장음표시 사용
161쪽
de Contris. Empt. Proculo contra absumdum videbatur actionem , quae ad confirmandum adstringendumque contractum ininventa esset, eandem ad dissolutionem ejus
adhiberi; atque ideo hac in specie iii factum
actionem dandam contendebat, ι. Si mr uxoων. ri 21. f. d. Praestr. Heis. inc. Itaque Imperatores Antoninus & Severus, sive rationibus utriusque moti, sive auctoritate dissentientium & pervicacia, utramque sententiam
recepere l. Si fanduι f. de Lege Commiseria;& exemplum istius conciliationis est in I. Si convenit o. f. ae Rescina. Manius. XV. Concludamus ergo ex jam dictis, in jure
non scripto, cui itempore Pandectarum tam Decreta Rescriptaque Principum, quam Resia, ponsa Prudentum annumerabantur, ad solam rationem naturalem, quasi ad basin, attendi, I. insuper habito petisnarum discrimine. Ut adeo contumeliae arrogantiae ve insimulari m nime debeam, quod hic Jurisconsultos, privatos homines, pari iure cum ipsis Imperato. r. ribus consistere fecerim. Isthaec enim naturae dos, rationem intelligo, aequa lance omnis generis hominibus tributa est, nec quicquam 3. caecis fortunae ludibriis famulatur. Quin si Constitutioses Principales &scripta Iurisconsultorum inter se componere deberemus, Vereor vehementer, ne haec passim illis praeferenda
162쪽
renda forent. Non quod negem, multa praeclara & egregia per Principum Constitutiones inducta esse in jure , de eo enim non disputo ) sed quod comparationem κολου &in genere institutam velim . . Etenim si verum dicemus , quid aliud sunt Rescripta ac Decreta Principum , quam Responsa munistrorum Imperialium, 'manu aut Ore Principis sancita λ Quod sit jam omnes Imperatores Iulianos , Papinianos, Ulpianosve in consita habuissent, parum periculi foret ab injustitiai Verum quam multi libertis suis aliisque faedis ac flagitiosis adulatoribus haec & majora comis misere Dignus est, qui hac de re videatur, Plinius in Paneg. Trajam C. LXXXVIII. Sed
nec in ipso Juris Corpore deest, ex quo illius
facinoris exemplum capiamus. Quo ipso ne-ὸ mo est, qui ambigit, credo, quin truculentissimam illam Arcadii & Honorii Constituti nem in l. uuissuis C. ad L. PH. Majess.
indigitem , liberto ut creditur , auctore t iam. estque iniquitas ejus tam evidens, ut iidem illi Imperatores biennio post corrigere
eam non dubitarint, per t. Sancimus 22. C. d. Poen. cum caeteroquin magnum naevum
Jurisprudentiae nostrae inureret. Nec minus T. foeda in aliis quoque Constitutionibus repe tum iri confido, si & illae superessent, quae in Codices relatae non sunt. Quam probabii liter
163쪽
liter autem hoc conjecerim, videbit ille, qui allegatum Capitolini de Macrino locum porro .. Iegerit. Mi enim de ipso , Fuis in jure non incallidus; adeo, ut flatuiset omnia Rescripta
veterum Principum tollere, ut jure, non Resicriptis ageretur ; nefaου esse dicens , leges videra Cominmodi in Caracalli, in hominum imperitorum voluntates, quum ipse Traianus nunquam libel- Iis restonderat; ne causis facta praesem remur malo proferrentur cum C'saub. , quAE ad gratiam composita viderentur.
XVI. Sed age i lubet enim paululum exspatiari ponamus magistrum libellorum Juris
peritissimum , eundemque virum bonum. . Utinam semper, &in omnibus causis probae notae homines ingenuitatis laudem servarent, ubi de Iure consuluntur. Quotus enim quis que non ira, odio, aut gratia transvorsum rapitur, ut alia suggerat, quam fas aut jura a. dictant λ Luculentum hujusce rei testimonium incuria Architectorum Juris in Cervidio Scaevola nobis reliquum fecit, homine caeteroquin egregio & Juris scientissimo. conser l. Imperatores f. de Transact. cum l. Controversia ιε. eod, & vide quid de illis mas. cule & erudite tradat Clar. praeceptor meus, Ger. Noodi Probab. Fuorum Lib. II. c. 2.3. Proinde vel ab hac parte commentaria JutiGconsultorum, quae sedato & aquabili animo,
164쪽
nullisque affectuum incursibus exposito scribuntur, longe sin commendant prae Rescriptis Decretisque Principum , quae in aula , variis artibus aestuante , concipi & formari solent. Dixi autem Commentaria Iurisson. 4. fultorum, nam in restonsis, quae singulis consulentibus dantur, par periculi metus est, ut monui. Qua de causa cum Celeberr. Casau- F. bonus ad hare Capitolini verba, ut jure, non Rescriptis ageretur annotet, ut vim legis haberent antiqua Leges in Prudentum responsa; at non Principum Rescripta, neque Fubscriptiones , per restonsa Prudentum responsa publica, maxi- 6. .
me quae in fori disputatione dabantur, intelliingere eum autumo, prout ea vox etiam in s.
Restonsa Prudentum η. Inuit. de fure Nati in in civ. & alibi accipitur. Denique nam & hoc addam observo, XVII. ipsum Theodosium , qui primus Imperat tum Constitutiones Principales in unum colis legit & omnes publica sanctione munivit non I. quidem ita studio promovendae Rescriptorum Decretorumque auctoritatis illud secisse, quam ut ipsorum potius Causidicorum licentiam a.
abusumque in iis temere allegandis refrenaret; dum jam ejus tempore tanta illorum reveren
165쪽
& Ammiani Marcellini de Iurisconsultis sui3. aevi querela Lib. XX X. Nulla autem fere
causa tam absurda tamque iniqua erat, quin in tanta Legum Sententiarumque diversis temporibus latarum, farragine aliquod sibi patrocinium reperiret; praesertim vero, cum , ut dixi, tam misere interdum ab imperitis im-
q. piisque aulicis justitia administrata esset. Notatu hac in parte dignun est, quod Hebraeorum Μagistri de popularium suorum jurisdictione testatum nobis reliquerunt. Nimirum in causis orandis semper praeponendum fuisse terentissimum Synedrii Decretum, nec . ulli unquam causae praejudicium fecis se, quod aliter antea judicatum esset , aliterve apud Majores obtinuisset , etiamsi illud indubitatis s. argumentis probaretur. ratione non inficeta; ne Fcilicet multiplicaretur flententiarum diis vergitia in Issaeis: hanc enim ea de re reddit Moses Maimonides, primus ille Rabbinorum, qui delirare desiit. vide Seldenum de Syneis driis Lib. III. c. XVIII. Sed ulteriori digressioni veniam petimus: nam observationum abrepti elegantia diverticulo longiores fuimus.
XIX. Hactenus itaque faciendae expositioni luce
166쪽
accensa, remotisque simul in antecessum praecipuis difficultatum repagulis, rem ipsam aggredior. Puto autem ex duabus Constitutio- I.
nibus, quae in pr. & f. s. legis nostrae exhibentur, altera Divi Marci & Veri, altera Diavi Pii, neutram suapte vi pro lege observatam fuisse, sed demum accedente jugi usu &observantia , ut Pandectarum aevo fieri solere ostendimus. Inde porro existimo hanc D.
Pii quidem tempore priorem esse Constitutionem , sed tamen usu post illam D. Marci & Ueri receptam suisse, quippe cum, ulterius pergeret. Atque haec interpretatio mihi adeo necessaria videtur, ut absque ea haud facile quis Modestinum nostrum , laudatissimum Iuris Auctorem , oscitantiae abis surditatisve absolvere possit. Debuit enim, si A. ipsae Constitutiones jam tum per se jus faciebant , aut praeposterὸ ac negligenter unum pro altero Imperatore nominasse, aut, quod ridiculum foret, dicere Imperatorem jam prae- defunctum post Successorum suorum Constitutionem aliam fecisse , quae ex ea flueret. Verum egregia ubivis Modestini seripta utramque nanc injuriam refellunt, quamdiu commoda aliqua interpretandi ratio investigari potest. Ego vero mihi talem me inve- s nisse persuadeo, quae & genio istorum temporum, & phrasii legis nostrae adprime coninvenit. Quod
167쪽
XX. Quod igitur ait Iurisconsultus , hoc jure
utimin ex D. Marci in Veri Constitutione , sic accipe, quasi diceret, ex quo tempore Divi Marcus & Verus hoc constituerunt id est, rescripserunt, sui decreverunt ,. moribus Ob-I. tinuit, ut&c. Vel, ut ipsis Marciani ve , bis utar, Post D. Marci Constitutionem hoc iure uti capimus, quemadmodum ita loquitura. in ι. Pos d. C. ad. L. Iul. M est. Utrumque eo tendit, ut ostendam Modestinum i dicare voluisse, quod, postquam Divi Fratres sententiam Centumviralem in Judicio illo Curiano sua quoque auctoritate confirmassent, quae semper magni habita est, quod post id tempus nullus fere aliter judicaverit Iudex aut Iurisconsultus, atque ita tandem res Pro 3. certo jure obtinuerit. Illud vero ante omnia
observari postulo , quod ait Iurisconsultus ΙΑΜ hoc iure utimur, id est, hodie, jam hoc
tempore 3 opposite ad incula anteriora , quibus id ita pro certo ac stabilito jure asseri aut supponi non potuit et quod perquam templiatice hallucinationem nostram comprobat. XXI. Caeteriim vereor , ne cui forte liberiore Constitutionis interpretatione abuti videar, I. in primis quia Imperatores in I. Si alterius 3. C. Si min. se Maj. dis. id, de quo agunt, e sacris Constitutionibus in Rescriptorum auctoritate statutum asseverant: distinguentes adeo
168쪽
de EUR AMATI C. Diatr. C. VII. I s
clarissime inter Constitutiones & Rescripta, quae ego pro synonimis habui. Ne igitur hujusmodi scrupulus apud quemquam resideat, sciendum est, Constitutionis appellationem per
se generalem esse, ac proinde etiam Decreta Reseriptaque & ipsas Interlocutiones Princi- pum sub se continere, ut patet ex l. I. g. I. F. d. Constit. Princ. Unde saepenumero Comstitutiones & Rescripta inter se reciprocantur.
Sic quod in l. Filium m. 37. f. ad. L. Iul.
d. Adult. constitutum dicitur, ex l. Inter liberas 6. g. Filiusfam. f. eod. a D. Hadriano rescriptum apparet. sed nullibi apertius, quam . in L Si quis Σ9. x. ad Senatusconsevisum n Hur , ubi Marcianus ait, ut Divi quoque S
verus in Antoninins Rescripserunt: cujus Consitutionis verba retuli, cum alia quoque prate
rea in Constitutione expressa sui. Immo vero q. Constitutionis vocabulum, quando in Pandectis occurrit, vix aliter exponi posse autumo, quam . per Rescriptum aut Decretum. Illis s. enim temporibus Romani Principes etiamnum verecundius aliquanto agebant , dum jus commune promulgare volsites Edicta sua per Quaestorem, habita oratione, Senatui confirmanda proponebant, & sic Senatusconsultis inclusa prodibant in publicum. Exemplum elegans vide in l. Item veniunt 2 o. f. P ter haec G. D. d. Heredit. petit. Atque hinc α- Κ est,
169쪽
est , quod Edicta illa nunc orationes Prine
pum, nunc rursum Senatusconsulta vocantur:
vide l. Cum hi 8. f. de Transact. una cum l. Eleganter a 3. β. d. Conditi . indeb. & vicissim orationes Principum seu relationes, etiam de quibusvis aliis rebus, Edicta: Suetonius in Octavio c. & Capitolinus in D. 7. Pio ad M. Verum quid argumentis opus est, ubi rerum testimonia adsunt 8 Nam vel Severi & Antonini Constitutionem, ut eam vocat noster in s. a. hujus legis . nihil aliud esse constat, quam Rescriptum Frontiniae
cuidam. sic enim exhibetur in l. Hereditatem Σ. C. h. t. de Impub. GV al. Substitui.
XXII. Itaque his missis videamus porro, quidnam illud fuerit, quod a Divo Marco & Vero decretum rescriptumve sit. Ait Modestinus,
STITUISSE INTELLIGAT uR: si f-tius heres non extiterit, sive exstiterit, in im- a. pubes . de serit. Vult nimirum, ut sub expressa vulgari Substitutione contineatur tacita pupillaris ; & vice versa sub expressa pu- pillari tacita vulgaris. Adstipulamur enim hic Donello & Arn. Vinnio aliisque, qui verba, Constitutioni a Modestino subjecta, eam, non ad solam expressam vulgarem restringere,
170쪽
de EUREMATI C. Diatr. C. VII. I 7
. sed tantum, exemplo rem illustrare contenisdunt: idque in primis contra nobilis . Vi- 3. glium & Ant. Fabrum, qui pro contraria opinione fortiter pugnant. Ut enim Pater, q. ubi filio suo tantum vulgariter substituit, praesumitur hac pietate erga eum fuisse, ut , eundem substitutum, quem sibi prae agnatis heredem maluit, ei quoque successorem videatur optasse; ita e converso, quando illi 1. pupillariter tantum substitutum dedit, non est dubium , quin hunc hominem, quem adeo amavit, ut eum & sibi & filio suo sue. cedere voluerit, sibi soli utique heredein v - luisse intelligatur. Sed haec obiter. Transeo ad g. I. qui ex principio huj- ι - XXIII. lis tanquam consectarium derivatur. Ait enim Jurisconsulius , Quod jus ad tertium quoque genus substitutionis tractum esse videtur. Quo pacto Z Per Constitutionem videlicet Di vi mi, hoc est, moribus seu consuetudine,
cui is Imperator Constitutione sua ansam praebuit. Nec mirum moribus incrementa cepisse Substitutionem quae moribus cmperar. Quod autem hic & in sequentibus tam exacte t. Constitutiones Imperiales citentur, Modestino nostro minime insolens est. Fuit enim citandarum Constitutionum tam anxie diligens, ut in l. Scire 13. f. Si enim 7. ad fin.