장음표시 사용
131쪽
m An LEGEM MOLINAEAM DE manu scripta , & non tantum Chyrographa, sed etiam Opistographa, Syngrapha , & Olographa ξι G u;kr. de quibus docte & eleganter meminit Alexander ab , Alexand. Item chartae deletitiae, apochae, antapo char, epistolae, rescriptiones, & omnia alia id genus series prae scripta, quae nulla Tabellionum vel sigillorum auri Opuorum theticorum publica approbatione muniuntur Θ Se capitum, cundo, quid de scripturis priuatis nullam causam quae tuo habentibus,&virum deficientem hanc causam testi-Jecu Lipar bus probare liceat P Tertio, quid de instrumento
te cotinen per Notarios,extra territorium recepto, a parte ta-
tui . men subsignato, vel rescripto Θ & an valeat, saltem, ut priuata cautio,sub hac Lege coprehensaὸ Quarto, quid de cautione per errorem subscripta,quam subscribens,aliam putabat ξ & virum errorem hunc tostibus probare liceatὸ Quinto,quid de mutuo ciuili, di de cautione pro mutuo causata ξ virum, & quomodo, aliam fuisse causam probare permittatur ξ 'Sexto, quid de libris Mercatorum ξ. de omni genere Chyrographorum tCAPUT SECUNDUM. VOTI ad primum articulum: utrum scilicet appellatione cautionum priuatarum, Veniant omnia priuata scripta ξCertissimum est, quod sic, si modo ex eis non ulla ibatio elici possit. Itaq;,cum Chyrographorum appellatione veniant omnia quae partium manu, vel scripta, vel subscripta,sive ab una parte
132쪽
-ΤΕsΤIB. COMMENTARIVS. III tantum, siue a duabus, vel pluribus simul, omnes . eiusmodi scripturas sub hac Lege comprehensas eise iis .is. C. Qis, non dubito, nulla specierum habita differentia: pqtior.
Nam quod ad Opistographum, de quo Vlpianus, si si
quod pro charta utraque facie scripta accipitur, Vt his f. steti,id. explicat idem Alexand. vel forte,quod ante & post G signum seu sigillum, eadem manu scriptum est, ne- C p. mo dubitabit sub hacLege coprehendi debere. Vidi a '' tamen dubitari de his quae scripta sunt,post stignum appositum,utrum sub signo coprehendantur, ut fidem faciant, quemadmodum ea quae ante. signum scripta sunt Θ In qua quaestione, sic putarem esse distinguendum: Aut enim scriptura, post signum, posita est eadem manu,eodem momento,& coiuncta oratione, seu continuata, de eadem re ac materia, de qua, ante signum, scriptum erat, sub his fere verbis : Item,sub eodem signo meo,si pra apposito, pronis Titio, iatra superius scripta, tale quid facere, Nel soluere, &c. aut similibus, quae superiori parti coniuncta videbuntur, facta tamen praecedentis signi mentione: &tunc putarem ex huiusnodio pistographo actionem oriri, & sub hac Lege, scripturam illam contineri; a L c...
cum videatur unus& idem continuatus sermo, ad ii, ω. β. gaidem signum pariter relatus, in & inesse prius se
obligationi dicatur id,quod in continenti adiectum ebrio uia. s. est: Aut vero post scripta, ad signum se non referunt', de coque mentionem non iaciunt, ne--ta que sunt eadem manu scripta, aut eiusdem materiae cum scriptura priina:&tunc existimarem, ex hac fAu m. i.
posteriori scriptura, nihil cautionis elici posse, fled
133쪽
nudam tantum & imperfectam esse eiusmodi scripturam, & in qua fortasse scribens perseuerare noluerit, cum ei non iterum subsignauerit: atque ita ex tali impersecto, agi non posse. Quantum ad Syngraphum, quod a duobus, vel
pluribus,eadem chartae lacte,conscriptum aut comi. signatum proprie dicitur,de quo loquitur Plautus,et 1 '' idem censeo iudicandum quod de alijs cautionibus priuatis. Idemq; de Autographo, quod est cautio, non tantum propria manu subsignata, sed & omnino scripta, quae etiam HoIographum dicitur, teste. - Ηyeronimo: h quavis nonnulliAutographum, de re
inter vivos acta,&Holographum, de re a morte tibus ex integro scripta, intelligant. Vtcumque tammen sit,haec omnia inter priuatas cautiones enum rantur, α si scriptura, vel signum in eis appositum,. denegetur, testium probatio recipietur, nonobstante huius Legis prima parte, ut dictum est. Idem de Apochis, quibus debitum receptum fuisse,priuatim recognoscitur, & de Antapochis, quibus aliquidit. νι- , debitum esse ostenditur, ut in Iure vulgatum est. Ma debis. Ca. Haec enim Omnia, inter Chirographaria compae tantur.Quantum ad Epistolas, an obligationem ha . Oeb. ρ,Mie. beant,necne Θ distinguitur: Aut enim Epistola a solutam continet recognitionem, ut est apud Pauli inp- tum, liis verbis: Titius Sempronio salutem. Habere me ιὸ δ'' a -- auri pondo, plus m& s, decem dφcos duos, saccum Ignatum, ex quibus mihi debetis decem, quos apud Tisitim deposuiytis: item, quos trophimati, decem: item, ex
rarios patras vestri, decem, oe quod excurrit: & alijssimis
134쪽
. TEsTIB. COMMENTARIVS. IIstibus exemplis, pene infinitis in Iure. Et tunc ex dista recognitione pure & simpliciter facta per Epi- 1 dZραὶ L. stolam, quaesita est obligationis probatio, cum Iure vulgatum sit, per Epistolam obligari nos posse.' L . Lisci, Aut vero Epistola non habet puram recognitionem & promissionem, sed forsan conditionatam, hoc modo: Si ex parte tua, tale quid feceris, dabo tibi aureos ntum: Et tunc, ex tali promissione obligatio pro ' ι..cta fisabari non potest, nisi ostendatur conditionem ab altera parte impletam fuisse: cum hic agatur de obligatione, do, ut des, do, ut facias, vel, facio, ut facias: pro quibus, nonnisi implemento subsequuto, actio praescriptis verbis, dari potest, ut in Iure
notum est.' Ex his ergoEpistolis recte agitur secundum hanc Constitutionem, &, si signum, Epistolae
appositum, non recognoscatur,vel factum, in con- si ι ετ ρ ditionalem Epistolam deductum, denegetur : haec L. ι omnia vera esse, testibus probare licebit, etiamsi de s. e.dom. summa centenam libram excedente agatur,nonobstante huius Costitutionis prima parte, quae testium probationem in eo casu reijcere videtur, in quo nihil scriptum est. Cum enim in istis Epistolarum casibus,tam aliquid scriptum appareat,& ideo contra scribentem aliqua iam sit tacita ibatio, merito excipiendos esse hos casus a rigore superioris partis Legis istius, Princeps Nnsuit. Aliae quoque sunt Epistolar, quae comendatitiae tantum dicuntur, qu rum meminit aliquando Iustinianus: ' ex quibus 'nulla solet oriri obligatio. Vidi tamen quandoque dubitari, de certis Literis commendatitiis, cuidam
135쪽
I1s AD LEGEM MOLIN Ap AM DACiuitatis huius Picta uensis incolae, rescriptis a quodam patre, pro filio suo, quom ad hanc Ciuitatem,
studiorum gratia,mittebat: quae his sere verbis conceptae erant: Mitto filium meum, ludiorum gratia, quaeso, ut eum curae habeis, quem tibi commendo, pro amicitia iampridem inter nos inIta. Cum enim Civis ille, nonnihil pro Scholari filio impendisset,quod arbitrabatur ei fuisse necessarium , ut pote, pro quibusdam libris,
ct vestimentis: decessit pater, uxore superstite, quae tutor filii constituta, has studiorum causa factas impensas,Ciui, ex Epistola agenti,denegauit, nullumque ex tali Epistola mandatum obligatorium elici posse sustinuit : Citiis autem, pecuniam in causam.
necessitatis impensam suisse pro filio dixit, atq; ideo Epistola etiam cessante, pecuniam repeti posse: cum sit hic unus ex quinque casibus, pro quibus, in ph trem, de impensis pro filio,agi posset,nonobstante Macedoniano. ρ Et ita responsum suit a nostris l. mi Contultoribus veteranis, quomodo & iudicatum
Mae/J.is. fuisse audivi. In his igitur commendatiths E- - quid CX necessitate&consequentia commendationis,factum fuisse allegetur, Iudicantis erita ibitrium, huiusmodi factum admittere, &testium probationem recipere. Quod facile dijudicabit ex coniunctione personarum, necessitate impensarum pecuniarum, aliisve circunstant ijs, quibus aequitas illius suaderi poterit ad recipiendam testium probationem, super ipsis Literis commendatorijs, non- .
obstante huius Legis priori parte, ut iam dustum est
136쪽
uid de s ipturis priuatis, nullam causam habent int
G. CAPUT TE RrIU M. VAmsTIo secunda, quae in hanc posteriorem Legis partem cepe occurrit, est descriptura priuata, nullam causam habete,ut multotiesvisum est ita scribit
o Calvi,fateor me debere Titio aureos centum tuo uaere, cum voluerit,promitto: certum est enim talem conses. .
sionem omnimodo nudam esse, clim nullam habeat causam expressam. 'Et haec videtur vera pacti nudi 'i' dicinitio, quicquid inter Doctores & Glos atores . L i-rifitamdiu disputatum fuerit. Vlpianus k enim, pacti- onem, cui nulla subest causa, nudam appellat, nul- ia. β- qμiri' lamq; ex actionem concedit: & idcirco saepe vidi δεα contra huiusmodi scripta priuata,excipi in Iudicio, de nullitate, propter non expressam causam: atoue ob id, non pulli rescripto restitutorio uti talis eonfessio annulletur, tanquam sine caula debite scripta. In his ergo casibus, nunquid creditor causam quae deficit, & scripta non est, testibus probare poteritὸ Puto quod sic, ex dispositi Constitutionis istius: qua cautum est,priuatis scrsituris Principem praeiudicare non velle,adeo ut,iplis priuatis scriptis uti possint creditores, & ea, si denegentur, testibus probare, ut supra disputauimus. Eadem ergo ratione, cum in Chirographo manu scripto, per incuriam sorte, aut obliuionnem, aut
137쪽
us An LEO EM MOLIN Ag ΑΜ Da ineptiam scribentis, omissa est causa,vi saeph fit inter
Mercatores nonnullos, rusticos & ineptos, iniquisesimum putarem. cum descripto iam constet, quod, non leuem praeso fert praesumptionem, si caulae aulegatio & probatio denegaretur: maximE, si aliquasi inter scribentes conuersatio, & negotiatio, ut in-L iter Mercatores,socios, cohaeredes, familiares, & a giniariis. liOS, quibuscum negotiari consuetum est, & id vi-a detur sentire Paulus: quod de Iure Canonico scer- . iis l. Gm ttismum est. Superiores autem circumstantiae,pro Iudicaritis arbitrio diligentius considerari poterunt. I iis .... s. Idem iudicandum est, in alia quaestione, quae a praeo . .. i .' cedenti pendet, si nempe is qui ex chirographo, M. causam non habente, soluit, tanquam indebitam
hanc pecuniam repetere contendat, ut videtur Iure cautum : g nam cum nuda, diceret actor, fuerit in
iis hoc casu pronussio, & ex qua nulla erat actio, imori. si C. d. condicenda Obligatio, h indebita ergo fuit solutio r ῖ'L Astri quia reus excipere posset, qu5d quamuis nuda ..isil,s . ph. st Pactio,& ad agendum inefficaxi videatur, ad excipiendum tamen eam pro se utilem esse: atq; ita, , , . . .. cum ipse reus, ex ea obligatione non causata, pecu 'ad O. 1 δε niam receperit, contra praetensam repetitionem,le ... . . g. gitimam sibi competeretexceptionem,nisi euidens de eoni. επι. ignorantia soluentis probetur, quaereret forsan aliquis, an causa debiti, testibus probari possit,& cuiussit probatio Θ virum rei, causam allegantis, an actoris, ignorantiam & errorem seu iniustam causam asseuerantis, an utriusq;ὸ Quoad primum, iam dictum est, causam in obligationibus deficientem, i
138쪽
T a s T I 3. COMMENTA OV s. II stibus probari posse . Quo ad secundum , puto quod utrisq; incumbat probatio, non autem soli reo, qui in hoc casu, bina praesumptione sultus est: Prima, quod iam scriptura subsignata penes se reperta suerit : Altera, quod quamuis causata non esset, tamen spontanea solutione firmata sit, atq, ita iterata adsit recognitio, & consesso, ex qua debitum, vel obligationem,nec facilitate, nec leuitate, nec errore fi etam fuisseIure praesumitur. Hoc etiam addito,quod cum liberali animo, huiuscemodi debitum soluerit debitor,causam donandi seu liberalitatem exercendi habuisse videtur, cum nullo Iure cogente id fecerit, maxime, si coniunctae personae sint, aut alio assectionis, aut necessitudinis vinculo sibi inuicem deuinctae,' ut pater & filius, proximi parentes,socij, ct amici non leui notitia coluncti, ut loquitur Pau- Ius, ' abjq; similes. Item causa sufficiens torsan prae-
sametur inter Mercatores, simul negotiari consuetos, in certo genere negotiationis, ut inter artifices simul habitantes, aut seorsum, ad mutuam tamen eiusdem mercaturae negotiationem. In his enim i cile consicitur tales Chirographos, causa nudos, tantum fauorem ex comuni artificio habere, ut ad causam inter eos proximam, ' magis quam ad nullitatem, facti esse censeantur, ut docent Bartol. &Bald. I' Et idem in statribus commilitonibus, ' ob chariorem inter eos amicitiam. Ex his ergo, in hac proposita quaestione,sequitur, actorem de pecunia repetenda certantem, probatione oneratum esse,
quod errore , vela norant ia, vel sine causa soluta
139쪽
12o AD LEGEM MOLI NAAAM DE - g. fuerit, idq; testibus eum probare posse, supradicus .hbet. L. rationibus: quod si nihil omnino probauerit, puta- i. rem reum absbluenduna, tanquam in dubio fauo- i. . ' rabiliorem: & quia in pari causa melior est condi,vu possidentis.
E. Visa Cae Quid de lastrumento per Notarios extra teoli lam thtς recepto, a partibvi tamen si senator
CAPUT QUARTUM. ERTIA quaestio est, de instrumento obligatorio, per Notarios extra terri- tortum confecto, manu tamen debi- totis subsignato nam certum est, tale instrumentum nullam publicam fidem habere, cum a L. s , a TabellioneS,extra territorium,omnino priuaticetia territorium: seantur,sicut & Iudices t Nunquid ergo ex tali striapto, tanquam chirographo priuata creditor uti poterit in debitorem hoc modo: Peto a Titio, ut si- , gnum suum agnoscat, tali instrumento appositum,. quo lassus est,se mihi debere centum, eiq; hoc nomine subscripsit,ut agnitione facta,soluere copelli t tur. Puto quod haec actio inepta non esse non quidem virtute &authoritate Notariorum, sed virtute solius subscriptionis,factae per debitorem , cuius agnitionem denegare,viro probo indignum erit, &quai denegatam testibus probare conceditur, O, it tri summa centum libras .excedente agatur: C. δειμα Imo ipsi Notarij tanquam priuati,& ad illud nego
tium rogati, si testes,o digniorcs, si nihil suspecti in
140쪽
ΤΕsTIB. COMMENTARIV s. 121 eos obiiciatur, rite in testimonium adhiberi poterunt, probatoq; ab eis signo, condemnationi locus erit: cum nulla sit diuersitatis ratio, inter signum, simplici chirographo appositum, & signum, instrumento, quod publicum putabatur, subscriptum, &per consequens idem ius statuendum sit: Nam a- .ctio ex simplici signo seu subscriptione debitoris datur,cum nulla inueniri pomi probationis ipecies, ρὸ itis. ,.. in illis priuatis scriptis, praeter ilignaculum, Propria manu scriptum: quod procedit etiamst non aditu rint huic chirographo tres testes, ut desiderabat aiam a cti ita Iustiniani sanctio, siue etiam quinque,qui ex ebi et Novella requirebantur.. His etenim Constitutio- nibus Gallia nostra non utitur, sed eX solo signo rem . Aib. a cognito, vel probato, debiti. Obligationem admit' zz. . tit Cum eroo pendeat actio a iola iubi criptione, inst. E , D, idἡm debet operari signum instrumento,quod pu- μblicum putabatur, subscriptum, quod operatur sitis . num,simplici scripto appositum. Nec vero obiici potest nullitas,quae inest istrumento,resipectu N tariorum, nam haec nullitas,veritati subscriptionis priuatae non praeiudicat, quominus ex ea lota agi possit, tanquam ex priuata scriptura subscripta, cum eadem subsit ratio & veritas, Utileq; per inutile Vi ... . Atiari non soleat, s maxime in contractibus & licitis
pactionibus: & ita vidi aliquando practicari S con -L . .suli.