장음표시 사용
41쪽
ra rota, unis isti/in defectum pensare quadanteum potuerint. inponi-rur igitur hic lex, quatenus revelata est, cs quatenus naturalis. Quid vero id ad notitias innatas r Ex modernis Dominis Theologis adduco D n. Osiandrum, qui in Typo legis natura ρ. σδ. non solum de natura intellectus humani loquens, eum vocat potentiam indi erentem re imdeterminatam , juxta Aristotelem, tabulam nudam, cum tamen eadem
pag. loci illius Apostolici mentionem injecerit. Fed re p. Iap. seqq. ubi
adversus eos disputat, qui negant, dari legem naturalem & volunt: homines omnes leges libi ex utilinate sanxisse, primo istam sententiam resutar per eundem textum Paulinum, deinde ex ratione adversus Illos disputans&mentionem notitiarum naturalium injiciens, dicit: Rationem natura instructum esse principiis quibusdam Theoreticis
tam eis entibus, ut etiam ab infante probentur, modo evonanIur termini, v. g. quid si is totum, quid pars Sc. atque si is intestigendum esse, quod dicantur isa notitia ante ipsorum terminoνum notitiam pycexisterere in uti inesse. otio ipso satis aperte Vir ReverenduS asserit, notitias istas ante cognitionem terminorum esse nudas potentias. Denique nec obstat opinioni nostra', quod infantibus etiam minimis fides tribuatur a Dominis Theologis, fides vero notitiam aliquam, eamque actualem prit supponat. Fides enim non est opus naturate: At nos de naturali aliquo essema hie sumus solliciti, qui possit ex lumine nationis demonstrari, non per verba aliqua obscurra Sc 'nihil signiti antia exponi. Igitur uti physicus, qui negat, quod Virgo pariat, hac parte Theologo, qui dicit, Virginem Mariam peperisse, non contriadicit, ita nec contradicit Philosophus, negans dari notitias naturales connatas, Theologo asserenti, dari fidem praeternaturaliter in infantibus a prima nativitate excitatam. Quin potius iste Philosophus, si Christianus est, ct Scripturam videt docere, quod infantes fidem habeant, non sinit se immisicere disquisitioni Schola. sticorum i utrum ista fides sit actus, an potentia, an habitus, sed ita fere cogitat. Sancte Deus, Tu dixisti in verbo Tuo quod mysteria sidetuon minifestaveris Sapientibus hujus mundi, sed stultis, qui credunt, se per omnem fastieuriam suam ne ininimum quidem punctuω α sierio-
42쪽
rum fidei posse attingere; Tu ster Vas suum electum admonuisti homines, ut in rebuυ fidei se decipi non patiantur ster philosesbiam. Ecce totus pene mundus in eo es, ut Iraeologia quadam Scholasica, qua nibit saliud, quam csaos aliquod rationis re revelationis Tuae, velit metiri immensiurabilia fidei mysteria. Sed da mihi, ut autoritatem Verbi tui preferam autoritatibus hominum, quanta quanta sint, si in rebus ad fidem pertinentitus Verba Tua stra me videam, vel clare omnino, vel ex aliis locis Parasi is in erpreta iovem accipientia, da mihi, ut iis simplici assensu credam, etsi morum, quo praedicatum cum hulecto connectitur ignorem, neque tentem, disinctioniblia Methapb1sicis aut aliis ejusmodi fulιi liratibus ines abilia tua maseria eloqui. Igitur si Verbum Tutim Mibi in cultat, infantes usu rationis non posientes credere inciristum, id credam. etiam F conceptum mihi disinctum hae de re formare non possis, quia foquod veritim tuum non menιiatur, nescio vero, quid rerum sila Uge habi ris, quem Scolasici ex Philosophia scripturam e onere intendentes, Verbo Puo inseruerunt, quemque nepue stotentiam neque actum esse volant re ita dum perspicue intestigi volunt, factavi, Di nec Vsi, quid velint introgant, nec alti, qui eos audiunt De.
β. 47. In eodem c. a. q. 6s. adduco pro demonstratione, quod lex diuina positiva haurienda sit ex divina revelatione, locum Apostoli Rom. VII. v. 7. Non cognovistsem, concupiscentiam esse peccatum, nisi lex dixi into non concupisces, eumque locum sic πε 1 quod Apostolus hic profiteatur, la rationi sua relictum non cDgnovisse, concupiscentiam esse peccatum, nisi lex divina pstrea dixisset: non concupisces. Sed postea deprehendi est Dominis Theologis non omnes ejus esse opinionis, quod leX illa: non concupisses, sit positiva sed aliquos habere eam pro naturali, eX quorum Opinione adeo contra meam doctrinam sic disputari posset: Legem de concupiscentia ipsa creatione niti, atque illud a nobis exigere, ut simus, quales creati sumus, nempe sine ulla mali concupiscentia; adeoque tale , hoc praeceptum esse, ut salva sua justitia ct Veritate non potuerit ali tar Deus, quam exigere, ut homo sit, qualem sancto suo con filio &destinaverat S secenat. Nam legem, quae creatione nitatur, esse naturalem, non positivam. Ex dictis etiam sequi, quod differentia
43쪽
nostria, quam inter legem naturalem S positivam quaesivimus s. 6 non omnes numeros impleat, quod legis naturalis cognitio ex re cta matione, politiva autem ex revelatione peti debeat. Valere eam utique, niti ipsa rario nostra esset obscurata, ut cum extantiora ad , huc agnoscat & detestetur vitia, non penetrct ad interio Ta S subtiliora, quae tamen in natura integra aeque inspexisset, licet positivae tum etiam nonnili ex revelatione innotui1sent. Et ergo eX naturae corruptione esse, quam ipte deplorat Apostolus, quod ne quidem morbum suum nisi ex legis nova promulgatione agnoverit &C.
Ego vero dum illam periphrasin loti Paulini in Institutionibus meis potui, id non seci absque consultatione Theologorum nostrorum, S potissimum respexi ad verba B. SCHERZERi in S 'mate Trieο-
Io D , loco Z. f. s. p. σψ., Concupiscentia Originatis in decalogo prohibita , es, ergo Recatum est, Rom. VII, p. tibi de concupiscentia agitur, cujus γομα ex Me natura coenosci nequit. Atque haec verba B. Si herZericum Inititutionibus meis aut n ea periphrali jud gas, certus sum, me ab ejus mente ne in minimis quidem recessisse, adeoque dinctrinam hanc ex illis esse, quae turbam aliam in Eccletia daturae non fiat, etiamsi alii Domini Theol. contrariam foveant sententiam, cum quibus uti disputare nolim, ita videtur tamen iste dissensus non incommode tolli posse, ut alia jam taceam, ) distinguendo inter legem naturae status primordialis & status post lapium, ita ut objectis contra sententiam nostram de priori loquatur, nos uero B. ScherZerum secusi, loquamur de posteriori. Atque hac dii inctione litem melius colli psis Ie arbitror, quam si distinguas: aliud esse, lege naturali vetari; aliud prohibitionem sola ratione, qualis nunc est, agnosci. Nam primo B. Scheraerus non solum dicit, quod concupis entiae peccatum a ratione cognosci nequeat, sed notanter dicit, quod nequeat cognosci ex Lege natura. Deinde vereor, ut haec distinctio non impugnari possit ex dicto Paulino Rom. II. v. νή. U. tum Gentium cordibus inscriptas esse leges naturales testatur, quae locu rio ex communi nostrorum interpretatione id vult , quod Gentiles etiam legem naturalem post lapsum sine revelatione cognoscant, dc
quod adeo lex naturalis hoc tempore nulla alia sit, quam quae ab ' . homi
44쪽
hominibus hodie etiam ex lumine rationis cugnosci potest, ii vc per notitias quasdam connatas, sive pcr acquisitas. Neque tollet distinctione n inter legem naturalem status integri & corrupti, quod leaena litatis sit invariabilis di indispensabilis, si modo secernas et aliud esse va lationem ipsius legis, qua propositio est mentem legislatoris cori inens, aliud variationem cognitionis unius ejusdemque legis αin statu integro ct incorrupto eandem propositionem inculcantis. 48. Rem claram esse arbitror. Ne tamen & hic putes, me non The dogum, inepte inter dissentientes Theologos, me ipsum fecille arbitrum, non possum non apponere verba Dia. Otiandri, qua lavis paululum prolixa, utpote quae non sbium & thesin meam conciliationem confirmabunt, sed di a Novitatis in Theologia
titio me absolvent. Ita vero Vir laudatus in typo legu na umast. δύ .F. sq. ψs. Lex natura considerata tum in patia integri aris tum inflatu corruptionis re natura maxime distant inter se cν diversa μνι na Lars, conditionis re effectuum σe. Lex enam naitira in statu primavo dictitat rectitudinemwownium facultatum, cum qua non stoterat consiste φnta ob quitas, oectabat aae imaginem divinam, consist bat in justitia σsanctuare veritatis. Creavit enim Deuν homineis rectum, non infanti' u ι erfectionis, ut uuis Iosep5tu, non simplicem tantum cae evertemmao, ut futtunt Phoιmtor, sed risive rectum in IntePectu, Voluntateae fectibus 2 e. viri Deum Deuteron. p. v. s. unc Augustinus ἰ bo' misem dicit factum Iustum, a Deo bonam institutam Naturam, Serm. Heverat. A M. c. a. σ ιδ. At lex na ara in satu desuuio umbra saltem es eo sudinis Arimam, vestium Imagivis divina, titera obtusa nitiis i IIsti, qua consistis cum correptisma omnium facultatum condit/one, si tePectus caecitate, Voluntato sterve lare, spetit m dissorti strav/ς- ς, de quo OA a. vers 1. a. R. Secundo lex natura primordialis omnem ex lusis concuncentiam, sendebat, omne dis altim facultatem esse malam, bligatae nou tanιum personam ad actiυam Uitiam, ut intit Modυς,
sid erra in i am naturam aes intrinsecam rectitudinem, prout i a creat ιο nis ratis nos docet. mdeatur locus Gen. r. vers Ir.' cs conferantur locu Gen. a. v. V. atqNe Gn. i v. d. I. ut recte dixerit Agetustinus o Creatus est Ari ui boma in natura ne tu pa, in vasara sine vitio. Serm. ιι. ae νι P-
45쪽
Aps. c. a. At lex Natura in statu lapsus non exesurit concupiscentiam , neque ostendit istud malum profundum inlimis inharens anima IF bris , adeo quidem, ut φθ ssolus dicat Rom. p. v. 7. Peccatum non cognovisse se, nisi per legem, sciliceι Mosaicam, qua concupiscentiam ρυ-
hibet ; quanquam enim, ut Pharisaeus, agnoverit, covcviscentiam exundantem in mala opera esse peccatum, interiores motus non faedo hoc nomine e se gravandos existimarit, quanquam etiam vi luminis re legis naturalis eo usque assurgere potuerit. ut motus interiores voluntatis concursu effigiatos inter reprobos Dim numeraverit, non tamen ad radicem
malam penetrare potuit, cae seposita lege divina eoncupiscentia habitualis malum ιognoscere. Hine ulterius dicit v. ι4. Scimus, quod lex scilicet divina rit nasis I at egoi carnalis sum, venditus sub peccasum. Deca Deus itaque sipue lex divina guritualis est, at homo quantus quantus est Ua retictus etiam eum lege natura carnalis e nam, si regemim e carnilem vocat, in ρraecisi isne ad inhabitantem tritum, renovantem, dominantem, quanto magis irregenitus, ut ut istis retiquiis instructus. Ter istix natura in primo homineceomplectebatur Dilectionem DEI re proximi ceram re perfectam dicebat facultatem, cujus beneficio producere poterat Vera vere bona, oe ex asse DEO Hacentia, imo observata in aeternam culminabat beatisudinem. sivi enim fecerit haec, teste Mose, vivet in istis, Levit. II. v. s. Quapropter etiam Augustinus Adamum bearum conditum esse statuis tanquam diti Aorum bona Potantatis. . Nam hoc gaudium, inquit, quod hujus boni adeptione gignitur, eum tranquisies quiete is constanter erigit animum, beata vita dicitur: nisi tu Autes, a iud esse beate vivere, nisi veris bonis certisque gaudere. Variatur l. r.
d. l. arbit. c. a. δ'. s L δή. de civitate Dei si as. At lex natura in bamine eorrupto istam dilectionem, qua est veri Numinis, Patris, Fibi re Spiritus Sancti, nescit, iliam dilectionem prox- sinceram re perfectam, quam DEUS requirit, ignorat; non opera ex se P uit,vere bona, sed si ad interiora respicias mala, si mulacra tantum virtutum, nec ducit ad featitudinem aeternam , cum alias sine Christo Gentiles sola honestate externa constanter observata a stirare possent ad sc ρum praefixum, ad si
nem ultimum, omnem naturam post caseum Protoplasti σ naturales vi res excedentem, contra disertum Userm oraculum Marc. I . v. ιε. Con-
46쪽
sat ergo, legem natura in satu integritatis non eanaem esse cum lege va-
iura in statu risi tuto, cum sublimius Dominium ilia MDnderis, ου ad . t ud olli arit, lac autem in inferiori sphaera subsistat, is ne homiηes in bestio degenerent, saltem caveat, nee non qualicunque modo simulet ad DEI mqtusitionem ae venerationem. Legem natura, quae anιmum Ada m exornabat repetitam fuisse in Decalogo , qui eidem ex asse respondet, illam perfectionem, quae in primo starente recluxit, exigit, Disectio. PD EI re proximi extensivam, intensivam, protensivam posulat, Christo interprete, Matth. aa. vers s .f. 49. In M. tu. sqq. d. east. a. posui, leges divinas: positivas, uae dirigunt officium hominis circa cultum Dei, immediate intenere beatitudinem aeternam eoque statim retuli legem ceremonialem. Sensi tamen postea esse nonnulla, quae mihi hac parte ex Theologia opponi possint. Scilicet: Legem ceremonialem non ita. beatitudinem aetcrnam pro fine habuisse, ut medium esset eius impetranda: : Sic, uti honor ille morali merito habeatur, quod qui per- iecte eam servasset, salutem consecuturus fuisset. Ceremonialem . etiam Iegem latam esse homini corrupto, & per legem ullam, ut servaretur impote, unde sapientiae divinae non convenerit ferre legem eum in finem, qui nunquam obtinere posset. Potius illum . finem istius legis esse praecipuum, ut populus Israeliticus & ecclelia, ex qua nasciturus erat Messias, ab aliis distingueretur, & ut lex paedagogus ad hunc esset illis, qui ei subjecti erant, ct peculiarem illam promissionem habeant. Ita legem ceremonialem tota ακριβῶς is sua servare neminem salvasse, scilicet uti lex est, non vero, quate- 'nus fidem in Messam promovebat: Neque enim negari, ἰ quod fidem in Christum respexerint sacrificia & aliae semctiones legis cereno italis, verum aliud esse legem sive ejus sanctiones, aliud fidem, cujus exerckium hae promovebant. Nec ergo salutem hominum vel temporalem vel aeternam proprie Deum intendisse in lege cere. moniali, ut videlicet ex lege obtineretur, sed cultum praescripsisse, qui magna sui parte homines ad fidem S Messiam ducere, aut amandaret, hoc autore & illo instrumento salutem censecuturos.
Nimirum, si quid Deus per legem aliquam intendat, illud lege ea
47쪽
servata obtineri. Quare potius nulla lege natura: Iapta lata, Deum nosse beatitudinem hominis aeternam intendere, quia ex ipsiusmet
ordinatione soli gratiae di fidei ille debeatur honos quod homines
s luentur Sce. Iam quid nos ad lita Breviter: consentimus omnino auod per observationem legis cere momalis homines non no- tuerint beatitudinem aeternam consequi, sed negamus, quod propterea dici nequeat, quod Deus intenderit in illa lege beatitudinem ho-
Cinis aeternam: Quin potius ex dictis inserimus, quod eo ipso
nuod Deus in latione legis ceremonialis intenderit paedagogiam ad fidem in Christum, per hanc vero intenderit salvare homines, ne-' cessario dicendum etiam sit, quod in ipsa legis ceremonialis Latrono intenderit simul salvationem hominis,.etsi non immediate, sed ultimo quatenus ad finem ducere debebat. Quare notamus, phrasin, Quod Deus in do mige Maem dupliciter dici. ut sermo sit de ejusmodi intentione, quae timul legem, ut meu tum finis istius consequendi suppeditat, deinde, ut intelligatur de intentione tali, quae ita finem respicit, ut lex ipsa medium ipsum non suppedi-' tet ' sed saltem ad ipsum medium nos ducat,-l'rior acceptio est m obieetione, sed ad posteriorem nos respeximus in institutionibus' nostris. Ouod vero posterior ista non sit inconveniens declarabo Der simile. Ita non inconvenienter dico, quod is, qui ideo incum-hit studio phulico ut Medicinae postea operam dare velit, etiam,
dum in Physica discit imperfectiones, quibus su ectum est corpus
humanum, intendas curam corporta humana, et tam si ipsa cognitio im-' persectionum non sit medium illam curam consequendi, sed ducat item ad aliam disciplinam curam Ostcndentem, nempe ad Medicinam. Possum tamen aliquem facile excusatum habere, qui obiter' vel lectione cursoria inspectis institutionibus meis istam ob ectionem animo volvar, quia deprehendo, magnam ad id. anfami peditare locutionem meam, quod dixeram , in legibus, quae cultum Dei respiciunt, qualis etiam est ceremonialis, 1'mediate Deum intendici beatitudinem a ternam. Quomodo enim Deus sMutem illam in lege immediate intendit, nisi lex ipsa sit medium eam consequendi' Quin imo dum jam fatemur, legem cercinom,
48쪽
lem & ita reliquas leges omnes in statu post lapsum pulicatas, quae non credenda, sed facienda inculcant, ct circa cultum divinum aliquid disponunt, saltem ultimo di quatenus usus earum paedagogicus est ad fidem, respicere ad vitam futuram ; annon eo ipso evidentissime asserimus, quod eaedem mediate respiciant beatitudinem aeternami Quo pacto profecto una ex praecipuis hypothesibus, quibus nituntur institutioncs nostrae, corrueret. Igitur, ut pariter & linpotheses meas corroborem, S dubio isti non levi satisfaciam, omnino est, ut adhuc aliam ambiguitatem tollam, quae est in phrasi: intendere finem aliquem immediate. Quippe Tis immediate sumitur vel absolute pro negatione Omnis medii alterius, vel respective pro negatione certi alicujus medii. Si quis ea, quae disseruimus in institutionibus ad L DT.seqq. accurate perpendere velit, patebit ei, quod,
dum dicimus: Leges de cultu divino dissonentes immediate intendere beatitudinem aeternam, nostra intentio non sit, quod negare velimus
omne aliud medium, & V. g. fidem, sed quod negare velimus sal- tem, quod non respiciant salutem aeternam mediante temporali aut quod non respiciant immediate ad temporalem salutem seu tranquillitatem humani generis, S deinde post hanc demum ad arternam. Declaramus mentem nostram iterum simili. Sic si Phy. sicam cum Ethica comparo, recte dicto, certe non inconvenienter, quod Ethica intendat immediate curam animi, physica vero immediate curam corporis, etsi si citra hanc comparationem foret, & si physicam compararem cum Medicina, necesse sit, ut physica medicina curam corporis intendat. so. In fine c. a. in eo sum, ut Ostendam exactam disserentiam inter durisprudentiam ct Theologiam, di genuinos limites imter has Facultates duas superiores, ubi asserui, ad Jurisprudentiam etiam pertinere expositionem legum divinarum, de ossiciis hominum erga homines disponentium, eamque doctrinam J J is eum Theologis esse communem, Vid. g. 137. Ιql. I 2. d. c. a. Sed ne tamen Vobis hac parte ullum dubium remaneat, provocavi probationis loco r. ad praxin communem in territoriis Principum Protestantium, quoniam constar, quod de causis matrimonialibus atoui circa D t. rvpr. Hυ. f has
49쪽
has potissimum se exerit emeacia legis divinae positivae ad JCtos simul pertinentis) non solum in dubio, ubi quaeritur de prohibitione legis divitaae a Dominis Theologis soleant responsa peti, sed &HaFacultatibus Juridicis ex ea videlicet ratione, quod doctrina de con jugio pertineat apud Protestantes ad Jurisprudentiam Ecclesiam-cam, quem sustus δc integris tractatibus exposuerunt in nostra Ac a.demia CarpZovius, in Viadrina Brunnemannus Sc Exceli. Strykius, qui & hinc inde in dictis tractatibus sententias Facultatum Juridicarum in causis matrimonialibus allegant. Et hinc ex responsio ejus modi Facultatis Juridicae nata suit controversia de conjugio cum defunctie uxoris sorore, inter Buchol Zium &Havemannum ac Strauchium, & Bucholgius varia adduxit testimonia ipsorum Theologo
rum nostratium, quod causae matrimoniales, quoniam ex nostra. hypothesi matrimonium pro Sacramento non habetur, ad causas seculares pertineant, in resons miorum Rintelens c. n. s. re Io. Pag. m. ap. seqq. 2. Idem etiam ostendit Observantia Consistoriorum,
quia plerumque ea dimidia parte constant ex Theologis, dimidia
parte ex JCtis . non aliam ob causam, quam, ut ad Theologos primario spectent negotia spiritualia, salutem aeternam concernentia, ad JCtos temporalia, quae immediate attingunt tranquillitatem temporalem. Et ne gratis id dixisse videari provoco 3. ad Constitutionem principalem AUGUSTI Elector. Saxon. in Ordination, de Consistor. Lipsiens. & Witte abergens titi t. Nadadem in diesen beni
50쪽
molen und falsen. Quare conclusi 3. Ido. de e. a. quod hac parte privilegium habeat durisprudentia pre Medicina & Philosophia, quod hae videlicet principia demonstrandi ex Theologia sumere non debeant. De medicina nullum est dubium 3 neque id etiam pretendunt Medici. De Philosophia idem Vobis apodictice demon. 1inavi non ita pridem alibi. Et huc respexit Reverenda Facultas
Theologica Academiae nostra in Programm. Dom. s. Post Trimeat. bor. anno Rubi a x. Neque enim usti, in nostra certe Academia, ster-mIttendum, us vel musteria explicet i scripturis tradita, vel quid justum injustumque sit, quod Moralvs Theologia incitim est , a revelato Arincipio deducat, vel Erecclesia Veteris Patres, Eogmata, haereses, ritus, cr quicquid praeterea Historia, qua dicitur, Ecclesiastica sudium persequitur, re-eenseat, msi post decentem profectuum explorationem jus re privilegium
hac talia docendi a nobis impetravit.
. St. In eost. s. s. s L seqq. tango philosophiae cum Theologia mixtionem, pessimo more a Scholasticis introductam, eoque resero β. seq. Pneumaticam. Caeterum ne haec sententia mea Vobis durior aut nova videatur, reclamante videlicet multorum Virorum, magnae alias autori alis, autoritate, his quidem oppono autori atem Illustr. Sechendor mi ini Christen i Siaat. lib. I. c. 7. β. a. stag. δ.