장음표시 사용
131쪽
tei pinandam aecuratius distantiam solis a terra indiearet, sed iis etiam regulas obseivandi, ipsaque loca, in quilius instituendae potissimum observationes essent, si eo, quem consequi ex iis possint. fine potiri vesint, succincte quidem, ut non alisi a summis Astronomis intelligi poli et praescriberet ita Fergulanio tostro naximas deberi gratias omnes latebuntur, quod meditationes Halleii r fundissimas teinpore maxime opportuno, paucis scilleo mensibus ante, quam iste transitus Veneris per i lcum solis expectabatur,
omnesque Astronomi ad eum observandum se summa cura praeparabant, cum orbe erudito communicavit, easque minenti commentario illustravit.
Argumentis validis industus Halleius, sumpta dic transitus Veneris per discum solis ipsius solis parallaxi ad positaque via iis neris non remotiori a centro ibiis quam quae momenta aeelementa certa locum habitura e calculis inllirutis suspi-eahatur certos ossi iubet Astronomos, ut, si locis ab ipso designatis accuratae observationes instituantur, possit error in assugnanda hori Zoii tali eo usque minui, ne quadragosima particulam minuit secundi Oxeedat. Quo ipso obtenturos esse docet distat, tiam solis a terra, quae usque ad I 6 om milliaria certa, et omnis erroris expers sutura. Ut id etiam Leetores, qui nondum ad Astronomiae secretiores aditus ponetrarunt, intelligam, Pergusonius non solum eleganti felicinatismo ab H fg. I. et II sed otis iam tu lentis verbis Art. III et VIII docuit, quam diveis futura sit Parallaxis Veneris spectatoribus ac observatoribus in diversis telluris locis constitutis, die 6 Iunii, quo per discum solis transibit. Ex quo satis patet ratio, cur diversa observatoribus loca Halleius praescripserit, eaque ad observandum ex eius mente aptimii rin. Quemadmodum ergusonius his aliis annotationibus lectu dignissimis adiectis nihil intactum reliquit, ut mens Hallei rite perspicia. tur ita isticulo R. instituto in Hallei Hypotheses meditationesque examine, spem eam, ad quam animos AltrDnomorum erexerat, nimium quantum cerationibus aitio nomicis, et Arti Vm e proiectione huius transitus Veneris per discum solarem, ope element rum, ex ipsis tabulis Halleiam desumptorum facta, minuit. Nullum itaque est dubium, fore, ut hoc opere Astronomi ad cons .rendam proiectionem, ahulasque huius transitus ab Au re suppoditatas, cum Ohservationibus summorum Astronomorum, exciten tur iisque latissimus campus aperiatur eXaminandi rationes Γor sonii, quibus inductus . methodum inveniendae solis distantiae a. terra tamine euratae non adeo accommodatam osse iudicet, qualem ex observationibus huius phaenomen rite institutis inventuro esse Astronomos putavit inmus Halleius.
132쪽
PINACOTI PRINCIPUM AUSTRIAE, IN
qua Marchionum, Ducum, Archidi cumque Austriae, utriusque sexus, simiuacra, statuae, anethpha, ceteraque sculpta caelata, pictave monumenta, tabulis a neis incisa, referuntur, et commentariis illustrantur. Opus in duas partes tributum, quod est Monumentorum Aug. Domus Austriae TOMUS III PARS PRIOR, continens, ' aemissa praefatione, Protegomenis, et Audiario Diplomatum, Tiabulas qere expressis num. IV. Operam et studium conferentibus P. R. P. MA UAR DO HEM IT, Ord. S. Bened Principalis sceleritas S. Masium Capitia. Reverendist . a Cel F. S. R. I. Principi an-Blasiano a Secretis Consiliis, Ices gerente, et Praeposito in Crotetingen, nec non S. C. R. Maiestactis Liario et Historiographo et M. R. P. RUSI ENO UER, eiusdem Congregationis CapitHari, BibliothecaeSan-Blasianae Praefecto, et mmoph lacii Directore. Permissu Superiorum.
Friburgi Misgoviae, typis Io Anti Satron, S. C. et Reg. Apost Mai. Excelsor. Dicasteriorum Repraesentationis , Regiminis, et Camerat Provinc anterior Austr. ut et Almae Universit Typographi, MDCCLx Alphab. a. plag.46. tab aen. 3. O mai.
133쪽
Solet hoc saepe aecidere in vita humana, ut si nos alicuius
artis studio dediti simus, eam ut omnibus a iis praeser imis. Id quod et in aliis multis rebus usu venit, atque etiam in historia. Sunt enim, qui recentiorum temporum γυti em historiae antiquae praeserant, sunt, qui Contra Aepraesertim ii, qui se litteris humanioribus dederunt, hoc sere propritim habent, ut nihil praeter antiquissima tempora cognoscere aveant Tota enim illa disciplina tres in partes dividitur antiquam, quae multos amatores habet ictentiorem, quae longe plurimos Sola medii aevi cognitio quasi in medio posita ab utrisque destituit . tque id laesi e cusari potest. Sunum enim ingenia, summam doctrinam illa requirit dissicissima enim omnium est, cetera genera etiam mediocribus ab ingeniis addisci possunt. Quid enim ZMerae sunt in illo aevo tenebrae, quocunque te vinetas, monumenta litterarum aut plane nulla , aut obseura et ipsa, et obscurae fidei Barbara omnia et incomta prinium ratione Latinitatis, quae plane alia discenda, quam ea quam homines sapientes loquuntur verum hoesserendum tamen esset, sed ipsa ratio dicendi, cogitandi, proponendi res omnes, valde humilis , fere dixerim miserabilis est, res vero ipsae aut non magni pretii aut tamen e mole inanium commentati num eruendae. In historia vero ipsa, quae fabulae, quanta sterilitas, quanta ignorantia bonarum artium, quum nihil
praeter nomina, annos, aut quotidianas annotatiunculas, mera
annales sunt, nihil floris, nihil elegantiae, nihil sapientiae. Haec deseriptoribus. Veniamus ad sontem historiartam, diplomata, quam incerta genuitatis fgna, quari terribilis L, tinitas, quanta in arriditate infantia, ut de litterarum et o thographiae ignota ratione nihil dieamus. Eadem de inscriptionibus, si quae reliquae sunt, dicenda puto. Plura possem proferre, verum abstineo lubens. Contemni itaque histo riam medii aevi ab Es, qui elegantiae Graecorum Latinorumque, aut etiam lepori Gallico nostraeque aetatis adsueti fiant, non miror. Verum ego neutiquam his adsenserim.
Saepe optuna res involucris minime bonis obtegitur, quale
134쪽
quid hic usu venit. Audacter dicam, maxima pars hominum eruditorum citius, quanquam et hoc aegre, sed citius tamen veterem ignorare posset quam hanc, maxime enim cum nostris temporibus, nostris artibus eruditioneque nostris rebus publicis est connexa Illa Iureconsulti carere non possunt.
Medici ii qui historiam suae artis cognoscere avent, an uuaerunt Philosophis necessaria est Theologi vero sine ea stare adversus niditiores adversarios non possunt, ita illa ubique influit Ac si vetus illa veritatis lux sapientiae alter oculus est, media illa non minus est. laudanda itaque vehementer sunt summorum virorum studia, qui superato laboro taediisque ex his callibus sylvisque amoena nobis loca et hortos quasi aliquos constituere satagunt. Est quidem ea res non unius viri, verum si, ut feliciter coeptum est, ita per unum et alterum saeculum pergatur, colligatur quod nunc sedulo fit materia, olim praeclaris aedificiis insumenda, et accedat deinde divinum aliquod ingenium, et hanc rudem molem dispenset ac componat, habebimus certe aliquando,nuod Polybio, Livio, Thuano, oppρnere audacter possimus Qua in re iure nostro nos quoque Lipsienses gldriamur. Fusrunt apud nos Lunigii, Menkenii, Mascovit, Christit, Haltausit, plures, qui multam lucem huic studio eorum temporum intulerunt. mos quibus decoribus, quibus viris superbiamus, quantum ingeniosissimus quisque nostrorum Profestarum de optima hac historia medii aevi meritus sit, dicerem, nisi eos eorumque merita orbis litterarius nosset. Non est eris, cur ea tempora se praeconibus bonis de stituta querantur, sunt enim quam optimi, eruntque quos magistrorum virtus et laudes ad virtutem laudemque et ipsos
Laudabilem itaque operam utilissimamque nobis omnibus
navaverunt Marquardus ergoreus et Rustenus Heer, . Summi,qui consilium illud quod alter ceperat,historiam Austri cam sua industria monumentorumque omni genere illustrandi, iam una exsequuntur eliciter, et continuant constanter. His
sane via ad persectam historiam, cuius specimina egregia inter protegomena sunt, sternitur Digni enim sumus er- a mani,
135쪽
mani, digna patrii nostrorum praeclara facinora, quae a praeclaris ingeniis illustrentur. Uerum de utroque viro satis nos meminimus superiore Volumine Actorum dicere, quorum ad laudem nihil accedere potest, summa enim illa est; hoc modo dicimus, similia haec quae nunc accepimus prioribus laboribus esse. Nam cum illi prioribus duobus voluminibus sontem historiac non mininaum, nummos, et eleganter expressos, et commentario egregio illi istratos, praestitissent iam tertio monumenta, imagines principum, et diplomata varia genealogiasque complectuntur. De altor eius parte non nisi breviter quaedam dicemus, erit enim alio tempore locus uberius disserendi nunc de priore potissimum agimus; nam in duas partes illud opus divisum est, de quo Iunc loquimur. Versati iam olim in eodem campo erant missius Tertius Bergomas, qui liberalitatem ducum Austria. corum in se maximam Oxpertus, ut pro eo beneficio memor atri eius gentis illustraret sedulo curavit. Ipse pictor erat, clialcographo usus est Gaspare Patavino opus ipsum Omtilponti editum est, coeptumino I 369. ad finem perduinam 1373 variasque variorum Ducum Austriacorum imagines continet, splendidissimum opus et fidele nisi in antiquioribus viris pingendis, ubi pieturae veteres deerant, quanquam ille sinulet se etiam tunc habuisse veteres quas secutus sit, verum ex ingenio illium suo tuno pinxisse cetera declarant, arma, vestitus, quae recentiora vetustioribus ducibus adsignavit. Alter fuit Iacobin Starinthius a Noetingen, qui varias im
gines ligneis Armis, ted eleganter expressa meum Austriacorum sistit in opere, quod Oeniponti 16or prodiit, sed
aliorum etiam clarorum virorum, ut Austriacorum ducunt numerus minimus sit Basileae quoque I 49 I. vernacula
lingua liber prodiit, qui si rissimorum Principum a terrae
Au riscae origine visusque profitetur. Secuti tunc sunt Pop-penheuso, Gevariti, Scriverius, Nadasdus, Henrique iam- hecius, qui etiam de malo e opere cogitavit, multaque eum in usum praeparaverat, sed morte interceptus est Heraeus quoque idem in animo habuerat. Artifices vero quamplurimi
136쪽
MEN SI MARTII A. MDCCLXI. P. H. Iastim in eodem argumento Iaudabilia consilia bene exsecuti sunt Nostri vero et horum apparatu usi sunt, et quod decebat viros in tanto argumento occupatos, itinera varia su
ceperunt, quo res pingendas describendasque si fieri posset, suis oculis viderent. optima subsidia fuerunt Aula et Bibliotheca Caesarea, aeta porro Archiducum, tum subumbana palatia, bersdorfsanum et Bellosontanum, Tabul Eum Magistratus Hennensis Sancrucense et Neoburgense monasterium, Heraei collectanea, Eugenii summi imperatoris quas collegerat linirae, item Comitis a Weissenwol et DucisSaxo Moinungensis Nos vero cum priorem tantum partem nobis nunc commemorandam sumserimus, de hac pauca dicemus. Prolegomena primo oc sunt, reserta omni genere eruditionis et. optimarum annotationum, quae nobis vere venerationem secerunt virorum, qui in omni historia adeo versati essent, eruditionemque tantam declarassent. Diplomata sequuntur, et rara, et digna quae legantur, continent enim multa, quae varia ratione prodesse poterunt, quae ut fidem habeant, annum locumque ubi archetypa adserventur, ad latus habent Icones sunt elegantes magnificaeque et
quae nos valde delectaverunt Nam sine his universa illa historia quasi mortua est Nos itaque hoc opus non sustine mus laudare, laudat enim quod aiunt opus et seipsum et artificem. Atque ubi virorum summorum egregia lacta vel
narrare tantum, merito pro maximo Panegyrico habetur, ita quoque nos satis commendatum hoc opus omnibus ore arbitramur, si quae bona insint, nuda enarratione comprehendamus. Tantum enim opus a paucis possidetur, felicitasque bibliothecae est quae multa talia contine Praesationem subsequuntur protegomena tria, quorum primum haec sere continet. Non satis constare, quo tempore ars pictoria ac statuaria in Germaniam et Austriam pervenerit. nisi sorte a Romanis id factum, neque tamen videri Germanos ideo ipsos quoque haec imitatos esse. Maxima enim incrementa has artes a rebus sacris exprimendis capere, quod apud veteres Germanos locum habere non potuerit,
137쪽
quod, Tacito teste de mora Germ. e. IX. Me ohibere pari est me in ullam h mmi oris speciem semilare conuierinti amagines itaque iacuisse, usque ad Caroli M. tempora, quod incertius sortasse est Fortasse enim perit harum rerum Germani fuerunt, verum artis speeimina antiquitas et inquieta tempora perdidere; sicuti non argumentari posissimus, veteres Germanos scribere non potuisse, quod nulla scriptio supersta Decantatum vero illud Irmenseu columnam fuisse, minime vero speciem viri, quod ipse Adamus fremensis nonnis truncum id est columnam appellet. Eas vero columnas, quae vulgo habeantur, auctor noster eum Wachtero suppontitias putat. Arbores, quod Claudianus
Lucanusque testentur, minime vero estigies a Germanis cubtus esse, quarum cultus ita sollemnis fuerit, ut tune etiam, eum christiana religio in his terris invaluerit, tamen haec superstitio legibus, quae ad nostram etiam aetatem pervenerint, uerit coercenda. Helvetia vero Alsatia, et ceterae regiones trans Rhenum, si etiamtium quaedam idola reliqua habeant, ea non videri Germanica esse, quanquam nec Romana sint, sed Celtica et Gallica potius. Religionem vero Hristianam, rectius Pontificiam diserim, imagines et eiusmodi
res desiderare, inde lavorem et incrementa quoque eas aries episse. Ubi vero maxime floruerint, dici non posse; adeo barbarorum ineursionibus delata omnia esse, uti et ae- hate ipsi. Extare peramphim catalogum piistrarum, quae ea eircum tempora perierint, assutum lectionario quod extrim monasterio Benedictoburano, insertumque sit Bern rixit
thesaur. anecdot tom. III pari. III. Lectionarium ipsum
Reeuli XII esse. monasterium ipsit struetum esse anno DCCXL. videri itaque imagines, quae iam tunc inter perditas relata fuerint, sere ab initio templi ibi fuisse, atque adeo antiquissimas esse. Eandem serme antiquitatem habere statuas Fuldenses, aliovvero in Antiq. uidens et Schannato,n Dioeees et Hierarch. Fultansi te. historia Fuldensi, prolatas, satis gravia testimonia, eas artes apud Germanos tune
temporis flatuisse. Exin quoque uregi et Aquisgranis uiuas
138쪽
MENSIS MARTII A. MDCCLXI. P. I Ia
statuas Carofi M. et Magdeburgi otionis M. quae genuinae snt Statuam vero Clodo 'aei I. regis Francorum, quaesiti ordiae, dubiae antiquitatis esse. Quin etiam nomina pie horum ficiorumque quorundam ad nos pervenisi e Fl ruisse enim in uno illo monasterio Sti Galli in Helvetia tres monachos, Immonem pictorem, Tutilonem et statuarium et pinorem bonum, Nosterum et pictorem et medicum, qui deinde antistes quoque monasterii factus sit. Alia monast ri aliis artificibus gloriari se THemonem Abbatem, postea
praesulem Salisburgensem, seculo XI. plurimis artibus liberalibus et inter ceteras pictura quoque in aruisse, cuius e lamnum quaedam supersint. Harimannum non minus Ah-batem Gottvicensem. Perdidisse autem specimma artis, et artem ipsam assislsis Hungarorum ex Iones, qui Panno- .niam, Italiam, Boioriam, Austriam pessune vexaverint, ut brevi milum templorum acit monasteriorum vestigium esset, in locis ubi illi fuissent Hunni Regnante Leopoldo S. via deri valde tenuem harum rerum scientiam suisse, quod ex straetura monasterii Sancrueensis, Austria inferiore appareat ast issi, adeo confusa omnia, adeo inscite facta, ut
appareat Vitruvios ea aetate non multos suisse, eum tamen
existimandum fit, eo Hum, cuius beneficio struitim sit, pium principem, hac in re quam optimos architectos adhu huisse Gottvleensium monachorum se nulla opera potuissemvenire auctor ait, nam quae invenerit, ea ad seriora tempora reserenda videri Posse enim dissiculter id quidem sed
posse tanter aetates harum rerum probabiliter e generibuς vestimentorum diadematum, armorum clypeorum, insignibus porro gentilitiis, cognosci. Habendam quoque esse
rationem Crinium, barbarum rerumque aliarum in se saeprelatis minutarum, quae tamen cognitionem aetatum mirifico adiuvent. Quo magis laudandos putamus, qui ingenium eleellens et studium in his rebus collocant, neque enim vutigari diligentia aut eruditione opus est Sic statuas e pulve re marmoreo, qualis sit illa Friderici Betheosi in Monasterio Macrucensi, et opereratur adhaerente secta Mu inventa
139쪽
esse. Manssse tamen nihilo minus lapideas statuas , quales multae passimi. g. in templo Stephani indobonae et Tul-nensi sint. Habere non minus Abbatiam Mellicensem, quae ad antiqua tempora referri possint, lanceam S. Mauriti ab Huebero in libro, cui titulus est Austria ex Archivo inblicensi, exhibitam, quae ab Ernesto Marchione ibi dedicata sit. Longa est, reserente auctore duos pedes in manubrio fixas habet imagines ducis cuiusdam Austriaci, coniugisque, Erne sti sortasse illius, et uxorisnSchwaenhildis. Auctor, prout sunt eius religionis assectae, qui his rebus tantum non divinitatem tribuunt, antiquitatem hastae vehementer defendit, imaginum affixarum negat, insignia enim adiecta esse, quae non videantur saeculo XIII priora esse. Fuisse autem hoc saepius usurpatum, ut rebus vetustioribus aliqua recentioris
operis affigerentur. Sic leonis Bohemici signum iubente Carolo IU gladio Caroli M. adiectum esse. Signis vero ipsis auctor non Emestum, sed Rudo hum exprimi putat. Ab eodem Rudolpho esse epitaphium Sti Colomanni in Abbatia
Mellicensi. gothica ratione saltum. Sunt quoque, ut auctor ait in Praepositura Claustra Neoburgensi multa monumenta ducum Austriacorum, Babenbergensium vero Marchionum nullum, quod eorum aetati aequale sit. Sunt quoque in X sto veteres senestrae, quarum in summa extant imagines conditoris Sti Leopoldi, uxoris Agnetis, filiique maioris natu Adalberti figurae, qualis apud nos monetarum maiorum est, medaillon vocant, quae consecratione Leopol diantiquiores videntur esse, quod ibi Sanctus non vocatur. Haec auctor eleganter accurateque, ut omnia cetera descripsit, inque aes artificiose incidi curavit. Adalberius in his
advocatus i. e. patronus ecclesiarum vocatur, habuerunt
enim hunc titultura principes. Aliae quoque figurae ibidem
extant, quae videntur eorundem esse , quanquam titulis ea-reant. Sarcophagus Leopoldi ibidem asservatur, in quo eius corpus est, genuinae pariter arcae ac adulterinae, qualis auctori illa Bircheniana videtur icones et descriptiones additae sinit, simulacrum porro eiusdem Leopiadi a Maximiliano
140쪽
MENfl MARTII A. MDCCLXI. P. II. 29
llano III dedicatum Camul vero et brachii alterum os separatim in templo populo adorandum proponitur. Ibidem alia est picta tabula, quae Leopoldum et Agnetem e lubet. Inter utramque figuram est sambuci arbuscula, inhaerente ramis flammeola, qua de re vetus traditio sic habet Leopol-dus et Agnes cum aliquando per se stram pro emi e
contigit ut volum Agnetis vento raperetur, Quod nono anno post Leopoldus in venatione a vertagis indagatum sambucocum inhaereret invenit. Quam historiolam salsam multi putaverunt habet enim in se aliquid sublesti, et si maximo ita est, nihil miri habet praeter ortunam. Nam neque in diplomate apotheoseos, bullam canonizationis vocant, mentiost. neque in litteris, quae ad constitutionem Abbatiae pertinent; quin neque in Chronico Neoburgensi pultissimae originis aliud quoque quod auctor clarissimus consuluit, pariter ea de re silet, nec inter reliquias sanctorum, quae in illo eodice recensentur huius mentio ulla fit. Neque de ipso tempore satis auctores conveniunt etsi, quod tantum anno differunt, serendum hoc esset. Maxima dubitatio inde est, quod etiam de aliis monasteriis pariles historiolae circumseruntur. Auctor noster, ni defendat eam, auctoritatem actorum canoniχationis, itemque summarii Ricardi, aequalis his temporibus scriptoris, Allegat quae Omnia veram esse rem fortasse demonstrant ut plus sit quam sortuitus casus, nsquaquam Litterae fundationis quod ea de re nihil habent, auctor modestiae Leopoldi tribuit adde quod nee ipse ortasso Leopoldus ei rei quicquam singulare aut divinum inesse putavit Diploma quod ea de re tacet,
brevitati reserendum auctor putat. Aliae quoque res alatiquissimae in eo templo reperiuntur, ut statuae Agnetis et Leopoldi, sed posterioris aetatis opera, quae, ut auctore loci, sacri aedificii speciem manibus gerunt. Sunt quoque in senestris Sancrucensibus vitra octo quae monasteria an cru- cense et Neoburgense Leopoldum cum coniuge et filiis
quatuor, non tamen servato annorum inter eos ordine, exhibenti Haec e protegomen primo excessere placuit quod