장음표시 사용
91쪽
III. Bona fides accipitur pro aequitate. Vnde contractus bonae fcti,quod ex aequitate pendent, dicuntur. in s. ctionum autem. I iistit. de actionib. Iulianus in I. Constitus .f. de action. er obli. Item in his cotractibus inquit alter alteri obligatur de eo,quod alterum alteri ex bono et aequo praestire oportet. Vlpia. in I. Si fidei boris. Quaedam.f. Mani. De bona enimβde inquit) agitur cui non congruit de apicibus luris distulare: sed de hac tunt , debitor fuerit,nec*e. INI. N aturaeιε iustitia dieitur a M odestino ii I. scire oportet. s. Suscit.f. de executio.tui. Ubi loquens de eo, qui impeditus legitima nec state,non uenit confiituto tempore ad excusandu se a tuteIa,ut illi sit ignoscendum:
cuius side inquit times si frit firmare ex ipsa naturali
iusticia:est tamen er eonstitutio Imperatorum Seueri CrAntonini,hee dicens: N aturali iusticis,id est,aequitate. V. Aequitia eleganter appellatur, uer a ius, germans iusticia. Cicero lib. e. m. sed nos ait urii l um,germanae, iusticis solidam er expressum erilem nullam tenemus. Vmbra er imagine utimur: es ipsus utinamsta
VI. Sinplicitas legis significat aequitatem:er opponis tur dominati uel subtilitati iuris. Iuninianu3 in s. Sed quia stipulationes Insti. fideicomm .haeredit. Et nobis inquit in legibus magis plicitas,quam docuitas pucet. Et in s.f. Eo d. sit. Quod si is ait a quo relictu diciam postquam negauerit, confiteatur quidem aliquid a se relictused ad Iegis subtilitatem recurrat: omnino soluere cogendus est. Idem in s. Et haec quide. Innit. Iegiti. adgna. ucces commendat simplicitate Legis X ii. tabulaαrum: damnans mediam iuri rudentiam, propter subtilitatem.
92쪽
ET AEQ VITATE. Ibat . simplicitas enim stitim aperit ueritatem, nondi fert negocium . At contra, subtilitas simulat aliud quam est, protrahit in longum, adscit que damni litiis
VII. Aequa lance struari ius, intel igitur pro exercere aegrotem caem ultro citroque sic obseruatur proportio,ut alteri nihil ad it cum distendio alterius. I. Non tantum dotis. f. de re iudici VIII. Aequitus nucupatur bu manuis Ius:quia nihil est quod in humana societatem plus utilitatri constrat, quam nlius boni et aequi. Et cotra, Iniquitas dicitur Ius inhaeman ,autore Vlpiano in I Furti.s.Pactus ue sis his qui
nonn. infami. Novell. Nullum credent. agrico. In pri. Ininde fiunt istae apperationes pasem in Iure: Haemunius est, Benignius est,er caeterae id genus. Italaianus Noves de releuatio tribui. con litui. Exi . Praestini ima inquit inter homines bona sunt iunicia ex benignitas: quarum altera aequabiliter μωm cuis tribuit, neq; appetit alieona: altera ad mistricordiam decurrit. VIpianus in I. l. s. Qui operas. f. Ad senatust. Tertγllis. Sed humana uit interpretatione placuit eam admitti Alias bu manu in Issappellant,ad di erentiam naturalis Iuris. Illi ualde aberarantiqui ha manus leges opponui canonibus Pontifc si
quo hi nihil babeant humanitatis.
IX. I uctinianus uolens aequitatem describere,utitur apri pellatione admodum pulchra. N um gubernatiuam vocat sapientii x uarietate negociorum colligendum, Nouer. Ne uir ex dote. Constit.xcvj.
X. Arbitratus boni uiri, nihil aliud quam aequitatem. significat. Ulpianus in lege prima. f. Vfusstuli. quem; ascauri callere aute debet ait boni uiri arbitratu percepturum
93쪽
plurum iri usi stuctum ἰboe est, non deteriorem se ea sunt usius ructus,cturu: caeteras facturum, quae in re si a faceret. Ecce,arbitratus ille quam elegater dipniat aequitatem ex ipsa lucis naturalis medulla. ΣΙ. Papinianus aequitatem grauisime significans, in LQuaesitum 6 f. de testib. Verunt en inquit quod legibus omissum est,non omittetur religione iudicantiu. Sic ex in contractibus acit aequitis. Innit. de Iocat. CT codu. s. coductor. Etsi quid ait in lage praeternassum fuerit, id ex bono ex aequo praeitire debet.Lex enim ibi pro pactis accipitur,ut in l.f. s. Si coueniat.f. Depositi
XII. Graeci denotant aequitatem,c- dicunt udo
liquid accipiendum esse: id est, latius ultra praescriptum, quasi angustias I uris ampliando. Vt si quis promi erit bohιtionem in calandas Augusti, soluat postridie. In hac. I .de condici triticia I. Quo enim. s. Iulianus ait. f. Remrat haberit.Ratum autem f. de solutio. Et l. Si arbiterit de probatio. Sic Ulpianus, uerbis Pedij, extendit angua stim significationem mercis. in I.j. s.j.f. de tributo.
Perniciosi fimus itus error est Aecusis,cim alijs qui
busdam,dicentis: In materia tramndi Iuris,aliud esse boni ,aliud aequum,in I.1.1 de Uucapioni. Adducit l. Hac lege decernimus. c. de pact. conuent. tam super dote. Vbi tamen non probatur diuersitus inter bonum Cr aequum: sed collatio fit utrius . sicut enim bono melius est: ita aea quo potest esse aequius. Et quemadmodum non ualet conasequentia, Aurum est melius argento: Igitur argentura non est bonum: Sic minime procedit, Istud ius excessit aequitate: Ergo illud,quod uidetur bonum, non potest diaci .equum. Eodem modo princeps uerae phiilosophiae ci
94쪽
ET AEQ VITATE. sicero reprobat uesaniam illorum, qui utile ab honesto parabant. Nihil enim utile est, quod non sit honestum. Et certe nihil crabebitur bonum, quod aequitati repuα
Vbique autem Legislatores fuerunt aequitatis obserauantquelmi,ut en uidere in L si nigorid. in h. f. Manda. LIusiurandum.s. Datur autem. I. Si duo. s. Si quis in αuerit ex Asiri. f de iureiuran. t penulti f.j . c. de reb. credit. DE VARII s NOMINIBVssemini Iuris.
SVmmum quoque ius multis modis appellatur,ut recte teneamus rationem,propter quam opponitur aequit ti,sicut in I., c. de legib. Inter aequitatem inquit conmstintinus ivis interpositum interpretationem, nobis soIum oportet Cr licet in icere. In eandem dire sententiam dicit Iustinianus. Nouea.de mulier.raptim past in prino rip.constit. cxliij. I. Sinin ius uocatur id, quod upra si nullum babet: quia in suo genere consideratu ab olute, non en ulla causaris cir mititit s attemperatum deflexums, ut foro deseruiat. Errant ergo, qui semmion ius inten uni passim pro iniquo iure. Num omnes regula,omnes leges, Ommnes denique hominum traditiones de moribus, possunt
dici si mum ius aliquo res ectu,quae si essent summa in.
iuria,quid haberemus pro iures II. Ius simpliciter nonnunquam pro summo Iure ac pitur, ad disterentiam aequitatis,ut in I. i. c. legib. Crmodestinus.f. Iegib. Nulla Iuris ratio inquit aut . quitatis benignitus patitnr.
95쪽
sis D E I V R EIII. Apices iurus, accipiuntur pro summo Iure,quonia, sicut apex cuiu3libet rei mitas acuminata est, ais inodiuisa sic regulae a summitate Iuris productae, metaphoricrs apices dicuntur, qui si nimium plerunque a negocio remotae, nisi recte dijudices circum tintius. IIII. D onatus summum i us desinit inflexibile, quod in omni negocio idem exigit sine temperamento. Motis
nus appellatseuertate legum. in L Resticienda in prin. f. De poenis. Non quod ulla improbabila seueritis sit in legibus, sed quod restectu ficti huius uel alterius possunt dici seuera crudeles, nisi alijs sanctionibus deseruias cirue stitit s er qualitatibus negociorum. V. S uola nuncupat perpetuam seu generalem diffitiationem,in I. De actionibus f. de perpe. Cr tempo. praescriptio. Sunt enim personarin in hoc mundo atq; omnium rerum variae mutationes. Quare non potest semper Cr Οαmnibus idem Ius dici. Proinde Iuris regula tuli res ectu
nihil aliud sunt, quam summum Ius, ut insta dicetur lo
VI. Iulianus accipit fiubtilitatem uerborum pro summo Iure,in l.Si tibi pecuniam. f Si cert. petat. condictio. Vbi cum aliquis pecuniam donasset, ut eam sibi donatarius mutuo daret uidebatur,propter regulas summi Iuris, neuirum subsistere. Sed haec inquit intestigenda sunt proαpter subtilitatem uerborum. Benignius tamen est, utra rique ualere. addet. Si fundas. s. Si pluris. is de pigno. erbapothec. VII. Praedurm Ius quos stequenter dicitur,cuius inaterpretes Acribodicet ab Aristotele recte uocantur,quo si deterioris luris studiosi. Quos fiuis pennis depingens cicero pro cecinita, istum locu inquit fugis Cr refranaias
96쪽
stas uerboram angustias, Cr ad omnes literarum angulos reuocas. In his ipsis intercludere uis insidi1s,quas mihi conaris opponere. Non deieci,inquis, sed eieci. Peracuta mhoe tibi uidetur: bis est mucro destnsionis tuae, in eum iis psem causa tua incurrat,necesse est. VIII. Strictu Ius dicitur,in I. Placuit. c. iudici. Quaas regulis in angustu contractis alligatum. Quem locum insta declarabimus. Ex hu apparet,quod aequitas appellatur, bonum erseu conuenientia,bona fides, naturalis iustitia,uem Ius, germana iustitia , s plicitas legu, aequa
pietla,arbitratas boni uiri,religio, rem to angusti iuris Ex diuerso, quod summum ius dicitur, alias iussimopliciter, alias apex iuris, ius inflexibile, generalis desiis nitio, subtilitas verborum, praedurum ius, strictum ius, nonnunquam fmma iniuria, sed improprie Cr res ectu
alieno.Quorsum igitur tot appellationes pertinent s Certe admonent nos de omnibus ea s aequi boni,ut ad ais musis intelligamus, quid sit aegritas. scire enim est rem per causses cognoscere. Vtq; simus memores, aequitatem se cognitum, in omnibus humanis sectionibus exercenaedam esse diligenter. Porro, quod Legislatores tam multus nominibus appellarunt, id voluere nobis esse notifimum. Quod item nosse nos omnes in uotis habuerunt:id quoq; in usu testinium Irequentisime adbiberi oportere. Nos
plane totum istud inuertimus, nomen habemu3 omnes in ore eminam nemo curat, maximo Reipublicae detri
97쪽
VI demus nunc rei ipsius significationem,quid sit riquitas. Quo in genere imitabimur illos, qui nimium altercando ueritatem adeo amittui, ut ipsi quid scribant, prorsu3 ignorent. Verum eos nobis exemplo proponomu,qui populari genere sermonis, Cr uelut pingui Misnerua trumtiones fiuus explicant,efficiunis, ut non longe a uulgi intellectu positae uideantur. E t certe non aliis eter aequiritem intelligere possinius, quam si communem sensem saepe consulamus,er cogitemus, ad quem usum ' ri praeceptiones de aequitate pertineant. Sic itique dispo
Aequitas est iudicium animi, ex uera ratione petitu,de circustant is reris, ad honeis statem uitae pertinent iii,cum incidui, recte sdiscernens, quid fieri aut no fieri oporteat.
Excutiamuη uim Cr potestitem istius diffinitionis. Est iudicium animi. Loco generis hoc accipi poαtest. Nam animios hominis inutia iudicat, partim quae ad seipso,partim quae ad alim restruntur. sed in homina socitate nussu est praeclarius, quam de quo hic loquimur, aequitatis iudicii :quod Aristoteles iusti atq; iniusti dijudieationem diffinit.Et profecto nussa patet homini uia ad gnitionem aequistis,nisi per iudiciu m animi nullis adisfectibiis polluti ,hoc est,per conscientiam omnibus motassis θncerum. I ds est,quod rectifime dici solet, A equitatem oportere censendo , non autem altercando disicerni. iAItereationes enim corraempunt animi iudiciis. Hinc necessario consequitur, iudicem non posse cauis
Iam secundum aequiuatem definire, nisi adhibeat eonis scientiam
98쪽
E T A E in V ITATE. Mentiam Hiiceri, etiam si mille testes, totidemq; uideat
ob oculos instrinem. conscientia enim certa est, no falliatur. At in probationibus sepe vel error, vel dolus uersaritur,sicut experientia heu nimis frequens nos docet. Ex uera ratione petitum. Non quaelibet censuraer opinio hominu est pro aequitate recipienda quid eis nim unusquisque non sibi somniareis bed ea tantum,quae ex certa ratiotin formula procedit. Ea autem est duplex. Altera communis sim naturalis, cui omnes homines nolint nolint assentiri conscientia coguntur,propter apere tam veritatem, quam Deus insculpit cuiusque animo. Sie enim Apostolus probat in nobis esse legem naturae,a qua petitur in 1ssibile iudiciu,quod uocat costientia. Rom. a. Altera uero ratio est ciuilis, quae ex recepta Legislatorum autoritate proficiscitur,uel ex diuturnis moribus coaesensu utentium adprobatis. I. De quibus.f. deligib. Insii.
de iuri natura.genti CT ciuits.constit autem. Cr s. siane scripto. caeterum,ne hic erres,non oportet i Em ciuitalem rationem prorsus a naturali recedere, multo minus illi repugnare. Alioqui nulla aequitus ex ea colitigi posset. I. Ius ciuile est.f. de iustici. Cr iure. Quem locum soleo σα pessare basim totius iuris. Hinc uides, nullum aequitatem esse, quae non proficioseatur ex certa formula rationis. Quocirca Aristotelis lib. Eibi. v. Est autem inquit iniustitia ibi plus boni tribuere,aut minus mali. I deo non concedimus,ut homo imis
pereisd ratio. Nam homo boe sibi tribuit, si tγramnus. At magistratus debet esse cullos iusti. Quod si custos fuerit iusti,erit er aequitatu custos. Non enim sibi plus expetet, si fuerit iustus: nee sibi plus boni tribuet, quam Pantum pro portione sibi competit. Ideo que alterius g 3 utilitati
99쪽
utilitati semul. I xcire. . De circumstantiis rerum. Haec est maxima dili rentia, per quam discerninim aequitat em a furemo I ure,
quod aequitas semper in circio titilijs Scti uersatur. Staquidem de ba pothesi, hoc eli, de simplici aliqua cuiuwliis bet cause materia, satis potest per i gem in uniuersu ni praescribista de omnibus,quae incidere solent,qualitatum figuris recte ordinari in s ecim, superat omnem homiri
num prudentiam. Natura enim immensitus quaedam reaeriam Cr negociorum comparata est. I. N atura enim. f. de
praescrip uerb. I ustinianus Novell. de his qui ingredi.ad appellatio. Fluxu sane illa inquit rerum hi anaru conditio, quae nullo unquam tempore i sdcm potest insistere vestigiis,cr quum semper eximi,non semper tamen peromanet, tum Legislatoribus quandum in frendis legibus perturbationem importat, tum quod recte se habiturum iudicatum est, quodq; firmiter tum collocatu videtur, erexquisita obstruatione munitura, sepenumero emergenatium denuo causarum uarietus permovet. Hactenm ille. Tales autem circumstantius, quae in iure variant oαmnia,ut aequitas inde colligatur,claudius Saturninus tradit septem:ut sunt, causa, quare aliquid ictum sit. Pero sona,qui ,er cum quo βcerit. Locus,ubi ictum fit. Tempus, quando fictum sit. Quantitas, magnum ne,an exilest. Qualitas, quomodo factum sit. Eventus,an metu, vi, errore, dolo, culpa, casu fortuito actum sit. l. Aut βαm. Is de poenis . secundum istas enim circum; tintiarum Decies,aequitas iubet Ius summin vel intendi,uel remita
ti. Vnde non procedit generaliter, quod Donatus ait, Aequitas est, quae ex I ure multum remitti imo, intera
dum etiam intendit, auget Iuris sancti m , ut in d. ι 1 Aut
100쪽
ET AE VITATE. ior Aut Am. in s. Nos in rius, ne quid huc extra ordinem
congeramgs,quod a proposito lectorem auocet,xcrba Saturnini cin scholijs adqciemus. Huc restexerunt siemper Iuriscon Paulus in I. Pomponius libro x x v i .f. Negoci.gestor. Pro qualitate persoα naris inquit cr actio sermuturi Cr condemnatio mora deratur. Vlpianus in L Nonnunqua autem. f. De iudici. Hoc autem ait aestimare oportet cm, qui Ius dixit pro conditione cause,uel personae, uel temporis, er ita ordianem edictorum, Cr compendiuem moderari. AUrnus in LSi plagis. s. Inclivo. f. Adleg. Aquili. Restondi iii quit in caussa Ius lepositum. Vlpianus in L Iusiurandiam Crud pecunias. si . de iureiuran. Non semper aut inquit consonans en, per omitia reseri iii urandum, quale deo tur, si simi ex diuersitate rerum vel personarum quisbusdam cmergentibus, qilae varientcm inducunt. Paulus in I Pedius. f. de incen. rui. natis ra. Et omnino dit) ut in caeteris,ita in huiu modi causis, ex personarrem conditioone, Cy remiam qualitate diligenter poenae sunt ae imandae, ne quid aut durius,aut remisius ccii ituatur, quam cauru
Ad honestatem uitae per incntium. Non enim de omnibus pas im circum ant*s aequitas vult curiosos esse Nagistratus Iudicessed de itis duntaxat, quae ad honesti te uitae huius transigendae aliquid coirrhiit: qua les uersatili r in comerchs hominum. Sicut enim per nommuni iudicantur structurae uitia, sic aequitas de humanis moribus dijudicat. Quere omnes iuris sanctiones oportet exigere ad aequitatem,contra quam quicquid decernitur,