장음표시 사용
91쪽
. quae At Latine dicuntur Cavillationes: semici generaliter eo vocabula Sed in hac regula sum ur hoc verbum specialiter,de ea tantum speeie quae Graece Sorites dicitur, Latine acerua lista Cicerone in Hortentiis.Usus,huius capti Unculae& injure hic esse potesti Nemo rem suam emit. Omnia autem sunt sapientis:Ergo sapiens nihil emit.iDe quo & Seneca bb.f. de beneficiys bb. c ψ .Sic,Ex is uribus caussis res possideri poteth Res autem pos sella usucapitur: usiacapione adquiritur dominium : Ergo Sc ex plurib caussis adquiritur dominium .contra Lyex pluribus. f. de adquirend. posis. Et l. non ut ex plurib. 1sq.h t.Sic, Quicquid vindicatur possidetur. un. Qis auen. mur.iu caussafacta. Pars incerta vindicatur. 7s qui de tota.si incertae frires vindicat.Ergo & pars incerta possidetur. Co-
y 1.hs., M. n factum id videtur esse quod quisique tam acta cum coutrouersiam haberet, habiturumvese Putaret,fecit: id est,iselam secit qui metui t sibilitea balio moueri. Ulus regulae et in interdicto,quod M'. vi aut clam.IJ.s --.ey a. l seqq. f. quod υι aut cla.
Sic dc clam possidere definitura metu istis sive iudicij .in l.6. si adquirendios . De CuLpΑ est regula so ad quam dc ro pertiqnet. Nam iridi. so. explicatur culpa carere quis dicatur, sed de eo infra commodius Dis omNune de verbo,DATuM. Non videntur,inqvix g., i 61 Paulus, data,q eo tempore quo dantur accTιentis Mon υιden non fiunt.I. Is . non videntur h.t.Dare enim intem turis
92쪽
de actionib emini plerumque tamen pro dominium transferre accipitur. l. 71.ubι autem S l.83. '
Iutiombus. ut, in stipulatione dari hoc continetur,ut promissor faciat rem accipientis: Et nisi secerit, id est,si res euicta suerit,tenetur promissor quasi non dederit,d l.33. Quia .ut hae C regula ait, non videntur data dcc. Aliud est in vendit re qui non tenetur dare sed tradere dia taxat Va- suam rei venditae pollessionein emtori; nec ne-edile habet ea sacere em toris I. assilia. I I f de contrah emi. Ad cundem usum pei tinet oc qui promisit dare fundum stipulanti, si dederit fu- dum alienum,tenetur. l. qui decem. Ia si pen. Unis. f. de salutiomb. quia non videtur datus servus. ex hac regula. Sed si pronussor servi dede-cit turpem, ut Vespillonem, aut foricarium sed suum dederit; non tenetur: quia datum hunc negare non postumus: cum fiat accipienti S. d.si. penust. Secundo, usus eis in aetione pluviae arcendae ad quam proprie haec regula pertinet: ut ex inscriptione indicat Cuiacius lib. et . obsc. . Cum enim ea actio non detur nisi dominoi. .vud. g. aquae. or l. si in publico. 78. f. de aqua maqua pluui.quaeritur,an detur enator I cui venditor rem dedit, sed simulatet Et ait ICtus , non dari. Quia quod simulata veditione datur, non videtu uum: id est,ex eo non fit dominus em- tot',ideoque nec actio ei potest dari. l. Ia emtor.f. a. t. Propius ad rem facit,si quas emerit rem a nodomino, posteaque eam usu ceperit; putat Cu- iacius,
93쪽
iactus,ne hoc quidem casu iam adhionem dari huic emtori ,licet postea facto domino:quia. haec regula habet,Non videtur datum,quod eoxempore quo datur non fit accipientis,licet postea fiat.argumento Issi tertim.ysi quis prim. AELSed hoc vix ausim sequi. Isus quoque est huius regulae in I 2ς.qui Concubinam. Gheres=de leg. 3. ubi heres servum dare damnatus, si eum dederit qui postea fuerit cuictuς,tenetur. Quia, inoquit ibi Labeo,Non videtur heres dediste,quod ita dederat ut habere non possis. Idem est usus in LI. de iure dotium.Ubi ob dotem datam, sed
postea euiectam, mulier tenetur marito. Quia non videtur data,qua retinere non licuit. Quos
autem dictum est initio de verbo Dari, bisariam id accipi; vel de dominio, vel de possessione tatum: i de verbo Habere idem intelligendum est: quod ita bifariam dici ait IClusin l. 1ys. ha
De verbo DEFENDERE est his verbis: De Gra. Non defendere videtur non tium qui latitat,si ci ab et is qui praesens negat se defendere aut non vulis or- vere actione. VIus huius verbi est potissimum in Edicto, Quibus excaussis in possessionem eatur: in quo Praetor ait se missurum creditorem in bona debitoris,si non defendatur.l. 2IFquib.ex causis in possessonem eatur. In eo igitur explicandum quis deditor dicatur defendi, aut non deinsendi de quo inael.a s l. s. sc ά t.V.G Non dasenditur siue ipse latitet,aut eius propinqui, sive aperte seu coram negent se velle defendere: imo etiamsi taceant rogati coram an velint de-
94쪽
M COMMENT. DE RE G. IUR. fendere debitorem .d s.si non defeedi. Secundu, huius verbi est usus in Edicto de Procuratori, ut videre est in I. 31. Sias ha. defendere. π o. g. ρqq.lsi procurat. Tertio in Edicto de restitutione majorum. l. 21. ιtem ait. f. ex quibus eatim
majores. Qiomo in stipulatione iudieatum solui. Liticum querebatur. f. ιudicatumsolus Quinto in Edusto de actione revocatoria sive rescissoria Ciluisiana, si quid in fraudem parroni fuerat alienatum,l. I. g. s. f. quid instauae patrant. Fit quoque huius verbi, Defendere, mentio in re Mury ct Is6.de quibus ιnfra. Nunc de verbo Dora sive potius,quis dicatur DoLO CA R. E R e ,vel ,non ca r ere;s ve dol o qu id facere, aut non facere. Cuius multiplex est usus. φEt primum de eo qui dolo facit: tum de eo qui dolo non sicit.De illo est g. i99. Non potest, inquit ICtus,dulo carere qui imperιo magistratus πῖyaruit. Cui regulae consentanea est retin: uui auctore rudice comparauit bona ei pomor est in quit Ulpianus Hec ei ina duo, in dolo,& in bona fide esse,contraria sunt Eodem per in et liqc regula: Ouii. δε iudicis aliquid facit .non indetur
dolo malafacere,cm parere necesie habet. l. 1c7. g. μι tu .h. t. Quod igitur ad reg. 199.attinet,eum
esse in dolo qui non paret imperio magistratu Se& contra . Non esse in dolo eum qui paret. d. t.
I 67. ur sv . h. t. Utriusque regulae perspicua est ratio. propter auctoritatem dc ivss im magistratus Usus autem utriusque regulae plurimus
esse solet: ut,in Lassia etsi si sita eis. f. ex quibιω
95쪽
qui jussu magistratus hostem occidit, caret dolo & crimine:utcsitr s non occidat jussus, reus est imperii deserti atque contempti:inquit Augustinus, d. c.nutis, hoc est, tiba.de crurrate Des,e.
26. ut, into quan uam, .dae aqua pluvia. ubi non tenetur sepulchri violati, qui jussu udicis . sepulatiri ari diruit: quia ea actio hon datur nisi in eum qui dolo diruit,l.ysfris pukhra visum. ibi. Cur m dolo malo sepulchrum violatum erit. Fiadeatur di i 7. ait 'atoro termittιtur. f. deminoribus. I printerdum,& LI. noviss-e, si I quo asertitore, O.quod autem sapud Iabeonem, & g.seq. f. qua instaud cred. Sc I . Athletaι, in in. σ ULsm fue his qui notantur infamia, ubi fit infamia qui de surto pactus fuerit, accepto pretio : sed non fit intimis . si jussu Praetoris suerit pactus, Sic & in IV. destitisse, fad Senatu. Uult. Turpile
Qui destitit ab accusatione tenetur eX eo Sena tusconsulto: sed impunitus est, fi pei misi. Imperatoris destiterit. Magistratus ergo auctoriata facit,ut quis vel sit in dolo, vel non: Sic Sc in . IV. 10ur rus. adfri 1 uriM: Injuriarum agere non potest, diustus in carcerem,eo quod imp rio magistratus non paruerit. Sic & culpa caret, qui impera taperficit: ut,ait Cassiodorus, lib. Ia. . Nimis enim iniquum est, ut ille patiaturcispendium, qui imperium secit alienum tui Idem ait,bb. 2 ep. 26 Jam vero, Nullus videtur,
dolo facere, qui suo jure utitur: quae est xegI. FI. Ghi M. Ut neque ille qui utitur Iure publico, dici tur facere injuriam, d. l. 13. inrunararam is de nisuri. Cujus regulae,item multiplex est usus:
96쪽
G COMMENT. DE RE G. IUR.& primo,in edi sto: Si quis omissa testamenti,s quo heres, qui dolo malo hereditate ex testamento omisia legitimam anxplectitur, cogitur nihilominus testamento relicta praestare, i. i. f. α quis omissa causa testamenti. Sed si suo jur:
utens omittat hereditatem ex testarnento,nomincidit in illud fidictum: quo is tantum tene tur,qui dolo malo omittite a lex hac reg. nostra, non facit dolo qui suo jure utitur: ut in l. o. quia autem,LIllane si nominatim , sd.LV. G. si tes fator heredi id permisit, ut omittat. Sic si heres Omittat causam testameti & hereditatem quo- qu Omittat, non incidit quoque in illud edi-Aum : Utitur enim heres 1uo iure. Nam liberum cuique esse debet etiam lucrosam hereditatem omittere:utis. Ipsi quis omissa, rit. Eoq; pertinet Ac LasJulianm,d.t. ubi pater filiae substitutus i ipse adit,non facit dolo: quia suo jure . utitur. Sed contra, si filia patri sit substituta.
eamque pater jubeax adire hereditatem, nota , . aret dolo ob legata ab ipso retula: Secundo, in I. g. U.ιdem Hunt,f. de aqua Plub. Tertio,.ii ι , ρ. istamen , Ssita generaliter. f. de tibero homine exhibendo. Quarto, in i ρsήonaturus, a se quis indebitam fri condiri. causa data causa no sec. Quinto, in l.3 .quservum,dfri obu π ae . sexto,int lex vectigali, fde pignorabω. Huc Pe lex ia'. tinet regula I29. illit,inquit Paulus,rilocre i--ώει--- tor facitiquissum recipit, hoc est, si debitum re-
cipit. Exemplum est in ae si donatum , si. si quis
indebitam. Ubi maritus cui dos erat pronrasia, sed a debitore mulieris no vero,si petat dotem.
97쪽
L I B Ε R. t. μh oh repellitur exceptione doli mali:quia suum
petit. id est sibi promissum& debitum. MarI, tus enim, In iit ibi Paulus nihil dolo facit. qura suum negotium gerit. Ut & illa regula, in qua dictum. Eum qui suo iure utitur non videri dolo facere. l.Π.nusim. Eiusdem regulae quoque usus est in I. 6 f. apud Labeonem p. quae instaud. Cred. Vbioc ipsa regula eiusque interpretati affertur: haec nimirum .ehim qui quod sibi debetur acceper it nullam videri fraudem facere. Et
in I.PVill u. t . in princip d. t. ubi si pupillus qui
patri here, extim uoluerit uni C reditor U,mo que abstinuerit hereaitate, dc tandem bona pa. ris veneant, id quod creditori uni est solutum non re vocatur: Quia nullam Creditor fraudem . - .
fecit,qui suum recepit, & ante alios Creditores sibi vigilavit; qui alij suae negligentiae expetum ferre debent: ut ait JCtus, d. t upilisu.Sicia in Lo.Sι non expedierit . de bon .am .iud.possid. idem dicitur: quod uni pupillus soluet it,non esse r petendum ab aliis Creditoribus: ne,inquit IC alterius aut negligentia aut cupiditas huic qui
diliges fuit noceat. Su u M autem in hac regula, ut modo dictum, pro debito accipitur: ut & alias, i. 4 repetitio.Jde conssis bone indebiti.iuncta LI'. 518αΠα. i. ds. Huc quoque pertinet regulam l. 173.Fult. quae BC in cap.y9.msexto, Dolofacit Lex. t 'quν Petit quod reddituris eLI. Quae regula ex- mis se nrat quoque in l.3. dolosatιρβῶ dolo except. Est si 1' autem ea re . accipienda de eo qui petit ab alio id quod ipsi a quo petit,est reddituruS,non Uero quod alii. ut ea Paulo ipso intelligitur, in I. 4 i
98쪽
socer. I ssol. mair. V.G Si heres a testatore iuΩsus sit non petere a debitore, tamen ab eo petat,
sacit dolo;& repelli potest exceptione doli: quia
debitori cogeretur restituere, actione ex testa-
meto d. 8 Sed si alij restituere deberet,non facit dolo,exemplo d. JUocer. Huius generis plura exe-pla, δc multiplex usus huius regulae asserri potest, tam in publicis, quam in priuatis actibus. Quiritur autem An ei sit locus etiam in Interis
dictis, sive in iudicijs possessorijsὶ Quod vide
tur negare Accursius.Sed rectius alit,in iis quoque regulam locum habere,arbitrantur:ut Dynusadae e 1'. Afieri tamen quinque exceptio nes adaeis. dolo. f. de doli exceptione. Nunc de verbo DONA Ra in I. D haec est regula, Donari videtur quod nullo iure cogente conceitur. Eadem extat in L 29js e donationibus. dc Donua Munere ita distinguitur in Lai .munus. de verbsignis Quod Munus necessario, Donum autem nulla necessitate iuris sed sponte praestatur. Recte autem ait nullo iure h. e. nec ciuili nec naturali l. I9 hoc iure.sisi quu seruo. f. de donationibus V. G. Si seruo quis pecuniam crediderit, eamq; is seruus iam manumissus expromiserit; si eam
postea servus praestet unde acceperat, non cen-iebitur donaste; sed solvisse debitum: quia ser-lius saltem iure naturali erat obligatus. st hinc est quod in iure opponuntur Contractui sive obligatio,& Donatio l. 18. Aristolf de drifation;b LI.s ci 'de Precario. Quia obligatio est iuris vinculum quo necessitate altringimur ad soluendum aliquid ecundum civitatis Roma.
99쪽
L 1 AER. 1. titiae iura: Sed quia donat, nullo iure cogente aliquid concedit. Sic, qui a testatore rogatur servum manumittere, si manumittat, non donat: quia non sponte, sed iussus, manumittit. I. IO.
proxime. f. de ritu nuptiarum. Et hinc est quod servus domi & filius familias patri nihil posisntctonare : ut ui omnia dominis & parentubus debeant. Iam de verbo F clla E& NON FAch Eassertur in L NI. haec regula, sius non facit quo Ace- Lpe debet , videtur facere aduersu ea quae non με ac rifacit : Et qui facit quo acere non debet, non viuetur facere id, quod facer ι ii μι est. Pauli est,
ICtorum acutissimi r quem supra inexplicada prima regula admonui,dele stari contentionibus sive antithesibus .ut in i F. de Uust. legaro. Est autem haec antithesis perobscura, meoque iudicio ab Accursio aliisque Interpretibus non satis recte declarata. MeminisIe igitur oportet, quod est in L. Hi inside Oreb. OH de stipulatione paenali,adiecta stipulationi saeti, ea fieri bifaria. Vel enim ili putamur, Ne quid fiat: Et huiC adiicitur stipulatio prenalis, hunc in modum . Maduersu eoactum fuerit &c: Vel fit stipulatio, Ut qiud fiat: V. G. ut pecuniam mihi credas:quo casu adiungi solet poena hoc modosiit a lum
. πult. de Uerb. ebl. Ex priore ilipulatione poenali aduersus ea committitur poena , si faciat promissor quod facere non debet: ut quia pro milie .non sacere quo minus ire agere pol sit stipuli toedὶ iam iaciat quo minus ire agere possit, id
100쪽
s, COMMENT. DE RE G. IVR. eum impediat; quia iacit aduersus ea quae promisit,tenetur in poenam. Posterior autem stipulatio paenalis sistafactum non erat σΩ tunc committitur cum quis non facit, quod sacere promist; h. e. quod facere debuit: V. G. cum quis
non credit pecuniam,quam ra me
se crediturum. Sed, inquies, in ii trarium dici bidetur : Diximus istina priorem stipulationem paenalemsi a Mersus ea,committi, cum promissor iacit, quod facete non debet: Et posteriorem facium non erat, committi cuna promissor non facit, quod facere debuit. At in hac reg. is dicitur videri facete aduersus ea quς promisit, cum non facit,quod facere deis buit. Respondeo: Qui od diximus,vere ita est sed quod in hac reg. dicitur, videtur quoque ita esse. Ideoque & in reg: dicitur, Uidetur facere . Et ronodosia; facere. Expresse enim sive,ut dixi, vere; h c regula no est intelligeda:sed de vi ipsa & eLfectu: U.G. Duo ob cotrouersiam adierunt arbutium: unus alteri promisit stipulanti,quid factare; ut stare sententiae arbitri: adiecti poena, nisissetur,si ve hoc modo solito,.s aduersu eafactu. In hoc exemplo est posterior stipulationis speetes:Nempe ut quid fiat,puta ut stetur ac pareatur arbitrio.Quod si iam alter ex iis non pareata videtur&is hoc cassi non facere, quod facere debit it id est videtv r facere aduersus id q uod p- misit,stare sic.arbitrio.Et hoc est quod initio dicit haec reg. Eum qui non facit,quo acere debet. videri acere aduersu ea quaepromisit. Sic dc conera , Si quis promiserit eu id non sacere, s idem