장음표시 사용
181쪽
s osculis suavissimis eoronam omnigenae virtutis sibi nectet , poplithegmata doctorum virorum cognosceret , normam & fo mam Reipub. bene administrandae addiscet. Politica enim regem discientia in proponit, & tanquam ex sublimi specula e celestem quandam facem ad totius gubernationis cursum felicissim ei stituendum praebet, nec sine civilis prudentiae oculo administrationis elavum Reipublie. gubernator recte tenere potest.
Et qui alios reget ille, qui artem ac praecepta regendi non di dicerit 'Philosophi eas disciplinas exeipit superior illa facultas, Iu- .risprudentia, quae a Iustiniano Imp. definitur rerum divinarum . . atque humanatum notitia, justi atque injusti scientia. S. i. Instit. de M. Iur. Haec in Principe requiritur saltem quoad genera lem cognitionem juris civilis, deinde quoad cognitionem juris proprii, seu stat uti in suo regno, quod debet exactissime peripe ctum habere, ex monitu Politicorum. Turpe enim est magistr tui,viroque Principi, jus in quo Jersatur, statuta & se ita regni sui ignorare. ι. 2. S.ser νM 1. de orig. ur. Praeterea, Historiarumllectionem Princeps sibi commendatam habebit. Ea vero est duplex: Generalis, sive specialis, externa in domestica. Hanc ad unguem ipsum scire debere, sentenistia est Kecker manniana Ibl. 75. insin. ita ut calleat omnia acta regni sui: quid ante ipsum gesserint ante Ilores Principis in isto regno: qualia ipsorum consilia,dicta de facta fuerint,quales evenistus. Elfol. 77. in med. Quod Princeps debeat nosse acta Regni sui, Iam vetera, quam recentiora,id Spiritus Sanctus inprimis suasit exemplo Ahassueri, qui, ut est in lib. Ubera, cum nocte dormire non posset,curavit sibi praelegi commentarios Regni sui, qui ei summopere ad salutem Reipubl. profuerunt eo tempore a quo a nequissimo Consiliario Hamano pernities Regno immi
Quamvis autem Historiarum eogntio omni hominum g neri aeque sit ex usu: Regibus tamen, Principibus, publicarum rerum Rectoribus,& id genus hominibus, qui tractandis regnorum habenisiaut obeundis muneribus publicis adhibentur, maximi Disitir Coosse
182쪽
est necessaria: utpote quos oporteat salutaria bonorum sequi' eonsilia,& praestantium in Repub gubernanda virorum , Phineibpum, Magiitratuum virtutem imitari. in praejM. Saptiss. stos dict. ct sisti. memorabit. Denique variarum i linguarum, praesertim earum, quibus 23 vicinae & confoederatae gentes utuntnr, cognitio Principietit ne- Linguara cessaria. Illae liquidem plurimum tum ornamenti,taim emolu pericmenti psi asserent. Quamobrem Carolus IV. Imper. inter alias constitutiones Aurea Bulla, tit. 26. f. cum sacri Romani c. hanc , optimam de Impp.& Regum creatione edidit, ut qui de caeta ad Caesaream aspiraret dignitatem, etiam variarum linguarum peritiam haberet: ut deinde creatus Imp. varijs linguis, quibus postea praeessetiniae Interprete respondere posset. Linguae etiam Latinae usus Principi omnino est necessarius. Cum enim illa sit universalis,totius propemodum orbis terrarum lingua,poterit in Principe stipplere plurimarum aliarum linguarum defcctum, inia in audiendis exterorum legatis, responsisque dandis. M Tanta vero ediscendarum rerum: multitudo bonum Prin. 24 ei pem non absterrebit,ut monet foter. lib. 2. de politia illustr. c. r. 'Ne delperet neque de ingenii facultate, neque de tempore. Quae . . enim in homιnem privatum dissiculter, aut sane nunquam cade- . rent, ea a Principe citra laborem facili brachio confici pos. .
Ac multa quidem sunt, in quibus principi ad comparan- dam eruditionem permultum situm est: sed plurimum sibi vendi eant conversationes t virorum, quorum eruditionis splendors maeque integritas passim nota est. Tales sunt Mathematici, Phi- Conversis Iosephi, Duces, Praesidiarii oratores& alii: quorum opera&st, no docto-dio in mensa idque brevissimo tempore plus proficit, quam mul- rvm,rir tis mensibus in Scholis assequi potuisset. His semper aliquam rumPrim teonferendi & disputandi materiam proponet,sive id sat equitam ripi an do,sive inambulando sive alia quavis arrepta occasione. His exer- tenda. citatiouibus ita acuet & praeparabit eos, ut nunquam accedere audeant,nisi instructi & parati. quid Z quod mutui aemulationet de palma decertando, optima & utilissima quaeque in medium a Lx serre
183쪽
ferre enitentur. HucussBsterus. Cujus judacium de convertitio ne doctorum virorum maximopere probatur & laudatur a no stratibus Politicis, dum illam maxime efflagriandam & appeten dam Principi monent. Sic Christoph Besold. c . r. dissat. Polit ti tb. u. Optima Principum inritutio videtur, ut semper circa te ha beat viros doctos & graves. Qui enim eum sapientibus graditur, lapiens erit: amicus stultorum similis invenietur. Pro ν 13. Itemque Capitolin. PLinceps bonus fiet,si bonis amicis utatur. Memoriaeque mandatum elle scribit Besold. Franciseum L nulla eruditione singulari tinctum quotidiana Doctorum conversetione prudentissimum, omnium que disciplinarum gnatum evasisse. Unde liquidum, plus quam hanc conversationem prodesse, & minori eum labore dissiculi teque esse conjunctam. Sane qui sepies apricatur, etiam n nissentiens obfuscatur,ut habet adagium. Adhaee: Converiatio illa illo eruditorum reiarcit, compenset & oeeultat inset tiami Prinei pis, haecque lumine & purpura eruditionis aliorum coloratur: & siebat Princeps opinionem scientiae excitabit, & eonsequenter ex scientia aliorum auctoritatent sibi maximam conciliabit. Comina.lib. nHine idem Loter. NMum certe magis indicium bonae mentis Princeps Ostendere potest, quam ut adjungat sibi viros virtute &sama celebres,iisque familiariter utatur. Nam omnes statim j dicabunt eum talem esse, quales ii, cum quibus quotidie vertibi. I tur. Rectissimel Quemadmodum enim Lunar a Solis lumine fulgorem habet: ita Principes existimationem virtutis a c. niue M tudine eruditorum nanciscunt1ir. Re quamvis melius sire t quam Ῥideri. Job. Greddaeus in prasat. de contrahend. sipui. N. pro pria scientia longe praestet: est tamen aliquid alienas sepientia deperitia sapere,prudenterque agere. Ejusmodi conversetio literatorum Carolo M. t decus ae Ornamentum summum tum domi, tum foris peperit. in rit. Caroli. Henrieum V. summopere illustravit, cujus in comitatu asi sidui viri docti. Hed. in chron. German.
Carly aeterna laudes promeruit, quod consuetudine
184쪽
Doctorum plurimum fuerit delectatus. Imo frequentior inter lia teratos,quam inter aulicos visus fertur. Cassin epit Chro. In sch lam Pragensem,quam recens fundarat,aliquando ingressus, cum, disputates liberalium artiu magistros in horas quatuor audivisset, idq; purpurati moleste ferrent, ac tempus coenae adeste,& fere effluxisse dicerent:Mihi ,respondit tempus est minime Nam coena mea haec est suavior appositis delicatis ferculis. Mutius in ejus rit. AEn. Sylν.in com. Peucer. d.lib. . Prudenter sane,qui pabulum la- Πnimi cibo eorporis praetulit, & illud hoc praestantius esse censuit. Et talem coenam veteres Platonicalnominarunt, quae Qbria & e- Ialegantissimis praeceptis condita erat, ex qua discedentes convivae in posteru bene se habere praedicabant, quod nec capitis gravedianem nee stomachi cruditatem sentirent. Id n. quod in corpus eo
fertur, statim est unditur: quod a in animum, perpetuo coservatur. Camerar. col. I. horsuccisιν. c.67. Carolum eo studio aemulatus est
Imp. Sigismundus,qui pauperu filios doctos ad dextram, Nobiles indoctos & rudes ad laevam collocavit. Cumque id aegre ferrent aulici Nobiles,& obmurmurarent: id audie .s,dixit: cur no pluris illos facerem,quos doctrina puros,& aliis homini b. donis Ingenii feeit superiores Sylν. dedιdi. Dct.Alphon Imitariis etiam est Luis dovicus XII Rex Galliae,qui inter subsellia Iasonis sedit. Itemque Franciscus I. qui Scholam Alciati invisit.
Nunc cingamur ad solutione arg. contrarioruHmb.Princeps Relpon. ad .eonsortio humaniorum artium a Principio capitis eximebatur. cotraria. Primo loco dicebatur, quod literati Principes fiant insolem Soluti tiores, Ic contemptores consiliorum Resp Ab eo, quod inest per . nes arguisse ad illud, quod inest pertaecidens,non val. cons. Quare abusust mentora scientiatu aut perversa iudicia, ipsa scietias neutiqua danare de-'part. neg. bent. Eruditio sane maximu est In hac vita decus atq; ornamentu: ID caeterum his qui ea abutuntur,pernitiosa,ex voce et ix sent puis. 3 In secundo argumento afferebatur, quod tales dicantur imepti ad eiviles functiones. Sed hoc verum exaudio eum Socrate
apud Plat. in Theaeteto de iis,qui non in quovistgenere, sed Phil sophiae studio longo tempore,vel per omnem aetatem, sunt verru bii, talasque ridiculos esse assirmat, ubi ad forum venerint 2
185쪽
eoque otio diuturno ae summa in tranquillitate vixerint. Quemadmodum ergo famae suae non consulunt ii, qui prorsus a literis 'sunt alienit ita rei suae ila publieae male prospicium. qui totos sese conlectant literis, interam rerum agendarum nullam suscipientes curam. Vitiosam semper, quod nimium Peccavit hae in re Michael Ina p. Constantinopolitanus quando ita totum literis se dedit, ut gubernatio rerum penes alios esset, dc turpiter Imperium dehonestaretur. Job. Zonar. tom. I. an al. . Tertio aliarmabatur, quod Prine ipes summa eruditione in 37 structi improbi extiterinti Respondeo. At non ex vero usura tium, sed ex pravitate&inclinatione suae naturae. Unde commit . tatur fallacia accidentis. Sic enim Gregor. Schonso . libo 2. Polit. - N. Deteriores per doctrinam utplur-ῖm fiunt homines admi titiam proclixes. Quemadmodum enim vina vasis infusa ἡ taxo factis mortifera fiant: ita salutaris alioquin eruditio, si inciderit in
hominem pestilentem, moribus illius redditur noxia. Illustro hanc responsionem exemplis partim e soro Theologico, partim e . Physico petitis. Theologi eum hoc sit : Evangelium t dicitur po tentia ad salutem omni credenti. Rom. I. v. i5. in imp ijs vero licet Odor sit ad mortem : nihilominus tamen vim salvandi retinet. Et idem Evangelium audiunt pij & impij, effecto tamen in diversis lubjectis negati res *sa,quae causa effecti est, negari non potest Culpa enim haeret in subjecto, non in re agente: Nam illud sic non est affectum, ut possit aut velit effectum illum capere. Physi ' ea ea pe haec. Vini moderati t sumpti vis est, consἰrvare naturam. At subjectum debet esse temperatum de bene affectum. Febriet-
tantis, intemperie epatis laborantis naturam non con servat, sed 'destruit. Idem tamen vinum bibit,ianus & febricitans. Sed ille ες ad vitae eonservationemr hie ad destructionem. Sie etiam 1 Pronatura dc ratione diversorum subjectorum diversa e scit . exempli gratia, ceram distatuit, lutum vero consolidat, quia ea cerae est natura ut calore mollescat,luti autem ut durescat tamen quod sui est muneris, utrumque calefacit. Hinc est canon in . Scholis Philosopho tum trito sermone receptus: Naturalial causa
186쪽
materia diversa etiam Uictat. Ita dc artes, etsi pro varietate subjectorum diversimoda effetant 3c operentur: tamen per se sua natura mores redigunt in melius, excolunt & mitigant animum, a illud Poetae:
Emo it mores, nec nit esse feros.
suffragio suo nos sublevat Philippus comιπι- lib. io . comment. de reb. gere Ludo ν. XI. Regis Gallor. dum scribit: Doctrina vel meliores reddit homines, vel deteriores, pro cujusque natura vel inclinatione : Sed tamen verisimilito est,aliquem ea eri meliorem. Nam quo quisq; magis quid se deceat, intelligit, eo vehementius ipsum neglecti pudet ossicit,&etiamsi non omnino sibi temperet a male fcio, tamen ne pune modum excedat,cavet. In ultimo argumento est elenchus testimonij, quod sui . . petitum a dicto: Licini, Imperatoris alias etiam non admodum Iaudati. Itemque Ludovici XI. Regis illiteratissimi, quod eadem, qua asseritur, facilitate rejicimus. Nec enim videndum est, quis dica t, sed quid. voluit is filium Carolum omnium bonarum artiisum rudem esse, ne esset in consilijs res actior & tenacior sui sen- tius: quod etiam a Tecutus est. Hunc enim jam Regem duo tresve homuneuli triobolares huc it sue pro suo arbitrio circumegerunt eum non levi subdi torum indign itione di damno.
Elinea vimus hactenuq virente. 3c bona animi in Principe n
cessaria aque principaliariti iti irinei patiat sunt corptatis
187쪽
Q. An gero illa satrespicienda sint, praesertim in es gendo RG
gem, quaerituri Variit variarum gentium mores βc consuetudines nic nobis occurrunt.
'ο parte Romani ob formae praestantiam Imperium suum ad He-gsim, liogabalum det plerunt: ob corporis robur ad Maximinum , D cem militum tanta corporis firmitate & robore, tantaque amplia. tudine, ut sitantum semine procreatus videretur. Corporis r bur similiter spectabant Medi: pulchritudinem Indi: longitudi- nem ac proceritatem AEthiopes: molem dc obesitatem Gordiit - . pedem perniciem Lydi. Herodot. lib. I. Alex. ab Allaxandro lib. q. geniat. dier. c. 23. Strabo lib. 16. Diodor. Sicul. lib. ir. ob senium λrabes regnum vetustissimo cuique commendabant: Scythae ob bibacitatem,bibaeissimo. Aristot. in Polit.
Sed & naturae instinctu id sequuntur apes,quae Regem sibi deligunt insignis formae dissimilemq; caeteris, tum magnitudine, tum nitore. Colt ell. lib. Iy. c. lo. Plin. lib. H. c. s. Praestantiam formae qui attinet, res non videtur carere 3 ratione. Augusta mi si quidem Regis personam augusta: decet fa- cies, totiusque eorporis dignitas, juxta illud Curtis lib. 6. in majestate corporis veneratio est. Itemque Stobai fermae, Reverendum quid /dmiratione dignum continere videtur pulchritudo. ι uuare Alexander M. contemptui t est habitus a Regina Amar rum, quod non perinde pulcher,quam rerum gestarum fama esset. eelebris, qua percita ad ipsum venerat. Christoph. IVarserie. in lib. de Iet . O Albertc. Gentil. in libro de legato σ lvatione. Agesilaus item qui Magnus cognominabatur, apud AEgyptios, minori fuit ly veneratione, quod staturae eiIet , revioris. Plutarch. Sed dc Lacedaemonienses Archidamum Regem pecunia mulctaIunta, quod pusillam uxorem duxerit, ac proinde non βασ3λέμ, Reges, sed βαωλίδια regulos esset procreaturos. Plutarch. de education. pueror.
γ . prpeterea speciem & Armam eorporis simulacrum t men
188쪽
fix, figurarumque probitatis dixit Dixus Ambro rus m. h. devici nibus. O Al x consu. acy. in pulchro eorpore pulchram habitarea nimam assedit. Sic Galen lib. i. de tempora. c. 6. docet, naturania Leonformare membra, ut moribus animae competant, cujus rei GL empi viri assere in Staia . Noxi tantum de ammo, verum etiam de nobilitate: cujusque ex forma conlecturam recte capere posse , τψidemur, quod de ieipi, nictur paris apud Oricum in ep. adHelenam
Forma vigorianimi quavis de plebe midebas
Et Milo apud Apulei lib. i. de Asaur. de corporis ipsius Apulci speciosa habitudine , deque virginali ejusdem verecundia generosa illum stirpe praeditum conjecit , ut refert κb borner. lib. 2. eap. 26. Verum hane conjecturam non utrobique ea pere licet, de pro ηm gna ista fallere possunt, de solent. Potest enim ex deformit humi. yisque eorpusculo formosus animus ac magnus exire: & ut sub sordida veste aliquando magna sapientia: ita sub illiberali spe tie corporis magna vis mentis lucet. Cas. lib. I obar. cirit. c. H. Comtra in eburneo corpore plumbeus quandoque est animus. O ud. super Daniel. e. L nec enim in fronte, sed mente formosae virtutes sedent. Osius d. c. H. non ergo deformitate corporistiae datu , animus, sed pulchritudine animi corpus ornatur. Seneca Flu 97. R ut monet Euripides
. Animetu ecraudus ea: nihilpulchritudo i iuvat, cum quis mente ou boua habet .sc.
Hine scite Demostbenes: quando imul cum Eschined Philoerate ad Philippum Regem Maced legatus esset, ila illi Philippum egre gie laudarent,q tot malium licendi artificio valeret, quod focinat ' .dei pecie lucor asellet, α q iodia:UMm coτivator,plurimum vini sane jucunte biberet: Ρcima, inqait De nollhenes, laus S Dutarum; seca ada in eram. tertia ita lpongiam quadrat et
189쪽
Nero similiter forma excelles te perversitate animi & tyrannide omnes superavit. Heliogabalus erat adolescens formosissimus, qri corporis .
forma. de aetatis flore Romanos milites in se convertit: Imperator vero factus, monstrum generis humani sese exhibuit. Commodus quoque omnium suae aetatis erat pulcherrumus, &tamen scelestissimus. Contra vero Socrate pollinis or
eulo sapientissimus proclamatus ; formae tamen fuit turpissimae. Quod quidam videns, exclamavit: o excellens anima, quam deis . forme nacta es hospitium lAgesilaus Spartanorum Rex pusillus fuit, forma parum probata : amabiliorem vero sese ad senesmitem usque omnibus formosis praebuit. Hui. in ejiuvit. Verum ille fecit suo exemplo quod dicitur, parvo in corpore magnam saepenumero virtutem latere. .Esopus quoque formae fuisse turpis, ingenii vero magni. Et non formosius erat, sed erat facundus Ulysses. Lacedaemonii olim statuerant, ut claudus in regnum non . 3 admitteretur: tandem hoc verum esse senserunt, quod mellius sit Regem quam regnum oculo carere: quod praestet Regem, quin yegnum claudicare. 9. .'
hoc est,si sint mentes sanae incorporibus lanis : Si tamen hic unoearendum, malo caput minus ornatum, modo habeat cerebrum, . quam caput varie pictum & fictum, cerebro Carens, Nec eninia capilli crispi oculi flavi dentes eandidi sapientiam statim e cinci Iiant, &Lepe etiam in sordido tuguriolo latitat DEA, ut lunt verba agittarq lib. I. de con Ners cινil. Iol. Io. iAmplius : Samuel Propheta ex D E i jussit in Bethleenio nerat, ut Iesse filium ungeret, Regemque crearet: atque illum e
190쪽
iἄν siliis procerum pulchrumque Regem futurum putabat. Consultus D Eus respondit: Ego non corporis pulchritudinem ae speciem, apicem facio esse regium, sed animi sine controversia virtutem. R
Ille siquidem perfecte t pulcher est, qui pietate Sc justitia νε
simul,& fortitudine, nec non Oc obedientia animi splendidus est. Sed e multis Iesse filiis Davidem , qui oves custodiebat,Regem fecit. Erusonius lib. I. Sic etiam Alexander Severus Imp. Rom. non multum auri ad insignia apparatumque regium, neque etiam serici deputabat dicens: Imperium in virtute esse, non in decore . Quodque in Principe non tam forma, quam animi fortitudo de prudentia sit spectanda, fabulat E pica de avibus nos edocet Cum aliquando gens avium libere vagaretur koptabat sibi dari Regem. Pavo se imprimis dignum, qui eligeretur, putabat, quia esset formosissimus. Quo in Regem accepto, picae 6 Rex , inquit, si te imperante, Aquila nos perii renue, ut solet, insequi coeperit, quo illam modo abigest quo nos pacto servabu . Qua muls itaque optanda magni facienda iri Principe formae elegantia,& justa statura quia aecus quoddam habent, teracum decore conjunctam gcavitatem: tamen si desint, non ma- natio. gnoperet sunt requirenda : non enim idcirco indignus sceptro de irim perio erit judicandus, modo sortitudine i animi ,& virtutum , is, radiis refulgeat: nec membris praecipuis sit mutilatus, ut si coecus haut surdus. Sed verbis non opus, cum c uero lib. I. os . hanc quae stionem solvat,quando duasi species pulchritudinis constituit,vis xyrilem & muliebrem t& hanc in venustate,illam, quam nos requi. imus, in dignitate ponit. Sic de Aristot. respondet,pulchritudiaciem animi in ἐυ-5οι- μεμει consistere. Sane quanto an, anust corpore praestabilior: tanto illius pulchritudo divi- Io