장음표시 사용
521쪽
leant, quoties suos sensus aperire audenti vertit sane , hilarem ad exitum dei cura hominum acta; sed nemo praestiterit, non haud paullo plus profici potuisse, si ostentatis
potius aliquantisper, quam motis armis et consociatis cum meliore o dinum Germaniae parte consiliis reducendae pacis rationes tractatae fuissent. Unde etiam miramur, mentionem nullam ullibi esse factam conciliationis inter evangelicos et catholicos Aluos vocant, infra annum in comitiis Rati ponae agitatae, quam sero coeptam, aucto iam et adulto bello armis exterorum successus destituit; qui lenioribus remediis adhibitis, vix deesse potuisset. Coniiciuntur autem hunc in locum complura, quae paullo ante quum res Stra Uundenses expositae sunt, narranda fuissent, ne lectorum meditatio confunderetur unde multo rectius a Pinfindorsi petentur quem, uti nec Gemrarium, hic consul tum suisse, praeclare Boelimius evicit, qui et alia animadvertione digna proxime docuit Digressio deinceps bene longa de progressibus revocatorum ad Christi instituta apud nos sacrorum fit, in qua on deest, quod nostri, a Calvini
et adsectarum rationibus abhorrentes, aegre admiserint, caussae etiam religionis et reip. nimis temere in unum confunduntur, et plurima omittuntur quae de turbarum publicarum auitoribus, nullum in doctrina Lucteri et consortium
nactis praesidium, adserenda suissent. Insunt tamen et multa egregia, quae a scriptore istarum in religione partium vix exspectallis, et plura Boelimius suppeditat, quibus in formetur iudicium. Dignissima fide sunt, quae in adnot tione Hartius preser de Carolis erga nostram doctrinam sensu quamvis multis vulgi criminationibus e illa praesediti de adsectata monarchia universali, elevare conetur. Possemus adferre nondum publicata quaedam, si hic locus ea caperet quibu hoc probaretur, et ipse Lucterus interdum haud aliud lassus erat Unum praeterire haud possumus, quod profesta historiarum istius aevi in Academiae Vite-bergensi, matricula sua manu adnotavit. Ferdinandum ineoninus Augustanis Α. . emio LV. Postquam diu frustra
522쪽
eire reservaturri, quod vocant, ecclesiastioum conciliars ani. mos tentasset, et varia utrique parti concordia caussa pro posuisset, postremum quosdam nostrorum clam arcetiitos monuisse fuisse hance ditionem ab adversam scripto sum ditatam, et tam pertinaciter urgeri, ut metus si, aetitia citius
dissolitium, quam de illa quidquam remissum iri Se mustum operae risum se irritum, γεπι, reperto nunc nova secur ratis via, audire velint, rem sina Asorum periculo eo sci posse. Se rein tabulis ad ecturum esse hoc ex meriturina potesatis Hae infrimento insinum hanc enim designationem antea abfuisso idem auctor testatur, , inde ipsi molestatioris potesatem δε re, quo perinde suo iura servent atque olim sacrorum liberim tem servaverint. in tacito pacto adsenso nosmi Orsistillam de pace religionis se omnino conceptae, subfer fisse. mihi lo-gimus, legimus autem omnia, quae de isto negotio publia cata sunt quod maiorem veri speciem habeat. Et in uni
versum ista adnotata, holum annorum quanti iudicii, tantae eruditionis sunt, ostenduntque virum reip. peritissimum, et opera procerum varias notitias interiores nactum. Nam is ipse quoque auctor est, eadem in matricula, totidem verbis.
sua manu gnatis, lihelli de bello Gothico apud rex Suppl. II ad Sagitti Hist Goth. p. 8I4. quem P. D. Marius Languetum temere persuadere voluit cui adseverationi tamen multa .alia etiam vel si obstarent. Ceterum Boel, nitianis in observatis, quamvis brevissimis, hac etiam in par,ricula operis copiam optimaefugis colligent, quos lectio optimorum scriptorum delectabit Ceteriim, quod Hartius
de Henrico Iv. R. Franc tanquam ex memoriis nondum publieatis se proserre putat, mirum videbitur omnibus qui ubiam eius a Per fixis scriptam legerint. me tui bis Bohembeis paueissimis versibus ieiunum aliquid et maneum adpositum, quum in ita ad arguendam praeposteram ambitionem novi petitoris memorari meruissent, pluribus exprimet; Die aliquem, fides die Qummimne colorem fMelius querat Io Georgius . . quamvis Hartio parum probetur De resututionis edicto erratorum Ferdinandis L
523쪽
omnium abnormissimo, diei exquisitiora utique potuissent. De potentia Austriam nimia praedicat Hartius qui Hispaniam agnatione et foedere saltem coniunctam, inter eius possessiones numerat, nec sorte legit scriptores , res Ferd, nandi unq am, decennio quam ante propius summum perieulum, vix Vienna in fide manente, testatos. Sed accidunt talia meros panegyricos meditantibus, historieorum officio
neglecto Aeque minus probari potest hyperbole, qua opimior possessionum Palatinarum portio Bavaro adsignata refertur ubi scite iam aliquid Boelimius admonet. Idem plane de pace cum Danis dici posset; de qua tam abiecto
Hartius non pronuntiasset, si imperatori Germanorum Romano veram maiestatem potiore iure, quam regna precaria tenentibus, statueret deberi Bavari consiliorum etiam interpretationem nimis iniquam ducent, qui de statu rerum istius aevi ex utilitate Germaniae calculos ponere didicerinti Si tunc Romanam religionem professi nostris parum aequisuerant; at virtute tamen et sapientia in ceteris nihil comeedebant multis, qui sanitatem doeisinae, saepius no creditae quidem, vastis et immoderatis ausis obtentui sumunt. Potuisset prosecto dimissis imperatoris bona ex parte copiis, quies Europae reddi, nis exterorum, Germaniae discordanti insidiatorum, multitudo improvisa sepervenisse Sed quiis bus mirum in modum ubique placent vis et arma, etsi calibditas adsi, et speciosa religionum nomina non desint, eo tare debereat, quam a praeceptis Christi haec abhorreant. Sique tali unquam vere adversariis nostris obiecta sunt eo magis cavendum fuerit, ne ipsi eiusdem culpae rei fiamus. De quaestione, num mero religionis studio, an aemulatione potius et rivalitate, ob potentiam Austriacam, arma Gusta. vus ceperit, non sine ratione auctor Ludovicae Iulianae, Prineipi Palatinae adsentiri videtur, ratae, Suecum Austriae,
ob imperii prorundam cupiditatem invisae bellum illaturum fuisse s vel protinantium a partibus Ferdinandus stetisset.
Α erant tale, suspiciones et odia asperaverant, declamat
se, nonnulli essiones, qui sine certis mandatis sua somnia m
524쪽
blieantes eriminibus materiem, magno resp. malo , subdideranti Possidemus ex eo genere libellum, qui praescribitur: Oratio de novae apud Europaeos Monarchiae, pro tempore et ad infringendam Turcisae λη nationis impotentiam et ad sabi. liendum Arsianae satum, utilitate. Auctore Andrea Heso, Brugense, in liri. v. Duae Pros maei v. D. Rogardum. A. re . Perspici ex hoc potest, quam vanae quaestiones cerebrosorum ingenia tunc exercuerint ut aliorum suriosa classica taceamus. Postquam mentio iacta est aliis etiam nostrorum iniecti pridem metus, ne imperatores Austriaci, quorum consilia a sedalibus Ignatianis regi credebantur, paullatim pactionem assariensem rescinderent, enumerantur quidam libri istis in controversiis post turbas Bohemicasi blicati; ut cancellaria A estina et Hispanica, Vindiciae Palati. nae, cancellaria Bavarica; nec non deri sub Fabii Hercyniani nomine scripta Boelimius vero in adnotatis tam vetustiores electorum saecularium expostulationes ex Seniambergit, L. B. et . Perill , Sylloge antea nondum editorum mon mentorum, opportune indicat, quam pleniolem notitiam reliquorum, quae in ista caussa publicata sunt, ex Gryphio,Hossmanno, et Lundorpio petere suadet. Summatim ebiam quaedam excerpsit Stravius in Historia religionis gravaminum. Nos etiam aliqua nacti sumus, quorum rationem necdum alii habuere, quibus aut enumerandi aut colligendi talia consilium fuit. Sed quis sol et finis, si quis singulaeomplecti vellet Quum nullum saeculum maiorem proventum acerrimorum disputatorum tuleiit, ut mirum non
sit si quaedam memoria excidant. Forte non defitissent, qui plura factis, quam verbis r utraque parte refutata Miuillant. Iudicium vero Hartii de ter infelicius cedente Austriae mutatione, in collegio principum electorum facta,
omnes rerum Germaniae periti in ntillum exemplum satis congruere animvdvertenti ire erum caussae eventusque
ex diversa temporum consequentia miscentur. Elegans est Boehmi observatio do errore vulgari, quo solus Richelius
bellum Germanicum Gustavo petauasilla creditur. Recte
525쪽
idem auctoris anachronismum corrigit, qui putaverat, iam ante proscriptionem Friderici publica imperii lege sincitum fuisse, quod in passione Ferditandi Ill demum do adeundo imperio seeundum praescriptam formulam constitutum est, ns sine electorum criminis haud participum consensu, hute poenae quisquam ordinum subiiciatur. Sed multipliciter
praeterea erravit Hartius, quum et de solis electoribiis, et de omnium ordinum consensu, et de unanimi comitiorum deereto hoc primum latum credidit. Nam de electorum principum, et omnium ordinum proscriptione cum Ferdiέ nando III iam , de ceteris, quae ponit, nonnisi eum Carolo VI. tandem sic conventum est. Sed de unanimi consensu vel in hunc diem nulla lex exstat, neqtie dubitatur, maiorem tantum suffragiorum partem requiri. Adeo vero in Anglia nostri imperii eoinstitutiones ignorantur Neque excusaverit Hartium, si quis vocabulo legis pro consiletudine, seu observantia, quam vocant, usum dixerit: tali enim ambitu, qualem is statuit, nullam novimus, in quo quisquam adhue probaro conatus est. De litteris regiis ad electores accuratiora rursus monemur a Boetimio, quum Hartius, nullo se vato diserimine, plerumque ex actis publicis carptim, et preinanes repet tiones, idque haud raro praepostere, re soleat quod ex more oratorum pariamentariorum , quos eum venia sic dixerimus, piam habere crederes.
MISTORIA NATURALIS RANARUM NOSTRAE
tium, in qua omnes earum proprietstes, praesertim,
ouae ad generationis negotium pertinent, fusius ena Mantur. Cum Praefatione Illustris, , ALBER TIυ IMMER, Societatis Regiae Sesentiarum Gettingensis Praesidis Edidit, occuratis e conisus ornavis
526쪽
Nesis esse duximus, Acta nostra earere mentione operis
tam splendidi, tam accuratis observationibus reserti, ut lector et spectator sere nesciat, quid maiorem admiratio. nem laudemque mereatur, an summa diligentia et indefessum studium in observandis naturae operibus, an selers do itaque manus, cuius vestigia, in pulcerrimis ranarum imagiry-bus, accuratissime non modo aeri incisis, sed nitidissimo etiam pictis, per univcrsum opus curiosos natur a speculatores magnopere delectant. Nemo sane e es, qui, si aequus rerum aestimatorque it, lustri Hesuro non assentiatur, a reaturque, inclytam Germaniae Nationem nulli genti cedere ingenio, virtute, industria, idque vel maxime ex hoc doctissimo labore cognosci omnes sciunt, incomparabilem in hoc generes ammerdamium suisse. Hunc igitur Auitor noster sedulo legit tractavitque eiusque doctas observationes plerumque confirmat rarius aliquanto emendat. e. ries autem operis haec est. Sem I. Cap. I. Coitus et generatio ranae fuscae terrestris fuse enarratur, opinionesque Menali aliorumque erroneae resutantur. Cav. l. artestanae suscae terrestris internae, eaeque praesertim, quae generationi inserviunt, describuntur. Sect II. Cap. I. de ranae arboreae proprietatibus, coitu et generatione, verba fiunt. Sin. III. Cap. I. ranae viridis aquaticae proprietates coitus et generatio enarrantur. Cap. II. ranae viridis aquaticae partes internae describuntur. Sect IV. v. L. bufonis aquatici, allium redolentis, maculis fuscis, externus habitus, nec non aliae proprietates proponuntur. Cap. L.
reperitur descriptio internarum partium usonis aquatici, allium redolentis, maculis fuscis. Q. V. Cop. I. usonis terrestris, dorso tuberculis exasperato, oculis rubris, generatio, nec non reliquae Proprietates exponuntur. Cap. II. habetur descriptio partium interiorum busonis, dorso tubereulis exasperato, oculis rubris Oct. VI. Cap. I. ag tu degeneratione busonis ignei. v. II recensebitur intestores patetes bufonis ignei. SUI. . Cap. I. legimus busenis terrestris foetidi proprietates, coitum et generationem. U. II.
527쪽
proponit usonis terrestris foetidi interiores partes, nee
non eas, quae inserviunt generationi.
DE LAUDIBUS CAROLI III. POTENTISSIMI
Bononiae I s9. ectypograph. SS. Inquisit sub signo D. Tho Aquina pag. quaternis. Quod omnium temporem historia docet, Regibus atque Principibus iis, qui litteras singulari favore complexi
ellera, gratissimas se Musas praebuisse, eorumque nominaeommendasse posteritati quam diligentissime eius rei exein-plum insigne capit aetas nostra in Carolo III. Rego Catholico. Nam cum ille doctrinae et artium optimarum amantissimus semper fuerit, suaeque in eas benevolentiae duratura ad omnem memoriam monumenta exstare pridem iusserit fassiunest ut verissimae eius amplisssimaeque a longe plurimis laudes, et superioi tempore et his proximis annis, diverso orati ni genere, celebrarentur. Neque gessis illius exornandis divinior poeseos vis et sacrorum vatum concentus unquam defuit. Sed ad hanc communem Regis magni admiratio. nem, boni civis pietatem adiunxit a latis Gomemuri
tega, Reg. Collegii Gaditani Alumnus ita enim in Epistola Nuncupatoria ad Regii Maiorisque Bononiensis Hispanorum Collegii Rectorem et sodales scripta nqmen suum professus est horum Carminum Auctor Hic enim idem, qui S pientissimi Regis Ferdinandi obitum versibus nuper luxerat, nunc Caroli splendidissimum ab utriusque Siciliae regno ad capessendum Potentissimum Hispaniarum imperium laeta ac-elamatione pro quitur transitum Carminis quidem maioris, quod aginis octo porrigitur, quae sit forma, quis cursus, videamus. Ducitur laudationis principium ab ipsa Principis iuventute, et mature elucenta indole eximia. Tum initia et progrelius imperii narrantur. sientique licet septrui fortuna negesset. Invida Erebonida tamen ingera de era et armis
528쪽
Egregium robur peperit, subiectaque forti Regna ense et pristis tituli essus macta.
Hine primaevus actu induens bina triumphae Herculis in morem, mox laeto Druria plausu Excepit rerum dominum regnoque potitum. Sed squam vires animus Irmamis, et aetas, Hune maiora vocant quis enim ve nesciat arcem Caietae, aut claros h fili eaede Bitumosymessanam et Capuam domitas, unctamque rete amTrinacriam DS Borbonides duo maxima victor Transgreditur, subigitque brevi certamine regna. Inde praeclaram Regni utinisque Siciliae administrationem extollit poeta, ubi nec indictam praetermisit selicem Hemculani restaurationem. Delatus postea ad postremi quod
Italiam quassavit belli discrimina, primum pulchre pingit
Regem in Martios campos egredientem. Haud illi Hypeus, mentitave vatibus arma Vulcani fabricata manu sed dextera Regem Qua deerat, Idusque Us comitatur euntem si quem gnato dederat pater ipse Philinus, Virtutis patriae monumentum, et pignus amoris cet. Mox illum celeberrimi ad Velitras conflictus descriptio oe. cupat non minima pars gloriae Carolinae. Iamque propinquabant adversa ex parte phalanges, Martia quas rapido Germania misi ab Isre, E Transilvanus spectato robore miles, Panno que equites, smul hirsutique Croati. Hos super Myrui venit gens aetola Ponti. Quos omnes bello assuetor, et fortibus a sinus agit pugnae Dux Lobesumus ardens. Ut ipsam certaminis narrationem iucundissimis floribus distinctam, et maxime in universe carmine exsplendescentem,
omittamus. Tandem iter Caroli obtinenti patrii regni Tit ' caussa
529쪽
eaussa susceptum persequitur, laetaque ab eius virtutibus omina Hispaniae significat. Subiecta sunt Epigrammata duo alterum in adventu C rosi Mantuam Carpetanorem scriptum alterum, idque Graeco et Latino sermone compositum, cum idem Rex ex Italia in H spaniam solvere Nos prius adponemus, ut de
his quoque iudicari possit. Qui a Parthenopen bello, sat pace easti:
Patria, Rex, iqndem regna beare veni. Tu validos terraque marique tuebere Iberor, Compositos placida Tu ditione reges. .no et in doctas Phoebi exornare sorores, Matibus et facili Numine adesse velis: Tune Tua pro meritis qui dicant arma, virumque, Plures nostra feret Mantua Virgilios. Hanc autem breviusculam de his Ca mibus relationem instituisse nos existiment Lectores, partim quod ea non omnino indigna crederemus tanti Principis maiestate, partim ut nostrae quoque erga Illum reverentiae exstaret quoddam hoc loco documentum.
es hominum, a deo evocatus, reliquit Georg. Matthias Mylas, academiae Wittebergensis Doctor atque Pros 'sor tam clarus, quam naturae interpres felix, ut eius famam nominis nulla gens non acceperit, quae de litterarum novis aetate nostra progressibus accipere quidquam potuit. Ortus Lipsae veteri et illustri genere, patre Georgio Henrico Myla, mercatore non splendido minus, quam peregrinatore erudito, matre Esa Sibylla nata Bochmseria, maiorum n bilitatem morum decore quae aequavit, anno huius saeculi
530쪽
a. a. d. X. Kal. Oct. Ipse autem hune stirpis honorem pari felicitate eonservavit et auxit, inua hodieque clarisiuitae huius urbis familiae, Carpnovis Telleris, aliae, antiquam gloriam tuentur Praeter parentum solli. initudinem et indulgentiam, ingenio vivido et erecto Lipsienses lautitiae et elegantis . benignam ad proficiendum materiem suppeditaveranti actus praeceptores, non eos solum, publica qui auctoritate iuvenes erudiunt, sed privata quoque impensa equisitos, annos teneriores acerrimis studiis impendit. Tam igneus vigor animo inerat, ut plura, quam in aetatem cadere viderentur, inter ipsa studiorum rudimenta aestimatoribus peritis expendend xepraesentaret Nec his immorari deceat, quibus ad ma-1ora sestinandum sit. Ἀnno aetatis XVII. iam Doctor Pho sophiae, medicinae non alio consilio operam dederat, quam ut noscendae rerum naturae, quanta ea demum est, eo avistius operaretur Aliquoties in Glicis disputationibus quum alienas commentationes arguendo vel tuendo, tum suas proponendo, praeclare steterata, quando, hortantibus praeceptoribus et amicis, docendi inter philosophos iura duabus academicis dissertationibus publicatis obtinuit. A eumentum ipsum dilectu et utilitate eximium animos vir rum doctorum sollicitaverat, ut subtilitati verent; quia Perraulti de natura soni opinionem suis ponderibus examinaverat. Inde ad aliorum institutionem diligenter incum-hens, omnia, quae sibi paraverat, tam lubens his cuni com municabat, qui sese audire volanssent, ut magnis sumtibus nunquam parceret, quo locupletius instrumentum ha eret, unde experimentis iaciendis totam illam doctrinam philoso
vhiae universae, mathematum, rerum naturalium, et quae his serviunt, aut ab his invicem iuvantur, redderet utiliorem et ornatiorem Tantum lacerat ea in exercitatione opera a Pretium, ut noniiuditores si hin
maius et ad fidem inter posteros potentius, iudicio iisdem artibus eruditissimorum, timae commendaretur. Ita acci- Tito diti
