장음표시 사용
111쪽
ς--R Quoniam aenigmata sermoni ambiguo aequivalent s. arx. ; quando ambion δε m MLtas in Douenda ιieita, .emgmata quoque licita sunt, quando vero ιδε illicita, biseciuieita sunt.
ostendimus aeniimita in selieita esse
atque adeo non deniam videntur Pro licitis habenda in eo exsu . in quo ambiguitas in t quendo licita. Super a adeo videtur pars prior corollarii Praesentis , aut . si minime super fio videri debet. non opus erat demonstrari, quod in se licita sint. Enimvero monuimus jam ante tuo . I. a tr. . aenirmata xn se licita ex acet.
dente , seu exusti supervenientibus illicita fieri Posse . Noa superauum itaque censeri debet . quod ostendatur . Quando am limis Dersistant , inia lieet causis supervenientibu . offendendum
vero etiam erat, quod ac se spectata liciis sint . ne cum locutioni s ambiguis aliis ici numeram actionum iii se indifferentium referantur, quasi in se simpliciter spectatis nulla insit moralitas. Ceterum non opus est . tu ad aenignis ta applicentur . quae Paulo ante de ambiguitata in im uendo a nobis demoni irata sunt , eum nemo
non abrice ulla disiculta in hoc se iacere posis sit . Ex te. aenigmata subinde mirifice sietant
ad erudiendos alios in moralibus . Quamobrem eum in anterioribus ostenderinnis, ambiguitatem in loquendo esse lieitam . quando secit ad eruis diendum alios L . xos. δ ι hine etiam eone Iudiἀtur . quos vi corollaria praesentis aenigmata in ilici casu sint lietis . aut, si mavis, maneant lia cita . vel Dotius magis liciis emetantur . Cet rum nunc lubtiliter non inqui mira, num aeni αina quoad significatuin verborum improprium uein se ambiguum, an vero ambituitas illa saliena oriatur ex Parae ejus , qui idem in rPremrhaut significatum improprium divini o a ui Mnetur et haec enim disquisitio merito rejicitur ad itheoriam aeni cmatis complerem , quae non
est huius loci. Hie illud discrimen in ruper habemus , sive ratio ambituitatis desumenda sit ab ipso aeniynuis . sive ab eo, qui aenigmatis stis, sum divinare debet.
A. ines, votis uiam inuamur, mrix perieuli inde nobis Oes aliis imminentis fae mari .da sum MN. Etenim si ad veriloquium obligamur, a se Isiloquio abstine. re, debemus seu falsiloquium illicitum est f. is . λ . Quamobrem cum nemo ιηω mali cujusdam imminentis deterreri debeat, quo minus saetat , quod in vi naturae eonvenit, nee isse adduei patiatur neeesse ea ad faciendum , quod
legi naturae contrarium c 339. pari. I. Iurinati , nee metu mali cujusdam a veriloquio imminentis deterreri debemus, quo minus verum loquimur, nec eo
nos adduci pati debemus, ut salsum loquamur. Quamobrem si ad veriloquium obligamur, metu perieuli inde nobis, vel aliis imminentis loqui talsum minis
Ex trat. Testis oblitatur in iudieio gliae situs eodem meruit; metu Me minime a vero inea moraliter verum loetu . Quos si norit . uverum do deterreri debet. neque eodem adduei ti pa- dieat , Perieulum inde amminere et . eontra tiarair lene naturali pernuttitur , ut ullam m uem testia adhibetur , vel etiam sibi ideo is est. s. arsis
Raando Si ad veritiquium obligamar, metu periculi nobis NI aliis imminentis ambisue ambisuam loqui veI aenigmatice resiondere minime licet. Quando enim ad veriloquium c Mi. --marica gamur, eum veriloquium sit sermo moraliter verus t s. is . i , aliis ad animi innis ne ad nostri lanis signifieanda tenemur c g. rso. . Quamobrem cum ex verbis ambi mi eonei pi possit mens loquentis ab ea , quam habet , diversa s s. si is rum quis ambIgue loquitur, quando ad veriloquium obligatur , non alia de causa ambigue loquetur, quam ut is, cui loquitur , sibi concipiat mentem ea , ' quam habet, diversam. Enimvero ambiguitas in loquendo pro falsiloquio h venda, si quis verbis ambiguis utitur eo fine, ut alter inde eoncipiat mentem
ab ea, quam habet, divertam cs. Quamobrem eum talsiloquium loquI
112쪽
De ObIjatisne eisca Sermonem. 73 non rictari, quando ad eriloquium obligamur, metu perieuli inde nobis i m. minentis ambigue loqui lieet, si ad veriloquium obligamur,
metu perieuli nobis vel aliis inde imminentis. erat ianum. IEqui valent aenigmata sermoni ambiguo Rara . . Igitur nec Igmataee respondere licet, quando ad veriloquium obligamur, metu periculi nobis vel xliis inde imminentis. Ruod erat alterum.
Casus hie est Martyrum . qui metu tormen- pterea quod Christiani legem isti ad eam eonc ι.torum travissimorum adduci minime potuerunt, fitendum obligantur. ne veritatem imperterriti confiterentur , proos. 2I is. Si ad meritiquium non obligamur, nee taeere datur, metu perieuli nobis vel alΠι Quali immin/xtis falium loqui licet. Etenim si tacere non datur, aut verum , aut talis mei Amalicum loquamur necesse est: quod per se patet. Quodsi ad veriloquium non obli-ad: Sugamur, nec moraliter necesse est, ut Verum loquamur, c g. tr 8. pari. r. Pbia se muni v. , cumque tacere non detur, nec simplieiter illicitum est falsum loqui 6. I 8 . . Quamobrem cum quilibet operam dare debeat ., ut sibi ea vehea malis corporis atque fori unae, quantum in. Podestate su3 est 9. 183- pari. 1. Fur. nat. , eademqae ab aliis quantum datur avertere debemus I. εοῖ .part. r. ur. nat. , adeoque ubi nobis vel aliis periculum aliquod imminet ex veriloquio, id officio erga nosmetipsos vel alios repugnat ; veriloquium emeitur illi. citum f. Iro pari. r. Pibi pract. untv. a consequenter metu Ierieuli nobis vel aliis imminentis fallam loqui licet..
Ita nemo obligatis r ad se vel filiam siearini rodendum . Quamobrem quaesituet quinam sit. vel ubinam sit Tmus , quein quaerat . quin Llsuiu respondere liceat. eum tacere non Permittatur . dubitandum non e ih . Qui hoc in ea falsiloquium pro mendaeio habent idemque illieitum pronunei ne . quomodo turpitudinem intrinsecatu demonstrare velint , non video . Non aliud hine sequitur . quam ut sicarius sal. Iatur sui Ae alterius bono , eum ad ipso pete . tum . a te vel tervo periculum vitae amoveatur. Sit itaque uos limpliciter oblimitos alle acldieendum verum , quotieschinque Physica nobis, imposiis ei loquenti necesillas . nec tacere da aut , ita ut salsum dicere non liceat. An -non etiam obligamur ad periculum vitae a nobis atque aliis avertendum . eonsequenter idem in. currere , vel admittere, ut alii incurrant, Pro-hi mur Putnit ieitur obligatio . ne n's vel .allos exponamus vitae Perieulo eum inligatione, ne diemus salsum . , seu potius , ne. falsum di-eendo sit Iamur eam qui preeire vult. Quam:
obrem cum opus sit exceptione , nonne sortior oblitatio vineete debet debiliorem . & nonne sortior est oblitatio , quae tendit at vitae pro Priae vel alienae conserevationem de peccanam imped endum . quam altera . quae tendit ad dicendum verum, ne tuo bono illlitur Sane diiscendo verum concurris ad peccatum alterius , quod dicendo falsum impedis ι dicendo falsum oblitationi tuae erea te ipsum vel erga alios satis iacis , immo etiam peccatum alterius imp diendo oblita tinni erga alios simul satissaeis. Nulla itaque adest ratio . cur lxnta existimari debeat verios moralis i ut eidem post Ponenda sint omnia hominis ossicia cetera tum erga seipsum. tum erga alios. In mori litate actionum examinanda respiciendum .est ad ea , quae injeconsequuntur . dc haec in oppositis actionibus inter se comparanda veniunt , 8c ubi oblinatio. nes diversae concurrunt . non ad unam ita advertendus animus, ut ceterarum obliviscantur.
ambiguis utaris, ut alter inde eonei piat mentem ab ea, quam habes, . s. ior . , ct aenigmata licita sunt, quando ambiguitas lieita in loquendo vα 3. ; ambigue quoque loqui licer Θ licita sunt aenigmata, o tum perieulino. his vel aliis imminensis, δε - -νlloquium non obligamur, aec tacere datur.
Qui ambituitatem in loquendo & aenigmati- quos odioso se intimi mendieii nomine tradu-aas dictiones admittunt . salsiloquium vero . cant, improbant f ii verborum in xis, quam re-
113쪽
runt rationem quoem . 8c ad illorum consulis di sere usus, moralitatem seritionis ἔerivrre vocpotius , quam dulin his satisque determinatis lis . huis ipsi tamen pacto inesti intellia reue ta-Motiones animum advertunt. Praeterea non per . e ita conditio . quando stilicet alteri ad ani a Pendunt. sermonem omnem moralitatein trahe- nostri sensa lixnificanda obligamur. nee metum re ab ossiciis , quae eorum usum exivunt , ut aliquod urget contrarium. Videbimus enim suo adeo ex convenientia eum iisdem ae litinetur loco . Pactis hominum immutari non posie na- usus , ex repugnantia vero abusus . Et . si vel turalem Iliam obligationem . aliae incus adium niaxime a pacto licito de verbis non in alio si- ret.
anificatu utendis, quam quem communia loquen- g. 218.
ooismis SI alterum ad aliquid faciendum , veI ποη faciendum permovere tenemur. πα--Miυδε fui. rum dicendo boe feri potest , falsiloquium licitum est. Quoniam alterum ad aliquid sis uii h. iaciendum, vel non faciendum permovere tenemur per rip. cum voluntas ct noluntas non determinetur nisi per motiva f. 889. Hisb. empir. , motiva v litionis & nolitionis eidem suppeditare debemus. Qiiodsi ergo verum dicendo alter permoveri nequit ad iaciendum, vel non faciendum quod facere , Nel non sacere debet per sv. per motiva vera voluntas ct noluntas eo us determibnari nequit. Quamobrem cum sine falsiloquio obligationi, qua alteri tenemur, satisfieri non possit , quando vero ἰhoe fieri in equit , salsiloquium lieitum est j. 372. . licitum quosve erit salsiloquium, si alterum ad aliquid laetendum. vel non faciendum permovere tenemur, nec verum dicendo hoc fieri potest.
Atque adeo Patet , quandonam motivis salsis uti lieitum sit . ubi alios ad aliquid faetendum
vel non iaciendum permovere tenemur. Exem Plum habemus in duce , qui . eum videat exer citum perterritum ob hostilem exeret vim, salso a Ditis Pet sua et ivox affuturos socios. ne an rarum de ondeant , .sed animo imperteritici hostem aggrediantur. Etenim ducis eth pern overe exercitum ad prael una paratum . ut animo in Per. territo holiem te rediitur . Quam iurem cum sine falsiloquio hoe fieri nequeat, ecquis rePre. hendere auiit ducem uti motivis salsis. Id liei. tum agnovisse eo nuxi lib. 4 de dict de saeti Socratis . I inundem sensum Maximus Draus di Isertis. Non est res . InquN .
Per se Praeclara verum dicere, nisi id cum utilitate fiat eius . qui audit . Ita saepe medie
xtrias , dux exercitum . subernat fauit nauis ras : nec hoc in iis replehenditur . Quod si dieas , fieri posse , ut salsiloquium . quo uteris ad permovendum alterum . ut hoe faciat . sit ipsi . vel a Iris di irinis i m . seu cum damno ejus aut alius coni.inctuinc facilis est responsio. Falsib,quium en in hiκ in ea suillicitum eli alia de eaula tεθ.ὶ . a leoque ipse in casa praesenti non uti licet ta..qua iii motivo. Etsi autem hoe salsiloquio uti non tueat ι non tamen hine in fertur, qui, d a. io uri non sit licitum, quod alia de causa illieitum ess ottendi nequit. Quoniam ex su eriori tract. tuine mari testum est . filiit
quia alia licita est e, alia illieita; non de illicia citis hic seriuonem esie sielle patet. f. a Isanis d. Quonlam Insantes ac pueri, itemque amentes non eo pollent usu rationis , Distis, , qu; ad pervidendum verum lassicit, quia nemo non admittit ; infantibus MDms , oepueris, itemque amentibus falsum dicere licet, si eo ad faciendum . vel non facies. ammtibus dum permoveri possunt, ad quia Deiendum vci non faciendum eos permovere deis
salsum .i. bemva..cere Iiceat. Non adeo rehendi potest . quod dieitisin.
tilianus: utilitatis prerorum tralia multa tingi -rnu, . Quod si objicias fictionibus istis prae1udieia infiniuri animis tenet ira Puerorum . quae obsunt in aetate adultiora partim ad veritatem eor-stendam. partim ad recte agendum. Parum nos movet ea objectio: eum Per ea . quae modo an . notavimus ad propositionem Praecedentem . non
quaslibet fictiones probemas . sed eas demum , quae alia de eausa non sunt illicitae, consequenter in se non habent . qios rePrehensionem memtur . Propolition 13 Praesen is , q ram nec satis determinate enunciae, Grotins deJ u. de P.
lib. 3. e. l. l. a. aliam prorsus rationem a Gre
sed saeit hoc . dum indulget hyp uhesi tuae .
qua moralitatem sermonis ex pacto in iis de verborum signiscatu Perperam deducit costis. 131. 3. s. aan.
114쪽
De obitatisne cisca Sermonem ia
moniam similiter furiosirationis usu minime pollent, eodem modo patet, DITI ruium lieitum es, si eo permoveri possunt ad facisndum, via non faciendum, quod '
hacere, vel non Deere debent. 'Furor . & manis dieitur Medie is , imaginationem εc ratiocinationem depra rate id quot ex ipsorum verbis & lictis nemo non eolligit . Sen-rtias Pract. lib. L par x. cap. 3s. OPer. Tom. 3 .los. nuniae signa diagnostica reeenissense nati . ait , & salia iuuernantur . di absurda re inepta malia agunt , dc quidem sine timore. sed potius cum audacia, temeritate . t quacitate eurciis. iraeundia . saevitate in se realios. 6e omnino animi perturbatione tanta, ut
belliarum instit obvios quosque invadant , di moria.. unguibus . aliisque. quibus Pollunt. α dix noceant . nee sibi ipsis pareant, sed vestes dilanient suas, ae minus violentas sibi inserant. D1ntur adhue morbi alii. in quibus usui secutata tam superiorum aufertur vel universaliter . vel quoid eerta tantummodo objecta et de quibus Senuertus legi poteth, qui , quae ad hi istoricam morborum coetuitionem Uerunt , satis fideliter & accurate describit . Enimvero non Opus est, ut propositioneni generalem ad singulos exsus Particulares applieemus: su uicit exemplo aliquo ostendisse , quod applicari possit ac
Quando ira exeandescit animus, facultatum superiorum dc rationis adeo usus . suspenditur, & idem contingit in ebrietate, ut irati haud raro furiosis , amen. cibus ebrii assimilentur- Eodem igitur, quo ante modo, patet , falsiloquium citum esse, si eo permoveri possunt irati is ebrii ad faciendum , vel non faciendum, quod facere, vel non facere ribenι.
Sermo homini leone inus est ad eommunem
utilitatem, quia conjunctis viribus Perfectionem suam statusque sui promovere debant t=. LI .pa t. t. Phia. praE .uuiυ. . Utendum igitur et hiatmone eo modo , qui fini huic convenit . Quimobrem alteri ad verum dieendum non Q. ligamur . sed salsum potius dicere licet , si verum dicendo ipsi nocetur. Hi sum vero dicendo eonsulitur. Patebit usus hujus Principii i a m talibus . 222.
SI DE quium Deit ad elicienaeam veritatem ex aliis , quam nosse inters , liὶμ DII DArum est. Etenim si salsiloquium facit ad eliciendam veritatem ex aliis , quam iam Panta nosse interest, medium est obtinendi finem, quem consequi vel debemus , vel auconsequi saltem licet cf. 937. OnDI. 3. inamobrem cum ex anterioribus abunde um arem intelligxtur, quod falsiloquium in se illieitum non sit ; cur eodem uti non lis eliciend. m. ceat ad eliciendam veritatem ex aliis, quam nosse interest , ratio nulla Recte igitur pro licito habetur in casu propositionis praesentis.
ad insentem diectandum , ut utrique litigan
tium redderetur Pars dimidia . Cum ipsi animus non est et infantem innocentem interficien di. Se partem dimidiam unam uni, alteram at teri meretricum reddendi ; sermo eaus falsilo. quium erat I. xs6. . Utebatur autem eo dem ad verit1tem eliciendam. Nemo factum Sa. lomonis reprehendit. Quamobrem qui hoc probat . falsiloquium esse medium lieitum eliciendi veritatem ex alii , quam nolle intereti , eoneedit. Similiter Claudius apud Suetonuum in Claa. dici e. s. salsioqaro elicuit veritatem, eum sex mina filium suum agnoscere fitillet. Jussit enim juvem nubere et quo matrimonio indicto eam ad eon Lillonem eon Pulit . Huc etian Pertinet
x x eae Medioe non illicito xd sinem hieinim eonsequendum uti licere nemo dubitat . Qui adeo Lilsiloquium simplieiter damnant , idem pro
medio illicito habent , eonsequenter nec eo uti 1ieeret ad veritatem ex aliis eliciendam quam non intereti . Veritates in genere seu univer. saliter en Retiatae subinde videntur dubiae . quae xd easus particulares pplicatae fiunt illustrioresec extra omnem dubitationis aleam collocantur . Qiramobrem non inconsultum erit ad exempla Dr vocare . Primum igitur locum hie oecupet lantentia Salomonis . quam tulit in decidenda lite meretricum de infame vivo r. Reg. III. x s. Ut enim veritatem et ieeret . quaenam scilicet
euet mater in aua vixi, gladium afferri iussit
115쪽
εὐmplum Carati M. qui Patrem Fe filium ob sessionem delicti addaeeret. Exempla plus,
eaedem sacerdotis ad mortem condemnavit, eum diu P endor nis de I. N. dc G. lib. . non constaret . uter eum interfecisset . neuter & huc refert P Verbium Hispanorum i Die vexo alter m Prodeis velle . ut Patrem adeon. mendacium dc uves veritatem.
Q,imi. Si falsum escendo ves ambisue loquendo D, eui loquimur , non concipiat mearuυνμIstim diis ab ea, quam habemus, diversam , etiamsi hoe faeiat tσrtius , ad quem sermo non e do , vel rigitur sermo nosteν Iai quium non est. Etenim si fusum dicendo vel ambigue ambigue se loquendo is, cui loquimur , non concipiat m ntem ab ea, quam habemus , disquenio mo- versam; respectu ejus, cui loquimur, non aliter cogi ramus, quam cogitare nos.
raliter f. dicimus, cum nimirum verborum significatus sit arbitrarius, eum ipsis tribuere sum nou A-ticet, qui sufficit ad animi nostri sensa alteri , cui loquimur , significanda . Pamur. Quamobrem. cum is demum moraliter salsum loquatur, qui aliter cogitat. ruam se cogitare dicit I. rsa. ; respectu eius , cui loquimur , moraliter fauum, non loquimur. Etsi autem tertius ex verbis nostris concipiat mentem ab ea, quam habemus, diversam , cum tamen ad ipsam sermo nqster non diriga tur, ei quoque non loquimur, consequenter in eligendis verbis, quibus animi nostri sensa exprimere volumus, nec ejus habenda ratio est . Quamobrem nec ejus respectu salsum loquimur, cum perinde sit ae si vocem submitteremus, ne quid alteri dieamus distincte pereipiat . Quoniam itaque sermo noster falsit quium neque respectu ejus, cui loquimur, neque respectu tertii, ad quem serinino non dirigitur, dici potest; si falsum dieendo vel a inbigue loquendo is, cui loquimur non concipiat mentem ab ea, quam habemus, diversiam, etiamsi hoc faciat tertius, at quem sermo non dirigitur , sermo noster falsiloquium prorsus non est.
Sermonis non alius ultra est, qiram ut intelligamur ab iis , quibus loquimur. Ita qui Galli-
ea loquitur, Parum eurat . num alii intellitant Quid loquatur, aut num linguae Gallicae Pirum gnari mentem sibi concipiant ab ea . quam loquem habet . prorsus diversam . modo animi sui sensa is assequatur , cai loquitur . Anne icitur perinde est , sive liniux tertio parum nota loquaris . sive verbas tribuas significatum . qui a recepto abhorret . aut verbi D utaris ainbiguis . modo certus iis . eum . cui loqueris , mentem tuam alliquit Si is . ad quem termo tuus d ri- tur, Verta lua intelligiL ,. eua ea non Intelli-
est tertius, eui non linqueris . perinde omnino est , ae si lingua peregrina loquaris , quam alter non e allet . Sibi ad-o imputare debet . ubi ex sonorum similitudine diversum vorabulis tribuit sieniscatum ab eo , qui iisdem jungitur aeolloqueatibus . 3e judicium sibi sumit de iis .
quae ipsum Parum tangunt . Neminem aecusare potest. nisi se ipsum, quod verba aliorum, quias ipsum non loquuntur, i le Interpretetur . Recte oni no Grolint tib de J. B. 8c P. e. r. f. 23. n. I. berino, inquit , respectu illius non
sermo- est , sed res , quae sic usitare quidlibet
Quoniam mendae; um esse nequit, quod falsiloquium non est iga. ; me
m istiui . mendacium esse potis sermo, si falsum dicendo, vel ambigue loquendo se, eui loqui. mur , non concistrat mentem ab ea, quam babemor, diversam , etiamsi bis faciae teritur, ad quem sermo nou dirigitur.
Fia sum dana dicimus, aut is . cui loquimur . novit . nos salsum dieere velle . aut ipsi co stat. quod contrarium ejus. quod verba sonant, intelligi velimus . In utroque casu eum , adytiem loquimur . nec saltimas , nee sallere vo- uni sis. Nil quicquam igitur vitiosi sermoni no .stro inhaeret . Quando ambicue loquimur, alter novit . qaid per verba amaicua significare vo.
Iumus, aut saltem ipsi constat, quod aliud quid intelligi velimus, qua .u verba sum re videmur. Usum hie sepe hi ne alleloriae . quibus temnatui quae alteri significanda : id quod ici literis
ouoque scribendis utile est , ubi verendum . n. forsan incidant in aliorum manus . Quos ea . quae a nobis scripta sunt . intelligere nolumus. In genere enim norandum . quae de verbis viava vve Prolatis dicuntur, ea etiam de serant ra esse intelligenda . Loquimur praesentibus ἐseribimus absentibus . Idem vero vocabulorui
usus est, sive laetamur, sive stribamus. Et sec. moni
116쪽
sent in uir iue exsa eadem inest moralitas .ci mobrem quando in hypothesi propolutonis praeseatis falsum disimus . vel Mubigue loquimur. ne intelligis tertius. ad quem sermo non dirigitur ι sermo errato aPhiae comParatur , quae ideo non vitium contrahit, si tertius , ad quem ex non Pertinet . sensum inde eruti aruente nostra prorsus diversum . AEqui polle
tia sermonis in ea sit propositionis praesentis eum
cryptographo eandem optime illustrat et nemo enim eii , qui e typtographiam reprehendat . uod non recte inteli natur nisi ab eo. ad quem cribitur . Notandum vero ad eryptotr pniam quoque referri , si verbis tribuatur significatus ab eo, et a m vulgo habent . diversu , εDoque etiam eidem conuari .
n ex eamposito alteri fassum Heas, veI ambigue sequaris eo fine, ut 'tertiat ali. uua riseri uis, red quem sermo non dirigitur, in e concipiat mentem ab ea , quam habes, dia mo re0 Tversam sermo tuus respectu tertii falsiloquium es . enim ex compolito al- ι.εm , adieri fallum dicas vel ambigue loquaris eo fine, ut tertius aliquis ex uerbis tuis u/m umieonei pere debeat aliquam opinionem; ad ipsum revera verba facis, dc ad eum, sequimur , cui loqueris , te verba facere velle tantummodo simulas i g. 7ιε. pari. a. Phil. falsilo pνaα uniυ- . Quamobrem cum eo fine lalsum dicas, vel ambigue loquaris, ut linum iatertius inde concipiat mentem ab ea, quam habes , diversam ἰ aliter omnino cogitas , quam te cogitare dicis , eonsequenter moraliter falsum loqueris g. xsa. . Quoniam itaque sermo moraliter falsus falsii loquium eth s. 316. ; si ex composito alteri falsum dicas, vel ambigue loquaris eo fine , ut tertius aliquis .nde concipiat mentem ab ea, quam habes, diversam, sermo tuus respectu teriai falsiloquium est.
Dissert easus praesens a praeeedenta in eo , quod in praesente tertii tralia loquaris eo fine.
ut sablatur. io Praecedeme autem tertii non hambes rationem. sed ea tantu inmodo cautione ut a. yis , ne qui obiter te loqucntem audiat , quid dicere velis . intelligat . Revera igitur in casu
praesente sermo tuus dirigiter ad inrtium, cum simu Ias eoIIoqui uin eum altero: id quod in eazsu piaeeedente dier nequit . ubi malles tertium nore audire . quae loqueris. siqui dein praecavere posses. Quamobrem in easu Praesente term tuus con PQ nequit cum cryptographia , eum qua eonvenire eundem monuim In casia Praecedes, te cM . b. Lari. .S. Quoniam sermo tuus respectu tertii salsiloquium est , si ex eomposito alteri o mori falsum dicas, vel ambigue loquaris eo fine , ut tertius inde eoncipiat mentemis misisti, ab ea , quam habes diversam g. aas. . in eo casu, quo falsiloquium licitum est , i. i vis, seu ex composito etiam aheνi falsum dicere, ves ambigue loqui ii et eo fine , ut tertius silo vii inde coneipiat mentem ab ea, quam babes diversam, in aho autem, quo fasIoquiumdieandum oilliolium, bee facere non licet
Sunt equidem qui simpliciter damnana ex composito alteri salsum dacere eo fine , ut teristius inde concipiat mentem ab ea, quim loquens habet, diversim: sed hi sunt, Mi animum ii advertunt nisi ad aliqu-m ea sum. in quo Alsiloquium illicitum , min vero omnem propositionis amplitudinem' animo complectaritur ,
qu m habere potest . Quod si ex superioribus sumo recolas casus , in quibu3 falsiloquium lieitum ves i Ilieitum esse demonstravimus , faei levidebis . in casu propositionis praesentis filiit quium non semper esse illicitum . sed ut licitum . vel illicitum iit . alias Praeterea requiti det rmina Mones . quam Quae in hypothesi pro
positionis praesentis eontinemur. B evitatis au tem gratia casus illos diis in xuere nolumus , quo
unusquisque vi superiorum sine ullo nexotio M. istinguet . I. III.
Quando falsiloquium ullastum es , nee alteri fas quidpiam persuadere tieet eo fis an alterumne, ut is ι dem tertio dicat : quando autem fastoquium licitum , hoc quoque faceres. .m dialicet. Etenim unum idemque est, sive ipse mihi falsum dieas , sive falsum di. cinis fali
117쪽
νε sierat, ur eas alteri, ut idem mihi dicat, seu quem nosti, quod miliἰ rvrsus dicturus sit. Ulus ire. Ouamobrem quando tibi lieet mihi falsum meere , licebit etiam idem dieere alteri eo fine, ut ab ipso mihi dieatur: quando vero tibi falsum mihi dieete non licet, nec hoe facere licet.
Sunt denuo eui simpliciter damnant si isti ae propositionem pinedentem in noravimus quium . quo alius inducitur ad salium ter iis di- quemadmodun etiam cetera hue trahenda. quocendum: sed de his eadem tenenda iunt . Quae ibidem annotavimus. q. 228.
V-ν .s, Verba spreta dicuntur, quae ore proseruntur, ut auditu pereipi possint , vestioti,ia scribuntur, ut legi possint. Tacita vero vocamus, quae mente reservantur , ut 'adeo ea non percipiat, nisi loquens. Unde & intelligitur , quinam sermo sieσPenus quinam tacitus Deita nimirum verba tantumnrudo cogitanias . dum eoiam ideae vi imatina uonis produa cumur, qualea auditui conveniunt.
F.,um Quoniam verba aperta auditu percipi possunt aut visu ab aliis, tae ita vero non-H- nisi a loquente percieiuntur b. aa8. , aperto sermone aliis , tacito nonnisi nobis,
Taestorum Quia vireba tacita sensu pereipi nequeunt ab alio, quam loquente s. aaia , Qui acta. ns ex verbis apertis es circumstantiis praesentibus colligi passar, respectu ejus, euidensaria. loquimur, nullum babent usum . Ex aee idente adeo est . si verba recita nih-
quinie is eui loquinis r . Ex. gr. Si quix die dominica ex te quaerat : Fuisti ne in templo Verba haee aperta sunt. Adverbium vero Boiae. Quod mente reservas. verbum tacitum est . Ex circumstantia temporis idem colligis , adeoque mentem interrorantis intellitis , nimirum nun hodie sueris in templo . ut perinde sit , ae si aperto penitus sermone quaesivisim ex te et sui. utile hodie in templo Ipsi etiam Autores haud Iarti Propositiones ita enunciant . ut verbis apertis addici debeant tacita , nisi a veritate aberrare velis . Nee hoe semper vitio tribuendum cum enim brae hyologiam amemus, suffieit ex ver bis apertis , substrata nisteria , de aliis e reum. stantiis tacita eolligi poste , quae apertis adjicienda, ut sensus evadat completus de ei. quod dieitur, sua constet veritas. mne resutationem. non merentur . . qui ex Vrbis apertis errorem exsculpunt . ubi tacita cui ν is obvia sunt , qui attentione uti voluerit , nee in liuerpretando iniquum se praebere decreverit, ut habeat, quae in alio reprehendat .
23 r. ηὐ alia Reservatio mentalis est sermo moraliter verus eonstans verbis partim apertis. -,is, iis tacitis, ita ut illa imgerent animo audientis falsam opinionem, haec ve- ,siis G . illorum sensum detorqueant in verum huic contrarium.
Er.er. Si die dominica interro 1 tus. Gσιην supplentur , verbis ore a te prolatis aeqαipia- in aIe Dira respondes e sui . Vet a tua: fuι leni aperta sunt S. 128 γ . Eio ex his ecilli ιn a 4e faera L .uippe quae ex interrus attolle go , te nati e uitet tu iste lacris. Enimvero quoia
118쪽
De obligatione eneca Sermonem. γρniam line verum non , tu mente reservas pli l. eo agerri vulto solet illud a hanasii apud verba , quα adhue adjicienda erant . ante octι. Suratem in Hist. Eccles. lib. L. ea' 38-. sum. Hae ititur eae ita sunt ι detor- Mut scripsi se ilicet in charta sub alit quae ver ouent vero sensum verborum tuorum in senis ba mente reservata. similiter siquis ex te quae sam verum quidem . sed opinioni . quam ego si verit: Fecissιue hoc di tu respondes: non se. ex apertis hausi , prorsus contrarium . Sermo re . scilieet a d qu/dpiam . vel nis sera boc . adeo tuus rei ervatio m n talis est . Similiter si sei licet alio te: reservatio denuo mentalis est. ego ex te quaeram et Fu βιne Aiale in temsti Eli mam reservatio mentalis . fi interroganti . di tu res nus es r fm . mente sutem re eruas .eram se of respondes t non bo . Me verba. non δε ιe. μή aura Miauum . ser- scilicet μν - mutuo .em . .vel ismo tuas denuo reservatio mentalia est . Exem- . o. cim docura cista Aecon ' tr. δSi in reservatione mentali verba taeita eum apertis eo ungamur ; mor liter πι- Quo is p rvm loquitur, qui ea utitur. Etenim verba tacita si accedunt ad aperta, horum M sior υ sensum det. rquent in verum s h. Σ3r.ὶ adeoque a mente loquentas non discre- riloquium. rantem. tuam Obrem si in re;ervatione mentali verba tacit i cum a Pertis con- Iungantur, qui ea utitur, moraliter verum loquitur c . Iso. .
Patet hoc ex iis . quae molo attulimus c uat. rum loqueris . Hi ne sibi persuaserane nonnullis. 13 exemplis. Ita verum est ia exemplo reservationes mentales quisvis licitas esse, etiam Prin O , te ante octiduum fuisse in aede sacra ι quando ad verum daeendum obluaris di quis In seeundo . te non hodie , sed ante Octiduuin alueras juramento cO..tar mandum. Neque alio fi- ibidem suisse. verna ititur aperia & tacita jun. ne excogitatae sunt reser v tiones mentales, quam sumta non discrepant a mente tua . sed ut Alia persuadere possis alteri, quando ad ve- cum eadem conveniunt , adeoque moraliter ve tum dicendum Oolisam.
Reservationes mentales non sunt veriloquium xi respectu ejus, qui loquitur. Et- Cui aism enim si in reservatione mentali , verba tacita coniungantur cum pertis , m in re mctu --raliter verum loquitur, qui ea utitur. S. a a. in . Enimvero verba tacita nemo riloquura. percipit, nisi qui loquitur. g. a M. , consequenter nec ea cum apertis conjun- λι- gere valet nisi ipse loquens. Quamobrem qui reservatione mentali utitur non .risi stat λli, non vero adiis moraliter verum loquitur, adeoque cum sermo, moraliter verus veriloquium sit . I. I .. servationes mentales non sunt ve- riloquLum nisi respectu ejus, qui loquitur.
Sibi verum loquitur, qui resolvationes men- mini notus nisi loquenti . Patet hoe ex antea rates ad hioet, non alux: sermo enim integer . t. s. 23t in alutis Gemplis. qui atavii ipsius sina ui Stainter indigitat, ae
Reservationes mentates fuat Di quium respectu ejus, ad qaem sermo dirigitur. Etenim in relervatione mentali ei, ad quem sermo diripitur , non sunt nota nisi verba aperta s. ar 8. a 3I. . Quoniam itaque verba aperta in generant animo ejus, qui loquentem audit, opinionem salsam cs. .asi. , adeoque a mente loquentis discrepent verba aperta ; 'qui reservatione mentali utitur , respectu ejus, ad quem sermo dirigitur . moralitar salsum loquitur f. rsa. J . Quam brem cum sermo moraliter fallus salsiloquium sit I. Is 6. ; reservationes m*Itales respectu ejus, ad quem sermo dirigitur, salsiloquium sunt.
Patet hoc per exempla eunti absque ulla de- terroras. Respondentis verba aperra sunt e Fuἰ monit ratione. Ira In exemplo primo, quod su- in empto. Hine tu colligis, eum hodie in tem-Pra dedimus t. . 231. . quamis, num Titius Plo fuisse . Ex tacitis tamen verbis conifat, eum silerit in templo, nempe hoe die, quo eum in- in templo hodie non fuisse. Respecta igitur tui sermo
119쪽
sermo Titi I salsio inἰum est . Idem iritet in Dd ιε Miduum . sine sive moraliter sil sum
1ero. quando quactis. num Titius hodie suerit is loquatur . sive reservatione mentali utatiar. tui templo . & idem respondet et fui in templo i respecta hoc unum idemcue est. Miente autem reservat haec verba e non hodie i
ebis, Mi Ωμι reservat e mentali utitur , vertra verbis a mare videtur , quod negare in s . o contra. Etenim in reservatione mentali sensus verborum apertorum deis lissa risis torquetur vi tacitorum in contrarium I. 233. . oetorquetur autem sensus veriscis A, i borum in contrarium, si, quod affirmatur , negatur & contra : per se patet in Mali. Quamobrem quod qui reservatione mentali utitur verbis apertis affirmare vi
detur, id negare decrevit, dc quod assirmare instituit, id verbis apertis nega
vationes menta lex, quam ut, quod assirim rede-bre dc assirim re vis. negare videaris. & ex adverso quos neget re debes be negare vis . videaritis aifirmare. Qui reservitione mentali utitur. vult verum loqui . sed non vult reritatem in telligi ab eo . eui loquitur . veluti in exemplo dato vult nerare . se hodie si iste in templo . non vero .vult. ut alter norit, se hodie in templo non suisse, vel eontrarium potius ipsi peris suadere intentit . Reservationes adeo mentalea medium esse debent loquendo verum alteri persuadere salsum, seu dicendo quod est alteri per4 suadere quod non sit de eontra. Exemplo verit13 Propositionis praesentis illa.
strior evadit. Quodsi enim quis ex te quaerat, num suetis in templo. scilicet hodie. & tu reis spondes: fui. Verbis apertis affirmare videris . te hodie suille in templo. nee alium sensani ex iisdem exsculpere valet. qui te interrogavit. Enimvero duni mente reservas haee verba , ante iduum ; negire omaino decrevisti te hoste uiua in templo et alias enim reservatione ver. horum Mon erat opus. Idem adhue eurius elu.c scit . quando interrogatus . num hoste sueris in templo . respondes sua . mente autem reseris vas haec verba, non hole, sed anta octι duum . Immo non alium in usam inventae sunt reser- uanis re serυatione mentales
mando ad an mi nostri fensa indicanda alteri obligamo , reservationα mentalea mendacio aequiροMnt, aut, res ectu ejur, ad quem sermo dirigitur mendaeium funt. Etenim falsiloquium mendacium est, quando alteri ad animi nostri sensa signuficanda obligamur sq. Iga. . Reservationes mentales respectu ejus, ad quem sermo dirigitur, falsiloquium sunt Quamobrem etiam respectu ejus, ad quem sermo dirigitur, mendacium sunt, quando ad animi nostri senis imdieanda alteri obligamur, consequenter quando hoe fieri debet, mendacio aeqῶ- pollent.
Equidem reservationes trientiles ad mendaeium noni bi de quingomentiri prohibet revitandum . seu potius excusandum excogitatae lex prohibitiva non te, sed alios respieit. Me sunt ι non tamen a m ndacio te liberant, quan- diei uin onponitur veraeitati tanquam vicium do ad verum dicendum oblitaris . Neque enim virtuti . line autem virtus ad ossicia erit ali
sussicit . quod tibi verum loquaris ci 233. . pertinet. ubi verum dicendum est alteri . Mentiris alteri
Quoniam menda elum omne illicitum est I. I 83. 3, reservationes autem me tales respectu ejus, ad quem sermo dirigitur, mendacium sunt, quando ad ani. mi nostri sensa alteri indicanda obligamur as6. , reservationes etiam meniales illieitae sunt, quando ad animi nostri fersa alteri indieanda obligamur, conseisquenter lege naturali prohibitae i S. I ID. pari. I. Phri. 'act. univ. .
Nihil adeo ἐκ reservationibus mentalibus Prae- talibus abhorrere debet . dc quieunque quaeu .sidii est adversus mendacium. Qui itaque a men- que de causa illud aversatur, is etiam has avet dacio abhorret , a reservationibus quoilae meadi sari debet.
120쪽
De abi gatione circa Sermonem o
EZuaηδε DI loquium illicitum, reservationet mentates inicitae μηt; quando autem malis u
sa sloquium licitum .st, reservarisnes quoque m ηιales licitae quidem sunt, sed in ematis siles. E: enim reservationes mentales respectu ejus, ad quem sermo dirigitur , num ment falsiloquium sunt Quamobrem cum falsiloquium non sit licitum , vel tium in ge, illi et tum, ni fi respectu eorum, ad quem sermo noster dirigitur, quemadmodum nrae repen- ex demonstrationibus superioribus abunde liquet, ut idem demum sigillatim D. demonstrari non sit onus; quando falsiloquium illicitum est , etiam reservatim nes mentales illi eitae sunt, & quando licitum falsiloquium, etiam reservationes mentales licitae sunt. Ruod erat unum. Enimvero quando licitum est salsiloquium, tum nobis ius est falsum moraliter loquendi s 3. Iro. pari. r. Phic pract. μ' . , consequenter falsum dicere alteri permissum q. 16s. pari. r. Phil. pract.uηih in. Quoniam itaque verbis apertis moraliter falsum loquitur, qui reservatione mentali utitur, quod verbis tacitis demum vertitur in verum g. a 3 r. , reservatione mentali non est opus . nefa-eias, quod non lie et . Quamobrem quando falsiloquium licitum est , reservatio me malis inutilis est. eνat fecundum.
Equidem vulio reservationes mentales pro- eest, quod miam directa intentione in exsu silis miseue diiunant eti1m qui salsiloquium subinde si loquii liciti reservatione mentali uti quis pos-licitum agnoscunt . non tamen satis accurate in sit : quod ubi sit . reservatio mentalis ad men moralitatem earundem inquirunt. sed attentio- daeium referri nequit. Ex.er. si sicarius te in-nem suana desiderari patiuntur . Avertitur au. terroga 3 esue Tiram dctu reservatione mentalitem attentio, Propterea quot sumunt. reserva- usus respondes: non sem scilicet obligatus , amtiones mentales adhiberi ad mendacii notam evi- ώoc tiba Grams simpliciter respondera poteras rtanduin . Enimvero quamvis eoncedamus . re- nom sum , nec opus erat verbis mente reserva- servationes mentales eo fine esse excogit tas , iis . obtigatus , ut Me Heam tibi . Sufficiebat aut potius distincte expensas, eum antea in ea- falsiloquium hoc in ea su linitum t x. : re su salsiloquii non advertentibus sua veluti spon- servatio itaque ruentalia Ioui. lis est..te sese obtulerint ι non in i ci ideo negari Po.
g. 139. Si quis verba quaedam mente reservat, quae ex apertis verbis, vel substrata materia sis hisae aliis circumstantiis is, ad quem sermo dirigitur, facile colligit; sermo ejus r sera tio maenialis non est. Quodsi enim is , ad quem sermo dirigitur , ex verbis Laevidi, apsi. apertis, vel substrata materia ac aliis circumstantiis facile colligit ea, quae mente reservat loquens, consequenter tacita 6.123. , metuendum non est, nee Reiani reser apertis concipiat opinionem salsam, seu sensum a mente loquentis diversum. υatis,inem Enimvero reservatio mentalis non est, niti ex apertis si ad quem sermo diri mentalem .gitur, concipiat opinionem falsam f. a 3 t. in, scilicet quia ex materia substrata , vel aliis circumstantiis colligere nequit verba , quae mente reservantur. Quamobrem nec sermo reservatio mentalis est , si quis verba quaedam mente reservat, qtiae eκ apertis verbis, vel substrata materia ae aliis circumstantiis is,
ad quem sermo dirigitur, Deile colligit.
Ex .et. Si quis die domini ea dieit: Fui As ia
templo ι ex circumstantia temPoris nemo non
collitie, subintelligi adverbium hodie, quod lo.
quens hae de exuta mente reservat , non vero
eo fine . ut alteri salsam insinuet opinionem . quemadmodum in reservatione mentali fieri ..tet . Reservant verba quaedam homines in hoe ea su haud raro de eo parum cogitantes . Pro- Pterea quod non omnium sibi eonseii sunt, quae menti insunt . aut in ea eontingunt . It 1 in Geometria plana versantibus semper ob oculos
versatur planum , ut adeo non loquantur de lineis & punctis nisi in eodem plano datis vel daeendis aut sumendis. Quamobrem absonum foret . si quis continuo ad icere velit hanc determinationem, quod lineae sint in eodem Plan. . v. xr. quando dicitat , ex uno puncto haeandem rectam nonnisi unica perpendicularia eriti potest . immo superfluum foret addere , quod perpendicu Iaris illa esse debeat linea r cia . Similiter Euel idea non loquitur nisi de triangulis rectilineis . Quamobrem absonum so