장음표시 사용
61쪽
Flores in spicam collem, mori operati, nomali, iuxta leonem pentandri, cum iuxta Linnaei systema decandri do berent esse, quorum pistillum in tabula separatim exhibetur. Legumen planum, acuminatum, glabrum, polyspermum, labas continens oblongas, striatas, ut in dissecta et aperta siliqua conspiciuntur. Vid. Lud ig. Demst gener pl. p. 3 1 3.
Observatio. Post Plumierii genera edita, in quibus hanc
unicam modo recenset, plures iam innotuerunt huius generis species, quarum quatuor habet Linnaeus in speciebus i. c. Caeterum hoc genus in memoriam magni Andreae
Caesalpini nomen suum obtinuit, qui Romae inclaruit scriptis suis, ac praecipue Historia plantarum, quae imprelsa est Florentiae Is 83 in quarto, tum et libro de metallicis Romae Is 96. Par. a. Sida soliis subrotundo cordatis, acuminatis, tegerrimis, cum Abutilo Periploca acutioris solio, fructu stellato Dil- leni proxima convenit licet enim Plumieri planta caule magis villos sit, tamen haec disserentia sorte loco natali adscribenda est, easdem plantas tamen et Rotenus et Limnaeus distituerunt.
34. Alpinia, in toto habitu modoque crescendi, ingiberi .milis, sacile declarat, aromaticis herbis esse annumerandam, quales sunt Cardamomum, Amomum, edoaria, ingiberi Galanga similesque mirum tamen est, aromaticam hanc plantam adeo raram et parum cognitam esse, ut reliqua is mala sene inter minores Zingiberis species refertur, ut ex Sloanae citat synonymo patet.
a 6. Ari species, quarum plures hic adducuntur, rarissime flores proserunt cum enim fibrillae radicales in caule copi sus propullulent, propagationis ossicium suscipiunt, inde e iam fit, ut plantae tales rarius florentes sive steriles Leantur. Interdum tamen tanta vis est vegetationis, ut fibrillis copiosius erumpentibus, tamen et flores protrudantur, licet in hoc quoquo casu fructus vix perficiantur. Tanta vero jec.erum, quae ad Ariun et Dracontium pertinent,
62쪽
estori est, ut ob summam, quae inter eas intereedit simili. tudinem, exercitatum ad eas dirimendas exigat Bolanicum. A Tabula quad agesima quarta ad octavam usque plures Pag. 44. Bignoniae specie delineata exhibentur, asilumierius in scindentes et arboreas distinxit. In Bignonia scandente bi-silia et trifolia, ligno crucessignato, peculiaris' 'ostio metalli in caule attentionem meretur, transversa enim, et deo ad erucis formam se decussantia, ligni strata contextumostulosum medullae disponunt, et sorte illa conformatio hic atteiidenda est, quam in septis nodorum ex densiore fibram eoniunctione deprehendimus. Pueephali definitio imperfecta traditur altumi rio, eum s. in planta relativa non nisi pistillatum florem depinxerit, ovario nimirum duos stylos, cornuum instar emittente, si ctus ipse fit bace ovata oblonga. ' occasione autem a nomine desumta, Cl. Editor in illa tabula fructum aliquem si eum, caput bubulum quodammodo reserentein, simul det, avit est vero ignotae arboris Sinicae fructus laevis, fuscus. tubereulatus, utrinque processum, cornu instar inflexum, emittens. Semen unicum ei inesse, ex sono per agitationemeaeitato concluditur.
camara, quae Lantana soliis oppositis aule inermi a s s. mos floribus evitato umbellatis dicitur, et vulgatissima, et notissima planta Americae est. Cum per surculos et ramulos facile propagetur, in hortis quoque nostris crebrius deprehenditur. Dissicile tamen est, vel ex descriptionibus
eroticarum plantarum, vel ex observatione earum quae apud nos coluntur , species accurate definire: nam et spinosae et non spinosae gradu tantum disserunt soliorum praeterea figura et storum color maxime variantes deprehendutitur.
Variae Smilacis species hie exhibentur, ex quo genere et 7 Chinae et Sassaparillae radices in ossicinis satis notae depromuntur. Veram quidem Chinae radieem et plantam totam Cl. Editor alibi in Authiario nimirum herbarii Amboinensis. egregie delinearit et descripsit, sed Mida quoque caule inermi, tereti solus inermibus caulinis cordatis rameis a ovat.
63쪽
ato oblongis licet Chioa spuria nodosa plumierio dicitur,
radices tamen sistit, quae cum vera China vel confunduntur, vel et loco huius adhiberi posIunt. Idem valet de Sassaparillae radicibus , quae ex reliquis Smilacis speciebus hic depictis depromuntur, et ut modo crescendi, sic etiam viribus
87. Cornum racemosam redoliam et quinquefoliam soliis sor, minutatis, egregium Puticem describit Plumierius, quem iure suo ad Elemiserae species reducit Cl. Editor, et praeter plantae accuratam descriptionem, generis quoque definitionem sequentem addit Panicula terminatrix ex variis racemis componitur, perianthium est quadripartitum, minimum; corolla quatuor petata oblongiuicula sistit, lamenta quatuor subulata, brevissima antheras oblongas festinent; varium ovatum stylum brevissimum sustinet stigmate obtuso tetragono ornatum bacca subrotunda unilocularis semen und- cum subrotundum, osseum continet.
sa. Plantae spinis horridae per culturam in hybernaculis nostris spinas has ita exeunt, ut mitissimae fiant et nulla sermo spinarum vel aculeorum vestigia relinquant accurate hoc describitur in Solano, caule aculeato fruticos soliis lanceolatis angulosis, in qua etiam planta solia prius prosunde sinuo. si aculeata, et rigida sunt, quae dein observantur intege rima, duplo latiora, laete virentia ac glaberrima Hane mutationem etiam in calidis regionibus interdum evenire notum est, hinc Erythrinam inermem soliis pinnato ternalis, sinuoso vatis, floribus spicatis, licet spinis eareat, ad Corallodendri spinosi varietates tamen reserendam esse, non dubitat Noster. s . Coronae solis multae species ad Asteriscos, et ex rece liorum definitionibus melius ad Buphthalmos reserendas esse certum est. In his tamen generibus, quorsum et Rud- heckia reserenda, ad semina praecipue respiciendum esse illico patet, qua cum in nostris iconibus non semper accurate expressa sint, veram plantarum definitionem haud ad
64쪽
Dorstenta ratione floris et fructus multa eum Ficu com Pag. I . munia habeti Summitati enim scapi insidet placenta carnosa, sinuosa florifera, stamina et styli numerosissimi vix satis definiendi, receptaculum hoc commune postea sustinet semina multa subrotunda acuminata. Prima species, quam PIumicius Spondyli solio Dentariae radice Cl. Editor vero Dorueniam soliis obatis capis radicatis appellat, radicem habet instar Cype i tuberculosam ac nodosam, fibrillis lateralibus undique emissis est vera Draliena radix sives Contrayerri ossicinarum. Haec planta placentam oriseram habet quadratam et sinuosem Alteram speciem, quae radice fitiosa est, et quam Pluinierius ad Parietariam resere, Cl. Editor appellat ortaniam solus ovatis, dentatis pedunculis
Et flore et habitu elegans planta est Craniolaria, quae a 23, siesneriae speciebus omnino devaranda est, habet enim calycem longum, patentem, protundius quinquifidiim, corollae
speciosae monopctatae irregularis lacinias imbriatas et pum Baias, et structificationem prorsus singularem nux enim, cranium alicuius serae repraesentans, nomini generico imponendo occasionem dedit.
Guaiabaram Pluinierii Cl. Editor ex observatione Brownii, 37. qui characterem in viva planta definivit, ad Coccolobin re-ouxit, cum enim flores in racemis axillaribus proserat, o stamina pistillum triquetrum et baccas monos permas obtineat, et petioli florum circa caulem instar vaginae ducantur, Linnaeus ad Polygoni genus retulerat. Ochnae, quam Plumierius Iabotapitam dicit, duae sunt Q. species, quarum prima Bochaerae altera Malliaerae nomine Cingalensibus venit utramque sub una specie coniunxit Linnaeus; quoniam vero huius soli latiora, magis ovata et sub tiliter serrata flores non spicati sed congesti, et fructus simplices olivaesormes sine excrescentiis deprehenduntur, genere etiam diversas plantas esse Cl. Editor iudicat.
Icago fruiti ex albo rubescente Plumieri ad Chrysobala. Is r. num Linnaei et Brownii reserenda est, fructus tamae colore et variat,
65쪽
variat, nune savus, nune niger, nunc purpureus deprehent ditur. Huic plantae innaeus in speciebus suis adiunxit Myrobalanum Stoanei in Hist. Iamaic Tom. II. p. I 26. hic tamen soli pinnata habet, et a priori toto coelo differt. Pag oues Plures adduntur alpighiae species, et egregiae observa . tiones adduntur, elegans tamen hoc plantarum gemis nondum satis definiri potest. Malpighiam aquisoli amplioribus soliis, quam Cl. Editor soliis lanceolatis, dentato spinosis, alternis, appellavit, non satis definire potuit, cum tantum quaedam soli a Plumierio delineata fuerint, inde sorte ad Mancanillam aquisuli solio, quam paulo post describit, pertinere videtur. Mancinillae vero, quae ad Hippomanem pertinet, duae species afferuntur, prior Hippomanes soliis subulatis, dentato spinosis, et altera Hippomanes soliis ovato oblongis, serratis, basi glandulosis. I I. Sub Helleborines genero ianuitas complectitur plantas Pluinierius, Rae nec habit nec flore conveniunt. x hexapetalis irregularibus plurimae sunt, et Orcitides et plantas conge: ieres complestantur, et dissiculter in genera varia dispescuntur, multo magis in Americanis plantis, cum Epudendron quoque accedat, cuius copiosae species sunt. Has
quidem plantas quantum fieri potuit ad sua genera reduxi et species distiniit L Editor. Is s. In Caeli speciebus ob florum egregiam convenientiam Reilius sueeedit generis definitio, ad quod Cereus, Opuntia. et elocactus reseruntur, quarum species plures hic deli
r 99. Tres Muntingiae species Plumierius proposuit, inter quas prima solio sericeo, molli uitu maiore vera est et unica generis huius species, egregie hic delineat et deseripta; secunda species solio Corni ructu minore, ad Rhamnum omnino reserenda erat tertia species solio Ulmi asper, ita minimo glomerato, habitu suo cum Ulmo quidem convenit, ad quem etiam a Lin eo refertur, cum tamen seu-ctus sit bacca et hanc speciem ad Rhamnum retulit -Cl. Editor, et Rhamnum inermum solus ovato oblongis, scabris.
66쪽
serratis, floribus axillaribus, solitariis, fructu pedunculato, appellavit. Palmarum species, quariun plures in hoc opere delinea Pag. 2o6. verat plumierius, neglexit Cl. Editor, partim quod et in aliis seritis, quae hoc seculo prodieriint traduntur; partim quod ipse completum aliquod opus de Palinis meditatur, ad quod
per te adum ei vires et otium apprecamur ipse enim insig- Iem exoticarum plantarum copiam possidet, et in his di iuren8is iam multos annos consumsit. Quindecim Phaseoli species Plumierius in hoc opere ex as
hibuit Cl. Editor vero eas, quae iam satis notae erant, sin se, et tres tantum ad sua vera genera reditati. Prima est Dolichos foliis integerrimis, caule nudo, leguminibus articulatis, pubescentibus, radice crassa tuberosa. Haec species non tantum ob radicem esculentam notam digna est, sed eharactere a Phaseolis immo a Dolichis diversa, et ad novumetoophtalmi genus a Browni descriptum resere posset; s eunda species est Glycine caule piloso, soliis ovato oblongis leguminibus cylindricis hirtis aduncis. Haec species ad Teramnum Brownii sorte roserri posset, et in legumine apice adunco instar unguis avis instructo characterem speciseum singularem sistit Tertia species in Dolichos caule hi sito, soliis ternatis, eroso dentatis, leguminibus hirtis, articulatis.
Rivina floribus corymbosis, soliis lanceolatis integerrimis, 237.
nova species est, et ut varietas considerari nequit, haetenus enim cognita racemos simplices axillares ac soli cordat ovata habet, et mHori. An et Tem. I. tab. 66. optime
ximenia aculeata, sore villoso, fructu hiteo, quam soliis B 26 litariis dicit,ssore campanulato, monopetalo tripartito, aliisque staracteribus satis cognoscitur altera autem species soliis quaternis verticillatis conspicua, quae Αu-CMagna Recchi appellatur, ex fructus quidem convenientia huc refertur, sed eum stores desciant, accurate definiri nequiti Arboredorata et gustu acris dicitur, et summi, ouod ex ea fluit,
67쪽
CMagnam ocatur, iisdemque viribus valet, quibus Teea.
VITA GUSTAVI AD OLPHI, MAGNI REGIS
Deciae, a WALTHER HARTIO, Anglico sermone primum defripta, quam in linguam patrium convertit M. GEORG. II R. MARTINI, praefatione variisque animadversionibus auxit M. GOTI L. BOLI IUGII oriograph. Sax atque Histor in Academ LipsPros. Pubi Orae rimis L ipsae apud Dykium Alph. q. c. s. aen. in Φ. Si virorum excellentium laudes posteris commendare
semper praeclarum videbitur, tanto iustioribus assicietur praeconiis S. R. Hartius, Canonicus Uindesoriensis, quanto accuratius atque elegantius in describenda summi regis Gustavi Adolphi vita versatus est. Contigit regi dignus tantis virtutibus praeco, omnibus ad tale opus conscendum subsidiis optime instruitus, cuius dicendi praestantiam, ingenii acumen, subtiliter iudicandi sollertiam, doctissimus quisque comprobabit. Quo in opere perficiendo ita elaboravit Boelimius V. Clar ut quae deerant, suppleverit. vitiosa correxerit omnesque veritatis cupidos sibi magnopere dcvinxerit. Praemisit in praefatione multa scitu i cunda, simυl Heinsii Grotiique studium, Gustavi merita ad posteros transmittendi, tangit, qui aliis negotiis distenti. propositum deserere coacti sunt. Multis inerat desiderium maximi regis res gestas narrandi si necessariis subsidiis haud destituti fuissent. Expectavit igitur digna materia doctissimunx Hartium qui sui propost rationes reddidit, scienter admodum in praelatione omnibus historiae deditis profutura. Sed iam propius excelsi anim imaginem, a perito artifica expressam, intueri iuvabit. Ab initio rem orditur Aurior, diemque natalem sui regis, qui in nonum mensis Decembris anni is 9 incidit, . . repetit, avi Erichsoni cognomino
Wasae probe memor, quem is 28 diademate regio ora tum, anno vero II 6o rebus humanis ereptum, constat.
68쪽
parentem quoque Carolum, Sudermaniae ducem nominae. deque eo varia, quae scire interest, resert. Id primo do Gustavo memorandum, quod ab ineunte aetate omni liberali doctritu imbutus, multarum linguarum admodum peritus tueri Quo studio tantum effecit, ut et latinam optime calleret, et aliis bene uteretur. Non minus corpus, quam aniamum exercuit, omni labori tolerando mature timefactus. ne mollitie naturae robur enervaretur. Primum sortitudinisi eimen edidit in Christianopoli, quam periculis superatis, vi me avit. De bello Danorum Suecis indicto, dequa caroli insignibus plane virtutibus, Auctor p. II. seqq. serti Post obitum Caroli exeunte anno 16 II. Gustavus regnum adit, fidem de salute populi curanda firmat, virumque eximiis dotibus prascitum, Oxens imium laborum sumit socium. Bellum cum Danis eliciter gerit; ne tamen
lortunae varietatem experiretur, pacem cum ea gente componi Quibus conditionibus pax restituta, vide p. 36. Cum Batavis de commerciis augendis oedera init novisque iam ctionibus patriae prospicit p. 38. Iuvat proseito, decreta hientiae plena perlegere, ab Auctore p. 43. recensita Asem capit adversus Russos, mox tamen intercedente Iacobo LRege Angliae reconciliatos, p. M. Quomodo cum Poloris certaverit p. 4 seqq. sus enarrat Hartius, eiusquatilli caussas repetit paullo altius. Coorto incendio, ignis furorem praecipiti saltu essust p. 6 . Postem anno I 6 19.lso iam regreditur, rebus maritimis in posterum magia
sem indis, reique militari emendandae maximopere intentus, p. 6e. Nec id tacuit noster Hartius, eum, iod a multis
traditur, ficto Garsi nomine peragrasse Germaniam. Qui dam Patavii operam dedisse litteris perhibent. Alii in i-tembergens Academia studiis variis deditum reserunt, quod sotamius, Clar. p. a. de eius filio naturali Gustavo a eipiti iunxit sibi sociam vitae Mariam Eteonoram, eo gi Wilhelmi, lectoris Brandenburgici sororem, seminam et venustate corporis, et dotibus animi excellentem, cuius
matrimonii rationem doctu reddit Bosimius P. 73. Ex hoc
69쪽
eoniugio duas suscepit filias, nomine Christinas, unam anno I 623 alteram I 627. Prior vix annum egressa obiit, posteriori ab ipsis regni ordinibus regnum destinatum. Iam pacem tentat cumPolonis, quam cum isti detrectarent, cum n merosis copiis Rigam, Livoniae caput obsidione cingit p. 79. Quae res etsi ab initio parum prospere cederet, tamen eum proposito haud avocavit. Hic omnibus fortunae telis codipus suum obiicit, credens, observante p. 82. Boelimio, haud facile accidere, ut reges in proeliis cadant. Fortiter impetus hostis obsessi sustinent, donec vi maiore coamsededunt, regisque incredibilem prorsus clementiam laudant, p. 86. Varias dein urbes, interque eas itaviam, capit, quae, uti tota Cu landia, probe monente Boeli 6 p. o. clientelari nexul
Ionis mi obstricta Principio anni I 622 regis Pater e vista discedit, quo casu iste graviter percellitur Milites in libberna reduxit in Sueciam, novumque de rebus, quae utendo consumuntur, exigit tributum, ut belli sumtus eo iacilius su tineret, p. I. Ab incolis Gedani postulat, ne inducias turbent, futura callide coniiciens , p. 94. Interim Musis prospicit, Universitatem Upsaliensem reditibus auget, atque Aboae Gymnasium, non vero Academiam, Condit p. 97. Quibus honoribus affecerit Io Scyttium, eloquentiae, gistrum, quo ipse profecerat, admonuit Boelimius p. 98. Magni quoque secit Grotium, cuius de iure belli et pacishbros assidua lectione contrivit. Quanti contra Grotius Gustavi virtutes aestimaverit, ex Boelimio p. 99. cognosci potest. Anno I 6as Ordines Sueciae de perpetuo milito alendo deliberant, pecuniamque necessariam subministrant, P. II o Magna asse Livoniam Rexingreditur, et quamquam felici cursu omnia superaret, tamen ad pacem inclinat. Quod negotium xenstiria mandat. Hic utitur Horri et Salvio, de quo conferas Boelimium p. II s. Cum Polonis
proelium committit, victorque discedit p. II 6 seqq. De agrestibus Russienicis, vulgo Cosacis diciis, vide p. I9. seqq. Ineunte Februario I 626. Piliaria, ad Electorem Bran-denburgicum pertinente, potitur, quod cum praefecto, cum ab
70쪽
. aliis, tum ab Auctore, vitio vertitur, rectius eum Boelimius omni suspicione liberat p. 2 s. multae urbesse dedunt, tacitque rex progressioRes omnium opinione longe celeriores, p. I 36. De Christina filia regis A. duriora profert. alloehmio humaniter mitigata, p. I 7 Peregrinos in regnum invitati pulsisque aditum patefacit Edicto I 627 evulgato, p. I 8 Qua soletuna cum Pololii eonflixerit, vide p. isa, Vulnus inflictum forti animo tulit, regiaque plane
rirtute contemsit p. 36. Ineunte anno I 628. Prussiam denuo repetit, hosti obviam processurus. Hoc anno Gedanenses eum Suecis pugnasse putat Hartius, quam vero pugnam Boelimius, ex locupletissimorum testium sententia, in superio. rem annum reiicit p. 63. medanum tandem deserit, impetu potius imbris quam hostis, repulsus. Nec praetermi tendum eum, oppidulo SueiZio occupato, virginum matronarumque pudicitiae consuluisse, p. 78. Si quis velitationes legere gestiat, inspiciat p. 79 seqq. Wallensteinius
rerum gestarum magnitudine satis notus, variam iacturam patitur, p. 83 seqq. iubetam Leges a Caesare regeque Daniae mittuntur, postque diuturnas acresque disceptati ne pax redditur p. 93 Huic loco de Ferdinando II. multa ad contexendam huius aetatis historiam immiscet lectu omnino necessaria, P. I94 seqq. Bellum cum Polonis continuatur, quibus cum decem millibus Arnhemius se currit p. 2o7 succos variis pugnis fuisse attritos, ipsumque regem via mortem evasne, p. 2I6 seqq. ingenue A. satetur. Iuni, oui Gustavi temeritatem reprehendant, quorum a reprehennonibus cum Auctor Rever tum CL Boehmius eum vindicant, p. 22I Arnhemius multis gravatur
suspicionibus imperioque abit p. stas. Iam Gallia se imterponit, bellum amice compositura. . Idcirco Legatorum conventus indicitur, cuius Allemnitates exposuit Boelimius
p. 227 Consentiunt de induciis per sexennium.
quae tamen postea ad XXI annos prorsgantur. Suecis eum Polonia in gratiam redeuntibus, miles caelareus duce Aemio, in Germaniam regreditur, P. 23 I. Arnhemii H a laa.