장음표시 사용
91쪽
Para III. Cap. II. lalsum moraliter loqueris, si quod esse putas non esse dieis , etiamsi non sit, vel quod non esse putas esse dicis, quamvis revera sit.
Ex. tr. Quaero ex te . num Titius sit domi , non sit domi . morulter denuo sillam loque tu putas non esse domi . di resPondes . ris, eum aliud loquaris. aliud cogites , adeoquerisod fit domi etiam si hie domi sit. mo aliter verba tua no a conveniant eum eotitationidiis aliam loquem , neque e in verba tua sic nisi- u s. In utroque ea su logiee tamen verum eii .eant quos colitis. Simi ἰ iter si tu Piita Tu uti quos dicis . Atque adeo patet . quomodo di
asse domi . Qui non est.. dc respondes . quod cendo verum moraliter falsum loqui possimus s. Is Veriti viam ouid Veriloquium est sermo moraliter verus. Moraliter verum est, si ve ibi, quae profers , quin do tibi eli animus h . ieiendi, si dicas :animi tui sensa exprimant t*. iso.). Hinc ve. Titium primum strinxiise xladium . ubi hoc ibri loqunim eli . si dicas te hoc facere velle , ipso Letum este Put s.
g. Is s. μπα Quoniam veriloquium est sermo moraliter verus t D rs . , moraliter vero ti verit verum esse potest, quod logiee falsum est s. is r. ; veriloquium aon supponit emi ML veritatem ualeam, nec per ιHAm veritas logica probatur.
Nimirum moraliter ver uim Imui potest . qui alteruit . moraliter verum loqui . non traneadstit salsum Quamvis adeo eertus sis hiae colligere potes , quod hoc sit verum.
Fia m. FaGDquium est sermo moraliter latius.
Mium quid μα Moraliter salsum est. si verba , quae prostra . ubi hoe ab ipsa fictum non esse putat, aut nutu sint a mente tua aliena 9. is 1.3 . Hinc salsi- factum sit, it notas. Qui enim aifirme. se nos- loquium est, si dicas te hoc Acere velle, quin- se fatetur quod virmat: qui ignorantiIm eondo tibi est animus non faciendi. vel te hoc sa- fitetur . nec affirmare , nec ne re audet , fel eere nolle , qu Indo. tibi est inimus iaetendi ι judicium suspendit . item si dicas Titium Primum strinxisse gladium.
q. 157. Quoniam falsiloquium est sermo moraliter falsus g. rs L in , moraliter Ieroni sum esse potest, quod logice verum est g. 113. , DI quium non suppoxit falsitatem logicam , nec per ipsum probatur faIstas Iogica .
Nimirum moraliter salsum loqui potest . qui cernas sis alterum moraliter fallani dieere, non dieit lorice verum S. MI . Quamvis adeo tamen hine colligere datur, quod sit fallunae. f. II 8.
Veril mriloquium actio externa sincera est ; falsitiquium simulata. Veriloquium est sem Minm, Q mo moraliter verus cf. Is . Quamobrem cum sermo actio externa sit Ald-qη- ραν t. r. Theol. nat. , idemque moraliter verum est, si verba cum cogitationibus μm qu nostris consentiunt i . rso. , quas esse actiones internas constat 3. 161-ρσrt. r. με ψσιφ' Theol. nat. , sincera autem sit actio externa , quae cum interna consentit c g. 7t . pari. a. PbiI. pract. uvid. veriloquium actio externa sincera. est . Quoae
92쪽
De ObIstatisne elica Sermonem. Similiter salsiloquium est sermo morallier falsus rss. λ. Quamobrem eum sermo sit actio externa s. 367. pari. r. TMοι non , idemque moraliter falsus sit . si verba eum eogitationibus nostris, actibus internis sq. 67. pari. I. Theo . nat. , minime conveniunt, seu ab iisdem dissentiunt i g. isa. , simulata autem sitabio externa, quae ab interna dissentit s. 7IO. pari. 3. PALPract. unis. γ', falsit quium actio simulata est. Quod erat alterum.
Si verba eum toti rationibus nostris eonum eotitationibus nostiis non eonveniunt eas: miunt, eas. quas habemus, cogitationes iitnificant. quas lia mus cogitationes non significant . sed adeoque Iil dein ininime contrariantur , conse- Potius contrarias, adeoque ab iisdem dissentiunt quenter eum iisdem consentiunt ν a. 'rt. L. Pist. Pract. Μπιν.ὶ .Phιι. praα- ιυ. . Ex adverso si verba cum
Homo Obligatuν ad animi sui sensa alteri significanda, quanto siue hae incio euῖ- ΟΦdam naturali , DeI obligationi euidam , qua alteri in singuiari tenetur, satisfieri nequit. ossicio enim jure naturali satisfacere tenetur F. aa . i-.ρart. i. Pώu. pract. P univ. , & quoniam obligationi contractae, qua alteri ita singulari teneris, simi. liter satis laetendum, nili is te ab ea tiberare velit s s. a 36. para. i. Phil. pract /' uniυ. , quod hic non fieri supponitur, obligationi quoque contractae, qua alte-'ri in singniari tenemur, satisfacere debemus. Quod ii ergo alterutri harum satisfieri nequit, nisi animi nostri sensa alteri significemus , quin ad eadem ipsis gnificanda obligemur dubitandum non est ἀvi libertriis naturalis vermittendum unicuia eras ipsum . Quod si licto quodam tuo oblita. que . num animi sui sensa nobis significare ve- tioitem contra xiiii , qua alteri in sine lati tolit . an nolit . 1 6. Pare. I fur. nan . Quo- neris, sPonte libertati naturali quoad ea renumniam tamen libertas non tollit oblatationem ni- elasti, quae illa exigit: id quod unumquemque turalem l . sy p. r. Iur. ι. . eonsequenter Aeere politi . ipta libertas naturalis insitiuae vi ejusdem tibi non licet omittere . quod est cf. - . .odsi e reo ea exigit. ut an tuli tui ossicii tui erga alios s* xxx. pari. ta Phit. pract. sensa niteri significes . hoc utique iacienduin . iv. ι nee animi tui sensa eelare alterum li- nec jus te defendit libertatis naturalis . ubi linctet , quando hoc fieret cum neglectis ossicii tui sacere nolueris.
Quoniam ad ossicia erga alios, quae sunt ossicia humanitatis . Q s. stari. r. Lim in o. Iών.. t. , alteri impersecte tantummodo obligamur s q. 619. pari. I. Iur. nat. , opem irari . adeoque alteri ad ea non nisi jus imperfectum competit f. a 38, pari. r. PbiI. pract. univ. ἰ jus vero, quod respondet obligationi, qua alteri in singulari t nemur, perfectum est ij. 9o8. pari. r. Iur. nat. , homo vero alteri obligatur ad animi sui sensa signiseanda, quando sine hoc ossicio cuidam naturali , ve, obligationi cuidam contractae , qua alteri in singulari tenetur , satisfieri nequiv
q. homo obligatur ad animi fui sensa alteri significanda , quando ipsi jus
t effectum, vel perfectum ad hoc competit.
Patet adeo neminem a te exigere possie , ut eienter indieare nolueris . si nullo jure hoe animi tui senis eidem si aut fices . nisi jus ni ni- praetendit. libertati tuae relicta a est . quid famam imperfectum ipsi competat ad notitiam eere velix . immo quod hoc praetendat juri li- cogitationum tuarum . quo violato jasta demum bertatis adversatur, ita ut tibi sit de eo eon. ipsi conqueretuli causa est , quod eas sibi suffiis rendi cauta susta is
q. I 6I. Ad veνiloquium obligamur, quando alteri ad animi afri sensa Indiea. obluamur Ave perfecte, sive imperfecte. Quando enim alteri obligamur ad animi nostri sensa
93쪽
Dgo nata sensa indicanda, neeesse est tu verba, quae saeimus, adhibeantur, quibus audia νasi praeeia tis intelligitur, quae animo nostro sententia sedeat, consequenter ut verba eum p m . cogitationibus nisstris convena antis Quamobrem eum vernas moralis in convenientia verborum cum cogitationibus nostris consistat f. iso. , sermo, qui eciIlis eonstat, moraliter verus est e debet. Enim vero sermo moraliter verus v riloquium est sb. is . . Ad veriloquium adeo obligamur, quando alteri ad anibmi nostri sensa indicanda obligamur sive perfecte, sive impersecte Videmus ιdeo . quando veriloquium sit iste animi nostri sensa indicanda oblitamur . vel
naturali praeceptam. g. r64. νονι i. Phia. r M. quando lex naturae praecipit ut hoc faciamus iam.ιυ. γ. omnis enim Ooligatio vel nati ratis est, vel quando ea jubet, ut oblisitioiu sponte coa vei a naturali vim statu lubet. Unde alteri ad tractae si usia .r 62 Iimiai.. Ouoniam ad animi sensa alteri indicanda obligamur, quando sine hoe ossies, νιώι μου cui clam naturali, vel obligationi cuidam contractae, qua alteri in singulari t d iis . nemur, satisfieri nequit s. rs p. , seu quando alteri ius ad hoe competit, ut ipsi animi nostri sententiam dicamus t 3. 16o. 3, ad veriloquium vero obligamur. quando alteri ad animi nostri sensa indicanda sive perseete , sive imperfecte obligamur cf. t st. ad verisquium obligamur, quando fine eo ineio cuidam naturali, vel obligationi cuidam eontractae, qua alteri in singulari tenemur , satisfieri nequit, seu quando i jς imperfectum, vel perfectum ad hoe competit , ut animiὸ nostri sensa eidem aperiamus.
Vi hujus prineipii in quocunque easu dato sionis . hoe peceatum eommissionis est c . 1
semper dijudieare licebit , utrum veriloquium pari. i. Phi Maia uuιν. . Ut adeo clarius aP sit praeeeptum. nee ne, ita ut nee sine peccato Pareat peccatum conii .issionis leti naturae. quae omitti . nec salsiloquium eidem substitui possit veriloquium urtet in ea su propositionis Prae f. s. para. l. PBιι. prae , -υ. : qui enim sentis. adversari , sequentem addere Iubet pi verum dicere tenetur . nec veritatem celare . Positione
nee filiam dicere debet . Istud meeatum omisisf. I 63Pis do Quoniam qui hoe laetendum obligatur ad contrarium non faciendum simul: ani a Di obligatur S. 7aa. ρart. I.Iur. nat. , ad veriloquium autem, consequenter ad ve-s a M. Fum moraliter dicendum s. M 13 - , obligatur, qui sine veriloquio osticio cui- βαι celam dam naturali, vel obligationi contractae, qua alteri in singulari tenetur , sati M. Laeere nequit, seu qui verum non dicendo faceret hoe contra jus vel per se inimvel imperfectum alterius ..i6a. . veritatem, consequenter animi sui se a s .is ), alterum celare non debet, quando oscium aliquod erpa alium, seu obligatio controa ,
qua alteri in singulari tenetur, exigiι, ut verum loquatur, seu animi sui se a indicet, aur si alteri euidam jus Me ρerfectum , fide imperfectum ad Boe est , ut De. rum loquatuν, seu animi sui senis ixdicetia. Qui verum non dicit . quando dicere debet . obligamur peeeatum omissionis est. Constit it 1ia sed eelat, is utique omittit . qu id sacere debe- que metatuiti lioe omissionis repugnare leti natabat L . 4. pari.-Phil. r a. Mu/υe f. . atque turae, qua ad veriloquium obligamur. adeo celare veritatem . Quando ad veriloquium
ou dis Quando ad veriloquium obligamur, a falsiisquis abstinere debemus , seu fals&DIs,oqui. quium illicitum es. Quando enim ad Veriloquium obligamur, cum veriloqui tim,m probi. sermo sit moraliter verus cf. Is , verba nostra cum cogitationibus nostris ιιtAm. convenire debent cI. IIo. , consequenter cum lux praeceptiva sit funul prohibiti v
94쪽
De GI rat; e eliea Sermonem. sshitiva eontrarἱἰ pari. I. Jgν. mrr. , prohibitum est uti verbIs. quae a e gitationibus nostris dissentiunt, adeoque ab iis abstinendum s f. 63. pist. r. PHI.pν-. unis. . Enimvero sermo, qui constat ex verbis R eogitationibus nostris dissentientibus, moraliter falsus f q. rsa. in , adeoque falsa loquium est s. rss. . A salsiloquio igitur abstinere debemus, quando ad veriloquium obligamur, in sequenter falsiloquium illieitum est ε. t 7o. pari. I. Pbit. pract. unim .
Contradictoria sunt verum loqui se verum quium illieitum esse. Ex.er. si tibi animus non non loqui. Sed qui filiam loquiine non loqui. est mutuo mihi dindi pecuni1m. & eum necetatur verum t . isci. rix. . Ergo Qui oblinatur is sit rut mihi diera . num mutuo dare velis . ad loquendum verum . ei permissiim non est non licetidicere ae vectis fidem uiam iraria. loqui falsum . Manisellam itaque est in eo ea- aere, quod dare velis. sa . quo ad veriloquium obliquimur . sit filo.
moniam ad veriloquium obligamur, quando' fine eo ometo euidam erga alios αλ . et obligationi cuidam e tractae, qua alteri in singulari tenemur, satisfieri ne-NU ex' . quit, seu quando alteri ius est ad animi nostri sensa cognoscenda sive pers .ctum sive imperfectum I. ida. .; a salsiloquio autem abstinere debemus , quando ad veriloquium obligamur g. is . ; sal HGquium illicitum est , seu ab eo a funere debemus, quando ses veriloqvio ineio cuidam erga alios , vet obligationi contractae , qua alteri in singulari tenemur, satisfieri nequιι, seu quando alteri rassive imperfectum, sive perfectum est ad animi nostri sensa eognoscenda. q. I εὐQuoniam salsit uium repugnat ometo euidam erga cios, vel obli Fationi eo 'traetae, qua alteri in singulari tenemur, si sine veriloquio neutri satisfieri sit, quando autem satisfieri nequit sine veriloquio, falsiloqirium illi et tum est, ' Hoc . . di ab eo abstinere debeamus cf. I 61. ; falsiis uium, quod repagnat ineio cuidam μ' erga alios, vel obligationi contractae, qua alteri ia finguIari tenemuν . illicitum est ' er ab eo absinendum. Et eodem modo patet , falsiloquium illicitwm esse , quod . est contra jus με perfectum, sive imperfectum alterius.
Atque adeo patet. salsiloquium in se non es. autem repugnat ossicio perfecto . aut oblitati x seiuieitum. sed illieitum einei repugnantia eum ni . qua alteri in singulari teneris , eum iure ossicio erga alios , vel obligatione , qua alteri r ersecto adierius pugnat . Falsiloquio itaque in teneris in sinc alati . aut . ii mavis . eum jure Ie non ine it moralis quaedam turpitudo , sea sue perfecto, sive in persecto alteriu et quando eam trahit in actit niviralitae turpi . qui eidem . enim repugnat ossicio erga alios imperiacto . Meedit. . cum hue alterius Muperiecto p sint, quando
I. I 67. Si veriloquiuis pugno eum incio aliquo erga alios , veI obligatione rant acta, Quando .qua aDενi in finguiari tenemst , hoc est , si vera incendo contra ineium vel obuia veritas να rationem com actam, qua alteri in fingatari tenemur, agamus p a veriloquio ab i. tisendanere debemus, seu veritas retieenda. Idem etiam valet , fi veriloquium est eo traυeriloqui. Bia alterius sive perfectum, sive imperfectum. Cum enim obligatio sit necessitas um . . agendi moralis nemo non concedere tenetur, um. quod ossicio non minus tanquam actioni, ad quam omittendam obligamur c s. 224. pari. r. it. practis unis. in , quam obligationi contractae, qua alteri in singiDlari tenemur, sit satisfaciendum sq. rao. ρart. r. Phil. mayum v. 1 , consequentet
quod omittendum sit, qui equid contra ossicium istud , vel obligationem istam est s. 721. pari. I. Iur. nat. . Quod si ergo veriloquium pugnat cum ossieto ali- quo erga alios vel obligatione contracta , qua alteri in singulari tenemur, seu, quod
95쪽
agimus, id omnino omittendum, consequenter ab eodem abstinendum , ademque veritas reticenda erat primum. Porro nemo qui equam sacere debet, quod est contractus alterius, sive id persectum sit, sive imperfectum I. Iur. nat. γ . largo nec verum loqui debet, quando hoc fit contra ius alterius, consequenter a veriloquio inhoe su abstinendum, seu veritas reticenda. erat alterum.
In rasu illiue propositionis praesentis verita. quem auretar quaerit i non tamen id eidemetem retieere non modo permis uin, sed sorsus indieare teneris, qui Potius tibi taeendum, qua . Praeceptum eli . ita ut peccet, qui eam eloqui- si nescires. ubinam sit. Atque adeo Patet .eri. tur . Ex. grat- etiamsi noveris . ubi tum is fit . loquium quoque illieitum diri.
158. Si veriloquium pugnat eum incia erga te ipsum, seu si veνum Hereri eontra officium erga te ipsum agis; veriloquium illicitum est es ab eo abstinendum . Ostenditur eodem modo , quo Proposita onis praecedetatis partem primam demonstravimus. Veriloquium in se spectatum nullam hibet atque oblitationibus tontractis . quibus aliis sa-
moralitatem quelmam suiri Lis videtur. Qui ab - quodam nostro tenemur. duudieandum num solute arsi rimo t. haininem ad dicendum verum ad veritatem dicendam Oblitemur. an vero eam obligari s sed a aliis actibus . ad quos aceedit . reticere debetinus . vel non dicere detur et Adhabet . ut vel lit deb: tu tu . vel illicitum. Actus hae e qui animum non advertunt. di meultati a vero isti vel reis erunt xlios , vel nosmetipsos. inextricabilibus implicantur , quae vero nulli Quamobrem ea ossiciis erca alios dc nosmetipsos sunt, ubi ea, si ae moso diximus, expendantur '
Quoniam veritis retieenda, quando a veriloquio abstinendum s s. II . Iso. ab eo autem abstinendum est, si verum dicendo contra ossicium erga te ipsum agis si verum dicendo contra incium erga te ipsum agis, veritas reticenda.
Quoniam veritas retieetur, si animi tui sensa quomod unque occultas , ne alteri innotescant 9.rso. , consequenter si ea di ili mulas s b. ar7. pari. a. Psic pract. unimin; veritas autem reticenda, si verum dicendo contra ovicium erga te ipsum agis ty. 169.); animi tui sensa dissimulare licet , si verum dicendo contra incium erga te ipsum uis S. 139. pari. I, Fbil. pract. univ. .
Nimirum ad veritatem reticendi in oblitati Maum , omnino etiam dat 1us at eos actus . sumus . quando verum dicendia contra olficium quibus animi nostii sensa oceultantur . quin doerta nosti et Psos astinuis , consequenter itinc a verilo ὲ ut γ' abltinendum . Atque ideo anime animi nostri selisa altera indicare illicitum est. sui sensa ,κ' In ea su lieitum eu igiνα p. i. Quod si ergo verendum . ne ex siecto qaolam Phil. pract-. Nimirum dissimulatio me. nostr ex collirat, neve ex alio reiniscat, dra.u cIi, qa tinetur, ne veritas , quae retiana in sint, cavendum omnino eli , ne hoc fiat . eenda. te tacente, alteri aliunde innotescat. In eonsequenter cottiantum est demolo ea occuia casa Particulari ex cireum uantiis sicile dijudieandi Lex adeo naturae , quae nobis dat jus ad catur , an ad veritatem retieendam sumeiat ta- eos actus . sine quibus mi igationi nostrae satis e cere , seu non loqui . .an vero cissimulationa facere non possumus pract. O a sit.
96쪽
Si veriloquivim νepugnat incis cuidam erga alios, veI abligationi contrisae , qua Cissus aia aIteri in Ogulari teneris, veritatem di simulare licet. Idem Patet si veriloquram teν ἡ φυσμι contra jus imperfectum, vel perfectum altorius . Quodsi enim veriloquium re. υoritatem pugnat. ossicio cuidam erga alios vel obligationi contractae , qua alteri in singu. dissimiliare lari teneris, vel etiam si fuerit contra jus impersectum , aut . persectum alte-h trius, Veritas reticenda xε7. . Quoniam itaque veritas reticetur ., si animi tui sensa quomodocunque occultas, ne alteri innotescant f . rs . , conseque ter si ea dissimulas .f. 717.part. a. Phil. eract. univ. ὶ, leκ autem naturae nobis
dat jus ad eos actus, sine quibus obligationi nostrae satisfacere non possumus I 39. pari. I. Mil. pract. univ. ', eadem quoque nobis dat ius ad dissiimulanda animi nostri sensa, quando veriloquium ossicio euidam erga alios , vel obliga- tioni contractae, qua alteri in singulari tenemur, seu juri alterius imperfecto, aut persecto repugnat, consequenter hoc in easu animi sui sensa , adeoque ve- ritatem f. rso. , dissimulare licet. 'Quemadmodum in dieenda de reticenda vertu da non modo.respiciendum est ad nos , verumrtate taει. S. Iv. , ita etiam in ea distini uian. et .m ad alios, ut appareat, quid seri liceat.
Si fine falsiloquio oscio cuidam erga te ipsum , veI eua alios , aut obligattini si M'. 'rontractae, qua alteri in fingtilari teneris , satrafieri nequit ; DFu uium iacitum est
Idem valet, si falsium non dicendo violatur jus alterius . e perfectum , sive imper. fectum. Cum enim obligatio sit necessitas moralis agendi f. Ir8. pari. r. Phil. μ' pract. univ. , Ossicium vero tam erga te ipsum, quam erga alios sit actio, ad quam omittendam obligamur g. a 26. pari. I. Pbil. pract. univ. ,' ossicio erga nosmetipissis & erga alios non minus satisfacienduin , quam obligationi, qua alteri in singuliari tenemur . Enimvero lex naturae dat nobis jus ad omnes actus,mine quibus obligationi nostrae satisfieri nequit g. I 39.ρart. H. Phil. pract. univ. . Ergo dat etiam jus ad falsiloquium, quando sine eo ossicio euidam erga nosmetipsos, vel alios, aut etiam obligationi eontractae, qua alteri in singulari tenomur, sitisfieri nequit, consequenter in hoc casu salsiloquium lieitum . Suaderat primum.
Nemo quie quam sacere debet, quod est contra jus alterius sim parti Myών. t. , adeoque jus alterius nullo modo violare licet f. a 39. part r. Philpract. univ. . Q aodsi ergo salsum non dicendo violatur jus alterius sive perie. .ctum, sive imperfectum, cum lex naturae det nobis ius ad eos actus, quibus obligationi nostrae satissaeere non possumus b. I 39. pari. I. Phil. ρνact. univ. , consequenter hi actus liciti sint s).iro. pari. r. Phil. ρract. univ. l , salsum dicere tum licet, consequenter salsiloquium licitum. Quod erat secundum.
Exemplum habemus in obstetrieibus AEgyptia:
eis . quae a Reae juita necare in rx v inasea. Icis inflares mulierum Hebraea ruat liue minime fecerunt . sed Regi persuaserunt macie res He Braeas tanta saetiitate Patere. vi. aut e luam Via. catae adesse possint, paraus jr Hii: in lucem edi. xus . sine ipsorum enim fimi ,quio vira m lca. Iorum Hebraeorum servara tinnime Patuitiet et immo nee propriae saluti. com. lere i cuillet Ob.s etriebus. Exemplum aliu1 extat arua Plinium lib. I. epist. I 6. ubi Arria iit iloquia solatur .
tam maritum. AEt rotabat nimirum Patin, ae r intibat ec iiii as . uterque iri attifere . Cu n filius deces Ilii et Parentabas carilii .lius. funus ei ita νι. ravit 6c exequias duxit, ut ignoraret maritus . A quoties eunque cunicillam Intraret , marit interroganti . qii id ac rei puer . respondebat eum bene quie ille di libenter cibum sumsisse Erat lue saltiloquvim mediuin avertendi pertiaculum mortis a. urarito . Quos Parti in a terrore. partim a nimio angore amnii l.nini aere virudebatur .
97쪽
.. . ., h, qati falsum sequi dicit, cum velit, falsum nos coquitur . Si quis enim dieit se, .uis rem falsiam dicere, is fatetur se quod dicit pro vero non habere. Quamobrem Q. , se cum ipsi sit animus rem salsam dicendi per δε 'G. verba ejus a mente ipsius L . . non discrepant, quippe ad animi ejus sensa intelligenda sussieientia , stili retariter .. quod pro salso habeat, quod dieit. Quoniam itaque falsiloquium non est serismo, qui constat verbis a mente loquentis non discrepantibus t q. II 6. 137. ;
si quis rem salsam dicturus dieit se rem salsam dicere velle . falsiloqvium non est, seu, quod perinde est , qui falsum .loqui volens se salsum dieere .dieit ,
falsum non loquitur. Nimirum quod dicit lotire quidem falsum
est . sed moraliter veram loquitur . quatenus quod salsum est pro salso habet, atque sufficienister seni fleat , se hoc pro salso habere . ne is , cui loquitur . sibi persuadeat . velle eum , ut Pro vero habeatur quod dieit, aut ne existimetipsum videri velle, quod pro vero habeat. quae
dicit . Ita Ovidius in libris Metamorphoseos moraliter salsum non loquitur , cum res Alsas.
hoc est, quod lotice verum non est . se dictu. rum satis significaverit . Nee falsiloquii redar: tuitar 'par , nee ejusdem redarguuntur alii fabularum conditores . eum satis innuant , se quod totiee salsum est dieere .velle. In eundem censum veniunt, qui historiis fictas conscribunt. Multo dicitur: Qui se mentiri diei t. non men itiniret uti mendacium sumitur pro omni filsilo.
quio & reeite suppositur , quod dicit quae umente ipsas aliena sunt , velati quod narret tanquam sim . quae facta non fuisse novit. Ni. mirum si propositio determinata esse debet, Pr be distintuenda sunt . quae sumuntur. Sumitur autem in propositione praesente quoad objectum, quod Iorice illam sit quod dieitur, quovisu, jectum respectu saeuitatis cognoscendi , quod loquens norit, quod dieit esse falsum . resperi facultatis appetendi, seu voluntatis, quod velit dicere quod lor iee falsum est , respectu verborum vero, quibus utitur , ut iisdem sit nisicet . se velle dicere , quod totiee falsum est . Hista sumtis vel sine probatione intelligitur . verba amente loquentis non diserepare , eonsequenter ipsum moraliter verum loqui , nee sermonem ebis este salsiloquium .
, , aium est. Etenim si rem falsam pro vera habet de se rem falsam dieere veIle νη 'is' verba. ejus a voluntate ipsius discrepant, seu cum cogitationibus ipsius mi-ση eonveniunt. Enimvero si verba alicujus cum eogitationibus ipsius minia conveniunt, moraliter falsum loquitur M a. ), consequenter sermo eius
Ab: salsiloquium est o 136. . Ergo etiam falsiloquium est, s quis dieit se rem
is i. A, ifalsam dicere velle, rem vero salsam, quam dieit, pro vera habet. ostenditur etiam hoc modo. Quoniam moraliter salsum loquitur, qui non .eme dieit, quod esse putat, etiamsi non sit f. falsum quoque loquitur, qui rem falsam pro vera habens se rem salsam dicere velle ast , consequenter sermo ipsius falsiloquium est f. II 6. .
, Nimirum hie sumitur naoad obiectum . loti- olimsi lotiee salsum sit , quod loquitur . si
ee filiam esse quod dieitur , quoad subjectu in Piiciter adeo diei nequit. quemadmodum oleo vero respecta sicultatis eognoscitivae . quod i'- dieitur : Qui dieit se mentiri . non mentitue . quεns pro vero id hi eat , respectu facultatis etiamsi mendae uim & falsiloquium haheantur,ppetiti vae . quod velit falsum dicere . respectu Pro synonymis . vult dieere verum Ac verba denique sermonis , quod verba discrePent a profert moraliter verum loquentis : sed dum
mente ipsus . Unde denuo vel sine probation Videri vult dicere falsum mori liter filium est. intellititur, qui rem falsam pro vera habens quod velit falsum dicere..dicit se rem falsam dicere velle, talium loqui,s. 1II.
98쪽
s ui moraliter falsum is itur, verum dicere vult videri bὶ enim moraliter In ριοι, filium loquitur, is profert verba eum cogitationibus sui& minime convenientia Glii ν Dias Lasa. , adeoque a mente sua discrepantia. Ouoniam hoe sciens ac volens Ium qum. faeit, vult utique ut is, eui loquitur, sibi persuadeat ,. eam ipsi esse mentem, tu . quam verba significantia Quamobrem eum is verum dieat , cum cujus cogitationibus verbx conveniunt, eonsequenter eujus mentem significant verba , quae Prosert s. rsci. ; verum dicere vulv videri, qui moraliter salsum loquitur.
In tintio salsum moraliter dieentis omnino est.. abest ab eo , qui . . eam lillam sciens ae volens ut alter ex verbis suis sibi eone ipiat mentem ab. dicit , se salsum dicere velle sinificat . Inten. ea , quam habet . prorsiis diversam , euin ipsi tio ista semper requiritur, ut sine ea salsiloq ita animi sui sensa innotestere minime velit , sed non sit locus a. vi
Pro vera haberi . quod dieit . Quae intentia
raliter falsum loquitur, verum dicere vult videri is.17y. . Uult igitur stim laqueos rum, eui loquitur, sibi persuadere, aliam prorsus esse mentem loquentis, quam animι sui revera habu . Quamobrem eum nolit animi cui sensa eidem innotescere , ea se a MeMLutique occultare studet. rine pudeati
Falsiloquio igitur utitur ad oemiranda animi rum . qui errores propalam volunt, videri ta- ui sensi. Quamobrem quando dicit se rem falsam men nolunt, quod errorem istum foveant. His dieere velle , quam tamen pro vera habet s al- luti eum ad errores confutandos studio prola. aerum quod sentit cognostere vult. non tamen rant argumenta Param valida. vali vi Jeri. quod iis sentiat. Hic casua est e
g. I 774 Quoniam sensa animῖ sui Meuitare studet , qui moraliter falsum loquitur curiorita l. 176. , qui vero animi sui sensa oecultare studet, ea dissimulat i q. 7 17. ρart. d ψ Miaa. Phil. pract. univ. ς geui moraliter falsum Ioquitur, animi sui sensa di mulat, insis Din. consequenter cum sermo moraliter falsus salutoquium sit s. is 6. , falsiloquium qMio dissimulatibnem veri continet cf. IIo. .
Veriloquii & salsiloquii naturam intimiux euiux potissimum in iustitia habetur ratio . ve- perspieere tenemur in usum moralem. Quam . ruiri et latri ea tradamus . quae virtutis sunt irem tum in jure naturae non modo ea pertra. ideo de veriloquio & salsiloquio demonstramus. etemus , quae ad jus istud extet num spectant . quae usui isti serviunt.
S. I 78. Rui moraliter falsum loquitur, mentem ab ea, quam babet , diversam simulat. Quoi ratis Qui enim moraliter falsum loquitur, ejus verba cum cogitationibus ipsius di- .r,osconveniunt i g. is a. , seu iisdem contrariantur, consequenter mentem ab ea , insit fulsi quam habet loquens, prorsus diversam significant, & externa actio ab interna ruo. dissentit L . 7t6.ρονι. a. Phil. praeruntv. . Quamobrem cum in hoc dissensu consistat simulatici f. 716.ρart. a. Phit ρract. univ.ὶ , dc mentem eam simulemus, quam verba salsum loquentis innuunt; qui moraliter falsum loquitur , mentem ab ea, quam habet, diversam simulat.
Atque a deci videmus . quod sitsi loquio insie ebi. Diis mulae enim qui silia loquitur verum. οι dissimulatio & uinulatio, sea divetio re. - si arulat salsum . sei. α ssi itulat quod eli . sint. H i lat
99쪽
tit quod nren est. Villi enim ab eo, eui loqui- si inulat, illini silvul M. Simulatio adeo In salsi. et edi eam sibi esse mentem . quae noti ef, s loq ito & dillimularici non iniunt eodem re-liane vero non este , quae est. Hanc tertur dis- specta.
. 179. Nis Dii moraliter falsum loquitur, v It ut is, cui sequitur, pro vero babeat , qua Fhis. dicit. Qui enim moraliter salsum loquitur, ejus verba cum cogitationibus ipsius disconveniunt g. is 2 , consequenter per ea significatur mens loquentis ab ea, quam habet, prorsus diversa. Quamobrem cum sciens ac volens falsum Ioquatur, adeoque verbis utatur, quorum vi is , cui loquitur , mentem loquentis ororsus diversam tibi concipit ab ea, quam habet , loquens omnino vula , ut
hoe faciat is, cui loquitur. Vult igitur ut is, cui loquitur, pro vero habeat, quod dicit.
' Experientia hoc satis confirmat, ut ideo non perpendunt . quod etiam demonstranda sint . dubitem fore luud paucos. qui exitii maturi sunt, quae a polletiora tot noscuntur , ut certior sit hoc sine prorutione sumi debere e sed hi non. Propositionis universilitas, evidentior vetuo. S. I 8 .
Iub istis. Quoniam logiee Verum est,. quod affirmatur, si revera est, prout assirmaturnias , quod vero negatur, si revera non est, prout i negatur s. so7.4M . qui vero falsum moraliter loquitur Vult , ut pro vero habeatur , quod dicit g. 379.); Qui moraliter falsum loquitur, vult ut rs, cui loquisur , judicet , quod laquens affirmat , revera esse prouti 'firmat, quod vera negat, revera non eo se , prouti negat.
Ex. gr. Dicis Titio . te non prose rum ad nundinas . eum tibi sit animus proficiscendi . Moraliter ideo nisum loqueris L . Eosne hoe facis, ut alter credat, tibi esse animum
non prcifieistendi consequenter te moraliter Verum loqui iso. odia vero credat . moraliter verum esse quod dicis ι Iogice quoque veram ess r hane Propositionem sto: iratur . tu non prosectarus es ad nundinas . Hinc quandoserino laui sit , num at nundinas sis profectu- s , te prosecturum este netae. Ue hoe ero vero haberet vo uisti, atque adeo moraliter tal- sum locutus es , ut Titrus iudicaret revera non esse , quod negasti , prout i scilicet negat i . Similiter si Sempronio dicis te fuisse in horto , cum ibi non fueris, moraliter salsum loqueris . Eo fine utique hoc sa is, ut is et edat, te in hortosuisse, conseqtienter te moraliter verum loqui si is r. 3. Quod si vero et edat, moraliter verum elle quod dici εῆ Iorice quoque verum esse Putat, in in hortosuisse. Ut hoc Pro vero habeat, tuu Iuistri adeoque moraliter salsum Ioentus ex , ae Sempronius iuda caret r vera esse , et iod assirin mas , Prouti assimos. Quoi ii quis ex te qsi, erit , num syllenia Tythonicum sit vetia n , ct tu respondes elle verum . eum ramen Pro salso habeas ι moraliter falsum loquetis . Ho autem Dei. eo fine , ut alter eredat , te syllema mundi Tychonicum Pro vero habere. Quonia in enim dorma aliquod non adeo verum agitos citur, quia tu illud verum esse dicis, eum hie assensus niti debeat rationibus . non aut rata te ; nee alius velle te sumendum . quam reprci vero habere, quod verum d eis, nisi alius ipse dixeris via aliut de appareat . Veritas Mia istas moralis non supponunt nisi veritatena& salsitatem logicam facti . minime autem doctrinae . Quamobrem quotiescatique de doctrina sermo eII. lea de veritatibus universalibus; veritas & salsitas moralis non intellitii ur nisi de judicio . quod fers de veritate de falsitate Pro positionis tanquam acta interno mentis
18 I. MD, dicitur, qui verum moraliter loquitur , quando alteri animi sui se sa indicare tenetur. Quamobrem Veracisas, quae & Veritas dicitur , virtus est , inviti I . qua quis moraliter Verum loquitur ,i quotiescunque alteri animi nostri sensa
Est nimirum 'eracitas virtus , quae diritie sermone non alio sime utuntur homines, quam serinonem , ut is siri legi naturae conveniens . ut animi sui sensa si, invicem litui ent. Queor admo.
100쪽
De obligatione circa Sermonem c uexalmodum ero , libertatis, duae homini natura compeΗt- 44. . is independens est a voluntate alterius cf. r. I r. nat. . I a sta quoque voluntate Pendet . utrum animi sui sensa tibi lignifieare voluerit . nec ne , consequenter hoe non semper Leere tenetur , quotiescunque alius voluerit . Quo. nian tamen libertas non tollit t,bligationem naturalem rsς. para. .Inr- , nee vi ejusdem quicquam Reere licet, quod est contra ausalterius pare. t. Iur nat. ι ideo a tua voluntate mini ine dependet . utrum antini tui sensa alteri indieare velis , nec ne , ubi ad ea
cognoscendia alteri jus quoddam est , di is ad ea indieanda ipsi obligaris 'Quamobrem vi tutis est , ut animi tui sensa alteri significes quando oportet, de in signis cando ea cautione
utari . ne ex verbis tuis praeter voluntatem tuam eoneipiat mentem tuam proiias diveriam ab
ea . quam habes . adenque sensa animi tui significes alteri, quomodo oportet. Videmus ita. que quaenam virtus sit veracitas , aut . si mavis, veritas, ta quo tamen vocabulo nos libea. tius abstinemus ad evitandam imbiguitatem in loquendo , nimirum quae sermonem dirigit Iegi naturae eonvenienter, mi is non minus subisaicitur, quam ceterae actiones huimnae, cum in harum numero etiam sit loquela. a
Menaeax die tur, qui moraIiter salsum loquitur, quando aIteri animi suI sen. Mendaris si indieare tenetur. Quamobrem Mendacium virium est, quo moraliter falsum sis. Ioquitur ad animi sui sensa alteri indicanda, seu ad moraliter verum dicendum obligatus, consequenter cum sermo moraliter salsus falsiloquium se g. 116. , Hiendacium, quatenus inimitur pro actu, non pro habitu , est falsiloquium ougnans cum obligatione, qua tenemur alteri ad animi nostri sensa signifieanda.
Sunt qui salsi Ioquium omne mendacium an pellant voeabula Pro synonymis habentes s sed
eum mendacrum tanquam vitium OPPonant ve
racitati seu veritati innquam virtuti, haud ri-rs in exsu particulari in difficultates ineidunt inextricabiles . Mendae irem nullo non tempore insanie vitium luit habitum apud omnes gentes. Quamobrem necesse est . ut quod vitioi uin est in falsiloquio ab eo , quod vitio earee , distin guttur ae mendacii notio legi naturae eonvenienter determinetur . ne quini ea Permittitur tanqua in eidem adversum ad vitium reseratur . orius eum iis sentit , qui omne salsiloquium Pro mendicio habent . quamvis deinde casus quosdam excipiat ; in quibus salii loquium ea reat turpit ine . Sumit nimirum naturaliter hominem esse obligitum ad non aliter utendum ver. bis, quam ut significetit, quod si xiii ficare debent ex eommuni hominum inlii tuto , propterea quolin hoc talite eonsenserit . se vocabulis aluet uti non velle . Omne adeo falsiloquium repa-gnat obligationi moraliter verum loquendi in omni ea su . quae ex Pacto licito eii . Quod si hanc obligationem acnoscas genu Diam , delini. tio nostra mendae ii eum senteiri in Gotii eritin subsistit . Enimvero pactum illud tacitum de voeabulis , recepto lignificatu semper iumendis , uuatenus animi noliri sensa temper suiKciencer indicant , nobis minime Pro tur . tum quod ipsum Probationesu: siciente aestituitur , tum
quod Per ea , quae a nobis demonii rata sunt , sit. usmodi Parum Inire minime Potuerie
enim falsiloquium illicuum eii, quod repugnat officio cuidam erga alios , vel eram sit , . obligationi contractae, qua alteri in singulari tenemur, seu quod est contra ius lisitum. persectum vel imperiactum alterius L. f. t 66.3. Sed istiusmodi salsiloquium, quod pugnat eum obligatione, qua alteri ad animi nostri sensa significanda tenemur, consequenter cum Ossicio aliquo erga alios, vel obligatiane quadam contracta, qua ipsi in fingulari tenemur , quodque adeo est contra jus Vel persectum , vel imperfectum alterius, mendacium est r32. . Μendacium iraque illi et tum est . g,od erat primum. Enimvero falsiloquium per repugnantiam cum obligatione , qua alteri tenemur, vel jure ipsius vertitur in mendacium, nec abique ea mendacium concipitur Est igitur mendacium in se spectatum , seu natura sua illic,
tum. Quod erat alterum Mentiri nunquam licet r cavendum vero est ipse Deus ὀixit Abra fumo a mente sua aliena