장음표시 사용
631쪽
Liber Octam . itemque Musicum S album, constituunt Musicum album. Hoc igitur probe stabilito ac fixo hi canones recipi debent. Prhnus. In his quae
sonstituunt unum per se argumentari licet a partibus ad totum, & a toto ad partes: ut Est animal, 8c est rationale ergo est animal rationale , contra etiam,Est apimal i tionale, ergo est animal & esst rationala. Nihilominus offert se argumentu in hunc canonem. Censent enim pleriq;
viri docti Totum non distingui a suis partibus ι- simul sumptis. Quare apud ipsos ialtem iden- Qui , dee) nihil liud est homo, tuas ua anima, ac su- itimaum sorpus: at quamquam anima & corpus com suis par.
stituant unum per se, non possitiat de homine tib simia divisim praedicari, etiam in sensu identico . Hoc sumptis enim pronuntiatum falsum est, Homo est su- distinum corpus: itemque hoc aliud, Homo est a- guine-pimetu alioqui filius Dei in triduo fuisset homo, g*nt,quid cum haberet animam sibi unitam, &' corpus e- ις-peri tiam, a se inuicem tamen disiuncta. Ergo sal- ρηες μνο
rem illi qui defendunt praedictam opinionem, q/ς
non possimi hunc canonem approbare.Respo-
detur, immo posse, quia poteriint dicere non esse intelligendum quando antecedens est so-Jum verum in sensu identico . Quare cum illa φuntiatio, Homo est anima & corpus comu-cta, solii sit vera in sensu Identico, non opoitet singulas attributi partes separatim de homine efferri, etsi unum per se constituant Respondetur seςundo, ideo non approbari illaim consequentiam,quia praedicatum debet significari ut totum rςspectu subiecti; at in consequente cum
.sumatur corpus solum, aut sola anima, neutrusignificatur ut totum': & ita quaevis pars com sequentis est falsa: subindeque totum cosequia'
632쪽
W4 Comment. in malaesam LogkIgitur si illa consequutio est mala, ob hunc aliudefectum est mala, Ss non ex defectu regula . Omnes enim canones Dialectici, aliquam consequutionem approbantes, intelligendi sint, nisi ea consequutio aliunde vitietur. Quare haec argumentatio est optima, Homo est anima &Corpus, ergo homo est animatus, & homo est
CorporeuS. Secundus canon, Interdum bene a
gumentamur a partibus totius compsiti, quod est unum per accidens, ad ipsum totum,&ς
diuerso; Ut Est homo, & est a ibus, ergo est homo albus: iremque Petrus est homo albus , em go Petrus est hom λ&Petrus est albus.Sed qua-do id erit Sittertius canon. Quotiesscunq; ean dem retinebunt vocabula significationem, quuerunt separata, quam habebant simul sumpta, non erit inanis illatio: ut patet in propositis exemplis. Efficitur hinc toties eme malam amgumentationem, quoties vocabulorum signi sicatio modo in hanc,modo in illam partem voluitur.Exemplum inutilis argumenti a partibus ad totum: iste canis est pater, iste canis est tuus, ergo iste canis est pater tuus. Nam in propositione illa vox tuus significat te esse dominiim eiuS, in consequente vero, te illi subdi tanquam pareti. Aliud exempl una vanae collectionis a toto Coposito ad partes, Hoc est Leo pictus, ergo hoc est Leo,& cst pictum: antecedens Verum est,c sequens falsum. Nam in antecedente illa dictio Leo, non significat Leonem, sed Leonis imaginem, propter il lana vocem Pictus ei additam: at
in onnsequente, quoniam in eadem enutiation
Categorica nihil ei additur,significat vivum Leno;quia analogii absolute prolatu pro significato nobiis
633쪽
nobiliori accipiendum est. Quartua canon. Sive ex partiu mutua coaptatiore, coagmentotione- 2 rtus. que fiat unu in per se, siue potius unum per acciden' nunquam recta efficietur conclusio, si sequatur nugatio, tam explicita, quam implicita. Via de non sequitur, Petrus est animal, sed Petr' est animal rationale , ergo Petrus est animal rationale. Item, non sequitur Petrus est homo, & Petrus est rationalis , ergo Petrus est homo rationalis. Haec enim esset nugatio implicita, sicut superior explicita; quia in hac in- , utilis, sed occulta repetitio accidit in homine siquidem iam clauditur rationale) in iuperiori aperta. Ex quibus iam intelligitur, quid γrespondendum sit ad argumentum initio difficultatis propositum. Tertia difficultas. Ex his quae in Ultimis verbis huius capitis scripsimus, sequitur, comitti ovis m,
fallaciam accidentis in hoc argumento, B; ullo Talisua est animal, sed animal est rationale, ergo Bru nuntiatum est animal rationale. Probatur autem non tio possit committi. Nam maior est enuntiatio per se, mi- dici accinor est necessaria, ut docuimus lib. q. cap. i3. in dentaria
difficultatibus. Respondetur , accidentis captionem in eo syllogisino inuenim,quia illa enutiatio, Animal est rationale, est accid2ntaria.Licet enim, qubdattinet ad libros Prior & Posterist necessaria, cum aequi polleat particulari, &eius contradicens sit 1 inpossibilis: veruntamen quod attinet ad libros Eleiacliorum, est acciden taria: quia omnis enuntiatio, cuius stibi editi cst Vniuersale,& ci no potest add1 nota univcrsitatis, hoc loco accidetaria iudicatur. Quemadimo du apud Aristotele haec propositio, Homo existit
in reru natura est necessaria,&iane in hoc libris debet
634쪽
fallacia Asnitio. uot modis adssita
Comment. in uniuersam Iogicam. debet accidentaria iudicari, cum ex ea Captiosa argumentatio,& uuidem pertinens ad locum accidentis,colligatur:vt in hoc syllogismo, Antichristus est homo, sed homo existit. ergo Anticlmstus existit.
De captione a dicto ex parte, ad id quod absol te dicitur Cap. 9.BIfariam solent nomina rebus imponi. No
nunqua. n. absolute eas nominamus, inter
dii autem cum adiectione Philippum siquidem Reeem esse dicimus, cum eius imaginem non vocemus Regem, sed Regem pictuin. Ergos ob ea causam alicui rei nomen simpliciter co- uenire colligimus, quia cum adiectione conia nit, id huius captionis, quam explicare volumuS, proprium est. Et quoniam doctrinae auidum lectore instituendu suscepi, dabo opera Vt ei quamplurimum prosim .Quare si longior fuero, nihil a meo instituto aberrabo.Μalo enim,ut reliquiarum sit potius ali Oid, quam ut non satiatus lector discedat. Quatuor igitur modis aliquid potest nominibus addi: primum, ita ut rei significatae diffinitionem no mutet, ut homo albus. Nihil enim minus conuenit hominis definitio homini albo, quam si albus non vocaretur. Secundo, Vt tollat eius definitionem,ut quum dico, Homo mortuus. Illa enim vox mo
tuus destruit hominis definitionem, nempe substantiam corpoream, animatam, &c. Idem assero de homine in potentia: nam illa dictio, Inpotentia, tollit quodammodo eius definitione. Tertio, quando Vt non omnino tollat, minuit tame satis ratione eius,cui additur,& ad certam parte comprimit: ut albuS delibus. IS.n. qui detibus
635쪽
Iiber octauus. bus solum est albus, albedinem habet; sed isnuissime. Quarto, quum rei definitionem mirum in modum amplificat, distrahit, atque dilatat; ita videlicet, ut non modo rei illi conueniat, cui nomen absolute prolatum Vere conueniret; sed multis praeterea aliis: ut haec oratio, Deus existimatus. Non enim is solii in quivere Deus,existimatus Deus; sed is etiam qui non est: ut Iupiter a Gentilibus. Nunc hae assertiones notentur. Prima. Si id
quod additur est primi generis, nulla fallacia
est, cum argumentem Ur a parte ad totu in modo: ut Est homo albus, ergo est homo. De quo iam diximus lib. 7. cap. s. Secunda assertio. Si argumentamur ab addito secundi,teriij, 8c quarti generis committitur fallacia, de qua nunc disputamus. Idque tripliciter. Primum quando additum tollit rationem , ut Est homo mortuus ergo est homo: itemque Semen est potestate a bor, ergo semen est arbori Secundo quando minuit, ut Aethiops est albus dentibus, ergo thiops est albus. Ad hunc modum refertur haec argumentatio: Sapiens uti It permittere malum , ergo sapiens vult malum. Non enim semper vir sapicias tenetur quamuis facile id possit malis occurrere, sed licet non min qua Viro prudenti ea permittere, ut meliorem corrige di occasionem captet. Igitur saniens malu permittit, cum alioqui malum nec directe ut aiunt)Velit, nec in directe. Ad extremum si add i ii nnimis distrahit rationem eius , cui additur,
tertius huius captionis modus comperietur: ut orichalcum est aurum existimatum,atque
636쪽
ss8 Comment. in misersam Logicam. Dubitationes Tima est contra secundum modum huius
captionis. Nam bene sequitur, Iste est simus naribus, ergo est simus: quare ergo non se- qtietur, iste est albus dentibus, ergo est albus Respondetur. quia non est par ratio Dantur enim accidentia, quae tantum possimi uni parti conuenire, ut simitas solum naso, & crispitudo capillis: in huiusmodi autem accidentibus potest ab una parte totum denominari simpliciter, utCapilli lituus hominis crispi sunt, ergo ipse esterispus. Caeterum ex accidentibus quae per totum ipsum diffunduntur,ut candor, non potest totum ab una particula denominari, ut fabam nodices nigram ex hilo, quod in eius summitate nigricat.
Altera dubitatio. Num sicut a dicto secundum quid ad dictuin simpliciter . committitur fallacia. ita quoque a dicto simpliciter ad dictu secundum quid λ Respondetur saepe id accidere, ut si ita argumentemur, Iste est albus, ergo est
albus unguibus Antecedens enim verum est,
ct consequens falsum, in quibusdam artificibuLquorum ungues statim nigrescunt. De ignorantia Elenchi. Cap. o. heiachus est syllogismus contradictionis: id Cuit fullogi sinus, quo inferimus contradice
teni cnuntiationis concessae. Ut si tu concedas, omne animal habere sensum tactus; & probem ego, aliquod animal eo carere. Quare si dilputans sopi uita fingat sic contradicentem enuntiationis negatae inferre, cum id minime praestet, ad hunc locum eius dolus pertinet. Ignorat enim, aut te ignorare simulat veram contradi etionis
637쪽
Liber Oct.tuM.ctionis rationem. Itaq; explicare oportet, quid sit Contradictior quae ita definitur. Contradi moest affirmatio & negatio eiusdein rei & nominis ad idem, secundum idem, simi liter, & in eodem tempore. Quare primum istae non sunt contra dicenteS,Homo est animal, lapis non est animal; quia non sunt affirmatio & negatio eiusdem de eodem. Et dicitur rei& nominis, quia alioqui non apparebit contradictio; ut in litis, Marcus ambulat, Tullius non ambulat; deinde neque istae repugnant, Senarius est duplus ad ter narium, Ss non est duplus ad octonarium; quia non sunt affirmatio & negatio 'ad idem. Tertio neque istae, Hic homo gracilis est duplo maior illo pumilione, &non est duplo crastior illo. Quarto a contradicentium ratione Ionge absunt hae orationes Coelum mouetur in orbem,& coelum non mouetur sursum neque deorsuria; quia moueri non accipitur in utraque imiliter. Demum neque istae contradicunt, Tu ambulabas heri,&non ambulabas nudiustertius ; quia ad aliud &aliud tempus referuntur. Quot ergo leges ad veram contradictionem seruari opomin, tot modis potest committi fallacia ignorationis Elen chi; si eas trasgrediamur. Vnum tamen exemplusufficiat. Per te Socrates est albus, at non est albus quoad ungues, ergo est albus, & non albus Obsim.ttio. Dubia huius capitis lib. . cap. 6. tractata
De Principii petitione. Cap. II. Tunc temporis principium peti dicitur, qu do id quod a principio probandum fuerat, postulatur. Quod quidem si manifeste agat
638쪽
Comment. in uniuersam togisum.
sophista, ridiculus erit, potius quam fallax. Ut si quis probaturus hominem nἀn ambula re , roget sibi id ultro a respondente concedi, maximi risiis excitabulatur. At latenter Principium quinque modis peti solet, ut diuus Tho m. in opus de Fallac. docet. Primus est,si adprobandum aliquid de definito, petatur de dinfinitione, aut e d merso. Ut si ostchsuriis sophista oninem currere; petat omne animal rationa
Ie currere.Secudus quando id quod in specie dubi uest, postulatur in genere: ut si ad probandum omnem hominem esse album . petatur omne a- animal esse album. Tertius quando quod de genere controuersiirri est petitur de singulis eius formis & speciebus: ut cum demonstraturi omne animal mouer petunt omne hominem, omneq; brutum moueri. Quartus si ad probandum aliquid coniunctirn,petitur di iii si .n: ut quii ad ostendendum medicinam esse scientiam fani, I aegri, petitur medicinam esse scientia n fini, de scientiam aegri, Denique tu haec captio locum habet, si ad probandum hoc esse relatum illius, petatur illud esse relatum huius: ut si quando disputatur, an diametrum eo armen stiretur lateri, postuletur latus comen-ibrari diametro . Hos modos collegit diuus Thomas ex 8. lib. Topici fere in ultimis paginis. Argumenta in superiora. Aureem - imuin. Qiomodo huiusmodi argumenta sita a V u- I ut captiosa reprehenduntsr, si optimi qui metatio- quc 1Pllogismi ad aliquem eoru reduci postin pei mala Nani hic syllogismus bonus est, ast in Barbaria t. Omne animal racionale currit, omnis homo
639쪽
est animal rationale , ergo omnis homo currit. Respondetur, hos modos argumentandi non appellari captiones, quod peccent in forma , aut materia ; sed quod male sint probationes. Uidentur enim probare,& non probant ; quandoquidem id quod probandum est , petunt. Sed
profecto nee solutio ista dubitatione caret,praesertim cum priestantistimae demonstrationes probent , aliquid competere definito , quia conuenit definitioni: ut Omne animal ratio nate est risibile, sed omnis homo est animal rationale ; ergo omnis homo est risibilis. Quadruplex est huius argumenti solutio. Prima est, Prima hos quinque modos non esse captiosos, nec in seruiro. eis reuera committi petitionem principii : sed tantum iuxta vulgi opinionem. Aristot. S. Topic. loco citato qii id solutioni videtur fauere. Aetiirus enim de Petitione Principi7, ait, se talia dixissem Analyticis, id est 2. Prior. c. i 2. quid esset principium petere ac veritatem t sed tunc velle se de petitione principis ad opinionem agere; & e vestigio attignat hos modos, quOS tradimus.Sed dices: Quae igitur erit vera principi, petitio 3 Existimo , quum quis cisdem penitus verbis assiimit , quod est probaturus : ut
innuit diuus Albertus Magnus a. Prior. Item Vero propriam, veramque principi; petitionem iudico , quum quis in eadem argumentatione unam rem per aliam probat , & e diuerso. Vt 'si probaturus , omnem hominem esse risibileti, ita argumentetur: Omnis homo est animal rationale , ergo omnis homo est risibilis. Et ne gante aduersario antecedens, illud probet, Omnis homo est risibi Iis , ergo omnis homo est animal rationale e secunda solutio est diui N ii Τhomae
640쪽
Comment . in niuersam Logicam.
Semndo Thomae hoc loco. Quando argumentamur ex
mutis, definitione ad definitum, ex genere ad speciem, S c. quia definitio est notior definito , & genus sisecie, non committi petitionem principi j: &eodem pacto nec quando argumentamur ex Vno relato ad'l iud, ob eam solum causam, quia non potest illud sine isto cognosci. Quando vel hex his argumentamur, non quia aut notiora sint, aut line eis illa, quae probaturi sumus, cognosci non possunt; sed quia rogamus a respondente, ςa concedia tunc demum principium peti. Tertis Tertia solutio est Cardinalis Caietani. ii Poster. μω in cap4. quae si . i. ad medium. Proprie autem ea per-hinet ad primum modum petitiovis principit. Itaq; dicit,definitionem & definitum posse duobus ira odis considerari r primo secundum se a &ita sena per peti principium, quum a definitione ad definitum proceditur. Nam quod attinet ad rem ipsam, nihil aliud est homo quam animal rationale; nec animal rationale, quam homo. Quare idem omnino est probare hominem esse risibilem, quia est animas rationale , ac λ endere hominem esse risibilem,quia est homo. fecundo poste considerari respectu nostri. Qua considerat lo ire docet, nullum esse vitium quidpiam de desinito per definitionem probare, quia diffinitio totam elsentiam definiti clare ac per-
icue significat: definitum vero implicite & ii . ito lute. Quare qui probat; aliquid de definito
per definitionem, non probat ignotum per ignotius, sed notum per notius e nec idem per sei-bsiliti, sed per aliud secundum rationem , aut uisarta modum significandi. Denique offert se mihi Jui uis, quartus modus respondendi, qui rem ipsam ma-ifestius explicat. Omnium sane accideReiums