장음표시 사용
161쪽
ratione acies auctoritatis prinei palis hebet cere, de brevi tota Re -- spubliea flagratis ae sceleribus inquinaretur. Vel, ut sunt verba Isoc. in Areopag. Crescerent scelera, nocerent exempla, rerum n mi umle queretur confusio. Ita & Patritim lib. 6. de Kemb. Seu rit. ,inquit,rii civitate nonnunqua in salutari, est: saeviti m. semper pestifera Ncc non cicero lib. i. osse. Reipublicae causa severi t ite in ali quam ad hiberi vult, cum line ea civitas admuultrari non=pollic. 15 Deinge ad limus: Imperantium esse rigorem lin truces contumae es & sceleratos, ese mentiam in mileros & calamistoloNexercere, & omnia sua acta ad illum solom ae unieum scopum diarigere, ut salus & utilitas publica promoveatur: & quaecunque ei dem obstare videantur, resecentur quod si fiat, ut periorum existimatio apud subditos non facile e vilescet,sed majores adhuc vires V in dies consequetur. Et sic et iam Princeps Iustitiaetaram sacrata . retinebit,& crudestatis atq; iniquitatis notiam effugiet, si regiam 3 viam ealeando, quod ius & fas fuerit, decernat. Malum certe ei habere Imperatorem,sub quo omnia licent. X bilis ex Dion. in Ner . Tam n. est grave omnibus i Glcere, quyssi nemini veniam dare dc nocet bonis, malis qui parcit. Si neca ad U. l. c. r. st ubi vi in justitiae multis impune abit&succedit,plane virtus ipsa evanescit. Antipb. apud Stobae.serm. 72. Neque inhumanitas hoc, sed potius summa quaedam humanitas est. cum multi paucorum animadve ' v sonesalvantur Iustin. in Novesi lo. Mementist justitiae exemplum v e praecept um ex Tacit. rii ol. his verbis proponit Li lib. 2. c.Is. Omma scire, non omnia persequi: parvis peccatis veniam, magnis severitatem commodare,nec poena semper,saepe poenitentia con ventum esse.
Jam miseero pararas geniu rei disse Precantem.
xo claudian. Romani magistratibus t suis secures fascibus alligatas praetulerunt,ut ostenderent,leviter delinquentes, virgis: pecca tes graviter, secure dc capite puniendos esse . Plutarib. iatrati m. - alea. ab Auxandi M. Iceniat. vior. c. I.
162쪽
Postremo asscribo verba Petri Martyris, Iae habet clas. 4. Dc.c m. e. I . sed . I. Clementia in tempore t& loco est adhibe n. rida. Nam est tempuη. quod severitatem expetat. Est elementia quidam animi affectus,quo proni fumus ad ignoscendum, & ab ultione deflectimus. haurem si non adversetur iustitiae,non vi let jus & leges, nee pariat confusionem rerum humanarum, est materia virtutis : sin vero ea inducat, quae commemoravi, jam ibi non est virtus, sed in vitium degenerat. abitque in segnitiem, ri gligentiam Sc mollitiem. Ita peccat Achabus, qui vult Deo esse 'clementior. Sic enim peecavit Saul,qar pepercit Agago Regi Λ- malechitarum, contra quam ipfi praescripierat verbum Dei. Est itaque ha e clementia non virtus,led vitium Vcum se eum non habeat conjunctam justitiam. Ainesta. 27. clementia' ab ipso die i- τλλtur habitus quo ex lenitate animi poenas Iegales mitigamus intra terminos tultitiae. Bartholm Kecherm. lib. i. . Polit. c. s. fol. io 1. Jementia est Iberialis quidam affectus Principis erga subditos, quo rigorem summi iuris moderatur. Specialis ut dii inguat Uementiam a misericordia, quam vocat a Sctum Principis erga subditos generaliorem, quibus imbecillitas humana fisbjecta est in
tis cosioquia serere conveniat Z -
clementia Principali facimus tiansitum ad humanitatem, frpopularitatem & affabilitatem, quam Isocrates in Paramsi eat.'πιπον ομιλη δεκον, morum A vitae condimentum. Ut enim etsi condimentis suaviores & salubriores sunt: se comitate grais hac jus unda redditur animorum consuetudo. In eo enim consi fili, quod est velle sine morositate sine fastigio,sne superbia, pi ei de & coinpellare honestus homines,& audire eos qui seiscupantur aliquid , aut exponunt cauIas, quas officii ratio'.
163쪽
.cognosci postulae,aut quorum animi sunt leniendi in ira, dolore, aut aliis affectibus,ut alicubi loquitur m. Rocti . Goclen . . :J ritur itaque, An Prine eps ditionis 1 suae hemisphaerium radiis eo. mitatis & popularitatis collustiare, suosque atatu & amatu dis gnari debeati In cujus quaestionis decisione solent dc possiunt aragumentam utramque partem adduci i Pro negativa est ratio apud Thol an. lib. 2. de Eunomia c. g. his,fia ημm J- ubi c/ilistratus ait,magistratum pati 'non debere se eenia .. .h, xςmni lod fiet, si neminem, vel paucos, ad ulteriorem familiaritatem adnuitat. Et Martialis lib. n. Epigramm. I ad
. Si vitare voles acerba qι dam, , Ettri es animi cavere morseu INulli te facies nimis sodalem. audebis magM,'minus dolebu.
Α Nec ulli ignotum, quod dixit Comicust Nimia i familiaritas pa-
rit contemptum. Viles plerumque . qui nimium civiles. Li lib. I. Potit. c. l6. Utiliter etiam suadet tibianus iri l. r. f. r. U.ri es pro consul. Ut proconsul maximam curam adhibeati, ne ullo modo . contemptιbilis reddatur. Accedit Iuler. Maximus lib. 2. cap. 2. in-
quum Qyicsuid in excello fastigio positum est, humili & trita
confluetudine maxime vilium personarum, Hieronym. OCUL de recta principis institutione, cap. I 3. Ol. I od quo sit venerabi I lius, Vacuum esse conveniti . Continuus t squidem aspectus minus verendos magnos homines ipsa satietate facit. Liv. lib. Ati l0: t colura ex longinquo majestati reverentia est. Tacit. Iι9. III Annal. Unde Tiberiusi Caesar ab urbe Roma quandoque secedere' atuit, seque e medio quam longissime subducere,ut vitiato assiduitatis fastidio, auctoritatem absentia tueretur. Detonius ihi M
164쪽
magis auctoritatem & majestiuem Pericles t apud Athenien- sim populum conciliaverit, quam quod rarim me in publieum
Apud Persas i non facile ad Regem patebat adi tus: illumia loquin imo vidisse quandoque, Mustissimum ceniebatur: quoniam is sub majestatis specie semiper iere lMebat: nec eodem cum cae tem potu utebatur. Athena. lib. L D nos Coelius RhodUιη tu iab. 8. c. a. antiq. Iecto Deloeses Rex Medorum jam imperio potitus, munimen- tis se, suamque septabat regiam , reliquum vero populum juilit seorsim circum quaque habitare : primusque cavit, ne quis ad Regem ingredi perruit teretur, ted per internuncios cuncta transigerentur,adeo, ut nec conspici Regem a quoquam fas euel. Herodot. . lib. i. Hodie etiam Rex Chinensium t nunquam pedem effert' rac regia, ubique per internuncios imperans. Alex. Vas anus in admirand. Ne Gi sinetis. Abyssinorum: Rex vix ter quotannis i faciem suodicis Al res O sumian. a Goes. Rex Indiacus ne 'ut em nisi per vitrum alloquitur: R ita in cavea illa vi- Ι trea otiosam maiestatem, barbaramque gravitatem tueri se posse existimat. Barbarust si quidem est modus auctor uatem acquis II . . rendi, si Princeps nunquam conspiciatur. Urchner. de Repub. di-
Addimus testimonium Henningi'Arnisti lib. I. dotarin. Po- isit. e. Io fol. necessarium esse judicantis, ut a frequenti conversatione subditorum Princeps abstineant, non tantiim quod illa contemptum pariat: verum etiam, quod levissima errata iris Principe habeantur pro flagitiis,interdum etiam ad imitationem
Pro assirmativa tamen sententia non de lunt nobis & ar. Aormas. gumenta,& exempla. Persarum Rex, inquit Plutarch. in ric lai ir partanorum Regis vita, in hoc sibi placebat, si raro conspiciendus exiret: Agesilausi vero assidue in propatulo dc omnium oculis 18 Versari gloriebatur : putans videlicet obscenis actionibus tenebras convenire: honestae autem vitae lucem majori esse ornamen
Deinde dissicilem ad se aditum praebere gloriolum esse ος
165쪽
rhat: Hie omnes intromitti gaudebat. Ille in rebus lente perage dis sibi ipsi molliter nimis indulgebat: Hie tamen maxime laeta batur, tum eos qui se adirent itatim voti eompotes remittere . Sic illa. δ' Mareus t Imperator eivilem se S commodum omnibus Principem praeflabat, ut adeuntium cuivis dextram daret, neminem a suis custodibus prohiberi aditum pateretur. HerodIan. m o vit. Commod. Alexanderi Caesar familiariter sese erga omnes e hibens, effecit, ut amabilis esset omnibus, appellareturque pius. sanctus, Reipublicaeque utilis. Cuspin. in ejus Nit. M Nos itaque Principem γλανΘρωπον, et non μισάνΘγ'ν exoptamus,qui in conspectu popuIi & luce Reipub. negotiosus, non in oeculto,non in latebris Sc claustris otiosus versetur. Lucis enim fugiens, tum male sibi conscius, tum imbutus aut naturali aut alieno vitio praesumitur. Heroa. lib. I. Utque Sol in supremo fastigio collocatus in universum mundum radios projicit: ita Rex,ueluti sol sui Regni,lucem virtutum suarum quibus vigeat . . & maxime refulgeat necesse est in in omnium conjpectum tia G
rx Cautio' tamen Principi est adhibenda. ne illa abutaturnin datela. miliaritate. Laxalsiquidem disciplina:& nimia familia litas facitis ingenia luxuriare, nec satis decoro in pretio Principem habere Arnis lib. I. doctr. Polit. c. q. ubi prolixe monet, Principi contemptum esse avertendum,& auctoritatem sibi retinendam. Quot ipsum facit etiam Justus ti . lib. I. e. o. itemque Callistratus in ι. observandum p. f. deo*c praesid. observandum est jus redde ti, ut in adeundo quidem facilem se praebeat, sed contemni no Patiatur; unde mandatis adjicitur, ne praelides provinciarum in interiorem familiaritatem provinciales admittant. Nam ex conversatione aequali nedum ex nimia contemptio dignitatis nascis tur Nee non Andr. Gelirus in lib. de arres. imperii, e. l . num. II. cum si1bditis blande benigneque agendum,& dulcibus colloquiis potius de muleendi, quam nimia severitate irritandi sint: ita tamen ne liberaliori indulgentia, & assidua familiaritate deterioressant, de domini eo tempto esse incipiant, Ergo medio inter
166쪽
utrumque tutissime ibunt. Nimia enim olei copia lychnum existinguit, justa conservat. In salutando resalutandoque servanduin esse modum: & cavendum, ne gravitas in agrestem severitatem, aut facilitas in seurrilem levitatem exeat, docuit enim Hieronymus Carnotus de recta Principis institutione, c.so. fol. 4O Certe Antiochus t Epiphanes Asiae Rex ob nimiam popularitatem, insana nomen a vulgo meruit. Athenaua lib. s. v. - Appiust Claudius . nimia familiaritate effecit,ut de gradu dignitatis deturbaret ut . Diod. lib. I . Fugienda etiam eompotatio Τ familiaris. Fliolmus vete- . Tum Suecorum Rex, qui milites suos non solum commilitones, sed com bones fecerat, per eontemptum di lasciviam in cereis
visiae dolium conjectus,interiisse scribitur Olam Magnuε im bifori
, privatorum cognoscere, crjud, care debeat P
DIximus modis de affabilitate & mansuetudine Principis e gasubditos: quam quaestionem excipit illa. quae est deam dientia facili. Ut vero Princeps facilis i sit ad audiendas subdito- tum querelas ac petitiones, excipiendosque libellos supplices, Rμtines monitum est Vincenti, Castiliani lib. I. de osse. reg. Iol. go. Hippoly- ρ ρ', ria Collibus de princ. e. s. Kec emanni lib. i. suiem. Iolit. c ii. μοι. sis r
Iz6. ubi hos proponit canones i Quorum primus est: Nullus debet esse tam abiectae sortis subditus, quem Princeps ad se non a Lmittat praesertim in statu Reipub.pacato,ubi non est metus insudiarum. ne.tamen qua vis de caula Princeps, nec ad cujusvis nu tum omnibus ut faciat copiam: sed ut exigente negotiorum dis ificultate, tenniter ad se accersitos audiat, monet Ιαπ..iuua. P
167쪽
Secundus: Facilitas audientiae magnam antam auferet
adulatoribus amicis, qui subditos Principum exhauriunt,&lucrum suum in eo occupantur, quod aditum subditis aperiant ad Principes,& quod a Principibus petita subditorum impetren Quod quando fit, Princeps in odium maximum incurrit, ac Omnem laudem benignitatis ac clementiae amittit, tanquam qui non
in gratiam subditorum aliquid faciat,sed in gratiam suorum ad
optimo ergo lure Trajanum laudat Plinius, quod ma suetudine & peculiari a flabilitate,non frontis contractione, non tuto tu percilio, populorum reverentiam erga se paraverit: quod nulla in audiendo fuerit dissicultas,nulla in respondendo mora zquod adierint statim,dimissi ei in t statim. Commendat & Arta- I xerxem l Regem Persarum Plutarebus in ejua νita, quod facilis adieum Onanibus patuerit aditus. / i6 At vero bonitet iam Principes saepe in hae parte negligentiores sunt, quam vel ipsis, vel Regnis eorum utile est. Quorun- da mi etiam tanta non solum morositas & fastiditim, sed etiam levitas Sc perversitas eis, ut nihil ista ad se pertinere putent, & plane nullam facultatem subditisse adeundi praebeant, vel compellantes aspere & duriter a se repellant, vel plane ludibrio habeant in Orat. Ferdinando Caesare apud C tresib. ai. Maon. fol. o. Ita ε Demetrius t Rex Macedomae cum in via aliquando magnam e
piam libellorum supplicitin, hi lati vultu a subditis accepisset: &hi optima spe laeti, certam tibi opem a Regis clementia exspectantes, sequerentur. Rex tium cn Axium transiens, cum ad medium Pontem venisset,Omnes Supplicationes non lectas in flumen prinjecit, & supplices , velut muscas sibi molestas, a suo Comitatu d pelli jussit. Plis. in eua.rit. 7 Sed plane immemor ossicii sui Regii, quod est, facere ji: d- -
clum&justulam,& liberare de matrii calumniatorum vi Oppi ecfos,& peregrino pupilloque,&viduae,qui facilius opprimunt uripotentibus,praebere auxilium. caus 23. q. F. c. Si. Ommbubque
168쪽
peetatim Herodotus, de Medis, Tullius, de Romanis , id re
Apud Hebraeos David Deit judicium dc justitiam omnim puto. l. Sam. 8. N. II. I. Paresip. I8. V. Iq. Salomoni sapientiam 'a Deo humiliter ςfflagitavit,quo judicandi munere rite recteque fungeretur. I. Rer. 3. N. y. idem litem diremit duarum meretriis cum . N. 18. σρqq. Insuper steriarum' Regem mos fuit, ut ab uno eubieulais Ioriorum summo mane ad thorum accedente excitarentur, his ver bis r Surge Rex,& negotia cura. Plutarch de doctrin. Princip. Aria
Indorum 1 Regum dormientem, si qua nemina oeeiderit, um unus habet, ut eum illius successore jungatur. apud Homerum lib. 2. Iliad. Agamemnonem 7 Regem Iupiter, somno internuneio sie u
GIa nocte viri; R egum dormire pudendu est,
cui populi, cujus commissa, negotia cArae.
Et sane nihili tam equum impinguat, quam oculus Regis. t Ira t. de urat lueror. Ipse: itaque Ma iitratus vel Princeps quan- i tum fieri potest, in petiona propria cognoscere debet & ludicare, causa pro bE cognata I. sinis. C. quando Imp. laterpupit. Hi rid. Telal. mistrabit .person. cognost. Exempla Impp. Romanorum & R gum, quos clementia & facilitas audiendi commendavit, illustriora nunc lubet addere, De Octaviol Augusto haec scribit Suetonius in ejus vita c. 7. IIIpse jus dixit assidue &laboriosis mi ,& in noctem nonnunquam, si parum corpore valeret, lectica pro tribunali collocata .vel c tiam domi cubans . Dixit autem ius non diligent id modo sim ma, sed& lenitate. Quare & graviter oc eleganter idem Augusus cubdam ipsi libellum trepide porrigenti, qui manum nunc proserret, nunc retraheret: Quid,in qu it,an putas te assem dare Elephanto T i Solent
169쪽
Solent enim pueri in imos nummos Elephanto patri gere, quos ille non sine spectatorum admiratione proboscide sic excipit,v - 16 pperi manum non laedat. Quis nescitiTrajanum Z quis Domitianum Z quis Servium t quis Galbamὶ quis Hadrianum i Hic elim aliquando praeteriret, di mulieri interpellanti sibi non esse otium diceret, atque illa exclamare . : Ergo imperare noli: Statim conversus , eam audivit Suetonius oe Zoniar. t m. 2. Annal. Eandem aurem vellicatam legimus Philippo Il. Regi Macedonum, a vidua quadam paupercula,cujus ea ulam cum audire recusas et,respondit vidua s Rex meam nis audin causm, Rex isse non polis. Praeterea, quibus en comi is eelebrandus Fl. Vespasia-13 nusti qui cum propter Vitiata intellima valde cruciaretur, ni hilominus tamen Imperatoriis muneribus fungebatur, adeo ut lecto decumbens,legationes ipse audiverit. Et cum amici eum hortarentur, ut sibi parceret, respondiit Imperatoremstanteram ri oportere. Cuspin. in ejus fit. Ita & AElius Verus Imp. saepe dixit: Sanum principem mori debere, non debitam, ut refertAElius S artianus in ejus τit2 Idem responsurei tulit Vitellius a Medicis reprehensus, quod omnia munia inmo ibo obierit. Pari modo M. An toninust Philosophus capitales causas hominum honestiorum , ipse cognovit, & quidem summa atqu)tate ' ita ut praetorem re prehenderet, qui cito reorum causas audierat: juberetque illui iterum cognoscere: dignitatis eorum interesse dicens, ut ab eo audirentur, qui pro populo judicaret. Jul c apitolin. in νit. An ι - nini. Nec silentio nobis est praetereundus Carolus Magnus, 1 ir cujus vita haec habet verba ENignar se cum calciaretur,aut auii ciretur,non tantum amicos admittebat: veruin etiam si Comes Palatii litem esse aliquam diceret, quae sine ejus jussu definiri non posset, statim litigantes introduci iussit, & velut pro tribunali sederet, lite cognita,sen entiam dixit. Idem de Carolo refert Donatus Acciolus in ejud Tu. quod in controversiis hominum & diligententissimus simul & justissimus fuerit habitus quod bibere ad eum, querimoniae de aliorum injuriis, facilesque aditus fuerint: benigna reddiderit responsa, quae omnia quo rarius in maximis Pri
Mnbur reperiumur,eo Matiora Carolo futile. Itaque ejusdem
170쪽
Simile exemplam de Ludovicol cognomento DIVOR . Gallorum, ex commentariis Joh. Jonπ;LAιμπ .uli e 1 Ouo enarrato haec subjlau:exi existimaripotest, quanta litiu & litigatorum illis temporibustaque Regum illorum in avertendi t Wm m*'ς μ' . ali mo a m ' Hi, tamen non obstantibu , pro negativa parte concludam' ἀγh. Bod. d. c.6.nu. 38. dc ne i Principisi majestatico Π ς racti judicia ordinaria pertractare. Neque v. magiitratuum sit . quiet cum multis adhuc legib. populi uterentur, sed re a manus ac luntas oro lege haberetur,veluti patet ex lib. pand. tit. de org. Iurnecesse erat causas civium a Principibus judicari: promul axis judiciorum pubIicorum ac privatorum legibus, & quae qui eatis supplicia,quae merentibus praemia deti oporteret, nilla sublata est,& a Principibus δοῦ judices delata. D n. 4' .pem omnino a judiciis arcemus, nisi Rumma sapienti diraeste ,auo prudenti si hominu consiliis sua judiciae onstitvi ac ejusmodi causae fuerint,quae Principis coMicione ac lud c
dignae videantur irantem praecepta Iethron'qui Moeni bra
e litarum Principem dissici lim nautarum omniu iudicatione penobrutum, ea ratione sublevandu putavit, ut de rebus tantu ardu a εc ab ordinaria magistratuu jurisdictione Caetera magistratib. ac judicib. permitteret. Id quod et a Romini Fiactum dc institutum legimus. Is n senatui ac data iurisdictione ordinaria, gravissimas tantum caulas solam Principes gravioribus negotiis impediat litibus interelle queant,de judici di munus juris maximam peritiam requirat, . in authen. de juduib. in sui locum magistratus proponi , ' officio vacent .Et n praccd 8. PDis mandat Moysi, va c. ili. ut e irat 7 o. Seniores,qui cum eo onus reru omnium , dc guberum. illius populi seircnt. nu. Io. Is unumquemq; separatum