장음표시 사용
471쪽
timus Ducum illorum nomine Magnus sim prola decessericFeuda vero in mares potissimum cotivmiant Lotharius vero tune maximam iam partem Saxciniae, partim iure pactim a mis tenuerit, cui deinde facile fuerit, etiam reliqua adiungere, ideo Bill gicam ditionem ad veteres dominos rediisis. Atque haec hactenus de Billingo nostro atque heredibus. Iam vero de patre eius aliqua. Negat mih Heydenreichius, Billingum eomitem, qui tune temporis vixit, nostri patrem, filisse, argumentis ut arbitror valde lubricis. Primum ait, constare Wichmannum et nostrum Hermannm fiatres libter se bella s. latrocinia potius pro temptiuis illorum more, exercuisse Erat enim frater Wichmannus, vir erectae Η, dolis, animi et prudentiae summae, sta ut si putarent eum plus scurri quam in humanam naturam caderet. . Ita enim ha hent historici. Hic itaque, cum, uti generosiori indoli solet hoc vitium perfamiliare esse, atris honoribus, praecipue quod cesset, invideret, bello eum invasit. clam, ast Heydenreichius, inim constet, patrem, si is comes ille nobilis filii, ao. 968. quo ea gesta sunt, adhue vitasse, non posse sitis intestio, quomodo patris auctoritas filios a tam nefario bello non repulerit. Deinde, cum Wichmannus stater minior nam esset, Hermamus ex haereditate paterna legatum tantum acceperit, comes vero ille, quem patrem dicimus. tunc adhuc vixerit, viventis autem nulla sit haereditas, sequi, alium fuisse patrem. Iios non amamus historica a gumenta, quae e doctrina morum aut iure civili deprompta
lant; nam ex omnibus istis nihil sequitur, nisi patrem de-bulisse impedire, filios debuisse patris iussa vereri, patrem norepotuu cogi, ut vivus haereditatem dispertiret in filios, sed a debere esse, adesse, a posse od exsere a mn e posse ii non velle nut nonserere, iniud Dialecticorum filiis remdendum estis non valet consequent. Itaquesnon negamus, multas in s pium originibus evolvendi oecurrere in illa libstoria dissi leates. Sed Billino nostri familia satis ereptimata est multorum doctorum virorum opera, idque diplomatibus, ut nihil maneat dubitationis. Itaque cum accedat insupor
472쪽
anctorum non eontemnendorum fides quae rem ita esse doceant metaphylicae dubitationes hic locum non habent. Diploma vero illud, e quo Heydenreichius argumentatur, quod anni 968 est, e quo colligit, tune comitem illum adhuc vixisse, maod viventis mentio ibi fiat suspectum feeere iam olim viri docti Scheidius imprimis, ut aut plane subditium sit, aut tamen utatur mendos annis. Sed neque hoc amrmatur diplomate, illingum comitem tunc adhuc vixisse dicit enim quid ille aliquando secerit, ut et vivero tunc adhuc potuerit, et olim mortuus esse, et potuerunt renitente etiam patre tamen inter se depugnare sibi. Nam ut hoc uno exemplo utar, filii Ludovicilii quas turbasta derea nihil quidquam patris auitoritatem reveriti. QuΟ-xum similium factorum plenae sunt omnes historiae atque
etiam germanica ne quid miremur. Ac ne multum ab illis temporibus secedamus, Ludolphus adve sus patrem Neonem M. qualia ausus fit, satis notum est. Quid igitur miremur si unam saepe tineipes filios coercere non potuerunt, illingum hominem tantum non privatum id e ficere sua auctoritate nequiisse. Erat autem ille Wishmanxius novarum rerum cupidior, qui etiam otioni M. negotia facesseret aliquandiu donec cum eo reconciliatus esset.
Huius filius et ipseMichmannus dictus instigante Ludolpho
allo Hermanno patruo valde iniquus sisti Neque nocquemquam offendat, quod vivente adhue Billingo, Hermania nostri patre, Wichmannus senior eius filius, tamen Comes appelletur, erat enim ni dignitas minime haereditaria, sed ea, quae penderet a voluntate prineipis, quamobrem una eomites esse potuere. Neque illud assirmamus, Hermam mim quanquam hiniorem, deterioris multo eonditionis praemiehmanno fuisse, quod Wichmannus primogenitus erat: neque enim tunc is mos erat, qui nune est, ut seniores fi a. tre prae ceteris splendeante, atque deinde etiam longe i s uir, ut vidimus, fratre actus est. Historici, uelis potissimum notemus in eo, pro more temporuin ill rura peecavere, quod nulla aut exigua ratione habita tem. Mnim a Porum,
473쪽
porum, potiora aliqua narrant, quasi continuo facta, inte media quae iacent omittunt. Ita illi potiores aliquas dignutates Hermanni enarrant, ceteras quae quasi gradus aliqui ad illas fuere, intermittunt, quae post tantum temporis intervallum aegre suppleri queunta Sunt plurima alia, ita
etiam annus quo natus Hermannus se ignoratur, moriem
scimus quae in annum 973. incidit nain paullo post imperator ito secutus eandem viam est. Ayreri coniectura est, Hermannum septuagenarium circiter decessisse, quo ante vallo eius res gestas optime inchidi posse putati Sedaminlatio Paterna, de qua durebamus iam antiqua erat occiso enim Saxonum praesecto inso a Bohemis, cum Otto id mneris a. 939. in Hermannum conferret, Wichmannus se ter se contemni ratus, qui senior esset, simulata immitate ab exercitu abiit Atque haec erant, quae in tanta temporum confusone certa teneri potuere. Nam histarici illi, ut homae ratione omni barbari,cii insi aliquod compegero eui qui lucem inferre velit, magnus sit vir oportet. Itaquoaeonstat ut supra vidimus, Hermannum neque a Billingeni
que a Balingsdor appellatum esse; qui si a ditioue gentilbia nominandus esset, quanquam hic nos ut egregie pnn Xavit olim Muratorius, ante saeculum decimum non suit. Stubbtaeshornius appellitandus foret. MitumataquθCOg- momen fuit, quod avum quoquo ita nominatum esse consul Sed neque pater a praeseintra aliqua se appellatus es nihil erum ea de re practer exiguam coniecturam agerri potest. Sepultus est Hermannus noster Luneburgi in aede Cianobii Michaelitani quod aut condutum aut insigniter auctum ab eo est. Sunt qui Halam Saxonum ab eo arfirmant primum muris fossisque ob direptiones crebras, circumdatam esse. Vir a eriptoribus valde, et ingenii ob dotes naturaequ praestantiam, et insignem ob virtutea laudatus, illauda dus omnino, prout eius facinora egregia testantur i, Hac itaque Celeberrimus Ayrem opera bene de historia patriae meritus est Inest libello elegantia, inest inligentia, oeminarum optinauum rerum cogi io. in re merito
474쪽
laudanda est nostrorum temporem sedulitas quae materiam iam accumulat, e qua deinde Polybius aut Livius aliquis, qualem vehemeriter adhuc res gestae Germanorum desiderant, pulaherrimum aedificium exstruere possit optamus autem, ut si per otium viri summi fieri posui, porro de maioribus nostris optimam apud nos inire gratiam velit. Potest enim, ebes vir ad summa quaeque negotia non aptus, sed natus.
VITA GUSTAVI ADOLPHI, MAGNI REGIS,mutriae, Aulis rensiripta a WALT RO HARTIO,
quam versam in Enguam heia am a GEORG. HEM. UARTIM, L. A. M., praefatione et animadve sonibus additis curati M. GOTI L. BOEHMIUS, HL storiogistas Regius atque Hist in Acad. Li . ProfΡ OM. TOMUS I. ILL psiae, apud Dilium II 6o et i 7 61. Alph. 8 plag. q.
cui fig. aen in to Ρrael tantissimi operis, cuius iam primum volumen in his Aius laudatum est, sic quidem ut cupiditas potius le- ctorum, indicata summa eius, incitaretur, quam instituto nostro plene satisfieret, ab integro nunc, quando accedente parte altera absolutum in lucem prodiit, commemorationem fictri, interesse omnium studiosorum historiae qua magistra
rempi recte conmtuamus, nb sine caussa credimus. Hartium seriptorem longe meliore consilio , quam multi solem, ad hoo opus amessisse, sitis intelligitur, qui ex fructibius,
-anter peregrinandum collectis, hanc humano generi utilem piniculam decerpere diligenterque vario adparatu instrui tim exhibere maluit, quam operosos commentarios rerum observato dignarum, quae tamen pluribus iam mate- me praebuerint, extrudere Neque illud infeliciter ce estis arbitramur, quando sibi in animo fuisse prolixetur, immendatum exemplum propa nere, quo virtus Christianitprincipis et militis optimo exprimaturi Multum praeser-.tim glorintur congessis undaeve copus; et est profecto sa-
475쪽
tendum, nonnulla fortunae beneficio ipsum debere, omni-hus ante hune diem negata; liorum etiam aliqua operi in sine sunt adiunita. In iis vero quae ex publicatis diorum operibus habet, suo sibi utendum iudicio putavit, quo ebiam satis acri posset, quoties se opinionibus in Britannia inveteratis non permisit. Est vero plurima adsecutus, ad quae nemo e vulgo historieorum adspirare possit. Formam esse voluit annalism, qui tamen digressiones tempestivas a mitterent. In scribendo nullum veterum austorum plane expressit nisi ex Plutarchi vitis Graecorum et Romanorum quaedam subtilius imitatum, Polybii et Dionvsi Halicarnasi sensis artificia adhibuisse credideris, ut ad feliciter regendae civitatis artiumque belli et pacis praecepta subinde opportune a via divertereti De pulcritudine sermonis Anglicani nobis quidem iudicaro haud coneessum; sed genus scripturae tamen, quo Hartius utitur, floridum, sed inaequale et veluti ex intervallis, quibus quaelibet conceperat annitis tempestatum vicibus omparandum, dixeris; quae ipsa tamen varietas suis amoenitatibus non careat. At enim si etiam in eorpore pulcro interdum maculae notentur, quihus Flaccus offendi non potuit, quamvis mutae satis naris; humanae naturae conditio cogitanda fuerit. Nam ipsis in rebus sunt, quae consistere vix queant, si calculos intor Di te obiectas species recte subducas. Sed Boeisis industria egregie areivit, quidquid ab nae parte in potioribus desiderari potuit, et nos utemur libertate actis nostris se humanitatis, modestuae, et prudentiae lege permusta. Interpretis autem Martim accuratio et circa verum scriptoris sensum sollieitudo cum oris rotundi facilitate omnibus per se adparebunt. Praemisit Hartius suae historiae commentasonem de eonditione et statu rei militaris per Europam sub initium XVII. Leeuli, quae ob molem voluminis prioris in seeundum huius editionis coniecta est. Eo autem magis operae spretium iacturum iudicavit, quia eorum, uuae Gustavus tamhrevi tempore ingenti omnium admiratione gessit, ratu, mussaevire vix aliter recte noscantur. continet haec egre-- gias
476쪽
xsas observationes; sed quum numero prope finkae sint et circa res saepius minutas, quae tamen sapientia opo um praeuent, versentur, commode in eompendium redigi nequeunt; et alioquin acute cogitata contaminari non debent. Ipsius operis potius rationem inde ab exordio habebimus. In praefatione sane de suo consilio et argumenti dignitate scriptor sic exposuit, ut omnes ad simile opus animum adiecturis praeesaris praeceptis instruat, et lectoribus tantae diligentiae, quantae prudentiae fidem faciat, re sationem initio quaerit, quod homo sacris institutis addictus narrandis bellis se impenderit, ut quae potissimam vitae Gustavi partem constituant, et recte se defendi sperat horois huius virtute, quae in vitae ac morum probitate, religionisque studio non minus eluxerit, quam rebus pro taute suorum gerendis In quo nemo Arte ab illo dissuntiet; non deerunt, qui in illis, quorum est doctrinam Christi s hilarem populos docere, paullo maiorem interdum rerum ouoque civilium prudentiam requirant, ut a bellis iustis
piisque divini secundum iuris praecepta paxillo peritius. quam mos se uti sere, statuere diseant. ibi copiam subsidiorum, quae sit nactus, narrat, praeter ea monumenta4storum temporum, quae omnium in manibus versantur multa,
etiam, necdum edita in lucen, sibi obtigisse praedicat quoiu profecto in plurimis ipsius operis locis satis adparet, et do-eumentis ad calcem subiectis confirmatur. In his eminuis -- ut gloriatur, utique litteras in necesse, quas viri militares ex ipsis Gustavi Molphi castris in Angliam perstripserant, Remus, Hebburnins et Astleius. Num vero sem per Grum iudieiis et narrationibus contra scriptorum eruditorum et aequalitim testimonia standum sit, ut ipse statuero videtur, valde dubitamus. Tacemus partium studia , tacemus turbidum istiud atque praeceps supra quod mentes armatorum consistunt sola tantum angusta spatia eogitemus, intra quae coercentur, qui ad consiliad retum in exercitin lamma haud admissi, mandatis per partes muneribus suisexunt Ipse etiam quodam loco Thrasenicam Bethlenuriti
477쪽
viri tamen satis strenui, allantiam argui Et quum bestiplerumque fama stent, et militum animis pleraque ex vitilitate potius regia, quam veritate, persuadere usus ferat, adsensus cohibendi nobis rationem constare arbitramur hacte. nus, ut talibus viris, praeterquam in attributis rerum, perisonis locis, temporibus, quibus interfuerunt, plus fidei h hendum, quam caecumspectis iustoricis, si praesertim ex Ochiis principum aut ducum ephemeresin secretis post negotiorum exitus notitiam acceperint, negemus. Germani
vero scriptores istorum bellorum tam illustres et probati supersunt, ut sine communis nominis nostri iniuria Seoto euidam aut Hyberno plus auctoritatis attribui nequeat ut in universum singulis aetatibus Germania in historia habuit. quod universo septentrioni cum insulis eius summa cum seducia opponat. De Prarii exili opera quam misitis Gustavi Adolphi et Caroli Gustavi scribendis inrumsit, idem inroeenset, quod dudum Germanorum iudiciis testatissimum fuit: nec Bougeantis, quamvis arguto satis et florido, iniuriam Deit, quod paucitatem auctorum, quos secutus est, exprobrat. Lottuhium nemo paullo eruditior inter nos unquam valde probavit. Mercurius illo Gallisus callida interdum ioeosis lactis condere voluisse putandus est, quae suis partibus p
rum convenire arbitraretur Cum uno Pinandor , quem partibus nimis addictum, verbosum, et confidentem Hartius adpellat, mitius actum optassemus. Suecorum ut caussam tueretur, non iam rationis; sed necessitatis erat. his enim et Palatinis mandato munere fungebatur, sed non
dissimulavit. Prosere ergo non sua, sed quae suae fidei et industriae eommissa essent. Hoc ipso saepius cogebatur. ut copia sermonis circumdaret, quae nude in medio posta
parum laudis suae elientelae arrogatura fuissenti Confide tiam vero obiectam vehementer miramur, qui sic virum, gravem sane et rerum Germaniae peritissimum, temperasso stilum videamus, ut inter laudes hostium imperio tamen nostro convicia non saceret Potuisset Hartius longe plures seriptores, fide omnium digessimos, sed quorum nomina
478쪽
ne sando quidem scoeperat, adhibere; quos nunc, perhumano Botamis monstrante, discat, licebit. Non haec dicimus, ut pretio operis praeclari detrahamus, in quo talia multis aliis virtutibus pensantur sedi existimationem ingeniorum patriae tueamur.
Exordium sumitur a laudatione Gustavi maiorumque o us, satis oratorum pro more sic tamen, umbra ut tegi Martius velit istas religionum tragoedias, quibus tota gens asia
concidit, et quae catastrophas habuere, temporum Cron- .ellianorum inter Britones persimiles. Iure tamen in hunc, omnium suorum plane optimum, ea consert, quae consensus generis humani tueatur. Habent ea prassertim lumen,
quae de educatione, studiisque pueritiae et adolescentiae, atque peregrinationibus, eruditi limo principe dignissimis, adserti alio tamen tangit suos populares, dum sortem miseratur Elisabetae, quae . . cIolac IX. legatione Suecie Gustavo petita, sed ob infeliciora destinata Fridorico Palatino iam pacta, dolendo postea exilio ambitum mariti, Bohemiam prensantis, sed, postquam vix vidit, in sugam acti, luit Boelimius ad quaelibet haec scriptores, fide dignissimos, opportune laudat, quoties ab Hartio nonnulla praeterita nolles Sequitur praeconium sapientiae dolphinae quod stigore Hyperboreo abditos antea suos in lucem Europae eduxerit, sermidandamque Germaniae Sueciam Leerit. In quo, ut iudicium nostrum interponere haud sustinemus, aliter tamen seniisse multos Suecorum, non e plebe illos, sed eruditione et generosa nobilitate praestantiores, vatis vicem lavus Verelissipit Hist. Suio Goth. L. IU. e. III. prudentioribus fidem secerit. Necdum cic trices domesticae ita consanuerant, ut remedium inter externa vulnera curanda satis tutum quaereretur. Actum, quantum
virtuti licuit; sed non plus prosectum, quam ut Deum, sua quae sunt, suo iudicio reservasse, agnoscas. Sociorum tandem constantiae quod imputaret, uecta habuit, si vera amamus nec solis victoriis illa armorum praemia tenuiti
Acta vade adolestentiae resere, in quibus cur a seriptoribus Nun Suecis
479쪽
Sureis interdum disse,atiat, vix satis liquet. Primum Gu stavi operum, patre adhuc superstite, fuit Bleckingiae irruptio et Christianopoleos occupatio, inter belli Danies exordia. Narratur ea fere, ut a Greenio nisi quod discrimen, quod princeps adiit, aliter describitur. Heresius tamen, in.
seio patre Carolo quod hoe fecerit, ab ipso increpitum quidem; sed, ut Dan iniurias in tempore ulcisceretus, moni. tum addit Sequitur Oelandiae recuperatio, cuius insulae nomen Hartius tacuit, vilemque vocavit quum tamen obtesta trans rerum Calmariae magni munimenti loco esse videatur Danicum praesidium a Gustavo caesum Hartius scribit; quod tamen incolae, toste Loecenis, ex composito,
confecerant. Quae ver Co nomine notamus, ut Hartium alia monumenta, quae tamen haud indicat, occenio, ubui satis instructo et a regibus atque proceribus probato, praetulisse, adpareat. Non est nostrum de rationum gravitato iudicare. Indicata belli origine de Caroli indignatione aliquid inseritur, ut etiam Christianum hostem ad rem singulari utriusque certamine diiudicandam provocaverit quod tamen hic non sine ignominioso responso recusarit, ut etiam ex dolore ob id causam mortis Carolo fuisse, si credibilα
Modeste, ut de regibus, dum haec exponere voluit auctor, excusatione ex saeculi etiam moribus petita secit, quod hominos belli solent melimius vero ex Holrirgio responsi contumeliosi acerbiora verba opportuno subiecit. Perio casionem Oam altercatio eiusdem Caroli quondam cum Z moscio, Magno Cancellario Poloniae, memoratur Excipit ista elogium Caroli breve, in quo praeter iracundia conse sonem verissimarum boni principis virtutum laudationes imguntur. Comitiorum interregni concinnam expositionem ornant praesertim Ducis Ioannis laudes, qui spes incertas utilitati publicas postponens successionis se hare, nisi prole Gustavus careret, abdicavit. Magnetis iste antinus , quam Gustavi benevolentiam Ioanni conciliaverit, et rarae fidei atque concordiae exemplo fuerit utriusque coniunctio, M.
aiori etiam vinculo coniugii eum sorore Gustari adstricta,
480쪽
dignissma est posterorum memoria observatio. Sed beno Hartium corrigit Aehimus, qui hanc quoque inter plures Ioanni sua facilitatis causiam fuisse suspicatus erat, quod
iam tum amore Mariae Elisabetae incennis fuerit, cui aetas puellae sextum adhuc agentis annum repugnat. Sed praeter decreta Norcopensia, a quibus iura Gustavi Sueci repetunt, cogitanda etiam stibadia putaremus, quae filio a Ca- volo praeparata Ioannem movere potuerint. Primordia movi regis argute narrantur, et idonea fides fit laudationi sapientiae decimum ortivum intra annum aetatis, et proseruntur quaedam e commentariis necdum editis, de arte auctoritatem contra nobilitatis ambitionem et spiritus tenendi. Una eaque evidentissima ratio redditur rusagacitate, qua peritissmos et meritissimos, rebus praeficiendos, Gustavus legerat. Defenditur et illud quod summam consiliorum derep. domi larisque uni Oxeinternae crediderit, argumento maximo prudentiae. Nec iuventus hum inter arduorum initia operum titubavit, nedum ut postea maturitas desuerit unde etiam Urbanus VIII., Pontis R. Hartio iudice, inter lamina totius Europae, quantum ad civilium rerum λientiam attineto numeriindus, ipsum veluti Armatum et instructum a natura meliore ad quaevis perfecta miratus sit
Videntur ea omnia de incredibili prope et divino ingenio itare praedicari sed non dissicile fuisset addere, tantum ubrum semper iudicasse, adiumento sibi in imo in omnibus litteras fuisse; quarum etiam gratia vel ante rerum experimenta tantopere auctori felicitatis suae commendanis erat.
Militaris etiam rei gloria ipsi haud minor vindicatur utrun que sic tamen, ut Gustavum aequasse, non superasse, em .aeri queat. Sed in hoc quis cum fiducia arbiter pronuntietyHaec prima principis cura reip. consulendi, ut eius partes
dignissimis mandarentur: cui successere infinitae aliae, magnitudine suppares, varietate prope graviores. Quam ex .his priorem sumit auitor, institutos pacis cum Danis ineum dae caussa eonventus, sic exsequitur ut aculeos in Iacobum I.
Angliae regem vibrans haud occultos, praeteritione in ple- Nn a risque