장음표시 사용
131쪽
dii sciendum tame est, Graeca siue vim, siue sun eorum in Nouo citamento spectes, non idem sed diuersa significare. Quare viii est ea cum ex origine, tum ex usu eorum recte di criacrς quod in hunc modum fieri posse existimo.
Mε-ia λεια dicitur a quia λῆθα, id est, post sectunt angi i cruciari, seu corde Uri. Qua -- ελει, erit angor seu cruciatus in corde sequens factum quod-uis, quod post illam ad mlitum est, displicet,&cruciat animum nec vita avis huius vocabulisse extendit. Latine proprio vocabulo, paria itentia qua ab ipsa p Una comitante factum nomen tortita est appellatur. De qua rem dicitur Poenitentia erroris magnus gradus cst ad resipiscentiam. Mεπά - dicitur Lia. τανύων, id est, post faetiamsi pere. Erit proinde Mam O. in generet, ab cra voluntatis amato,quod dii plicetvi cruciat animum auersio S ad bonum quod placet, tanquam ad mali remediu, conuersio. In hanc sententiam Graecus scholiastes Aretas αιται oleia dc finit cum ait MimmαGμπιαλ- - ω μή -
Vt igitur aliud est post factum quod uis angi&cruciari idque vel ob actum ipsium , vel euentum , vel malum poenae propter factum, quod quis infectumelle vellet &aliud post faetiim malum sapere, medicinam vulneri quaerere ita profecto aliud est α --μ. λεια aliud μὴ τανοιο quarum illa sine resipisce tuta elle potest, quod multa tristia testantur exempla hec per petuo resipii centiam complectitur, undes nomen habet. Porro du plex estμε α α,vpa comi minis,altera a angelica Communis est, cum quis post erroremum de stultitiam ad se redit M apit. Ad hanc reo ratatio undecunque insti Licia suadet, S hortatur, cuicum
132쪽
ar C. HEMMINGIVs resipiscenti interdum nihil proderit. Huius illustre exemplum habemus in Esau. Hic reuersiis ex agro famelicus,vere despiens vilipenditius primogeniti,atque illud'nico edulio fratri venἹit. Sed postea ratione in consilium adhibita, no solum displicet ei temeraruam facium,quo aninius citus cruciatur, verumet iam benedietionem, citis primogeniti cum lacry- Inis, tanquam vulneri remedium petiit sed frustra. Benedictio enim primogeniti quam pellit, lana erat collata fratri eius Iacob. ideo autores ii se ad Hebrς os ait: ε-οlic: locum non inuenit, id est, respiscens non accepit eam benedictionem, quam antea stulte contempserat, cum tamen ει πιμε--locia minime quaesitum Inueia erat,id quod ipsius laclymaetestabatur. In hoc illustrie implo clarissime cernitur,&quid sit u τ οιο ingenere, 'uod eam μψαμελ α praecedat,tanquam primus ad ipsum gradus. M mi. α uangelic est , cum libera voluntatis a Diabolo&eius operibus auerso , tum eiusdem ad Deum, Mobedientiam erga ipsam seria conuersio, hoc est, a rebus pessimis adoptimas mutatio huic, si vera fuerit, semper propter conitantiam Dei in suis
promissis res pondet CuentUS. Haec mutatio, qua auertimur a Diabolo, io uertimur ad Deum, cum sit vera hominis sapientia, qua infinia stultitia hominis corrigitur,merito πι--ue dicitur: quam quidam vertunt resipiscentiam, idque, vi ego quidem iudico, reetissime. Nam is proprier
spiscere dicitur,qui mentemsiuam, veluti ab insania&errore reuocato porro lapiat. Sic enim Laetantius rectissime scribit Gra cimelius&significantius με πινοιαν dicunt,quam Latine possumus resipiscet iam dicere. Respiscit enim ac mentem suam, quasi ab insania recipit quem erroris piget,calligatquc seipsum dementia , confirmat animum suum ad reditus vivendum Hebraeis dicitur eouersio. Quorum exemplum
133쪽
Ilo ii rota et D P O NITENTIA. 13plum non ulli secuti vocem in interdum conuersionis vocabulo reddunt, interdum cum veteri intcsPrcle,rctinent vocem poenitentiae, tametsi paruit apta me angustor est enim' vini te inhiae, quanas si piscentia vox. Sed vicit mos loquendi , quo poenitentiae vocabulum ad reti piscentia navi couersionem ac coemis od a tui, licet impropries
Haec με- oin euangelica, id est resipis centia sue conuersio quam pi cedit peccati agnitio in mente per legem acquis a,vi dolor in corde ex metu poenae
conceptus via fide oritur taper fidem fit. a fide quidem notitiae, qua credatur Euangelio, Oritur perfidem vero fiducia qua cor ad Deum conuertitur, spe veniae concepta propter Christum, perficitur. Cuius Φροσκειμ ενα sunt On: Olatio cordis per Spiritum m ctum, pax cum Deo, per Dominum nostrum Iesum Christum dilectio,ipes ratientia, timorm c. Caeterum ut illustre di crimetranter poenitentiam kresipiscentiam conspiciat tu, plures gradus spe str- distant,videlicet, i. Cognitio legis. i. Cogniti Otras gressionis . . Cognitio reatus . . Cognitio iudicii Uei in peccatorem, id est, maledicti οἱ H aeterna , Ua
est poma peccati. Ex his in mente ordine conceptis in unum co- gestis nascitur haec propositi, Legis diuinae trans gressbrreus est maledictionis aeternae quae propositio ut suppeditat hanc definitionem peccati Peccatum est transgresso legis diuine rea maledictionis aeternae ita fit maioris Syllogismo practico , sub quac Gnscientia hominis, ut accusator&testis, sublumiti ni ucis o dum ego suis Iegis diuina transgrestor: mox eadem ut iudex sententiam fert, inferens, ergo ego reus sum aeternae maledictionis. Hunc Syllogismum practicum sequitur naturali-liter cruciatu sis corde qui propri poenitentia dici in xcoria punctio cordis, Act uam Conscia mens,
134쪽
tione Euan zelii, operat tir desperatiosae mad mortem damnationem, ut inluda videre est, Matth. P. R. contra autem si accesserit ad eam notitia Euangelii Operatur μετα ο αν ira ταμιέρη ν. id est , resipiscentiam non pamitendam eu conuenionem cordis ad vitam&salutem, ut causa ic απι χχκΜ, non est propria&c sciens. Nam eae notitia Euangelii unde pes veni .econcipitur, que est propria catila resipi centiae accedente ad terrorem conscientiae , qui est ex lege, sequens syllogismus practicus in mente resipiscentis
Reus aeternae maledictionis, si confugerit in vera fiducia adpropitiationem in Christo propositam: supplex veniam petiei it propter Christhim, recipitur in gratiam, absoluitur peccato, donatur iustitia adoptione , ita a terna ego sum reus alternae maledictionis sed ofusio in vera fiducia ad propitiationem in Christo propositam, supplex peto veniam pro pter Clitastum ergo ego recipior ingratiam, absolito a peccato,dono iustitia, adoptione, Multa ae
Hunci l logi sinum practicum sequitia in corde
ingens j .ctitia, vera erga Deum gratitudo,amor Christi redemptoris ardens stridium approbandi Deo totam vitam, tu expectatione pleia .rcedemptionis per Claris in . quem expectamu venturum. Hic s) llogi simus practicus ut copiose explicaturi in
Psalmo iri in hac breuissmam precationem Publicani Luc. s. ira includitur Deus propitius esto inihi peccatori. pingitur pulcherrime in peccatrice, LUc. 7. ;8.d plane limilis est in omnibus, qui ad
135쪽
DUS Mat. 9. i. cuira ait Non veni vocare iustos, sed
peccatores id est, quos peccati siti ex lege cogniti
parilitet d est, ad resipiscentiam Luc. 2 . T. Oportet praedicari in nomine meo, be, id est, resipiscentiam, remissionem peccatorum omnibus rentibus Horum verborum Domini memor Petrus ait, A fh. s. i. Hunc principem de saluatorem Deus exaltavit dextera sua,ad dandam πινο- resipiscentiam siraeli, remissionem peccatorum. Item, Adh. I. S. Etiam gentibus DCVS αεπινοιαν, id est, resipis centiam dedit ad vitam. Forma resipiscentiae, quam posuimus, videlicet, quod oriatur ex fide notitue Euangelii, de fiat per fidem fiduciar, alias ex prella inscripturis ponitur, alias non expresse Expresse Mar. I. II μετα uicin, id est, resipis cite,&credite Euangelio. Adh.ro 1 I. Testificanseam quae erga Deum est μά--αι ridem, quae est e ga Dominu in nostrum Iesum Chi istum Luc. c.,--οειν&πrς εύω pro eodem ponuntur. Hinc sequitur firmissima conclusio, quod με- ια id est, resipiscentia sit 5 uersio hominis ad Deum per fidem in Iesum Christum. Non expresse,idque frequentius . includitur enim forma resipiscentia siue conuersionis in Voce μετανοί L:,ut Ach. 1. 3 8 ubi com punctis corde propter peccati conscientiam, Petrus ait: μετανο, mri. resipiscite,&bapti Zetur unusquis', vestrum in nomine Iesu Christi. LUGI 3, 3. εοο ληιιε-οει et similiter peribitis Luc. 13. . Gaudium erit in caelo stuperino peccatore ιε--Μω - esipiscente. In his omnibus dictis voce με--,ιίαι requiri fidem manifestum est nihil enim placet Deo sine fide. Quare με ini ντ ι credunt. Per fidem enim fit conuersio, seu respis centia. Iam Vero cum nemo negare possit fidem esse ex predicatione Euangelii, qui negabit resipistentiani, quae oritur eae fide m
136쪽
fit per sidem,clle Euangelii propriam adhaec , Bapti sta docebat baptismui, resipiscentia an remissionem peccatorum, hoc est,testabatur baptismuna obligit re,ut sigillum Dei, resipii centibus remissionem peccatorum:an non omnes fatetuu bapti in nimius in acesse sacramentum Novi Testamenti ulcst, Euangelii&non legis Nec elle est igitur fateri eos ricte docere, qui enniunt Euangelium esse uniuersalem praedicationcm α.etri et id eo est piscentia ,sci ut vulgo loquimur panii tenti δε remissionis peccatorum in nomine Christi. Creterum si quis cxacti , ut oportet, distinguere velit,inter ε αμι ει , Ua est legis, με quae est Euangelii quamuis utramque uno poenitentiae nomine reddidit vetus interpres deprehendet eas omnibus causis, propriis iique oppositis differre. Ut enim μαμ λέαι, id est,pa nitentiae, causaesticiens est: notitia peccati rictus damnationis materia, vulnus conscientiae fotaraa, terror conscientiae ex cogniatione peccati S metu damnationis finis, desperatio, mors&damnatio ita ι mi id est,rcsipit celitiae, causa dissiciens est notitia gratiae,& cs vcniae materia, remedium vulneris conscientiae, videlicet mors Domini forma conuersio cordis per fidem, erigi fide bona spe sustentari in fiducia mediatoris acquiescere finis vitavi salus in Christone a Domino nostro. Cum ergo poenitentia sine notitia Euangelii oritu eX metu crinae, icicenditque per desperati iris praecipitia in mortem a ternam contra vero resipiscentia, cuμ -- oritur ex gratiar notitia ' spe veniae, ascenditque peridei astigia in vitam mer- nam quis non videt, illam legis, hanc Euangelii propriam cise 3 Quicunque ergo hanc desinitionem Melanctu honis quam anten ipse ex verbis Domini, Luc. 2 . T.
desumpsit Euangelium est praedicatio poenitentia:
137쪽
remiuionis peccatorum ia nomine Ohristi, reprehenderit, impius calumniati,c est, praesertim si sciat Philippam vocabulumi nitentiae, cum veteri in terprete accipere pro re isti e tria, seu conuersio-nGut ipse fatetur in aureo tuo script OLocorum communium. Quid, inquit Augustinus, contentiosus, quamvbidere constat, certare de 'omines Quod
autem voce poritatentiar, etsi minas commoda, usiussit Melanchthon,i nota contiersonis aut relapiscentia , causa filii, quod vetus interpres tum fuerit in omnium feren uribus, cuius auecoritas plurimi fiebata plerisq, Etsi autem vocem usitatam retinet Philip pus , tamen Vt mederetur vitio veteris interpretis exponit in Locis,ut modo diximus, quidnam intellexe
rit per poenitentiam , nempe conuersonem, quam nemo negare potest euangelii esse propriam. Verum . quoniam Philippus Melanchthon fidelissimus ut heri in repurganda doctrina Euangeliic 'o involuit iam fere collapsam, disiectam do es tinam vitae Christianae recolligere. in integrum restituere , perpendit sagacissime, ut erat summus methodi artifex, quae ordine necessario ad vitam Christianam recte inchoandaria &informanda in genere saltem pertinerent,unde in iiij peteretur, quod medium esset, quis tu e in is constitueretur. Ad hoc ergo tam arduum opus quod nunc postquam cti sitimus ab eo, leue farile videtur aptisssima usus
est methodo, non tam verborum, quam rerum rationem habens.Retinet auten vocabulum conitentiae, per quod intelligit, atque illud ad totum veluti corpus doctrinae vitae Christianae accomodat. Neque tamen hoc fecit in destissimus vir, ut ipse fatetur, ut aliis legem praescriberet, sed ut ipse, quod in
stituerat si ac via commodissime traderet. In hunc nimirum finem, ut hoc uno vocabulo poenitentia: nominato, mox animus simul cogitaret omnia, quae ad
138쪽
NI Q HEMMINGIVI, hain Christianam recte informandam in genere&Decellario pertinent,videlice dolere de ostensia Dei. fide ad Deum conuerti, ex fide Deo seruire omnibus diebus vitae nostrae Quae omnia in una Vocem --
Hoc ergo consilio Philippus tres poenitentia ira
tes stat init cluas stat nominauit contritionem, stadem tot iam obedientiam. Harum partium prima ad secundam urget, secunda ad tertiam. ubi enim h-c 2S,lbinouitas vitae. Paulus ait dolor secundum Deuopcratur res piscentiam ad l sutem Baptasta es amar, facite fructus dignos resipistentia. Atque ita videmus quam concinne Philippus has partes ad recte instituendam vitam Christianam, Ordinarit. Iam has partes poenitentia Y examinemus, easque desinitionibus kexemplis declai CmUS. Contritio est terror conscientiae ex noticia peccati, Jc dolor cordis LXmertiae te Inae damnationis, ad praedicationem legis prohibentis peccatum, damnantis omnes legis diuina tranSgrestores, excu
Hic dolor, qui compunctio S poenitentia, Rcontritio dicitur, est duplCX, teste Pallio . COr. 7. IO. nempe dolor mundi,& dolor sic cundum Deum. Dolor mundi est dolor sine fides qui in desperationem, mortem&damnationem desinit. dolor inu-cti, inquit Paulus, Operatur mortem talis sui dolor Cain, Saul l S, Iudae. Dulo secundum Deum non solummodo is est, quo homo tristatur, quod D cum Oficia derit, sed etiam quo impellitur ad flumendum contra offensam Dei remedium : qualis fuit eorum, quos Petrus arguit Ain. r T. qui co puncti corde dixerunt Petro, quid faciemus vita fratres mam propter hunc exitum dolor hic secundum Deum dicitur , ut qui placeat, acceptus sit Deo : id quod PauIus ostendit
139쪽
eum ait, a Corinth. . Dolor secundum Deum ci ratur με ανοι - - ιε , G, id est non poeniten d sin)in salutem Iudas quidem doluit, quod Deum omcnderat, sed quia non qu dimit remedi una contra offc sam Dei, per veram ad Deum conuersionem, eius dolor non sui secundum Deum, id est, Deo non placuit Petrus doluit se Deum offendiise, de dolore impulsus, spe veniae concepta, qua fluit per veram resipiscentiam remedium contra os sensam Dei, ideo eius dolor secundum Deum erat , id est, acceptus erat
Breuiter dolor cui fides non accedit, est dolor
mundi, iusta poena testimonium conscientia de Dei iudicio in peccatores. Sed cum temperatur fide, qualitatem nouam acquirit, dicitur dolor secun dum Deum, fitque sacrificium Deo gratillimum,iuxta Plat. I. I '. Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum humiliatum Deus non despicies E alae 66 1. Ad quem respiciam , nisi ad pauperem: contritum spiritum, trementem ad termones meos. Atque ita dolor ob peccatum consideratur dupliciter, videlicet ut est sine noticia euangelii, qua ratione ad legem tantum pertinet;&,ut cum no-ticia euangelii coniungitur. Quo respectu propter nouam formam, quam ab Euangelio mutuatur, Euangelicusvi salutaris recte denominatur. Hunc ergo dolorem requirit Euangelium , Ut partem μι--ας. Cedit enim in vitam si lutem. Fides sic cunda pamitentia pars, a qua Oritur,&perquam fit conuersio, est noticia misericordiae Dei propter Christum in inente, i firma fiducia in corde, accensa per Vocem euangelii, in qua spiritus sanctus est efiicax ad flectendam voluntatem, Ut libera&voluntaria sit conuersito. Nemo enim inuitus credit, nemo violenter trahitur ad fidem , quae nisi voluntaria fuerit, fides non est. Hac fide iustificamur: hac fi-
140쪽
x3 NI C. HEMMINGIVS de adoptamur in filios Dei hac fide scribimur haeredes vitae aeternae. Huius testimonia pignorit, rigilla sunt, externa quidem bapti simus 3 coena Domini; internum vero spiritus sanctus, qui dat testimonium
spiritui nostro quodsiimus filii Dei. Haec fides habet
uia incrementa. Nam fides quae in dies augmentum non recipit, decresciti&paulatim extinguitur Bern-hardus eam confert diei. Sicuti enim dies crescit per
horas, sic fides augetur per illuminationem gratiae diuinae. Haec diuina gratia augetur assiduis precationibus, aliisque pietatis exercitiis. Sunt qui fidem comparant aetatibus hominis videlicet, infantiae, pueritiae, adolescenti te, virili aetati, perfectar Infantia fidei est αλιν is, quam filius Dei in suis discipulis reprehendit quidem, sed non abiicita lyninu.Pueritia fidei est mmidistic, cum fides nonnihil creuit Adolescentia fidei est παρρω cum fides multum roboris caudaciae acquisiuit. Virilis aetas fidei est , quae
est constans animi robur, quo luctetur contra Omnia Christianum animum oppugnantia. Perfecta aetas fidei est κληροφοfici. haec est plenissima fiducia, qua nullis persecutionum procellis frangitur , sed recta in
mediis persecutionum tentationum tempestatibus, quasi pleno velo in portum fertur. Haru adieci ut admoneamur, quod non satis sit fidem semel concepisse. nam si non augetur quotidiana accessione, idq; per meditationem, lectionem lacrae scripture per ardentem inuocationem, per patientiam,' alia pietatis exercitia, facillime extinguitur, cin eius locum succedit hypocrisis, quam excipit vanitas in vita moribus, Tertia poenitentia pars est nouitas vitae seu nou obedientia, qttiae immediate fidem , per quam fit conti Crito, sequitur. Haec nouitas ut consistit in iustici ad lanctitate vera,ita salutis per Christum adeptae, testimonium infallibile est. Huc pertinet exhortatio Petri