장음표시 사용
401쪽
per Unis & temporibus semper , si potest, avorat controversiam. Latius enim de genere, quam de parte, discept re licet et ut, quod in universo sit probatum, id in parte sit probari necesse. Haec igitur quaestio a propriis perso nis & temporibus , ad universi generi4 Orationem traducta , appellatur 1be-fis. In hae Aristoteles adole scentes, non ad philosophorum morem tenuiter disserendi, sed ad copiam rhetorum , in utramque partem , ut ornatius , &uberius dici possit si in , eκercuit: idemque locus, sic enim appellat quasi argumentorum notas, tradidit, unde omnis tu utramque partem traheretur
XU. Faelle igitur hic noster , c non enim declamatorem aliquem de Iu do , aut rabulam de soro , sed doctissimum di perfectissimum quaerimus 3
quoniam loci certi traduntur, Percurret omnVs ; utetur aptis generatim; discet ex quo emanent etiam, qui communes appellantur loci. Nec vero utetur imprudenter hac copia , sed omnia expendet , & seliget . Non eniti, semper, nec in omnibus caulis, ex iisdem eadem argumentorum momenta
Iudicium igitur adhibebit: nec inveniet solum quid dicat , sed etiam ex pendet. Nihil enim est seracius ingeniis, iis praesertim , quae disciplinis ex culta sunt. Sed ut segetes secundae & uberes, non solam fruges, verum herbas etiam effundunt inimicissimas frugibus 1 sic interdum ex illis locis ,. aut levia quaedam, aut causis aliena , aut non utilia gignuntur; quorum ab oratoris judicio delectus magnus adhibebitur. Alioqui quonam modo ille in bonis haerebit, & habitabit suis aut molliet dura, aut occultabit quae dilui non poterunt, atque omnino opprimet, si licebit, aut abducet animose
aut aliud afferet , quod oppositum probabilius sit . quam illud , quod o, sabit λJam vero ea, qu .e invenerit, qua diligentix colloeabit ρ quoniam id secundum erat de tribus . Vellibula nimirum. honesta , aditusque ad causam faciet illultres: cumque animos prima aggressione occupaverit . infirmabit axcludetque contraria; de firmissimis alia prima ponet, alia postrema, inculcabitque leviora. Atque in primis duabus dicendi partibus qualis esset. sum malim breviterque descripsimus. XVI. Sed, ut ante dictum est , in his partibus t et si graves atque magnae sunt minus de artis est, & laboris. Cum autem, quid , & quo lo eo, dicat, invenerit, illud est longe maximum, videre , quonam modo . Scitum est enim, quod Carneades noster dicere solebat, Clitomachum eadem dicere,. Charmadam autem eodem etiam modo dicere. Quod si in philosophia. tantum interest quemadmodum dicas, ubi res spectatur , non verba penduntur quid tandem in eausis existimandum est quibus totis moderatur oratiost
eaereme . verbum perlecti testporis . Et ita legitur in his Harlejensi, qui penes est ho-- comitem Cacias. AMGRI .. gi Iυ ον naritia S nsemus alea post δLego, post , ut melius se lipheat ratio Latinae linguae, quia in constutiaone: praecedit ,
402쪽
Quod quidem ego, Brute, ex tuis literis sentiebam , non te id scitari , qualem ego in inveniendo & in collocando summum esse oratorem vellem rsed id mihi quaerere videbare, quod genus ipsius orationis optimum judiearem. Rem dissicilem, dii immortalest atque omnium dissicillimam . Nam eum est oratio mollis, & tenera, ct ita scxibilis, ut sequatur quocumque torqueas: tum di naturae variae, & voluntates, multum inter se distantia effecerunt genera dicendi. Flumen aliis verborum, volubilitasque cordi est , qui ponunt in orationis celeritate eloquentiam. Distincta alios, & interput eta intervalla, morae, respirationesque delectant . Quid potest esse tam diverim λ Tamen est in utroque aliquid excellens. Elaborant alii in lenitate& aequabilitate, & puro quasi quodam & candido genere dicendi. Ecce alia qui duritatem, & severitatem quandam verbis , & orationis quasi maestitiam sequuntur: quodque patalo ante divisimus, ut alii graves , alii tenues, alii temperati vellent videri: quot oratiouum genera esse diximus, totidem
XVII. Et, quoniam coepi iam cumulatius hoc munus augere , quam a te postulatum est, s tibi enim tantum de orationis genere quaerenti, respouindi etiam breviter de inveniendo & collocando ne nunc quidem selum de orationis modo dicam, sed etiam de actionis: ita praetermisi a pars nulla erit: quandoquidem de memoria ni Eil est hoc Ioco diendum , quae communis est
uo modo autem dieatur, id est in duobus, in agendo , & in eloquen.
do. Est enim actio quasi corporis quaedam eloquentia, cum constet e voce atque motu . Vocis mutationes totidem sunt , quot animorum , qui maxime voce commoventur. Itaque ille perfectus , quem jamdudum nostra indicat oratio, utcumque se affectum videri , & animum audientis moveri volet ,
ita certum vocis admovebit 2num et de quo plura dicerem , si hoc praecipiendi tempus esset, aut si tu hoc quaereres. Dicerem etiam de gestu , cum quo iunctus est vultus. Quibus omnibus, dici vix potest, quantum intersit. quemadmodum utatur orator. Nam & insantes a j , actionis dignitate , eloquentiae sepe fructum tulerunt : & diserti . deformitate agendi , multi infantes putati sunt: ut jam non sine causa Demo illienes tribuerit , & primas, & secundas , & tertias actioni. Si enim eloquentia nulla sine hae ;haec autem sine eloquentia , tanta est ; certe plurimum in dicendo potest . Volet igitur ille, qui eloquentiae principatum petet, & contenta voce, atro citer dicere: & summissa, leniter: & inclinata, videri gravis; & inflexa, miserabilis. Μ ira est enim quaedam natura vocis: cujus quidem , e tribus
3, Nam ct infanso Actionem pluria
mum valere Probant eventus. Nam& infan
res . id est , infacundi viri, rudesque dicen
da , ut Cn. Lentulus, actionis dignitate , --na 6c decora pronuntiatione, eloquentiae seu crum di gloriam tulerunt. Et disertι , quibus e diverso opponuntur insistes . deformitate asendi, hoc est indecori de foeda pronuntia one , a multis infantes & indiIerti putati
sunt: cuiusmodi L. Cottam dicit Cicero sui
403쪽
Omnino sonis, inflexo, aeuto, gravi, tanta sit, & tam suavis varietas perseeha in eantibus.
XUIll. Est autem in dicendo etiam quidam cantus 33 obseur Ior , nocihie e Phrygia, & Curia rhetorum epilogus, pene canticum; sed ille, quem sigitiscat Denaos lienis, & .Eseliines, cum alter alteri objicit vocis fleetio nes. Dicit plura etiam Demosthenes, illumque sepe dicit voce dulci dcela ra suisse. in quo illud etiam notandum milia videtur ad studium persequen
de sua. itatis in vocibus. Ipsa enim natura D), modularetur homI num orationem, in omni verbo posuit acutam vocem , nec una plus , neca postrema syllaba citra tertiam: qua magis naturam ducem ad aurium vo luptatem sequatur industria. Ae vocis quidem bonitas optanda est. Non est enim in nobis , sed tractatio atque usus in nobis. Ergo ille princeps variabit, & mutabit; omnes sonorum, tum intendens, tum remittens, persequetur gradus, idemque motu se utetur, nihil ut supersit in gestu. Status erectus de celsus r rarus inees sus, nee ita longus: excursin moderata, eaque rara r nulla mollitia eervi. cum 3so, nullae argutiae digitorum, non ad numerum articulus cadens tirunco magis toto se ipse moderans, & virili laterum flexione, brachii projectione in contentionibus, contractione in remissis. Vultus vero, qui secundum vocem plurimum potest, quantam affert tum dignitatem, tum venustatem' in quo cum effeceris, ne quid ineptum, aut vultuosum sit, tum oculorum est qucrdam magna moderatio. Nam ut ima
go est animi, vultus; se indices oculi: quorum de hilaritatis, & viciss)m tristitiae modum res ipsae, de quibus, agetur, temperabunt. XIX.
vox, ab arte serus , a fiexu gignitur cantus . Qii si temperatus est in actione, decet Drat tem maxime in affectibus movendis. Irim.
oratione . iicut caetera Din1Na , cepit a natura
l eminarium, arte Ae humana industris Olenis dum . Natura modulata est hom: num oratio nem, certasque voces ad agendum dedit o de ut impetu quodam proferrentur animo conia Kepta . de aurem serirent, in Omni verbo P suit aeutam vocem . nee una plus , ut ei et varietas r nec a postrema syllaba ei tra tertiam, ne quid spiritus laboraret. Omne verbum aut unius eth syllabae, aut duarum , aut trium , pluriumve . Si in verbo trium syllabarum plurium ve fuerit accentus in tertia ab extrema , is semper erit acutus . ut φιλοσωφoe , dom: nus. Si fuerit accentus in secunda a fine, ιua acutus erit, δ ρὼν , Virili, λε-οοι, deus: aut circumflexus, ut σημειοι, μοῦσα , Romanus . Roma . Quod igitur inflexus ex acuto eli de gravi , non defuerit acutus .
si ponetur inuexus . In ultima nune est acutus , suσιλευι, dux r nunc cireumflexus,
bos. Nihil resert an uoius sint syllabae verba, In vero plurium . Nunquam gravis erit ultima , nisi cum verbum acutum ceperit aliam ab ultuna sedean , propter quod mutarit aceentum, ut o βασι de p. a , dux locutus est. Iam gravis hic eii pro acuta . Ergo
natura in omni verbo posuit acutam vocem, Le cum altius ederetur, de reliquae summiIsius consonarent , jucundam e varietate ei rei modulationem . Interim unum verbum
duos habet accentus acutos, sed unum ab aliove bo dueit , ut φιλοῦσι si νε, domi nive .
An acutam vocem dicit eam quae clarius auditur . niagisque ferit aures , num illam tantum, quam proprie dicimus acutam Idem. 3s IIa molt,ita ceναι m) Dixit rectum casum moltiria , non moIIa ιes , Pr pier lueram sequentem , de cervieram . non crevseas , quod illud ver in singulariter tarius usurparetur . Nam primus Hortensius
404쪽
XIX. Sed jam illius persecti oratoris, & summae eloquentiae species exprimenda est: quem hoc uno excellere, id est orRtione , caetera in eo lat te indicat nomen ipsum. Non enim inventor, aut compositor , aut actor ,haee complexus est omnia , sed & Graece ab elo luendo ἐόν- , & Latine eloquens dictus est . Caeteri. tum enim rerum , quae sunt in oratore ,
partem aliquam aliquam sibi quisque vindicat : dicendi autem , id est eloquendi maxima vis , soli huic conceditur . Quanquam enim & philoso phi quidam ornate locuti sunt, siquidem & Theophrastus divinitate lo quendi nomen invenit , & Aristoteles tib uem ipsum lacessivit s 36 J & Xenophontis voce blusas quasi locutas seruat , & longe omnium , qui. eumque scripserunt , aut locuti sunt , exstitit & gravitate princeps
Plato tamen horum oratio neque nervos , neque aculeos oratorios , ac forenses habet . Loquuntur cum doctis , quorum sedare animos iniunt , quam incitare . Sic de rebus placatis , ac minime turbulentis , docendi causa , non capiendi , loquuntur et ut in eo ipso, quod delectationem ali. quam dicendo aucupentur , plus nonnullis , quam necesse sit , sacere videantur . Ergo ab hoc genere non dissicile est hanc eloruentiam , de qua nunc agitur, secernere . Nollis est enim oratio philosophorum & umbratilis , nec sententiis , nec verbis instructa papularibus , nec vincta nu
meris , sed soluta liberius. Nihil iratum 37 habet, nihil invidum, ni
hil atrox, nihil mirabile, nihil astutum: casta , verecunda, virgo incorrupta quodam modo. Itaque sermo potius , quam oratio , dicitur . Quanquam enim Omnis locutio oratio est, tamen unius oratoris locutio hoc proprio fiagnata nomine est.
Sophistarum, de quibus supra dixi , magis distinguenda similitudo vide
tur , qui omnes eosdem volunt flores , quos adhibet orator in causis , pe sequi. Sed hoc differunt, quod cum sit his propositum non perturbare animos , sed placare potius, nee tam Persuadere , quam delectare et & apertius Tom. I. C e e id
c 'tixit. Et in Tuscul. L. 4. ut Aristotetis . . . . eiam mstrus esset Isocratis rhetoras gloria. u.cere emam coepιt adolescentes Me
νε . Ex his ducibus locis mihi videtur hie legendum et te. Amporalem Isocrates 1 iam ia-c ιυ. t. s,arcius. Et straυ.tato Lambinus una voce auis ctior, in Iuaυιtate . in gravitate. Velim ex Mil. Utiat eit, non displicet sane.
eoncitet audienti r nihil invidum , quod invidiam moveat: nihil atrox , quod exaggeret sicinus: nihil in rabile, quod audienti asterae stuporem e nihil astutun, quod caelat falla que disceptatorem : sed eli calia line popu
larauia opinionum corruptela , custo, ve t1-
tis illius naturalis . virco incorrupta quodammodo . sim lex Oratio , intresurrimi virtutis indagatrix . intellige orationem Platon: si Xenophonta , Tileostraiti, & o 'timorum, non istorum qui se vocant ph losophos, cum sint
tamen inisentissimi . Oratio eloquentis invidet , atrociter adauret , a sua: rationes inducit, nolentem trahit , se eomni scet populari con- taxione , ut ad sanitatein reducat et audax irrumpit , Se tanquam virago de Amaaonum sortissima aditum rumpit , si eritque victoriam. Strabam.
405쪽
id iaciunt quam nos, & crebrius: concinnas magis sententIas exquirunt , quam probabilest a re saepe discedunt, intexunt fabulas, Verba apertius tran serunt, eaque ita disponunt, ut pictores varietatem colorum et paria paribus reserunt, adversa contrariis, saepissi ineque sun diter extrema definiunt. XX. Huic generi hii oria finitima ei , in qua & narratur ornate, & re. gio sepe aut pugna describitur : interponuntur etiam conciones & hortatio. nes: sed in his tracta quaedam & fluens expetitur , non haec contorta dc acris oratio . Ab his non multo secus , quam a poetis, haec eloquentia, quam quaerimus, sevocanda est . Nam etiam poetae quaestionem c 38 3 attu- Ierunt, quidnam esset illud, quo ipsi differrent ab oratoribus. Numero ma xime videbantur antea , & versu : nunc apud Oratores jam ipse numerus increbuit. Quidquid est enim, quod sub aurium mensuram aliquam cadit , etiam si abest a versu , nam id quidem orationis est vitium in numerus vocatur , qui Gr.ece ρυθμος dicitur . Itaque video visum ese nonnullis , Platonis , &Democriti locutionem, etsi abiit a versu, tamen, quod incitatius seratur, &clarissimis verborum luminibus utatur , potius poema put Andum , quam comicorum pCetarum: apud quos , nisi quod versiculi sunt , nihil est aliud quotidiani diffunde sermonis . Nec tamen id est poetae maximum i etsi est eo laudabilior , quod virtutes oratoris persequitur , cum versu sit adstri. Aior. Ego autem ttiam si quorundam grandis & ornata vox est poetarum , lamcn in ea cum licentiam statuo majorem eta , quam in nobis faciendorum, jungendorumque verborum, tum etiam nonnullorum voluptati vocibus magis, quam rebus inserviunt. Nec vero , si quid est 39ὶ unum inter eos simile, s id autem cli judicium, electioque verborum propterea caeterarum
rerum dissimillitudo intelligi non potest: sed id nee dubium est, & . si quid habet quaestionis, hoc tamen ipsum ad id , quod propositum est , non est
necessarium. Sejunctus igitur orator a philosophorum eloquentia , a sophia il/rum , ab historicorum , a poetarum , explicandus est nobis, qualis futurus sit. XXI.
aga Paeta quamonem Id est, ut dubitaremus effecerunt , quidnam esset illud quoipli disterrent ab oratoribus . Numero maxime videbantur antea, Ac versu, tune cum H Inertis . Hesiodus, Euripides, aliique veteres scripserunt ante tempora Thrasymachi Ac Isocratis . qui primi numeros invenerunt. Ut autem caetera, sic et i in numerus metieus ab oratorio disteri. In illo certi atque numerati pedes. In liae pedes quidem sunt, sed neque certi, neque numerati. In illo certa spatia , eerti ordines , eertique fines : oratorio numero neque certa spatia . neque certi ordines, neque certi fines, sed ad aurium mensuram loniis de brevibus ad finem usque de
3ς δ Nee vero , si qui ι est Unum inter
eos iunile est . judicium , elecitioque verborum, quod utrique, ut ante diximus , ele Is verbis , compolitis . modificatis , numi roqa comprehentis utuntur . Quod accipe dictum de elocutione r alioqui multa sunt inter eox similia , multaque dissimilla , tum in inventione , tum in collocatione. Sed id nihil lis-bet quaestionis, id est , contriversiae i de siquid habet, ad id quod propositum est , non
est necessiarium r quoniam de elocutione, non de inventione, & dispositione proposita quaestio est. Idem .
406쪽
xXI. E. It Igitur et icis hunc enim , auctore Antonio , quaerimus is, qui in scro cau sua re civi ibus it i dicet , ut probet , ut delectet ut flectat. Probare, neces tatis eli : delectare, suavitatis : fletu re , victoria, . Nam id unum ex omnibus ad obtinendas causas potest plurimum. Sed quot ossicia oratoris, tot sunt genera dicendi. Subtile in probando , modicum in dele fando, vehemens in flectendo: in quo uno vis omnis oratoris eis. Magni igitur judicii, summae etiam facultatis esse debebit moderator ille,& quasi temperator hujus tripartim varietatis. Nam & judicabit, quid euique opus sit ; & poterit , quocumque modo postulabit causa , dicere . Sed est eloquentiae, sicut reliquarum rerum, fundamentum, sapientia. Ut enim In vita , se in oratione, nihil est dissicilius', quain , quid deceat , videre . Πρίπον appellant hoc Graeci : nos dicamus sane decorum. De quo praeelare,& multa praeeipiuntur, & res est cognitione ilignissina . Hujus ignoratione non modo in vita, sed saepissime & in poematis, & in oratione peccatur . Elt autem, quid deceat , oratori videndum , non in sententiis solum , sed
etiam in verbis. Non enim omnis fortuna , non Omnis honos , non omnis auctoritas , non omnis aetas , nec vero locus , Rut tempus , aut auditor omnis, eodem aut verborum genere tractandus est, aut sententiarum : semia
perque in omni parte orationis , ut vitae, quid deceat , est considerandum di quod & in re , de qua agitur , positum est, ct in per Enis & eorum, qui dicunt , & eorum, qui audiunt. Itaque hunc locum, longe dc late patentem , philosophi solent in ossiciis tractare , non cum de recto ipso disputant ; nam id quidem unum ei grammatici in poetis . eloquentes in omni & genere & parte causarum . Quam enim indecorum est , de stillici diis cum apud unum judicem dicas , amplissimis verbis , & locis uti communibus i de majestate populi Romani summisse di subtiliter Hic genere
XXII. At persona alii peccan , aut sua , aut judicum , aut etiam a
Persariorum e nec re selum, sed saepe verbo': et si sine re nulla vis verbi est. amen eadem res sepe aut probatur , aut rejicitur , alio , atque alio elata
In omnibusque rebus videndum est , quatenus . Et si enim suus cuique modus est, tamen magis offendit nimium , quam parum . In quo Apelles pictores quoque eos peccare dicebat , qui non sentirent , quid esset fatis -Μagnus esset locus hic , Brute, quod te non fugit , & magnum volumen
aliud desiderat. Sed ad id , quod agitur , illud satis : cum hoc decere , quod semper usurpamus in omnibus dictis & factis , minimis , & maximis; cum hoc, inquam, decere dicimus, illud non decere, & id usquequaque , quantum sit , appareat . in alioque ponatur , aliud quo totum sit. utrum decere, an oportere dicas. oportere enim , persectionem declarat OLficii, quo & semper utendum eis, & omnibus : decere, quasi aptum esse, consentaneumque tempori, & personae: quod cum in factis saepissime , tum in dictis valet, in vultu denique, & gestu, & incessu: contraque item deindecere.. Quod si poeta fugit, ut maximum vitium, qui peccat etiam, cum
probam orationem inngit improbo, stultove sapientis: si denique pictor itu
407쪽
ti oὶ vidit, eum immolanda Iphigenia tristis Calchas esset , moestlae
Ulysses, moereret Μenelaus ; obvolvendum caput Agamemnonis esse , qu niam summum illum luctum penicillo non posset imitari : si denique Listrio: quid deceat, quaerit: quid faciendum oratori putemus Sed, cum hoc tantum sit, quid in causis, earumque quasi membris laciat, orator viderit. Illud quidem perspicuum et , non modo partus orationis, sed etiam causas totas, alias alia forma dicendi esse tractandas XXIII. Sequitur ut cujusque generis nota qua ratur , dc formula. Maiagnum opus & arduum , ut f pe jam diximus: sed ingredientibus considerandum fuit, quid ageremus; nunc quidem jam, quocumque fercinur, danda nimirum vela sunt. Αe primum informandus est ille nobis, quem solum quidam vocant Αωtieum. Summissius est, & humilis, consuetudinem imitans , ab indilariis replus, quam opinione, differens. Itaque eum qui audiunt, quamvis ipsi infantes sint, tamen illo modo confidunt se posse dicere . Nam orationis su
tilitas illa quidem videtur esse exilii manti , sed nihil est experienti minus iaEtsi enim non plurimi sanguinis est , habeat tamen succuna aliquem oportet, ut, etiam si illis maximis viribus careat ,. st ut ita dicam. integra
Primum igitur eum tanquam e vinculis numerorum eximamus . Sunt
enim quidam, ut scis, oratori numeri de quibus mox agemus observandi, ratione quadam , sed alio in genere orationis, in hoc omnino relinquendi. Solutum quiddam sit, nec vagum tamen, ut ingredi libere, non ut licenter vidcatur errare . Verba etiam verbis quasi coagmentare negli gar. II ibet enim ille tanquam hiatus concursiu vocalium molle quiddλm,. dc quod in licet non ingrat in negligentiam , de re hominis , magiS quam de verbis laborantis. Sed erit videndum de reliquis , cum haec duo ei liberiora sueri .it, circuitus, conglutinatioque verborum. Illa enim ipsa contracta, & minuta, non lac gligenter tractanda sunt, sed quaedam et iami negligentia est diligens . Nam ut mulieres esse dieiantur nonnullae inornatae quas idipsum deceat: sic haec subtilis oratio etiam incompta delectat . Fit enim quiddam in utroque, quo sit venustius , sed non ut appareat . Tum removebitur omnis insignis ornatus, quasi margaritarum: ne calamistri qui-dcm adbibebuntur: fucati vero medicamenta candoris, & ruboriS, Omnia repellentur: elegantia modo, & munditia remanebiti, Sermo purus erit &Latinus: dilucide, planeque dicetur: quid deceat , circumspicietur . XXIV. Unum aderit, quod quartum numerat Theophrastus in orationis laudibus, ornatum illud suave, & affluens 4t : acutae, crebraeque sente tiae
niosisIimus , eusus est tabella Iphigeniae stantis ad aras di periturae .. De qua Plinius ilia.
posuit igitur c con)ectura , opinor ornamentum allud sua υa. At, cura Mil habeant --
408쪽
cae ponentur , dc nescio unde ex abdito erutae, atque in hoe oratore dominabuntur. Verecundus erit usus oratoriae qua i supcllectilis. Supellex est enim qui, dam mi do nostra, quae est in ornamentis, alia rerum , alia verborum . Ornatus autem verborum, duplex unus s inplicium , alter collocatorum .
Simplex probatur in propriis, uittatisque verbis , qtiod aut optime a Ω-
nat, aut rein maxime exi Ianat . In alienis , aut translatum , aut bὶ fa
ctum aliunde, ut mutuo a J : aut laetum ab ipso: aut novum 43 caut priscum ec inusitatum . Sed etiam inusitata ac prisca sunt in propriis ,
nisi quoid raro utimur. Collocata autem verba habes. t ornatum , si aliquideonciti nitatis ericiunt, quod verbis mutatiS non maneant, manente sententia. Nu.n i ntentiarum Ornamenta , quae permaneat, etiamsi verba mutaveris, sunt sta quidem permulta, sed, quae emineant , pauciora . Ergo ille tenuis orator , inodo sit elegans , nec in faciendis verbis erit audax , & in trans s rendis verecundus , & pircus in priscis , reliqui sque ornamentis & verborum, & sententiarum demissior : translatione fortasse crebior , qua frequenti si me sermo omnis utitur non modo urbanorum , sed etiam rusticorum . Siquidem eii eorum , Wemmare viter , sitire agro e , ἰσtas esse segetes luxu riosa frumenta. Nihil horum parum auda ter, sed aut simile est illi , unde transferas.' aut, si res suum nullum habet nomen, docendi causa sumptum, non Iudendi, videtur. Hoc ornamento liberius paulo, quam caeteris, utetur hic summissus : nec tam licenter tamen , quam si genere dicendi uteretur ampi istimo.
XXV. Itaque illud indecorum si quod quale sit, ex decoro debet intelligi hic quoque apparet, cum verbum aliquod altius transfertur , Idque in
oratione humili ponitur, quod idem in alia deceret. Illam autem concinnitatem , quae verborum couocationem illuminat his Iuminibus , quae Graeci quali aliquos gestus orationis σχήμαm appellant , c quod idem verbum ab his etiam in sintentiarum Ornamenta transfertur
c 41 3 Aut translatum , rut fictum atitin-ώe . tir mti Mo 3 suspicor illini v cem fac timnatam este ex sequentibus , in quibus octurritatis factum at auo. Quamvis enim verba aialiena secundi teneris proprie dicantur facta este , haec de quibus Cicero jam loquitur alatinde sumpsa potius . vel ducta, este dicenda sunt . Adde , quod non diversae suntres , id quod factum sive Drepsam si aDtinde a de id quod stranslatiam sit Unde litanister assentior Lambino legenti . atis roΜs- Iiartim Ae sumptum ai unde dce. Quam quidem lectionem firmant ea . quae Cicero d1eit de Crat. III. 38. Ma translamon/s quasi mu- ruassones sint ἱ eum quod non habeas, aliunia de sumas. Idem
Diijungi non debere videntur voces factiam Ee novis r quae enim facta sunt ab Ulo adeo sunt nιva. Nec aliter Ciceio de Orat. III.
ctius se hiaebit sententia . quam si sequamur hasI. Hari. qui deleio, atia, eahibet anaiasiam ab ipso noxiam . Idem
409쪽
adhibet quidem hic sit btilis , s quem , nisi quod solum , caeteroquin recte
quidem vocant Atticum, sed paulo parcius. Nam sic ut in epularum apparatu, a magnificentia recedens, non se parcum solum, sed etiam elegantem volet; eliget quibus utatur. Sunt enim ple que aptae hujus ipsius ora.
toris , de quo loquor , parsimoniae . N m illa , de quibus ante dixi hula acuto fugienda sunt , paria paribus relata , & similiter conelusac ue , eodemque pacto cadentia: & immut iione literae 46 quasi quaesi
tae venustates; ne elaborata concinnitas , & quoddam aucupium delesiatio nis manifesto deprehensum appareat . Itemque si quae verborum iterationes contentionem aliquam & clamorem requirent, erunt ab hac flammis sione orationis alienae: caeteris promiscue poterit uti ; continuationem verbo rum modo relaxet , & dividat, utaturque verbis qua in usitati is inis, trans. Iationibuς quam mollissimis .di etiam illa sententiarum lumina assumat , quae non erunt vehementer illustria. Non iaciet re inpublicam loquentem, nee ab
inseris mortuos excitabit, nec acervatim multa frequentans, una complexi
ne devinciet. Valentiorum haec laterum sunt, nec ab hoc , quem insorm mus, aut exspectanda , aut postulanda . Erit enim ut voce , . sic etiam oratione suppressor. Sed pleraque ex illis convenient etiam huic tenuitati: quanquam ii filem ornamentis utetur horridius . Talem enim inducimus. Accedit actio non tragica, nec scenae, sed modica jactatione corporis, vultu tamen multa conficiens: non hoc, quo dicuntur os ducere, sed illo, quo significant ingenue, quo sensu quidque pronuntient. XXVI. Huic generi orationis adspergentur etiam s. les , qui in dicendo mirum quantum valent: quorum duo genera sunt, unum facetiarum, ait rum , dicacitatis . Utetur utroque : sed altero in narrando aliquid venuste , altero in iaciendo, mittendoque ridiculo L cujus genera plura sunt: sed nuncialiud agimus. Illud admonemus tamen , ridiculo sic usurum oratorem , ut nec nimis frequenti, ne scurrile sit: nec subobscoeno, ne mimicum: nec petulanti, nΣ improbum : nae in calamitatem , ne inhumanum o nec in facinus , ne odii locum risus occupet et neque aut sua persona , aut judicum , aut tempor alienum. Haec enim ad illud indecorum reseruntur. Vitabit etiam quaesita ,
nec Paria paribus relata Παεισον Grae- i ii iit cum membrum unum alteri Prope ex aequia respondet. Cujusmodi est istud Ci
ceronis ad Quintum fratrem itia ii. cpist. r. Tu vero ut me avelles, O interpellei . Ooblo arare, ct colloquare velim . Prusteus .
Hadriano Imperatore moriente , ut releri Spar tianus , compolitis: Animula , vagula , ιIandula. Hospes , eon 6que eo oris . si ua nune a bis in Ioea Pallιdula, retιda , sedula,
Nec, ut soles, dabis joco: . Idem, 46 mutatione titera Quale est ira
410쪽
hee ex tempore ficta, sed domo allata: quae plerumque sunt DIgida. Parcet& amieitiis, & dignitatibus: vitabit insanabiles contumelias : tantummodo
adversarios figet, nec eos tamen semper, nec Omnes , nec omni modo. Quibus exceptis sic utetur sale & facetiis, ut ego ex istis novis Atticis talem cognoverim neminem, cum id certe sit vel maxime Atticum.
Hane ego judico formam summissi oratoris, sed magni tamen , & germani Attici: quoniam , quidquid est falsum , aut salubre in oratione, id
proprium Atticorum est. E quibus tamen non Omnes faceti . Lysias satis , & Hyperides r Demades praeter caeteros sertur : Demosthenes minus habe
tur .' quo quidem mihi nihil videtur urbanius , sed non tam dicax fuit , quam facetus. Est autem illud acerioris ingenii, hoc maioris artis. Uberius est aliud , aliquantoque robustius , quam hoc humile , de quo dictum est: summissus autem, quam illud , de quo jam dicetur , amplissimum. Hoc in ganere, nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum. Est enim plenius , quam hoc enucleatum : quam autem illud ornatum, copiosiamque, summissus. XXVII. Hule omnia dicendi ornamenta conveniunt , plurimumque est , In hac orationis forma , suavitatis . In qua multi floruerunt apud Graecos esed Phalereus Demetrius meo judicio praestitit caeteris ; cujus oratio cum sedate, placideque loquitur . tum illustrant eam, quali stellae quaedam , tralata verba, atque immutata. Tralata ea dico, ut saepe jam , quae per similitudinem ab alia re, aut suavitatis aut inopiae causa , transferuntur . Muintata , in quibus pro verbo proprio subjicitur aliud , quod idem signis cet.
sumptum ex re aliqua consequenti . Quod quanquam transferendo fit , tamen alio modo transtulit 48 , cum dixit Ennius arcem is urbem orbas: alio modo, si pro patria arcem dixisset e & horridam Africam terribili tremere tumultu cum dicit , pro Afris immutat Africam . Hane hypallagen rhetores, quia quasi summutantur verba pro verbis: metonymiam grammatici vocant, quod nomina transseruntur. Aristoteles autem translationi haec ipsa subjungit , & abusionem , quam
Iiam λωιν vocant: ut cum minuetum dicimus aciimum pro parvo, & abutimur
verbis propinquis, si opus est, vel quod delectat, vel quod decet. Iam cum
suxerunt plures continuae traflationes , alia plane fit oratio. Itaque genus hoc Graeci appellant α - ηγοώαν , nomine recte , genere melius ille, qui ista omnia translationes vocat. Haec frequentat Phalereus maxime, suntque dule issima: & quanquam traflatio est apud eum multa, tamen immutationes nusquam crebriores. In
Alio modo Hanstulit 3 Alia est tran latio . cum sumit Ennius arem pro Capitolio, alia . si sumeret arcem pro patris . Primus translationis modus refertur ad synecdochen . qua genus Ponitur pro specie . Alter ad metaphoram , qua propter similitudinem rex una substituitur alteri r ut enim arx de defendit de defendi debet , sic patrui cives tuetur , eamque singuli debent tueri . Dimus sortasse plusculum eonjecturae, sed quid aliud in evolvendis veterum staginentis ex pectes Idem.