장음표시 사용
251쪽
Jος υπο λιγου , id est, Habitus ad shamasiarum receptionem accommodatus , a ratione jirmitatem habens, ut convelli non possit , vel , quem convellere trulla ratio possit. In solis autem virtutibus atque in sapiente solo scientiam esse , I Stoicorum dogmatum caput est e quam S summum bonum dicunt, & solum. Cicero in Lucullo : In quibus svirtutibusJ solis inesse etiam scientiam dicimus, quam, nos Stoici & AntiochusJ non comprehensisnem modo rerum, sed etiam stabilem atque immutabilem esse censemus. Et
paullo ante libri finem : Nos enim l StoiciJ defendimus, etiam insipientem multa comprehenuere. At scire negatis quemquam rem tillam nisi saFientem. 2 Plutarchus Stoicorum
μεγα καὶ μεγισον, id est, Omnis comprchensio in sapienteis memoria , quae constantiam , sirmitudinem habeat, protinus scientia est, magnumque ac marinium bonum. Omnia enim , quaecumque in sapiente sint , bona esse , in stulto,s id est, vulgari hominum conditione, nihil bonum, meliora media esse statuebant. Vnde & officia quantumvis resta . in sapiente solo persecta & bona & κατορ9ώμ α τα,
id est ., recte facta, in insipiente non nisi media & impersecta ossicia appellari volebant. Sed de his alius erit dicendi locus. Quibus autem quasi gradibus ad hoc summum bonum deveniatur , & ex iis , quae dicta sunt, iam elucescit, siquidem memoria tenes, quid visa , quid notitiae, quid
Prolepses sint, quid memoria ac usus sive ars , qua ratio ne mens , dialecticae etiam ductu , ex notitiis rationes conficiat. decretaque statuat & firmet. Quae omnia etiam stulto ante sapientiam contingunt, nec, ut modo dice
252쪽
hamus, quantumvis speciosa, illi plusquam media sunt, neque propter ea aliquid est consequutus , quo minus stubtus plane & miserrimus habeatur , nisi quod iis stationibus ultimo tandem pedatu scientiam tenet , repenteque ex insipiente & intelicissimo, cuique nullum malum absit, sapiens beatissimusque evadit, νουν τελειον ait I Plutarchus --φρονη ν , ισοΘεον διάθεσιν , ἁδοξαςον --
τερον λυτόδ της μοχθηρίας ' ἁλλ' --, ολίγου ειπεῖν, κροος τις ἡ δαίμιών η Θεος εκ Θηριου τὴ κακιςου γενο- μενος ' - της ε αῶς γδ λαύοντα τὸν ἁρετην, λιν ειπεῖν. Συξ ειτι cmλει , σοι γενησε lις , id est, Ment mFerfectam , summam sapientiam , divinae sarem conditionem , scientiam ab opinione omni liberam, immutabilimqtie habitum consequutus: quum tamen antea nihil ei ex nequiistia decederet: sed reFente sarum est quin dicere ausim in heroem quempiam , aut inmem aut deum mutatus. Qui enim virtutem ex Boa sumtam habeat, dicat struim i cet : ista siquid vis , omnia tibi aderunt , cet. Illos gradus idem a Plutarchus alio in loco indicat apei te, dum Stoicorum inconstantiam accusat: quos ita sibi non congia re , neque quid dicant, animadvertere ait, τας εννιiας Σπικειμ ενοις τινάς οριζομενοι νομεις, εα μιας δἐ μονίμοις f κε ιας τυπωσεις , τας δἐ ἐπιτημας, παντάπασι πηγνυντες ἀς το ἁριετ rτατον , βεc ον ἐχουσας , εἰτα τοις τοτι9 βάσιν a ἐδραν ουσίας ολισθηρὰς θσπιδα ς , φερομώης λει καὶ μεουσης , id est , ut quum notitias reFositas quasdam mentis conceptiones esse def-niant , memorias autem constantes is habitum adeptas impressiones: scientias vero etiam omnino cogant , quasi coagulent , ut quae immutabiles ac firmae sint ; fundamentum deinde sedemque istis ex lubrica , non stabili, sed dis-
253쪽
dissiyiabili semperque mente natura substernant. Animum videlicet ex tenui aura compaetum. Longa de hac re Lucullo habetur oratio ab illis statim verbis i Ordiamur igntur a sensibus , cet. Quam apud Ciceronem legas. Nos integrum librum exscribere nolumus. Duo tamen loca apPonere necessarium existimamus. Altero tota Stoici cria
terii ratio ex Antiochi fide a Varrone describitur; altero Zenonis imago, qua omnia haec repraesentare ipse solebat, Ciceronis verbis depingitur. I Visis, inquit Varro, non
omnibus adiungebat suem Xenod sed iis solum , quae
propriam quamdam haberent declarationem earum rerum. quae viderentur. Id autem visum quum Usum cerneretur,
comprehensibile , feretis haec ρ Nos vero, inquam; quonam
enim modo καταληπτον diceres Z Sed quum acceTtum iam is a robatum esset , comprehen nem appellabat, simialem iis rebus , quae manu prehenderentur : ea quo etiam nomen hoc duxerat , quum eo verbo antea nemo in tali re usus esset, plurimisque idem novis verbis nova enim dicebat usus est. Quod autem erat sensu comprehensum, id ipsum sensum appellabat. 2 Et, si ita erat comprehensum, ut convelli ratione non posset, scientiam ; sin aliter , inscientiam nominabat: ex qua exsisteret etiam opinio , quae esset imbecilla , eum falso incognitoque communis. Sed inter scientiam is inscientiam comprehensionem illam , quam dixi. eollocabat. Eamque neque in rectis , neque in pravis numerabat , sed soli credendum esse dicebat: e quo sensibus etiam idem tribuebat, quod, ut supra dixi, comprehensio facta sensibus , mera esse illi is silis videbatur, non quod omnia , quae essent in re, eo rehenderet, sed quia nihil, quod cadere in eam posset, relinqueret; quodquo natura quasi normam scientia , principium sui dedisset. Viae Fostea notiones rerum in animis i rimerentur , equiis
r Cieero. Ae/--Vare. lib. raa Vides qua ratione interpretetur
254쪽
qvssus non principia solum , sed latores quaedam ad rationem inveniendam via r eriuntur. Errorem antem is temeritatem , is ignorantiam , se opinationem , is susTicionem , , uno nomine omnia , quae essent aliena fr- , constantis adsensionis , a virtute sulentiaque remstetebat. Haec apud Ciceronem Varro. Illo autem altero loco ipse Cicero : Et hoe quidem , ait, Zeno gestu consciebat: nam quum extensis digitis adversam manum euenderat , -- sum , inquiebat, huiusmodi est: deinde quum paullum digitos constrinxerat, adsensus huiusmodi : tum quum Flane comFresserat, pugnumque fecerat, comprehensionem illam esse dicebat: qua ex similisnuine etiam nomen ei rei, quod antea non fuerat, κατάληψιν imposuit. Quum autem laevam manum Fugno admoverat, is illum Fugnum arcte τehementerque con resserat , scientiam talem esse dicebat, cuius eo otem nisi sa entem esse neminem. Cernis ergo,
quo ista ordine procedere Stoici velint. Hoc nempe, phantasia , ccmprehensio , & sensus & adsensus , memoria, scientia. Adsensum autem ideo in imagine apprehensionem praecedere suspicor , quod in plerisque hominum id
soleat accidere , ita ut minus firmus & pertinax adsensus, quam comprehensio sit, si vulgarem hominum conditionem spectes. Namque in sapiente comprehensio approbationem antecedat necesse est, aut opinari sapientem , a quo maxime Stoici abhorrent. I Aiunt enim peccare homines, dum phantasiis adsentiuntur, αν μεν αδηλοις ειν m
κοινῶς αααταληπJοις, δοξάζοντας, id est, Siquidem incertis cedant Θ abduci se patiantur, proruentes ac praecipites quasi qui eadere festinent; si vero falsis , deceptos; sin au. tem communiter imFerceptis, Finantes. Stobaeus de Stoicis: δἐ σολαμβαν- οι γενως , αλλα μἄλλον ὰσφοι-
255쪽
est, Nihil vero existimare nisi*miter, ideo nec opinari sa pientem. Ac duas quidem esse opinionis species e alteram, quae sit adsensus sine comprehensione; alteram vero , exist malis infirma. Viramque alienam a svientis adfectione. Quare & approbatione apprehensioni praecurrere , quod zπροπιπβειν dicunt, temerario ac praecipiti , sapienti vero atque persecto viro minime accidere. Harum duarum opinionis specierum priorem simpliciter opinationem, alteram suspicionem a Cicerone in Varronis verbis, quae retulimus, Vocatam advertere debuisti. Esto ergo scientia maximum Summumque bonum, sed quae tandem eius est utilitas , si nemo laturus est , qui eius compos fiat 3 Ait namque
I Cicero, qui sapiens sit, aut fuerit, nec ipsos quidem Stoicos dicere solere : id est, non habere eos , nec Pro nuntiare cuiuspiam nomen posse , qui illam magnam selicitatem consequutus umquam fuerit. Contingere quidem posse virtutem & sapientiam , inde sibi a Possidonius Stoicus colligere videbatur , quod Socrates Diogenesque ac Antisthenes ad eam profestas fecissent: tamen neminem , qui virtutem ipsam obtinuisset, Stoici noverant. aut suisse aliquando credebant. De quorum sententia illud a Plutarcho, quum de Stoico sapiente agit, pronuntiatur: kι-ῖτος 1 διαμου γεγο . Id est , Est vero his , aut fuit nusquam gentium. Nec solis Stoicis hoc placuit , sed & omnes sere gentium sapientes Producere possemus , 3 qui non solum nulli umquam sapientiam com
256쪽
tigisse , sed nec contingere homini posse aperte sunt professi. Sunt autem hae gentium consessiones animadversione
dignae pro illo divi Paulli dieto : Neminem ad perfectum
adduxit lex. Philosophia enim instar legis habet. Nam huiusmodi legem non habentes ipsi sibi sunt lex. Illud etiam non praetermittendum, quod a Diocle apud I Laertium est traditum , suisse Stoicos aliquos, quibus Zenonis de criterio sententia non probaretur. Nam antiquiores quidam Stoici , ut Possidonius in libro de criterio scripsit, recta rationi iudicium veritatis tribuerunt. Boetius mentem &sensum &-, id est, a petitum seu appetitionem seu desiderium , & scientiam criteria dicit. Chrysippus in libro de ratione vel sermone , sensum & prolepsin eriteria statuit. Tamen a Galenus Zenonis sententiam de criterio Chrysippo tribuit. Haec de Stoico criterio. 3 Arcesilae successit in Academia Lacydes, qui dum alhuc viveret, Telecto & Evandro Phocensibus scholam reis gendam tradidit. Evandrum sequutus est Hegesinus Pergamenus, post quem Carneades Cyrenensis Clitomachi Poeni , quem Larissariis Philo audivit, magister Academiam tenuit. Hic est ille Carneades, cuius & in oratoria & iaphi osophia magnum nomen est , quique Verus noVae Academiae auetor habetur: quam enim hic philosophandi rationem edixit, eam plerique omnes, qui Academicorum cognomento gavisi sunt, postea tenuerunt, certe tenere &sequi sunt professi. Quare & nos omnia , quae de huius disciplina invenire potuerimus, colligere , & in medium adferre curabimus , nec diligentiae & laboris pro viribus parci erimus.
Igitur Carneades hic, vii videbatur , de Arcesilae illa
Pyrrhonia ac rigida pertinacia aliquantum laxans ac reis
257쪽
mittens, serarum potius more ait apud Eusebium Numenius) ut auctis viribus & contentis maiori insultu & impetu adoriretur, retrocessisse existimandus. Gravior enim& expugnatu difficilior , quam Arcesilas , Carneades hostis dogmaticis omnibus insensissimus, sed praecipue Stoicis fuit. Tota vero eius sententia huiusmodi fuisse videtur
Primum quidem certe omnia sunt Me ιταληπΤα, id est, lacompreliensibilia , nihilque est, quod percipi & comprehendi possit. Verum hoc non rerum ipsarum culpa; Sua enim ipsae apud se natura constant, ut siquid de illis adfirmetur aut negetur , effatum aut verum, aut salsum necessario sit, a parte rei , ut nostri philosophi loquuntur. Tamen hominibus non obtigit facultas vel ars aliqua, quaverum a falso discernant & diiudicare valeant. Similiter Ac de phantasiis, quod quidem res spectat, quarum imagines sunt, & a quibus ingeruntur, vel verae vel laliae sunt, veraque nuntiant, aut mentiuntur. At quum sua veritas apud res ipsas remaneat, ipsaeque immotae perstent non enim res animos nostros ingrediuntur immissa tantum nobis ex se phantasia atque similitudine quadam , quae plerumque, uti mali nuntii, mentiri & fallere solet, nec nota aliqua nobis comperta sit, qua veraces a mendacibus visionibus distinguamus, nullum apud nos visum comprehensum esse potest, aut Verum haberi debet, potest tamen verum videri, & probabile iudicari: Quia probandi vectes est, ait I Cicero , Fercstiendi signum ntillum habemus , id est, nulla praecipua nota insignes verae phantasiae animos nostros ingrediuntur, ut ea statim animadversa : Haec vera phantasia est, dicere possimus t tamen ali-iuae phantasiae ita nos commovent, itaque erga illas ad-cimur , ut sese nobis probent ac magis verae iudicentur.
Iis probabilibus, quando veris & perceptis caremus, in
258쪽
traducenda vita uti oportebit, ne nihil agamus. Ad eumdem etiam modum de notionibus decretisque, & omnibus , quae de rebus intelliguntur aut enuntiantur, est Sta tuendum , ut nihil horum perceptum aut comprehensum, id est, plus quam probabile existimetur. Haec est universae Carneadaeae sententiae satis aperta summa. Sed iteranda eadem ista sunt dialectice magis &ad do strinam accommodatiore ratione : valde enim percipi velim , qua ratione Nihil percipi nova Academia probet , ac decreto utatur. Res Sua natura sunt, suaque , ut aiunt, essentia constant, nec Per eas stat, quo minita percipiantur. Sed hominibus nullum integrum iudicium aut idoneum iudicandi instrumentum a natura est concessum: non phantasia , quia fallere potest & plerumque solet: non mens , quia phantasiis utitur, nihilque sine illis excipere aut augere valet. Nam notitiae prolepsesque universae ex phantasiis ortum habent: ex his & sermones sunt, &argumentationes constant. Ipsa dialectice, cuius ductu &opera ratiocinationes compinguntur atque iudicantur , lubrica est ac sallax; ut nec decretis, quae huiusmodi rationibus nituntur , nimium fidere debeamus. Sic itaque percipientis ratione , id est, hominis, de quo, quum de comprehendendo agitur, sermo est, omnia esse incomprehensibilia Carneadis sententia fuit; quum Arcesilas, uti arbitramur, res etiam ipsas non extra culpam ponemret. Sed confirmare haec veterum testimoniis debere nos scimus. Numenius apud Eusebium de Carneade: T. γαρὰ Θρς καὶ το νευδος ει τοῖς πραγμοσιν μιν συγχου ρων , - περ σμερδ ορψγος, τῆς ζητησεως τρό πω παλανςω δεινου λαβρο , me γίγνετο ενθεν. ac I την τούπιθανὰ εὐότερον παραχων , kδε ερον εἶπε
Id est, Verum enim i risum rebus 'sis inesse concedens, quasi qui adversarioJ cederet, is illius etiam jse iam rem ageret , velut callidus luctator ansa tantum 6' nexu disputationi permisso, illine rursusque sese
259쪽
extricabat ἐν resilibat. Eae probabilitatis enim ratione ἐν momento utroque tributo , neutrum dicebat firmiter et1-- lsrehendi. Cicero in Lucullo: Veri esse aliquid non nega- lmus , pcrcstere fosse negamus. Et alio in i loco : Non lenim sumus ii , qvibus nihil eterum esse videatur : sed ii, iqui omnibus veris falsa quaedam adiuncta esse dicamus, tanta similitudine , ut nulla insit certa iudicandi , adsentiendi nota. Ad hanc rationem illustre illud apud Philonem in libello de ebrietate acatalepsiae patrocinum est reserendum : Tον μεν τοι , inquit, νη επὶ του λευε , ἡ επι τω τα μεν-τα δε- ἱκανως
ρε .3 τα δε εμπαλιν ςρεφες . δε διιαφορως ἁ π αυτῶν ευροσκόμεθα κεκινημενοι , βεζα ον περὶ ρδενος ἐν αν εχοιμω ειπεῖν , οιτε μη ἐτοῦτος τὰ φανεντος , αλ-λοι πολυτροποις καὶ πολυμορφοις χρωμενου τα ς μεταcολαῖς. Ανοιγκη γαρ , ανιδρυτου τῆς φαντασίας si σης ανiδρυτον εἶν' κω την επ αυτη κρίσιν, id est: Eum igitur, qui . sibi placeat ac iactet, vel in consilio capiendo , wI in iis, quin seligenda , quaeque reiicienda sunt, satis ingenio se sapientia valere, his admonere oportet. Siquidem ab iisdem semper rebus easdem nulloque discrimine dissimiles phantasias occurrere contingeret: esset etiam fortasse necessarium , duo in nobis a natura fabricata ac constructa itidiaeta , sensum videlicet , intelligentiam , plurimi facere uti incorruta , is quae minime mentirentur , nec de tala re o. Forteret dubitantes adsensum sustinere, sed phantasiis semel oblatis Idenses illa quidem ea re, decanare alia. At
260쪽
P. VALENTIAE. Ioquum ab iisdem rebus vario modo adfecti comperiamur ,
quum visum non stet, sed multis modis permutetur. Ne- esse enim est commutabile nee ismum iudicium de commutabili phantasia sit , & quae sequuntur omnia. Academica sunt & Carneadaea , etsi ex illis decem pervulgatis Pyrrhoniorum sive locis , sive modis, quibus illi acatalepsiam statuunt, & epochen commendant, petita Videantur : nam & ii modi maiori ex parte hanc rationem spectant, quum sensus & phantasias Potius accuSCnt. Academici certe propter eas maxime phantasias comprehensionem ablatam dicunt, quas . quum a falso sint, simillimas iis , quae sunt a vero, apparere aiunt, ut discerni nequeant. Verum retulerit totum hoc imagine re-prarientare. C. Iulii Caesaris , qui Dietator dictus est, veram faciem, quam ipsam ego numquam vidi, quantum Vis multas eius adfabre saetas imagines ac simillima simulacra attente perspexerim & considerarim , nec Stoici quidem ipsi cognitam mihi ac comprehensam dicent. Existimare mihi certe ac arbitrari licebit, hanc vel illam pichiram Caesaris faciem reddere propiusque ad veri vultus speciem accedere , conie stura ex eo fact a , quod videam plures ex illis imaginibus huiusmodi essigiem repraesentare, aut alia demum ratione adducto mihi hanc prae illa ima. ginem probare placebit, probabilemque laudabo & amplectar , reiectis ceteris , minime fortasse probandam. Verum ipsam viri faciem visam mihi ac comprehensaIi numquam mihi aliquis argutando persuadebit, aut qu verax & cum ipsa re conveniens pictura sit , competum nihil & cognitum umquam esse poterit. Ita & dvisis sive phantasiis , quae & ipsae non res , quas Oγtendunt, sed rerum imagines & spectra quaedam sunt,
i Academici iudicabant. Idque Girneades ipse duplici partitione docuisse dicitur. Altera est: Phantasiae aliae v.