장음표시 사용
121쪽
D ARBITRIO. aranquam Dei sunt accipiendin, perspiritum enim Dei locutus est David. Sint ergo nobis veluti niuerialis
regula,ad quam licebit, ut ad amussim, reliqua exigere. Sunt autem in hac Dauidis Oratione quatuor spectanda&perpendenda quae sint, mandatum, pro- millio, comminatio, conditi O Quid autem singula horum velint,eXpendam US. Cur mandat Deus vivelis quod ipse vult ut Licias , quod iubet, utque petas quodio potes C tri Deus promittit Gemi, ut pra mi is voluntatem hominis ad obediet iam flectat. Cur idem minatur poenas i ut poenis voluntatem a contu macia deletae .ir. Cur Dominus addit cognitionem ut scias per millum elle arbitrio tuo eligere virum uis, alioqui conditio omnino esset otiosi. Huc accedunt passim in scripturis blanda inuitationes; amica admonitiones obtestationes graueS; increpationes acutae expostulationes acerbae castigationes seuerar; quibus tanquam flabellis quibus dam animiis hominis excitat tu, ut velit, consitur, iciat imperata, ac declinet proli bita. Ad haec, si homo non potest libero voluntatis a bitrio obedire Deo vocanti Mocenti, hortatrii, comminanti aspiranti, hominem profecto ludit, quod vel cogitare impiissimum fuerit In Deut. O i9, Dominus ait Proposui tibi vitamin mortem. elige ergo vitam ut vivas. In Elata idem Dominus ait 63 . Tota die expandi manus meas ad populum im morigerum contradicentem mihi. An non haec &huiusmodi similia dicta, quae passim occurrunt satis cuincunt homini voluntatem requiri ut opus Dei in illo perficiatur' Sed propiui adhuc conferamus sententiam Lutheriri Philippi, ut clare constet de horum virorum consensu in hac re. Ex testimoniis quibus terque adprobandam suam Ciacentiam titur, pauca releram, quid inde concludat uterq; ,&in quem finem, ex Lonam i Corinth. a. I A. Animalisci mo non ero
122쪽
pit ea, quae sunt spiritus Dei. 2. Corinth. 3. J. Ons Diviis idonei ex nobis ad cogitandum quicquam. Philip . . t . Deus estis, qui operatur in nobis velle&perficere. Caetera quae adducuntur testimoniacum
his congruunt. Quid hinc Lutherus colligit 3 Qtiod homo iasi renatus nihil possit cogitare, velle perficere in rebus ad alutem spectantibus per liberum
arbitrium, quod habet a natura. In quem sinem Vt refutet Papistas statuentes hominem non renatum aliqua bona nolle facere, quae Deo placent , quaeque de congruo Christi gratiam merentur, atque postea gratia assistente eundem hominem posse ea opera sacere, quae ex condigno, id est Uremerentur vitam tria
ternam Ilac Lutheri collectio firmissima est, labet totius scripturae consensum quam Philippii; toto pectore ample Clitur. Quid quatio hinc Philippus quod homo renatus,&diuinitus doctus, motus a spiritu sancto possit aliquid cogitare, velle, kfacere per liberum albi trium quod habet ex gratia. In quem finem uel excitetur in nobis studium pietatis:
ut quotidie proficiamus in recto cursu, retinentes fidem, bonam conscientiam uticiamus pernos stare si minus gratiam Euangelii oblatam omnibus consequamur An his aduertatur Lutherias minime omnium. Imo halc docendo, monendo, cribendo, concionando, Lutherus voluit. Nulla est igitur anti-logia in Lutherod Philippo modo utriusque consilium finem, de scopum spectauerimus , iuxta Augustini hanc regulam In omnis clipto obseruandum est, Chi id secundum quid,&propter iti id dicatur. Quid alitem dicatur, ex verbis seu Grammatica citur. Secundum quid ex circium stantiis & Theoria Propter lus lex sine&icopo elucescit. Sed audiamus ipsium Philippum sua verba sonantem. Ipse enim optimus
si x lententiae est interpres Tametsi, inqtur, concedimus libero arbitrio libertatem ac sacultatem ex
123쪽
DE LIBERO ARBITRIO. sterna ope a faciendi, quod Lutheriis fatetur apol O-giam approbans tamen illa pisti tu alia non tribuimus
libero arbitrio cilicet non renouato per gratiam Videlicet,vere credere, timere Deum, vere statuere& sperare, quod Deus nos respiciat, exaudiat gnoscat. H:ec Philippus. Haec sunt propria renatorum qui libero arbitrio, quod ex gratia habent, vel e credunt,
vere timentDeum, vere statuunt se ingratia else. Non
enim haec inuit aut coacti faciti ni sed ex libero voluntatis arbitrio, manu Dei reformato. Bene proinde cogitare, bene velle, δ bene vivere uni tribuendum est gratiae qua voluntas hominis reformatur, Ut bene cogitet, velit,agat. Rech itaque ab Augustino dictum est Debemus Deo totium quod sumus totum quod
habemus totum quod postumus. idem in Psalmo is p. habemus liberum arbitrium, ted ipso libero arbitrio quantum pollum hic, nisi nos adiuuat ille qui iubet
ti in his congruit Bern hardi dictum : Conatus ad bonum calli sunt, si non adiuuantur Mnulli, si non
excitat vi r Excitatur autem voluntas conatus,
atque adeo augetur piis exercitiis, quae ex libero proficiscuntur arbitrio Quare fiunt creb&ae exhortationes inscripturis ad pietatis exercitia . . Corinth. 6. l. Hortamur inquit Paulus ne frustra gratiam Dei receperiti S. Hebr. r. Is contemplantes ne qui S desit gratiae Dei. I. Timoth. . I . Noli neglig redonum,
quod in te est item laec exerce, in his est O , ' profectus tuus manifestus sit inter omnes. item attende tibi ipsi&doctrinae r Timoth. i. 6. ExulciteS donum Dei quod mae est. Vocabulo exuscitandi, quo utitur Paulus, significatur, qualis res sit gratia Dei in homine, videlicet, viva quaedam flammula in cordibus nostris per spiritum sanctum accensia . qua corda nostra ardent vero timoris Dei&pietatis studio. Hanc flam-
strum erit piis exercitiis, quae profecto voluntariAH a
124쪽
D NI C. HEMMINGIVS sunt,eam quas cis ita ' suscitare. Nam si grati haec non subinde suscitatu crebris tae citiis, paulatini
extingui ' , amittatur l . excutitur spiritus sanetus, ac bino rur isSat biic ut nunt post xiora eius peiora primis. ylaec o ta, qui vere Deum timere statu illi, et mittas strophis argutiis Sophisticis inuolui,in tuam ipsius crnitiem id quod multi proh dolor, hoc die faciuiu sed potius audi
communem no Eum magis irrim, qui ait: Vigilate&0ratengintretis intentationem, Matth.i .i S.
Porro ut quo sit Philippi sententia de hac re ,
quam bene congruat cum totius clipturae consensu,
apertius cogno catur, huc placet pauca scribere, quibus etiamconfirmabuntur,quae sipra a nobisis, cta sunt Philippus fidei illimus ecclesi doctor, ut nihilo mitrat quod ad spiritualem obedientiam erga
Dcum attInet, tria ad spirituales actiones requiri rectissime tradit,qitae sunt verbum Dei, spiritus sanctus, voluntas hominis: quae tria supra requiri ad veram conuersionem ostendimus. Cum enim haec tria in homine concurrunt, percipere S cogitare spiritualia
potest potest velle potest facere aliqua Deo grata, tametsi legem perseem,si gradus spectes perfectionis in hac vita,implere nequeat,quemadmodum iam saepe testati sium uS. Sed ope iis procium videtur, texi Icemus quid
borum singula is quid simul omnia in actionibus
Deo acceptis efiiciant : quod ubi constiterit, veritasse luce clarius exhibebit conspiciendam Verbum Dei quod primum locum occupat, iudicium in men- reformat,&medetur ignorantiae naturali, ita ut qua per rationem antea scire non poteras,verbo Dei edOctus cognoscas & cognita cogites ac mediteris Spiritus functus qui datur petentibus iuxta promisIionem Clia isti , tria in homine non contumaciter sibi reustentrioperatur.Primum enim obsignat verbum in
125쪽
tem Dein se oleo gratiae duritiem cordis emollit,
mouens&flectens voluntatem, ut iam sponta velit quod antea noluit Tertio intus regenerat .nam dum mens conrirmatur arrhabone piratus, cor mollitur oleo salutari, occulte fit regeneratio, qua homo fit noua creatura, qua regeneratio tum demum lcntitur, cum sutatuerit senti vir autem ex lammesis in corde accensis non fecit Satque vita sentitur in homine exanimali motu. Haec regeneratio, cum qua coniuncta est iustificatio, quae tamen ab illa disser taest,inchoatur quidem in momento: sed incrementa sumere debet quotidie piis exercitiis per totam vi-Iam. Nam cum no crescit,decrescit, S paulatim vetus homo dominium recuperat.Voluntas instructaverbo,&mcta spiritu sancto potet, obedire reli-st re verbos spiritui fancto. Quod i pie dominus claxe testatur cum ait Matth 23. 7 Quotae volui, oia regare filios tuos, sicut gallina congregat pullos suos subalis suis,&noluisti. Et Stephanus Act. 7. IS. ait: Vos dura ceruice, semper spiritui lancto resistitis, sic utri patres vestri. Quid clarius dici potuit Dominus flens super Ierusalem aflirmat se voluille congre- rare incolas Ierusalem subalis suis sed Ierusalem nosuisse. Stephanus dicit Iudaeos restit iste spiritui landio, scilicet mouenti eorum voluntates . QVarem Otia spiritu fancto poterant velle salutem oblatam, sed liberrimo arbitrio opposuerunt se spiritu sancto. Nullo igitur modo sentiendum est cum Manichaeo ruis familia,quod voluntas se habeat in conuersione aliis piis exercitiis, ut faxum quod violenter trahitur Dominus quidem dicit. Nemo venit adme,n:si quem pater traxerit item, compelle in t ire. Sed hic tractus non est violentus, sicut nec compulsio nec fit
funibus sed verbis blandis, promissione lumnis te-
126쪽
ut C. HEMMINGIUS licitatis. Trahitur ergo qui venit ad Christum spirituali quadam voluptate trahitur deli decio eius boni quod Euangelium offert. Dominus ipse optimus suorum verborum Interpres, exponit qualis sit traci us , qtio homines ad filium trahit pater Omnis, inquit,qui audita patre &distit, venit ad me. Cum igitur audis verbum Dei,aut ipse legis sicias te a Deo trahi Augustinus hunc patiis caelestis tractum duabus uini litudinibus illustrat Ramum, inquit,Viridem Ostendis in & trahis illam Nuces puero demo strantur,&trahitur. Homo ergo trahitur ad Chri ibim, qui delectatur veritate, qui delectatur iustitia, sui delectatur beatitudine, cliti delectatur sempiterna vita. Non ergo tractus est semper violentus,sed aliquando sp6taneus 'eriucundus. quod ta tellexit, cum
ait trahit sua quemque voluptas Hoc etiam confirmatur aliorum patrum testimon ris Chrysostomus ait: Qui trahit, volentem trahit. NaZianZenus Deus neminem inuitum salu ibi unquam. Redeo ad Augustinum qui ait Ex potentia Dei vel in malum vel in
bonum nemo inuitus cogitur. Et Beriali ardus verassim dicit Voluntas bona nec dari potestinuito nec auferri nili volenti. Neque compulsio, de qua Omlnus loquitur cum ait Compelle intrare, utampleatur domus mea, est violenta sed fit virtute veritatis,' ULChristi miraculis demonstrata est. Sic veritas vincit inualescit, siti vi compellit multos, ut Christi
iugum sponte subeant. Ex his luce clarius concluditur, voluntatem homini non tantum passive, ut quidam docent,in Onuersione ac in pras actionibus concurrere Verum etiam ei scacem esse, ita ut reuera velit, expetat, Uppliciter&intimis animi siti spiriis anhelet,ut voti com-Do hat. Nolite inquit David fieri licut e litus ista-us,m qilibus non est intellectus Passiue uidem se trabet vovi atas, dum mouetur ab obic bono &
127쪽
D LIBERO ARBITRIO.cumflectitur a spiritu sancto, sed quando apprehendit obiectum omnino active se habet, volens apprehendit obiectum, non coacte. Augustinus aici. Qui fecit te suae te, notriciustificat sine te ergo fecit nescientem iustificat volentem Voluntas quidem non est nisi tua iusticia non est nisi Dei. Breuiter,uoluntas naturaliter mouetur bonitate obiecti, sed non per- mouetur sine gratia. Quare cum dominus mandat ut
credamus, limul monet toremus patrem,ut det spiricum gratiae quo permoveatur voluntaS. Atque ideo
pii nunquam audiunt, aut legunt verbii Dei, nisi initio facto ab inuocatione Dei ut verbum auditum aut lectum fructum faciat. Huc duorum dictorum,quae sunt apud Ezechielem, collationem ascribam. Nam horum dictorum, quae videntur in speciem pugnare conciliatio, multum lucis adferet praesenti disputationi deconfirmabit veram sententiam, qKam hic proponimus. Dominus apud EZechielem cap. 3 6. 26. sic ait: Dabo vobis cor carneum, ipiritum nouum dabo in medio vestri,&faciam ut in preticeptis meis ambuletis.Cap. 8. i.idem dominus ait Proiicite a vobis omnes iniquitates vestras quibus praeuaricati estis,& facite vobis cor nouum, ripiritum nouum. In his duobus domini dictis videtur implicari contradictio. Nam quod prius dictum Deo tribuit, hoc posterius homini tribuit. Si Deus facit cor carneum, homo hoc nota facit. Contra, si homo cor carneum& spiritum nouum facit Deus hoc non facit. Quid ergo hic faciendum accipiam ne prius, ut destruam posterius, vel sumam posterius, ut destruam prius' nullo modo. Nam hoc cli et scripturam soluere. Quid ergo 'ua renda est iuxta regulam Augustini, quam supra, citaui, conciliatio Nam feci non potest ut Deus sibi- ipsi contradicat cum sit ipsissima veritas. Si ergo iii hunc modum interpreteris dicta propheta nonio IL
128쪽
rro C. HEMMINGIV suitur sic ripi uia suod Deus facit docendo, aspirando, moti Endo, hoc facit homo volendo, consentiendo, conando poterim hoc modo conciliari virumque hetae dicturia, s dixeris prius, ne trape quod 36 ca .desumptum est,ad propriam salutis aulam referenditia elle, nempe Deum, qui solus nostro est salus. Posterius autem eae I 8.cap. petitum, ad assensionem voluntatis per cinere, conatum volunta-rrum. Similis locutio est in Psal iis .ines in a cor meta, ct inclinaui cor meum. Vnde Augustinus, qui dixit. Inclinaui cor meum, ipse iam dixerat, inclina corni Cum intestimonia titia,utilitelligamus simul hoc et
ie&diuini nuneris propriae voluntatis Nam nisi noctialitatu nulla obcdiciatiari stari potest in Dina obedientia Deo grata voluntaria, iuxta illud Psalmi 1 7. 8.voluntarie lacrificabo tibi: neque gratiae ullus dari locus potest contra voluntatem Christus cum discipulis ait Iol .in i s. s. sine me nihil potestisfacere, non adimit discipulis voluntatem sed excitat
pollu videlicet ut discipli sponte se illi submittant, meum credant, an eoque maneant, ut aliquem fructum d nt,tan tu na palmitcs, donec in vite manserint quod cum faciunt, an non ubere, non coacte
hoc faciunt ideo recte a Beria hardo dictum puto. Deus est auctor ahitii, berum arbitrium tantum capax,nec dat illamnis Deus, nc capere valet, nisi li
ut idem scriptor ait, diuina: voluntati coniungimur. Et rursis Gratiae operanti salutem cooperata dicitur liberum arbitrium , dum consentit, ct si hoc ipsum quod consentiat, a Deo habeat illustre exemplum huius rei nobis in Paulo proponitur. is enim renatus Laberiectum itidacium, habet Gibertatem inest-Dandae voluntatis pro arbitrio. Sed corpus mortis, Ut
fatetur, est illi impedimento , quo minus perficiat
quod ex arbitrio libere verit. lanicu ait Rom. 7. 2 O. non
129쪽
non quod volo , hoc ago , sed quod odi hoc lacio, significat Giudicium rceium csse voluntatem libe ram sed impediri operis pei sectionem corporem Or-ris, non quod inihil agat,sed quod non possit perficere quod velit. Cum Paulus dicit se agere quod odit, non ad externas actiones pertinet, sed admotus illos viciosos , quos subinde in sanctis peccatum originis CX citat quos tamen statim sancti spiritu fidei repri-nuint. Quilibet seipsum examinet, ct exempla inse- ipsi, deploret, Summa omnium huc redit Et si homo renatus,impeditus corpore mortis, id est peccato Originis, non potest legi Dei perfectam obedientiam praestare in hac vita, iuxta perfectioni gradus tamen potest aliqua Deo grata facere . debet in dies magis magis'; proficere, quod a nepoterit, modo sibi ipsi Onde-suerit. Ne autem quis sibi desit, debet quotidie eius voluntas bis quasi flabellis excuari. I. Cogitatione imandati Dei. a. Amore Christi . . Spiritu fidei. .
Adoptionis dignitate. Exercitiis pietatis, inuocationis, gratiar tiara actioni S. s. Vero timore Dei, cuius vultu apparemus semper. 7. Frequenti lectione, meditatione , auditione verbi Dei. S. Exemplis sanct rum . . Praemiis. O. Fine obedientiae. I. Tragicis casibus eorum, qui a Deo defecerunt. I r. Vitae hu-inanae breuitate, exitusque de hac vita incertitudine.
Horum omnium, quae hactenus a nobis dicta sentde libero voltu tatis arbitrio, finis sequitur, videlicet, ut agnita infirmitate nostra, lonitate Dei nos sua gratia propter Christum praeuenientis adiuuantis. oblatam gratia matrimo volutario amplectamur, Dei propter Christum imploremus auxilium,in firma fiducia in Christum recumbamus : maneamus in ipso. vii a Dites invite, ut ipse in nobis maneat, sicut intemplo suo petamus Spiritum sanctum nobis dari; cx citemus spiritum exercitiis fidei precemur quoti-
130쪽
Da NI C. HEMMINGIV 'die cum discipulis Domina: Domine adauge nobis Rdem c olim tu fraternam nucitiam hi Christo; militemus aduersit carnem caueamus insidias Satanaris mundi Deo patri per Dominum nostrum Iesum Christum agamus gratias, cum celebremus en e, lingua,confessione,&tota vita; petamuS donum per seuerantia in recto cursiti, donec ad metam peruenerimus expectemus saluatorem nostru ni Iesum Chri stum de caelo, qui nos tras figurabit, ut ipsi esticiamur conformes corpore: anima, eique in omnem ternitatem liberrima voluntate terulamus. Haec donet nobis caelestis pater per propter Dominum nostrum Iesii in Christum, redemptorem unicu , cui cum filio&spitatu sancto aeterno Deo fit gloria in omnem aeternitatem. Amen, Amen.
de rebus, que sermone explicantur,agi- si tur, origo atque Usus nominum, quae rebus explicandi sieruituat , in priinis spectatulassent. Nomina enim symbolastini rerum significatarum origo nominum in hoc coiistit, ut qualis res qua clue sit, altem in genere,indicet. Vnde Plato in Cratylo ait Nomina ab eo rebus imponi debes, quod principaliter naturam S effectrina earum respicit. Debet i itur natura vis rei significata in ipso nomine dominari. Unus autem vocabulorum alius atque alius est apud Autores pro artium diuersitate: nam nomina rerum sepe sunt eadem propter aliqua similitudinem, etsi rerum di crimen sit maximum. Tametsi autem vetus interpres via poenitentiae vocabulo duo Gra cai um με ac α --, reddidit m