, an quid homines doctissio mi senserini presertim quu hac sententia non modo uerior,sed ne utilior quis dem hominum uitae reperiri ulla possit. Quae uis est enim quae magis arceat homines ab improbitate omni,q si senserint nullum in delictis esse discrime, aeque peccare se si priuatis, ac si magistratibus manus adserant et quacun* in domum stuprum intulerint eandem esse labem libidinis Nihil ne igitur in terest nam hoc dicet aliquis)patrem quis necer,an seruum Nuda ista si posnas,iudicari qualia sint,non facile possunt.Patrem uita priuare,si per se scelus
est Saguntini qui parentes suos liberos emori, η seruos uiuere maluerunt,parricids fuerunt.Ergo S parenti nonnunquam adimi uita sine scelere potest,&seruo sspe sine iniuria non potest.Causa igitur haec no natura distinguit. augquoniam utro accessit,id fit propensius: si utro adiuncta est, paria fiant nocesse est. Illud tamen interes Q in seruo necando,si id fit iniuria, semel peccastur: in patris uita uiolanda multa peccantur. Violaturis qui procreauit, is qui aluit,is qui erudivit,is qui in sede ac domo atq; in Repu.collocauit. Mulo titudine peccatorum prstat, eo* poena maiore dignus est. Sed 'nos in uista non que cui peccato poena sit, sed quantum cui, p Iiceat, spessitare debe mus. Quidquid non oportet, scelus esse: quidquid non licet, nephas putastre debemus. Elia mne in minimis rebus Etiam. Siquidem rerum modum fingereno possumus,animorumodu tenere possiimus. Histrio si paulum se mouit extra numerum,aut si uersus pronunciatus est syllaba una breuior aut Ionogior,exibilatur exploditur: in uita', que omni gestu moderatior, omni uersia
aptior esse debet,ut in syllaba te peccasse dices c Poetam non audio in nugis: in uite secietate audiam ciuem digitis peccata dimetientem sua si uisa sint breauiora,leuiora uideatur. inai possint uideri quum quidquid peccetur,perturobatione peccetur rationis at ordinis. Perturbata autem semel ratione,& ordine nihil possit addi quo magis peccari posse uideatur.
oτιπας αφρων μαινετω. Omnes stultos insanire.
GO uero te non stultum,ut sepe: no improbum,ut semper: sed deν
mentem Sc insanum rebus 'addicam necessariis. Sapientis animus magnitudine consilii,tolerantia rerum humanarum, contemptiost ne fortuns,uirtutibus deni omnibus ut moenibus septus, uiceturdi expugnabitur,qui ne ciuitate quidem pelli potest: Que est enim. ciuitas:
Omnis ne conuentus,etiam serorum & immanium omnis ne etiam lagitiuo Tum ac latronum congregata unum in locum multitudo Certe negabis. Noigitur erat illa tum ciuitas,quum leges in ea nihil valebant, quum iudicia iacebant,quum mos patrius occiderat,quum ferro pulsis magistratibus Senatus nomen in Rep.no erat.Prsdonum ille cocursus,& te duce latrocinium in sop
517쪽
ro constitutum,& reliquiae coniurationis a Catilinae surijs ad tuum scelus furorem coueris,non ciuitas erat: Ita pulsius ego ciuitate non sum,quae nullda erat. Accersitus in ciuitatem sum,quum esset in Rep.Cosul,qui tum nullus: fuerat:esici Senatus, qui tum occiderat:esset eonsensus populi liberi:esset ivolris Sc multatis que uincula sunt ciuitatis repetita memoria. Ac uide u istat tui latrocinη tela contempserim. Iactam & immissam a te nefariam in me inoiuriam semper duxi,peruenisse ad me nunquam putaui:nisi sorte quum parietes disturbabas,aut cum techis sceleratas faces uerebas,meorum aliquid rue ire,aut deflagrare arbitrabare. Nihil neque meum eli,nech cuiusquam, quod
auferri,quod eripi,quod amitti potest. Si mihi eripuisses diuinam animi mei constantiam,meis curis,uigiliis consilijs stare te iuuitissimo Rempust huius
arterni beneficii immortalem memoriam deleuisses, multo etiam magis si ii tam mentem unde haec consilia manarunt,mihi eripuisses: tum ego accepisse me confiterer iniuriam. Sed si haec nec secisti,nec facere potuisti,reditum mihi gloriosum iniuria tua dedit, non exitum calamitosium .Ergo ego semper ciuiS,& Ium maxime,quum meam salutem Senatus exteris nationibus,ciuis opti Ini,commendabat. Tu ne nunc quidem nisi sorte idem hostis esse ciuis po/test. An tu ciuem ab hoste,natura ac loco,non animo factisq; distinguis Caedem in foro secisti: armatis latronibus templa tenuisti: priuatorum domos, es sacras incendisti. Cur hostis Spartacus,si tu ciuis Potes autem esse tu cistriis,propter quem aliquando ciuitas non suile Et me, tuo nomine appellas, quum omnes meo discessu exulasse Remp.putent Nuquam ne, homo amestrissime,le circunspiciess Nunquam nec quid facias considerabis, nec quid loequare Nescis exiIium scelerum esse poenam: meum illud iter ob praeclarissiomas res a me ante gestas esse seseeptum Omnes scelerati at 3 impii, quorum tu te ducem esse profiteris,quos leges exilio assici uolunt,exules sunt, etiam si
solum non mutarunt. An quum omnes te leges exulem esse iubeant,non apst
Pellet inimicusequi cum telo fuerit:ante Senatum tua sica deprehcsa est. Qui hominem occiderit: tu plurimos occidisti. Qui incediu fecerit: Aedes Nymo Pharum manu tua deflagrauit. Qui templa deorum occupauerit: In foro ca stra posivisti. Sed quid ego comunes leges profero,quibus omnibus es exulet Familiarissimus tuus de te priuilegium tulit, ut si in opertum Bonae deae ac' cessisses,exulares. At te id fecisse etiam gloriari soles. Quomodo igitur tot leo gibus eiectius in exilium,nomen exulis non perhorrescis Romae lum,inquit. E i quidein in operto suisti.Non igitur ubi quisque erit,eius loci ius tenebit,si ibi eum legibus esse non oportebit.
i tes liberos esse,& stultos omnes seruos. Audetur uero hic Imperator aut etia appelletur aut hoc nomine
dignus putetur auo modo aut cui lade hic libero impetabit,quino potest cupiditatibus suis imperare et Reseenet primu libidines,
spernat uoluptates,iracundiam teneat,coerceat auaritiam, ceterat
animi labes repellat:tum icipiat aliis imperare,quum ipse improbissimis dost minis dedecori ac turpitudini parere desierit.Dum quidem his obedierisina
518쪽
et2 PARADOXΑ modo Imperator,sed liber habendus omnino non erit. Prgesare enim est hoc usurpatum a doctissimis: quorum ego auctoritate non uterer,si mihi apud aliquos agrestes haec habenda esset oratio. Quum uero apud prudelissimos loquar,quibus haec inaudita non sint: cur ego simulem me,si quid in his stu/d as operae posuerim,perdidisse Didium est igitur ab eruditissimis uiris. Nisi sapientem liberum esse neminem. Quid est enim libertas Potestas uiuendi ut uelis. Quis igitur uniit ut uult, nisi qui recta sequitur, qui gaudet ossicio. cui uiuendi uia considerata at prouisa est: qui ne legibus quidem propter metu paret,sed eas sequiturat colit,quod ululare maxime esse iudicat: qui nihil dicit,nihil licit,nihil cogitat deni p,nisi libenter ac libere: cuius omnia consilia,rest omnes quas gerit,ab ipso proficiscuntur,eodem seruntur: nec est ulla res quae plus apud eum polleat,si ipsius uoluntas ais iudicium.Cus quidem etiam quae uim habere maximam dicitur 9 fortuna ipsa cedit, sicut sapiens poeta dixit. Suis ea cuiq; fingitur moribus. Soli igitur hoc contingit sepienti,ut nihil faciat inuitus,nihil dolens,nihil coactus. Quod & si ita esse pluribus uerbis disserendum est,illud tamen Sc breue,& confitendum est,nistsi qui ita sit affectus, esse liberum neminem. Igitur omnes improbi,serui. Nec hoc tam re est,a dictu inopinatum,at mirabile. Non enim ita dicunt eos esese seruos,ut mancipia,quae sunt dominorum facta nexu,aut aliquo iure ciuili:
sed si seruitus sit sicut estJobedientia fracti animi,& abiecti,& arbitrio caretis suo,quis neger omnes leues,omnes cupidos,omnes deniq; improbos, esse
seruos An ille mihi liber cui mulier imperat, cui leges imponit,prescribit,iubet,uetat quod uideturequi nihil imperanti negare potest, nihil recusare aurdereposcit,dandum est: vocat,ueniendum reqcit,abeundum: minatur,extimescendum .Ego uero istum non modo seruum,sed nequissimum seruum, etiamsi in amplissima familia natus sit,appellandum puto. At* ut in magna simiνlia stultorum,sunt alia lautiores ut tibi uidentur serui,sed tamen serui,atrienses,ac topiarii stultitiae suae quos signa,quos tabule, quos coelatum argetum, quos Corinthia opera,quos aedificia magnifica nimio opere delectant. Et luomus,inquiunt,principes ciuitatis. Vos uero neco seruoru quidem uestrorum
principes estis. Sed ut in familia, qui tractantista,qui terget,qui ungunt, qui uerrunt,qui spargunt,non honestissimum locum seruitutis tenent: sic in ciuis late,qui se istarum rerum cupiditatibus dediderut: ipsius seruitutis locum pene infimum obtinent. Magna,inquis,bella gessi: magnis imperiis Sc prouinci js praefui. Gere igitur animum laude dignum. Eetionis tabula te stupidum detinet,aut signit aliquod Polycleti. Mitto unde sustuleris, quomodo habe
as: intuentem te,admirantem,clamores tollentem, quum uideo seruum esse
ineptiarum omnium iudico. Nonne igitur sunt illa festiua c Sint. Nam nos quom oculos eruditos habemus. Sed obsecro te,ita uenusta habeantur ista. non ut uincula uirorum sint, sed ut oblectamenta puerorum. Quid enim ceno ses si L. Mummius aliquem istorum uideret matellionem Corinthium cupidissime fractantem,quum ipse totam Corinthum contempsisset,utrum illum eluem excellentem,an atriensem diligentem putaret Reuiuescat M. Curius. aut eorum aliquis quorum in uilla ac domo nihil splendidum, nihil ornatum
sitit prpter ipsos,&uideat aliquem summis populi beneficiis usum,barbatulos mutulos exceptantem de piscina,& pertrahantem,& murenarum copia glo
519쪽
PARADOXA saxxiantem:no ne hunc hominem ita seruum iudicet,ut ne in familia quidem distgnum maiore aliquo negocio putet An eorum seruitus dubia est,qui cupiditate peculi j nullam conditionem recusent durissimae seruitutis Haereditatis
spes,quid iniquitatis in seruiendo non suseipit auem nutum locupletis orbi senis non obseruat Loquitur ad uoluntatem: quidquid denunciatuin sit,fastcit: adsectatur,assidet,muneratur. id horum est liberie Quid deniq3 serui non inertis Quid iam illa cupiditas quae uidetur esse liberalior 9 honoris, imperil,Prouinciarum Q dura est domina,ci imperiose, si uehemens: Cetheopo homini non probatistimo seruire coegit eos qui sibi esse amplissimi uidest
hantur,munera mittere,noctu uenire domum ad eum,precari,deniq; suppli care. Quae seruitus est,si haec libertas existimari potest auid quum cupiditatis dominatus excessit, alius est dominus exortus ex conseientia peccatorintimor: in est illa misera,si dura seruitvsc Adolestentibus paulo loquacioriobus est serviedum.Omnes qui aliquid stire uidentur,tana domini timentur. Iudex uero quantum habet dominatum quo timore nocentes assὶcit An noest omnis metus seruitus auid ualet igitur illa eloquentissimi uiri L. Crassi copiosa magis si sepies oratio ER1pi TE Nos Ex SERVITUTE. Quae est ista seruitus tam claro homini tam, nobilic Omnis animi debilitata, &humilis, S fracta timiditas, seruitus est. NOLITE'si NERE NOS C V I 'QUAM SERVI RE. In libertatem uindicari uult Minime, auid enim: adiungit. NISI VOBISVNIVERs Is . Dominu mutare,no liber esie uult. Q. VIBUS ET POSSUMus, ET DEBEMvs.I, os uero si quide animo
excelso Sc alto & uirtutibus exaggerato sumus, nec debemus nec Possumus. Tu Posse te dicit quonia quide potes debere ne dixeris: quonia nihil quis debet,nisi P e turpe no reddere. Sed hec hactenus. Ille uideat quomodo Imo Perator esse possit,quit eu ne liberu quide esse,ratio dc ueritas ipse conuincata ο τιμο νος ο σοφος πλουσιος, in selus sepiens diues. Vae est ista incommemoranda pecunia tua tam insolens ostenta tiocSolus ne tu diues Pro di j immortales,egoli te me audiuisse ali. quid,&didicitie non gaudeam Solus ne diues uid sine diues quidemcquid si pauper etiam: uem enim intelligimus diuitem: aut hoc uerbum in quo homine ponimus Opinor in eo,cui tata possessio est ut ad liberaliter uiuendum facile contentus sit: qui nihil quaerat,nihil appesttat,nihil optet amplius. Animus oportet tuus se iudicet diuitem,non hominu sermo,nel possessiones tuae.nihil sibi deesse putat,nihil curat amplius, satia
tus est,aut contentus etiam pecunia cocedo,diues est.Sin autem Propter aut
ditatem pecuniae nullum quaestum turpem putas,quum isti ordini ne honeststus quidem possit esse ullus, si quotidie seaudas,decipis,postis,pacisteris,auosers,eripis, sectos spolias,arrarium expilas,si testamenta amicorum eXpectas, aut ne expectas quidem,at ipse supponis: haec utrum abundantis, an egentis signa sentc Animus hominis diues non arca appellari solet. inuis illa sit Plena,dum te inanem uidebo,diuitem non putabo.Etenim ex eo quantum cui sitis est, metiuntur homines diuitiarum modum.Filiam quis habet et pecunia est opus .Duascmaiore.plures maiore, etiam. Sicut aiunt Danao quinquast ginta sunt filia tot dotes magnam quaerunt pecuniam.iniatum enim cuil
520쪽
opus est,ad id accommodatur,ut ante dixi,diuitiarum modus. ut igitur n5 filias plures,sed innumerabiles cupiditates habet,quae breui tempore maxiρrnas copias exhaurire possini,hunc quando ego appellabo diuitem, quu ipse egere se sentiat Multi ex te audierunt quum diceres. Neminem esse diuitem, nisi qui exercitum alere posset sitis fructibus,quod populus R.tantis ue fuga Iibus iam pridem uix potest.Ergo hoc proposito nunquam eris diues, ante quam tibi ex tuis possessionibus tantum reficiatur,ut eo tueri sex legiones,&magna equitum ac peditum auxilia possis. Iam fateris igitur non esse te diuio tem,cui tantum desit,ut expleas id quod exoptas. Itaq3 istam paupertate , uel
Potius egestatem ac mendicitatem tuam nunquam obscure tulisti. Nam ut 6squi honeste rem querunt mercaturis faciendis operis dandis,publicis sumendis,intelligimus opus esse quaesi to: sic qui uidet domi tuae pariter accusatoruatque indicum consociatos greges,qui nocentes & pecuniosos reos eodem te auctore corruptelam iudicri molientes,qui tuas mercedum pactiones in pa trocinhs intercisas,pecuniaron coitionibus candidatorum,dimissiones libertorum ad foenerandas diripiendas prouincias, tui expulsiones uicinorum qui latrocinia in agris,qui cum seruis,cum libertis,cum clientibus societates, qui possessiones uacuas,qui proscriptiones locupletum,qui caedes municipiorum,qui illam Syllani temporis messem recordetur,qui testamenta subiecta, qui sublatos tot l, omines,qui denique omnia uenati a,deleetiim,decretu,altest Nam,suam sententiam, rum,domum,uocem,silentium: quis hunc non putet confi teri sibi quaesito opus esses Cui quaesito autem opus sit,quis unqua hunc Dere dixerit diuitem Etenim diuitiarum est smetiis in copia: copiam autem declarat satietas rerum alcy abundantia. Quam tu quoniam nunquam asseo quere,nunquam omnino es diues suturus. Meam autem quoniam pecuniam contemnis,& recte,est enim ad uulgi opinionem mediocris,ad tuam nulla; ad meam modica: de me silebo,dere loquar.Si censenda nobis atly aestimario da res,utrum tandem pluris cstimemus pecuniam Pyrrhi quam Fabricio dabat,an continentiam Fabricη,qui illam pecuniam repudiabat: Vtrum auru Samnitum,an responsum M.Curia Haereditatem L. Pauli,ari liberalitatem
Aphricani,qui eius haereditatis Maximo fratri parte suam concessit' Hse Prosecto,que sunt summarum uirtutum,pluris ς stimanda sunt a illa que sunt pecuniae. Quis igitur,si quidem ut quisque quod plurimi sit possideat, ita dio Ditissimus habendus sit dubitet quin in uirtute diuitiae sint: quoniam nulla possessio,nulla uis auri S argenti pluris q uirtus aestimanda est. O dii imo
mortales,no intelligunt homines a magnum uectigal sit parsimonia. Venio enim iam ad lumptuosos,relinquo istum quaestuosum. Capit ille ex suis praed is sexcenta sestertia,ego celena ex meis. I lli aurata tecta in uillis,& sola marmorea,facienti,& signa, tabulas,supellectilem & uestem in finite concupisceoti,no modo ad fructum ille est sumptus,sed etiam ad sanus exiguus. Ex meo tenui uectigali ,detractis sumptibus cupiditatis , aliquid etiam redundabit. Vter igitur est diuitior cui deest,an cui superat qui eget,an qui abundare cuius possessio quo est maior,eo plus requirit ad se tuendam,an quae suis se uirishus sustinet Sed quid ego de me loquor, qui morum ac temporum uitio ali quantum etiam ipse fortasse in huius seculi errore uerser M. Manilius patin
nostroru memoria ne semper Curios 5c Luscinios loquamur pauper tande