장음표시 사용
101쪽
potuit, idque liberrime, verum etiam vires ad perficiendum idonea homini attributae erant, idque extra bus perspicitur argumentis: quorum primum est, creatio hommis ad imaginem Dei cuius imaginas pars quaedam era libertas voluntatis. Secundum, li- uinum praeceptum, quod stultra iii et datum homini ante lapsum, nisi ei parere potui illat. Tertium, Omminatio poenae, quae sane iniusta Hiiset, nisi culpam declinare homo potur et De hoc statu Syracida dictum, quod est cap. Di in eius libro intelligi potest Deus ab initio constituit hominem, reliquit eum in manu conlilii sui, hoc est permisit eum suo arbitrio dicens: Si voles, custodias mandata&fidem, faciendo quod placet. Habuit proinde homo instatu innocentiae liberum voluntatis arbitrium idq; purum,fanum de rectum, quod in hunc modum definiri haud inepte posse puto Liberum voluntatis arbitrium ante aptum facturas erat, qua homo, nulla vi cogente aut impediente, potuit pro arbiti io, cum eligere, iacere i bonum quod placuis, tum ueri Mi d clinare q. malu quod displicuit. Fuit ergo homini ante lapsium gemina facultas videlicet eligendi pro arbitrio, quod erat voluntatis proprium, .ssiciendia d- ipsum quod elegerat, quod erat aliarum Virium. Postquarti autem homo a serpente seductus est, naut uus est eius status a bono in malum. Lapsus enim amisit rectitudineira. exclusus est paradiso. in hoo autem statu, qui est secundus, remansit quidem: ratio, uec voluntas sed illa corrupta; hec aduersus Deum contumax est facta. Ex quo factum est, quod ut ratio instructa serpente pomum tanquam rem bonam, eligendum suaserit: ita voluntas rationi libere, non coacte parens,elegerit pomum ut rem bonam. Putabat enim Eua se hoc pacto Deo similem fore, iuxta dictum serpentis: eritis sicut Dii sed frustra Nairidum rapere voluit Adam diuinitatem ut Augustuu
102쪽
C. II sverbis vox amisit felicitatem. Peccauit proinde Adam non coactus, sed libero voluntatis arbitrio. Et quia libere peccauit, factus est peccati seruus miserrimus. Neque tamen ideo voluntas desiit cile libera, quia persona facta est serua. Alia enim est voluntatis, alia personae libertas Augustinus quidem ait quod homo peccando se,& liberum arbitrium perdiderit. Quod dictum non simpliciter, sed ex collatione intelligendum est. Vt enim se, sic liberum arbitrium perdidit Adam. Perdidit autem se non omniano, sed ex parte proinde xliberum arbitrium perdidit non omnino, sed ex parte. Vtergo Adam perdidit se, non ut non sit, sed ut non sit talis qualis antea fuit, hoc est, integer ita perdidit liberum arbitrium non ut non sit, sed ut non sit tale, quale antea fuit, hoc est, integrum. Atque hinc est quod in posteris Adar,
ab eo iuxta communem nascendi legem natis, ante regenerationem,iudicium hominis quod corruptae rationis eli conclusio quantum adspiritualia potis-stinum attinet, plane corruptum sit, voluntas aduersus Deum contumax, id quod scripturisvi experientia confirmatur. Gen. 8. O. Figmentum humani cordis pronum est ad malum ab adolescentia eius. . Cor. 2. I . Animalis homo non percipit ea, quae spiritus Dei sunt. Psal. 3. 2. Rom. 3. O. Non est Iustus, ne unus quidem, non est qui intelligatvi exquirat Deum Psal. II 6. I O. Omnis homo mendax Pauca refero testirnonia, quia in scripturis non saepius dicta sed tantum dicta sussiciunt. Ex his paucis testimoniis concluduntur haec tria, quod ratio hominis sit corrupta quod Volunta sit contumax: quod vires ad facienda imperata sint unguidae , imo plane nullis, quantum quidem ad spirituales actiones attinet. In hoc tamen statu, qui est peccati Hileriae, cum voluntas arbitro sitio, hoc est, rationi corruptae obtemperat, libere quidem&non coacte id facit elisits- quide im
103쪽
LIBERO ARBITRIO. 3 idem iere vi antea, sed alia quam antea. Nam si coacte eligeret maluin , extra culpam ellet homo. Nunc autem quia si 'relligit, inciti pa est, panaia meretur. Proinde neque ad virtutem, neque ad vitia, ne in hoc quidem miseriae statu nec state trahimur, sed voluntate, teste Augustino. Dixi autem quantum ad spiritualiacid est quantum ad veram Dei notitiam, es spiritualem cultum Deo ptat standum attinet, propterea quod in rebus naturalibus,&caeternis, ratio ex paruis initiis natura notis &per experientiam adhibita philosophica amussit, demonstratione, multasptae claras artes extruit,utiles humano generi, quasi et e dona Dei elle magna agnoscimus. In his cum ratio reca eiudicat,voluntas interdum paret rationi, interdum turbata at sectibus, pessimis consiliariis, non Daret, id quod in Medea ut taceam propriam singulorum experientiam cernitur, cum ait Laudo meliora proboque, deteriora sequor. Hic voluntas Medeae libere elegit, quod voluit, fano rationis consilio spreto. Quod tamen clegit, sub ratione boni elegit. Atque ita multa acit voluntas per rationem contra rationem, hoc est quasi per eius ministerium, contra eius consilium&iudicium. At quantum ad spiritualia attinet, donec homo φῶκ carnis sequitur, nec intelligit, nec vult alutari, ignoti enim nullus amor)sed malum, quod peruersebon vinelle iudicat, iber 'eligit, ut Adam fecit. Paulus enim clare scribit, Rom. 8. 7. φρονημα carnis inimicitia est aduersius Deum. Legi enim Dei non lubiicitur, neque enim potest. Intelligit autem Paulus per φρο: μαα carni ea, qua enumerat Ephta. s. videlicet ζ λέων - α ράο- caci iis, hoc est concupiscentiam, voluntatem,&dis . cursum carnis,id est,ueteris hominis effectus omnes,
cogitationes,VOluntateS,ratiocinatione S, cc actiones
omnes in rebus spiritualibus, seu ut breuius dicam, λω si in M. Vt autem λυς est ratio dictans & lugge-
104쪽
96 C. HEMMINGIVS rens ita est impetus cx rationis voluntatis cOsentu excitatus. Non proinde mirum est, quod homo non renatus sponte sua prauis cupiditatibus, quibus mirum in modum delectatur, taquam bonis scrutat,&libere eligat noxia, tanquam utilia, ut qui ita in puteum ignorantiae contumaciae immerius sit, ut inde per sic eluctari nec possit, nec velit. Tametsi autem, quicquid in rerum natura existit, ad certii finem conditum est, ad quem natura fertur Unde celebre illud philosophorum ἀφ&γμα natum est , - - ἀαγκG, φιεπυ , Omesiit, On tam appetunt, seu ad bonum reseruntur tamen homo post lapsum ab hoc fine lo-gissime aberrat. Et quanquam reliquae fiunt facultates
in homine deseruientes illi bono,tamen conatu S frustratur Facultates hae tres fiunt.&vocantur a Platonicis hisce nominibus, λογς -- θ Φιχώ, θυμκε .itam agradatim bona inquiruntur,donec peruentum fuerit
ad summum bonum,videlicet, Deum ipsum Secunda appetuntur&amantur bona, iuxta bonitatis gradus,&acquiescitur in summo bono. Nam homini 11 illum bonum iiii licit, donec adeptus fuerit stam mubonum, in quo solo acquiescit. Tertia, tanquam milite adeptu defenditur,&pugnatur aduersus ea, quae huic bono ad uetiantur. Vbi autem homo, Vtcunque duce rationednucusque asce clerit, ut intelligat&Deuesse, eundem esse sontem omnium bonorum ac propterea amandum&colendum elle mox litis ratiocinationibus tam laudabili pulchro principio abripitur,&in errores foedissimos praecipitatur, ad cout non solum a vero Deo, ab eius vero cultu longissime aberret verum etiam colat creaturam loco creatoris, id quod Paulus Rom. c. multis verbis conqueritur. Huius autem aberrationis causas enumerat idem Apostolus Ephesi .ir is cum ait Gentes id est, omnes non conuersi ad Deum ambulant in vanitate mentis suae, excaruati intelligentia, alienati avita
105쪽
DELIBERO ARBITRIO. y via Dei propter ignorantiam quae est in ipsis, propter obdurationem cordis ipsiorum. Habet ergo homo non renatus mentem, sed vanam habet intelligentiam, sed excaecatam habet voluntate,sed contumacem Haec proinde voluntas cum sponte&libeia eligit, quod ex vanitate mentis caeca suadet ratio, an non libere volens homo peccato eruit ZLiberrime Iane, etsi miserrime.Haec voluntaria, mi errima se uitus clarissime in hac imagine cerni potest. Meretrix pro arbitri Ostro minime coacta se amatoribus prostituit, venditans se blanditiis. Qua quidem in re misere
serui etsi libere dest,volens&libens hoc facit. Ad
eundem modum voluntas hominis non renati,voluptatibus corporis misere se submittit, atq; illis volens non coacte seruit. Quod sane liberi arbitrii este nemo non fatetur. Si quaeris ergo cur nam homo seruiat peccato, quod nemo malum eme dubitat, iam relpon sitim est. Nam ut meretrix sponte uis amatoribus eruit,ut quaestum faciat:ita lui seruit peccato,quaestum ex peccato quaerit, siquidem nullum it Seneca ait9 sine auctoramento peccatum est. Auaritia pecuniam promittit luxuria voluptatem ambitio potentiam; mercede te vitia sollicitant. Peccato ergo qui eruit, in bonis illud numerat, Ced foedissimo errore, ob vanitatem mentis,4 caecitatem intelligentiae: Etsi ergo homo non potest non peccare , in hoc statu, praesertim si motus interiores animi reipicis tamen illa necem: tas, non est coactionis aut violentiar, sed conditionis miserrimae liberrimae voluntatis. Nam voluntas in hoc statu hominis, viciatori vicioso amore languescens amore pariter iusticiar no admittit. Atq; hoe est quod Paulus vult a stirmans veterem homine corrumpi desideriis, quae decipiunt. Eph. . tergo in primo statuit homo non peccare : ita in secundo non potest non peccare, etsi liberrima voluntate id faciat. adeo misera est eius conditio in hoc statu.
106쪽
ν C. HEMMINGIVIA statu secundo hominis quem peccati 5 miseriqesse diximus, ad statum gratia qui elestertius, fit trans itus per conuersionem ad Deum, quae trade in Ic-sam Christum. In hoc statu an homo habeat liberum
nrbitrium, videamus. Primum Omni timita secundo statu in rimc tertium t lante anuis, nequaqtuam est virium humanarum , sed duo nobis in primis sunt neces laria, videlicet ut doceamur, illuc mur. Nam ut
sine doctrina protius nobis est incognita ad hunc statum via cita sine adiutorio diuino nulla est in nobis
facultas emergendi e miseria statu. Quomodo ergo transitur ad hunc statum gratiae plura hic ordine requiruntur. Primum enim praedicatur lex, accusatur peccator,ira Dei reo indicatur, pa n peccati monstratur. Haec omnia grati aDei proficiscuntur volentis nos e puteo miseriae extrahere Hlcli homo non
c5tumaciter se opponit voci legis, docet tirci instruitur eius ratio,vialiter iudicet,quam antea. Docta autem Minstructa ratio volutata luadet ut pareat. Quod si hic voluntas iudicio rationis obici erat, libere quidem id sacit libere odit peccatum libere auersu urseccat iam, Vellet se non peccasse, quae animi affectio. S io dicitur in Apostolicis scriptis hoc cum voluntas utili, non sine gratia spiritus sancti vult Homo ait Augustinus non potest aliquid bene velle, nisi iuuetur ab eo qui non potest male velle. Et si ergo liberi arbitrii est, velle tamen bene velle, gratie Dci est. Gratii Dei ait Beriali ardus voltuatas humana non tollit tir, sed ex mala mutatur in bonam, cum bona fuerit, adiuuatur. Spiritus sanctus igitur in voce legiscitem cax sed ad timorem Rom. 8. S. Act.2.. T. Atq; hic est primus ad gratiam gradus, in quem nunquam conscenderimus sine doctrina, sine adiutorio spiritus sancti & sine voluntatis consensita, qui est liber sui.
Quemadmodum enim ad sanitatem primus ut vulgo dicitur gradus est, nouissum bunotainitiuna sali tis
107쪽
obsoli a I IDEO LIBERO ARBITRIO tis est, nota ille peccatum. Leinde quando huc vox Euangelii accellerit nam ratio humana per se Euangelium non intelligit, nec voluntas vuli quod ignorat iudicium rationis noti uim ex Euangelio in eo quislattrit vocem Euangelii elle veram, per spiritum sanctum formatur. Huic iudicio rationis ex Euangelio petito, voluntas verbo Et angelii docta, lonitate obiecti mota id gratia Dei tali ut pote illibere obedire,&laon Obedire, hoc est, potet vel alutem oblatam Euaneelioe aere , vel iudicio rationis ex Euangelio sumpto reluctari. Nam, ut AugustinUS ait, consentire vocationi Dei vel ab ea dissentire, propriae voluntatis est bi ergo eligi voluntasse lutem oblatam, eamque expetit, id profecto libere facit&non coache. Quod sane sacere, est liberi arbitrii S secundus ad gratiam gradus.An non hic doctrina, gratia Dei, voluntas concurrunt Θ Contra vero si quis voce Euangelii non flectitur, nec gratia Dei se moueri si
nitus profecto magis magisquein puteum peccati&miseria immergitur, idque suo libero voluntatis arbitrio. Vt Iudan, qui vocem Christi inuitantis se ad gratiam, aspernabantur ingrati. Matth. 3. 3 7. At si is qui eligit salutem monstratam voce Euangelii, petit sponte veniam , idq; supplex cum publicano, dicens, vero corde Deus propicius esto mihi peccatori,concipitur hoc in voto ac lupplicatione fides in corde
per spiritum sanctum qua fide libere credit homo de
non coacte. Atque hic tertius est ad salutem gradus, in quo similiter coniunguntiri doctrina, gratia, voluntas humana. In hoc gradu fit salutaris conuersio
hominis ad Deum per fidem in Iesum Chiis uiam Q ue conuersio ab Euangelistisvi Paulo dicitur ius -νοια,id est resipiscentia, ad quam solum Euangelium inuitat,&non lex, ut alibi a nobis copiose monstratum est. Contrito proinde corde malleo legis, monstrata via ad salutem voce Euangelii in quasi'
108쪽
ritus sanctus est essicax, potest homo utrumque ὀq; liberrimo voluntatis arbitrio , hoc est , potest ad
gratiam se peruenientem, adiuuantem applicare,&eandem gratiam contumaciter contemnere. Ali Ο-
qui cur Stephanus obiiceret Iudaeus Ach. . i. quod pertinaciter spiritui sancto resisterent cur Christus
ligi subalis ipsus uis, qute so citetvlus ministerii Euangestir id prodessent adhortationesZQuidi
uarent obtestationes Qtiem fruetum adferrent Θ Cui
usui elsent promiuiones comminationes 3 tu id denique disciplina faceret iis autem omnino fatendum est, quod hominis nullum plane sit meritum nisi mortis nihilo enim magis meretur homo tuo libero arbitrio insalutis negotio, tuam mendicus por
rectione manus cretur stipe ira sibi a liberali homine porrectam tamen si quis libcro voluntatis arbitrio salute mana plecti tui lupplex, nequaquam fit salutis, articeps. Nullo enim pacto fieri potast ut conuertio fit nolentis. Porro quod nec gratia tollat liberum arbitrium, nec liberum arbitrium minuar gratiam ut quidam nactuunt, Augustinus icilis est qui ait Neque enim libertatis arbitrium tollitur, quia iuuatur, sed ideo iuuatur, quia non tollitur. Et rursus: Liberum ergo arbitrium euacuamus per gratiam 'absit, sed magis liberum arbitrium stabilimus. Sicut lex per fidem: ita liberum arbitrium per gratiam non evacuatur,sed stabilitur. Vt utem illustriora fiant quae hactenus a nobis sunrexposita dest tu gratiae, in quo homines habere
liberum arbitrium statuimus exempla ascribemus,lla
quibus quasi in tabula conspicientur,rime diximus. Simon de peccatrix Luc. . audiunt cistum ambo, idque ponte non coacte. Utrique Tertur gratia ex aera beneuolentia saluatoris sed qui isti Simon sucurus hypocrita, quia aon habuit noticiam pecca-
109쪽
DE LIBERO ARBITRIO. Hiti siui, Quam pr mum ad salutem gradum esse diximus oblatan gratiato spreuit, Spertinaciter stixit spiritui iacicto, idque absque omni dubio ibero voluntatis arbitrio Contra vero peccatrix territa conscientia peccati, quod mens agnouit, cum gaudio audit tum Euangelii nuncium, cedit spiritu sancto efficaci indoc o legis&euangelii cligit optatque
salutem,ardenterqtie petit liuorum peccatorum veniam,&in hac ardenti petitione n Lebatur in corde ipsius fides per spiritum lanctum, quari de libcx non coacte credidit Euangelio. Vtergo Simon libero arbitrio respuit calutem: i ta eandem peccatrix docta verbo in adiuta a spiritu sancto, libero arbitrio
amplexa est. Aeque ita videmus in conuersione huius peccatricis concurrere illatria,quae posuimus,videlicet, do: trinam, gratiam loluntatem Augustinus
exempla , ut idem confirmet, in medium adducit: Quantum, inquit, ad naturam,ambo, loquitur de Nabu godonos br& Pharaone homines erant: quarum ad dignitatem ambo reges: quantum ad causam, ambo populumDei captiuum possidebant: quantum ad poenam, ambo flagellis admoniti. quid ergo fines eorum fecit diuersos flais quod unus manum Dei super se sentiens in recordatione propriae iniquitatis ingemuit Alter vero libero contra misericordiam Dei pugnauit arbitrio. Porro quid lucrium a nobis sentiunt de voluntate hominis, primum nobis obiiciunt dictum Pauli,
Rom. 9. I I. Non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei. ergo,inquiunt, repugnante&hostiliter se habente voluntate homo inuitus conuertitur. fallunturi faciunt enim c d cho sectin dum quid, dictum simpliciter,quemadmodum experistasi loci&scopo dispi tationis Paulinae facillime intelligi potest. Opponit enim Paulus voluntatem curtum hominis misericordice Dei.id quod particula aduersaliua, sed,
110쪽
conuincit. Est ergo hiciensus dicti pauli Quatenus
voluntas& cursus hominis opponuntur milericor diae Dei, nequaquam est volentis currentis. Sed quatenus voluntas hominis .cursus subiiciuntur misericordi e Dei, atque ea sola nitunt irr,est pro laeto volentisvi currentis, non autem nolentisvias ei
nantis Qui igitur vult propter praerogatiuam carnis,
currit nitens meritis operum, ipsi us certe&Volun-ra S&cursius opponti R tu misericordiae Dei de quo dictum Pauli intelligendum est. Sic volebat&currebat Ismahel, Esau, pleriq; Iudaei. Ex quo factum est, quod aspernati in gratiali Euangelii. Contra vero qui vult&currit secundum verbum promissionis degrat hi ita mi epicordia in Christo ipsius voluntas&cursus pendent misericordia Dei, eaque sola nituntur. Sic volebant&currebantis iac&Iacob. Sic multi irier gentes, qui misericordia Dei in Christo freti, libero voluntatis arbitrio amplectebantur Euangelium Tales&hodie multi volunt currunt. Hanc dicti Pauli interpretationem confirmat disputatio Pauli Rom. 9. IO. o.&congruit cum dicto Iohannis I. I . Quotquot autem receperunt eum scilicet fi de dedit bin , id est, ου' in re ut recte Nolanus vertit ut filii Dei fierent, qui credunt in nomen eius,
qui non ex funguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex D.ronati sunt, hoc est, non iuxta communem a cendi legem, non ob prae rogatiuam parentum, non ob dignitatem propriam
aut merit,ied ex Deo per gratiam nasse tantur filii Dei: cuius gratiae essiciuntur participes per dem, quaa profecto voluntatis liberrima est. Porro a tertio statu hominis, qui est gratiae fit transitus in quartum , qui erit absque peccato miteria beatisIimus in hoc latu, quia in eo reparabitur integr imago Dei, qua erimus Deo conformes ut tonaniae loquitur non est dubium, quin tib