장음표시 사용
381쪽
ino Iortunii Liceti I ib IIII.
ea lore nostro subacta Vipsa calorem interanii in augent perinde ac alia quae uis alimenta :siue apertius pars lactucae alimentaria corpus nutrit. ω calorem intimum auget portio ve- o medicamentosa corpus alterat, calorisaci cm cc tundit: Quin etiam quum alimeti,medicament '; natura sit adeo diuersa, ut neutra sit alteri iubordinata; namq; alimenti est a calo
ina. re pati, cis commutarim corporis nostri naturam; medicamenti vero vici uim ein calore , &corpus nostrum assicere, atq: mutare: prosecto ubian unum subiectum coniungantur,accidentaria erit illa connexio, nec secus alimento a a , ἡ,--' eidet medicamentum esse, medicamentoquem vir . idi alimentum,atque artificiosis accidat ex Aristo
alimenti telis obseruatione esse lapidea , vel terrea, Vel it mista . chlare in hoc etiarn genere dicas audacter alimenta per se calfacere temper, ac nom. a. u. t.. nisi per accidens refrigerare licet proposita noa. bis fuerit ab initio quaellio de puro alimento , non autem de natura inter alimen rum, & medicamentum inedia . Quod ergo scite aperit Galenus exemplo lignorum,alimenta primum al- sumpta breui tempore per accidens refrigerare videntur antequam digerantur, sed pollea, dum alunt, per se calorem adaugent Interiore. - - u Ceterum ne decipiamur in exemplo Galeni, i . cet ligna,& alimenta in eo conueniant, ut utra, μν. que statim calorem mmuant, dissident nihil
Rinus in modo, seu ratione agendi, nam calor nativus animalium aere peristigeratur, contra ignis aere,ceu pabulU augetur, Sc . intenditur:
δ' namque Aristoteli elementa transmutatur ad 6 inuicem,atque igni, praesertim cetera, & inter
ν o. suae natum familiarem magis in sui substanta .P ML conuertit assidite; hinc ait tem norunt chymistql' b. ignem eundem sola exclusione aeris clauso furis .is .is, no remitti, & rectulo mrn ce aeris ingresIum. - --ι,ἐν tendi: ligna ergo sui multitudine quoquopacio
'mια impedientia transitu in ,& accessu in multo aeri
ignem suppositum, illum dcbito alimento priuando impediunt ne augeatur, coguntquer; na At marcescere:ac speciatim si viridia suerint, qui-- itu hus de agit Galenus, multa quas catent huim- ditate aquea igni, vim minuunt quousque illa: in vapores una cum sumo dissoluta , ignis in
iis . Omnem ligni substantiam dominetur. Sed ali menta tecum intra corpus aere inducunt, quopnta n te calor animalium refrigeratur ; et ivero cum alimenti, ingeratur etiam multum humiditatis aqueae, quam alimenti vehiculum nouimus; elus tamen natione haud communicant alimenta cum lignis viridibus in rem ge- . - .. s. rando calore,tum quia secum hoc alimentive ae sis lilculuin non potest calorem laxum lotularum
tura Partium remitter de cuius refrigerio nunc a -
m' gitur potis time ; nam aqueus hic num orextra venas non egreditur ica in venosis genere, ubi istisis M ad Ost ola capillarium alimentum duxerit, suo
misiarum functus munere per eandem viam in venas gra area, des regurgitans, inde peremulgentes in renes
trahitur, unde peruretera canales ad vesicam
urinariam labitur ; si quid autem eius ichoris
extra capillares venas effunditur, id adeo est exile, ut fixum solidarum partium calorem assicere nequeati immo potius ad instar aquae a fabris candenti serro uafj ersae calorem exacuit:
Atti contenda, eo Ichore temperari quomodocunqCe calorem internum, quando humor
hic par, alimenti non est, sed vehiculum ab alimento diuertum: plane alimentum haud persepoterit calorem temperare, sed per accidens e quocirca solo aquae potu, quae corpori alendo non est,calor insitu, refrigerari poterit;& pr
inde neque hac ratione desumpta ex necellitate refrigerii calori, insiti necella rius erit alim torum usus quum ipsa perse non refrigerent, sed per accidens, nempe vel introducendo a rem, et secum serendo vehiculum aqueae natum, quibus Vtriique calor intimus perse resetigerari potest; nain absque alimentis ieiunantes nostri ad multos annos, S . aere inspirato per arteriam asperam .attractoque per leves Omnes alias, e . aqua epota sibi calorem fixum iugiter temperare valent,quem nullo pacto alimεta perte refrigerare pollunt. Addo etiam frigua hoc ab alimeto inges Oper accidens inducturn non temper are calorem , eiulue robus immianuere, sed elle veluti specicin quandam horroris,& rigoris, nimirum motum quo calor a frigore irritatu, contrarium statim expellit a la
Vt alimentis augeatur ealoris innat igne Ius , seis qualitas, non 'It materia calida, exercitatio cum doctissimo Fernelio. cap. L X.
SM & in eo, quod constituimus alimento
rum usu caloris natiui aestum non tem p rari,at potius augeri existimantes alimemtis caloris vigorem intendi, qualitatemque ipsam nouum gradum activitatis acquirere, d
c stimum i melium reclamantem habemira i ,
dum inquit, sped a id naod veterum cinnium tit σ-so ioteri r memoria celibratur, omne alimentum tum
calidum,tum frigidum, quum in sanguinem abierit,
calfacere ta quide=n audiri velim,quia alit,sanguAnis, s innati calidi substamiam, non autem qualitatern, calarisque gradum augere: quisquis enim ela ca aeque calidum, atque ex vino , aut ex alio fatiguinem Ini censuerit, omnes efficientium causesarum Vires, O nam seuertet: Ergo lactuca frigidum , vinum calidum sanguinem suaeque natu consentaneos profert humores. Ceterum re intime peripecta parum nobis ossicit vir eximius, nam calori nativo duplex substantia tribui pin e. is; teis, quarum altera sit eius fiorma, os essentia; ἀ- altera vero sit illius materia; si de forma loqua- submur,quum calor insitus hic sit vel temperame- fontiam tum,Vel temperamenti ratio, Ac idea, seu pota is pq Atio potior, ut abi inde si apertori libro explicau mus; sane vrcal Ornaturalis est forma schstan.
tialis mim , sic eius substantia nequit augeri, se , quin simul auseatur actruitas, seu qualitas. dc gradu, a activitas emur vel idem re est cum Brumar
382쪽
De his, qui diu viunt sine alimento m
rm.Se substantiaealoris,vel ab ea immed late, Indiuidueque adeo prouenit, ut altera intendi nequeat sine alterius incremento. At si sermosi Prie calorris insiti materia, duplex itidem ipsi
latina materia potest assignari, nimirum vel materia ex qua veluti compositus costitisatur, vel mate
h ria im; ua veluti forma resideat Porro si dema, tetria constitutionis agamus,in teperamento calor natauus constitimur ex calore simplici 1
lati forina.& ceteris primis qualitatibus veluti
Cati, is nὶateria,nam calor alias qualitates continet,ac
narime3- moderatur quod est proprium formae erga mastitutio. teriam ita ut si a quopiam tale dominium calori l uccipiatur, illico mistu putrescat,& dii Bluad. m. tur ;ied & Aristotele, aliqn aperte calorem ad
. o. alia, qualitates sormae ratione subire insinuaui t: Qua quidem re si alimentis augeri possunt
alita qualitates in teperamento, quς sunt materiai a principia calidi natiui; cur ij de caloris ipian ei qual Has i medi nequeat, satis demon Il - non poterit vir egregius: eadem est.n. habitudo alimen iorum ad lingulas teperamenti dualitates. Sin aut sermostde materia,m qua calor veluti forma ineis edicitur; quu duplici pollea uatis nos calore natiuo,influeti scilicetiae implatat , quemfixum nuti cupant duplex itidein genus materiei obtinuimus. influentem &fixam; haec plane materia fixa nulla tuerit alia, quam humori iubilanti ficus d radicalis appellatus, iam M. M. teu-lpia solidarum partium
tuentis vi misti; illa vero materia caloris Influens singuis est . ac priesertim sanguinis πει
tro tenuior .& halituosa spiritus nomine donatu : qi. de ma ἰema videtur agere Medicus illustris: iud nos ut libenter aflentimur decernentia limentorum usu augeri sanguinem, spiritus, Q. lolidarum partium quamlibet, ac Proinde si ibit litui: n, seu materiam calidi natiui: sc negare non liuinus alimenti, caloris vim, seu qualitarent,di gradum etiam intendi tribus po ''n , t initium rationibus; prima est, quia calGr hic di quali asanaterialis, 5 omnino forma mi
in a .ri fini induar; quum ergo ex Aristotelis decreto
θ por.s increcinentiam viribu, augeatur,& sat poγε- - Q tentior ac vicissim ad ei uidem mminutionem fatiscat: proculdubio alimenta dum augent Forma lori subditam materiam, simul caloris vim, &gradum non intendere nequcunt. Altera est, is A, a Calin natiui , in Vivente naturae non estau I.Hh. igneα siccitati adiunmis, sed aerea: humori aDa. - ω plicitus , at iiamr: u; compertum est calorem
aereum humiditate intendi, vixique inaiores L . acquirere; nam aere vaporibus aqueis referto,
κιζ. i. Vcl nte, Vel post pluviam ii fidem radiis solari.
1. : . . i. bus calor longe acrior excitatur in ambiente , ' quam summa vigente siccitate aeris: alimentiscis M. ergo auderi n quit hutnor interior,aut influes, . aut radicat. s,quin simul intendatur viril rin, bis altaris naturalis utriusque. influentis nimi morem rum L fixi. Tertia est, quia misturn omne per ' - fectum tale est, ut n eius temperamento calor
ceterisqualitatibua ablalute dominari debeat, licet maius,& minus dominium Me esse Waleat; quippe calorceteras qualitates veluti BD
ma subiectam materiam continere tenetur quum autem alimentum eatenus alat, quatenus missum est persecti generis; ut fit se ostendimus antea; quumque nutricatio Mrmaliter sit is ast .i. conuerso alimenti in substantiam viventis ς i 3.
profectos huiusmodi conuersio alimenti fieri debet ut misinquum misti potissima ratio consistat in temperamento,plane opus est alimentum in actu alendi tum ratione suae materiae conuerti in materiam corporis viventis tum ratione sui temperamenti in viventis temperamentum commutari : Quare quemadmodum ex Aristotele quantitas materiae alimenti nu- .Detricationis ope addita quantitati materiae vi 7 Denus corporis augmentum efficit: sic nouus gradus caloris in temperamento alimentorum ceteras qualitates exuperantis additus calorinatiuo eius vim,& robur auget necessario. Ad primam oblectionem ultro concedimus a li metorum elle varia genera, ct proinde non aeque calidum ab omnibus sanguinem gigni; sed ubi asserimus a vino, M allio sanguinem calidior
procreari, a lactuca vero minus calidum, non
tamen aiseuerare cogimur ab ullo alimento frigidum sanguinem produci; quum enim litarie natura sanguis calidus sita praedominio, licet
ea loris gradum in maxima obtineat amplitu- - , dine, semper tamen sanguis, undecunque pro eis a progenitus calidus erit a praedominio, nec metus temperamento frigiditas calori aequari, multoque minus eum superare poterit, sed ubique in sanguine caloris vires erunt supra vim frigiditatis: Quum autem sanguis, ε . Omnino alimentum lub ratione alimenti calidum obtineat natura sua temperamentum a praedomimo, profecto nequit non augere vim caloris interni, etiamsi ad minimum praedominij gr dum peruenerit; etemm mista ubique operan- Minatur secundum praedominans Aristotele auto- μυ re. Ad aliam oppoliti Cncm concedimus lactucam, S cetera, quae ingeruntur, procreare humores naturae suae contentaneos, sed cum Galeno, ut patui t in superiori capite, obseruamus cr. alimentorum esse cito sumnia genera ; nam quaedam sunt mere alimenta, qusdam vero simul & medicamenta ,& alimenta ; inter quae hoc interest discriminis, quod alimenta omni ex parte vinci, ac subigi possunt a calore nistro sed medicamenta alimentosa, seu alimemta medicamentosa qua ex parte alimenta sunt, itidem a calore nostro subiguntur,& superfluitatibus extrusis commutantur in sanguinem,
S in partium solidarum substantiam,suorum utrumque, sanguis nimirum, & pars lolida viventi,,calorem habet in sui temperamento naturali ceteris qualitatibus dominantem a qua vero cx parte medicamenta sunt,vicissim cal rem ipnim mutant.vel acuendo ultra symnae-triae,ac alimenti normam. vel minuendn eius
Vigorem, prout sunt medicamenta vel calida ,
383쪽
o 2. Fortunij Licetit. Lib. IIII.
cunque peros assumuntur , alimenta medicamentota potissimurn frigidiora duplicem succum in humano corpore generant, utrumque' tuae illorum naturae consentaneum; alter luccuse alimentaris , hic ianguis est absolute aptaenio immo calidus; alter cli s uccus medicamentosus alendo ineptus, qui potest calorem obtundere, ac refrigerare, namque his non inest una, simplexque alimenti natura, sed gemina, quum simul cita medicamenta sint,&alimenta . P aeterea dica, in alimento quolibet
duo messe partes,alteram excrementi Iam,alteram vero alimentarem; inter quas ea cit disserentia , quod excrementitia non alit, nec auget mole tua substantiam corporis, humori sueti statui fici; at si diu retineatur in corpore, quidnc qualitate sua caloris aciem acuat, si calida sica praedomnio retundat, si frigida Zo
structis enim cutis meatibus, atque ita ciuiboitu calidioribus fuliginibus, noui mus hominum calorem suapte natura mitem accendian febrilem, ut haec sit aptissima Diariae caussa sed alimentari, esculentorum, potulentorumque succus in sanguinem vertitur necessario, qui ex se a praedi mimo calidus non esse non m e ',ac priali de ut mole sua nutriendo auget corpor .s materiam, sic sua qualitate consimilein sibi calorem internum roborat, Intenis dii: Atque ut fulta comparatione interlpure alimenta,alia alijs magi, , 5 . minus calida esse confitemur, & quae minus calida sunt, vulgo frigida nucupari polle concedimus; ita unumquodque alimentum secundum se considerat uni inlut temperamento Calore in ceteris qualitatibus dominantem habere contendimus,&proptet ea ipsius conuersione in viventis naturam mole tua corpus augere, quali ratis excellia quantulocunque calorein naturalem intendere aliquando quidem magis, aliquando autemm: nu, pro excessus Varietate in gradu. Itaque alimentiarum usu non solum calori nativo subdita substantia, materies a tigetur, quod es calorem augeri extenti ue apud Scholaiticos , sed itiam virtu, acuitur, Si qualitas siue gradus intenditur, quod ciIdem est calorem augeri m-tenti ue. malimentis non possit caloris virtus intendi, abseque eo quod Imbiecta calori materia augeatur. cap. LXI.
VRget etia in eo nos vir acuti ismus, quod
nuper potuimus alimento simul tum corpori, lubstantiam adaugeri . tum quoque caloris aciem exacui; nam Inquit alimenta calidiora calorem internum augere, substantiam vero corporis consumere, quia ut calx ad arboci, radicem conspersa studium accelerat, a borem vero perimit: ita calidius alimentum, mammeqiae vinum suscitato calore spiritus, faciat taleique erigit; niuitem vero ma Iurat;dum nim c uporis calorem auget,substanuam mi-
halitu fovet, eius substantiam, quae humidum
est primigenium,dissipat,exorbe.queι omnem vitam alacriorem, ac vegetiorem, sed tamen breuiorem tacit. Certem his haud minus sibi. - - ῆmeti pii , quam nobis aduertatur vir in lignis, qui paul o supra omne alimentum solam tu, stantiam caloris augere, non item vim, & qualitatem intendere contendebat. Sed speciatim hac in re nos non opprimit; aliud est etenim alimentum propria naturalde virtute tua operari,
ab eo quod uti contingere poste ut sit caussa
per accidens alicuius effectus; profecto a linienti natura generatim ea est ut per se conseruam studeat corpora viventiatum eorum calominimi tum calore tuo, tum quoque humorem primigenium, V omnino ipiorum substantiam x. Tu a..inolesua fouendo,& instaurando, quod & Ari t. 7.stotele, aperte docuit; & ratio demonstrat superius explicata, nimirum quia omne penitus alimentum v mca lanctione vegetantis animε conuertitur isi substantiam viventis quatenus
est corpus nustum persecti generis,qua conuersione limul, de mutatur substantia nutrimento rum in substantiam eius quod alitur, & eorundem quantitas , de qualua, adiicitur eiu idem quantitati, & qualitati; ac pioinde alimemum Atimna
perie dum sui iubstantia nutrit, simul & quisn- Ρi με
τι latcauget molem corporis, & humoris sub- Dan-ssa utifici, & sui calore lauet ea loris inliti vigo- rem; & ωec omnia praestando viventis citcn- tiam tuetur, &conteruat natura sua: Bene v qrum est quod calidiora nutrimenta , si mZgis r.
qualitate viin caloris augeant, quam mole tu liantiam corporis, ubi pure alimenta lint , non etiam medicamcntosam naturam obtineant, vir μι Dςcasionem praebere consumptioni humoris navium Per accidens quem etenim perse mole sua tentant augere, aucta vi caloris, a quo valenti Urim 'gis, ac citius humidum consumitur, per ac ciden, consumit ut reuera non sint alimenta C lida, quae proprie, ac perse humorvm Consumant, corpori tabem inducant,mortemque accelerent; ted calor internus abest mentorum calidiorum usu efferatus,& acrior cfrbstus quum perse, ac immediate nequeant alimenta quan----ἀtumui, calida, dum vertuntur in substantiam με M. viventis,ci us humorem lubitantificum, dc co pus mole sua non augere. Ad obiectionem priorem clicas longe aliud prouenire arboribus e Calcedd radices conspersa , ac uiuentibus ex v-su alimenti calidioris; nam calce non utuntur plantae ut alimento non enim calx iii substantiam plantariim ad instar alimenti commuta alia semintur; sed iis ut medicamentum calorem Muere Potest, acuere,quibus imminuit lubstant:ain Obis item paralyticis , vel quomodocunque aliter calore languido, multis linamentis,& medicamentis tum extrinsecus, tum intrinlccu
inditis apprime calefacientibus Medicina caloris vim luscitat saepenumero cum substantia: contumptione, sempta sine corpori, incri mento,de hoc non nisi quia medicamenti iubstantiam Iubstunt lata corporis non mutatur , ut allin
384쪽
De his, qui diu vivunt sine alimento. I 2I
mrinum: quare in eo alimentum cum medicamento eranueniens, i Utrunque aciem caloris
interni acuerr possit,ne Issario tamen dii Iidet, quia medicamentum simul humorem substantificum augere nequit, quem necellario auget alimentum eo quia eius iubstantia ua corporis viventis naturam commutatur. Adlecundam .is θαν. oppo itionem dicimus ex usu calidiorum aliri erem nazntorum Vitam breuiorem emei, & eorpora M consulm, non quia nutrimentum ullum perse
μη θ absumere valleat lurimi uni substanetificum,aut dum nutrit simul calorem intendat, V corporis substantiam minuat quod asserit vir doeril- simus: sed quia spraeter allatam supcritas nationem ex Aristotele calidissima nutrimenta, qu; parua mole multam vim calefaciendi sortiuntur, quum longe magis calorem internum au-ptant calore suo qu.lm corporis, d. humoris
substamiam mole propria: euenit ut postea calor uitiinus longe pramalen, viribus humoris ipsum celeriter ablumat euo arurus ad cui : ra,
ct w itam mortalem hanc terminarum, duare alimentum ex se lim .. las It vicia caloris, S copiam humoris; pera dens ainem caui aest ut humor citius consum. ura ca Ire Cicio bus adaucto; sic ergo abiolae ac perse alimentum omne simul, dum alit, & conuertitur iii substantiam viventis,ut mole ida corpus, Schamorem vivemis internum adauget Ilia limul calore suo consimilem viventi, calorem infii- tum intendit. Addimus in alimento' partem excrementatam quae non est alendo corpori , quia non conuertitur inno tri subsiciviam, ii ea lida fuerit, intendere potie gladum caloris, una cO nsumere corporis, humorisque lal stantiam, ut nuper in medicamentis Obseruauimus; at attinenti partem alimendarem noa imita dii ualendo calorem auget simul e . hamorem n an adaugere : verum nob Accin laris limIviro di puta .ioesi de almacra. . natura,' non autem de ipsius excrument: M p raona , . . suam vesca luci, tuain adi ei. s. P. Opeio aitur omne aliment tim, cuiat: cunque nauuru faerit; dum alendo vertitur in sub ianti iam Viu -- tis,ad med camenti, & excrementiis: scrimen, simul calorem innarum aciut, humorem substatui licum auget,vita vetuo modo
. i Vtilinam triens anum habeat immediatum, O ' ' proprimn,inquo edendo non viditur oeta a corporeo. Op' LXII.
ars. 'T TI. erit m autem dum olim constituimus omnem animam, V spectatun vegeta- lem pr. eter vulgatas illas, quae sunt Oporationes coniuncti ,6 siunt mini sterio instrumenti corporei habe e quendam actum itum diate ab eius estentia in corpu, prodeuntem ci-
traullum organi materialis interuentum, ansam dedimus erudito vim nobis obiiciendi Aristotelem, V placitum quoddam in opere De L .i Vita:Non enim bene hoc in loco istam ani, operationem propriam admittere videmur,uam in opere De vita ex pmsello dei noli riudiuimus a Magno Alberto propositam. Deinde vero ex Anitotele habemus non semel cuiuscunque animae fuerit aliqua operat: O pN- .pria ita ut in ea obeunda non communice οῦ cul ubiccto corpore, omnem illam animam a corpore fore separabilem,& immortalum; quum cssio vegetalem, ientientemque ammam n mo no aginoscat a corpore imeparabilem, atq, mortalem in Ρeripato; profecto illi, ex Arallotele, ac rei natura concedere non debemus Orcrationem ullam propriam corpori non comHrimm . De:nceps autem idem Aristozelcs In opere de anima , , ubi des la opera si- Iinc'.f.
bi proponit agendum de quibulcunque animα ῖ operationibust, siue propriis, siue communibus etium subiecto corpori, nusquam tam n
de huiusmodi melione verba iccit; nefas nim quum sit altercre id latuille Aristotelem, quod nobis innotu: s icta eundem aut coni ulto calaul Le , aut obliuione pretermissi se quod
nouena. I quum nulli bi de hac operationeVcctetanta , .alterius cuiusque animae Aristotcles meminerit; laus iam constet campurum este figmentum Sed & in proposito accusamur Immerito, nam in opere de Nita negauimus Abberto dari operationem animae propriam, quq ab anima sic prc,manaret m corpus, ut est et
quid re i. la distinctum ab animae iubstantia,S pmprie id quod vitam appellamus; at Vero
superiunantinae concessimus operationcm qi ad m, seu potius actu in quendam uniuersalem, qui viceversa re distingueretur a vita, licci ipq nodo indilloiubi i adiungeretur & re idem esciet cum anima: iubstantia, nuntrum anima: ese sentia p.rcicipata,quam participationein amnia: quodcunque lanit idipsum protinus mor-t in ui erat, uti iioc icnsu verum tit vulgatum taxi tetra, Q let almatiunuic:entis a tuas poratione,icilicetis tua participaco ne, escen. QP a te in. Deinde vero dilpuracioni adisum patet . nima n/ciente, dicere pol sumus nos libm de vita non negat te animam vine talem, e quamuis aliam, 'qua: lublectum sibi corpus actuet, perliciatque, in co actuando, perficiendCque vere operari absque co quod in tali func : One obcunda utatur corpore cooperante velut mili umento,
quod in hoc opere prolesii suimus; sed stilum negasse Alberto hanc operationem esse uitam, de non elle actum secundum. Ad aliam oppositionem concedente, vegetalem, ac sentientem antinam este morti obnoxiam,& a corpore i separabilem, admonemus an lime opera liones Anima ε. propria, corpori non cominunes esse duum 'stis
generum; alia: ira sunt propriae, ut anima in i j Sobeundis nullo pacto indigeat pr lentia corporis,neque ut cooperan tis agendo,neque ut patientis recipiendo ab anima I atque huiusmodi operatione, considerat locis allegatis Aristot les,dum eas solis aninus mimortalibub,&ieparabilibus attribui. aliae uero sunt ita propriae, V t in illis edendis non quidem cooperetu I anI-- Ll a inae
385쪽
ia ι Fortunij Liceti I ib. IIII.
marcorpus uelut instrumentum, attamen sine corpore obiri nequeant,quippe corpus illud es se debet,quod eam operationem in te patiendo
lutcipiatια . huIub generis iunctiones conamu --. nes sunt mortalibus, ocimmortalibus animis; ' sunt enim omnes animae actus primi, M. Omnino persectiones partacipatae corporis physici ex Aristotele . Ad aliam dubitationem concedentes Aristotelem sibi proponere contemplationem de
quibuscunque aminae operationibuS, actiubus tum proprij,, tum quoque communibus, dicimus de hoc actu proprio, qua in operati nem animae uniuersalem appellamus, prin, an . prie participationem,& praesentiam animae, saa. θ Fq. us egisse Arissotelem in opere de anima pluribus in locis sub nomine actus primi,ut propte-
rea dicendus non sit nostrum commentum, sed
Aristoteleum inuinum. calorem natiuam in nobis, quin etiam ignis flammam apud nos non indigere necessario humoris, quo veluti pabula nutriatur. v. LXIII.
r. , ..ti. πNsuper& aliud uellicatur dogma uiro subi, j. tali,quod paullo post attulimus asserentes calorem non ali humore, & ubi multus exa det ignis, exiguam candelam suam non polse asseruare flammulam, quia haec ipla minor tu sponte ad maiorem congenerem sibi accurrit,
tum etiam non inuita, uec resistens a maioretur, ea quidem Brma est, quae necessario indiget materia,qua s ustineatur sed huiusm dima Itan Icria non ei illi ad uillar pabuli,non est alienti Ab .a corpus , non est abistute humor; non est ad in- noustar pabuli, &alutienti, quoniam alimentum Conueriatur necessario lii naturam,quae ali dici 'Iur quu Inlgitur nulla liabstantia transmutari valeat in accidens ullum,nec ulla materia In tuam tbrinam plane iam constet humoris cor pus non posse in calorem conuerti, ac proinde caloris pabul uni, & alimentum non elle hu morem. Non est alienu in corpus,quia ubique Br N es a
mam omnem tum subitantialem,tum acciden tienu cae
talem in proprii subiecti corpore consistere, t nec inde ad ialienum corpus tranti nigram polle, uetu, est in Peripato axioma & acieia uerum ut non indigeat communi probatione, quod scilicet inseparabilis sit quaecunque materialis,& Hementaris λrma a proprio iubiecto: Non est .ibiolute humor, Quia calor , qui est larma isni,,non humore sed sicco ueluti materia sustinetur natura sua,solus calor aereus in humore consistit: Qui autem calor ex igneo & aere consistit in temperamento misti persecti, uti est calor umentibus insitus hic ea ex parte, qua
igneus est,sicco incit subiecto,qua uero aereus,hunuda indiget materia. Sin aurem calor ut Orpus calore constans assiimatur,hic ab1blutelarina non est, quae necessario indigeat mate. riet,qua innitatur; hic alieno corpore non sun-- δὲ
datur; hic humore non alitur sane calor, qui ro corpus est calidum,non est absolute forma,sed iatrahailr, non autem quia,ut uulgo dicitur, maior minoris pabulum celeriter ablumat, unde priuata minite minor, cui alimentum necessarium erat, statim fatiscat, deficiatque i uellicatur autem hoc placitum duplici argumento, alterum est desiimptuin ex acutissimo Bonamis, d..L- coasserente Pabolam ,qui en humor,calori, quo- eos. ad est calorio prorsus necessarium:est inimveluti forma,qua Materia susteηtanda est , eaque prepto alieno corpore fundatur, sic humore consitat, licet
nomen pabuli sue alimenti Thilosophi, Medicique
adstrinxerint materiae calaris,qui es is iuuentibus. Alterum autem erematura de promptum, quia videmus flammam quamlibet a combustibili seiunctam ab aere interim ,quae contuncta combustibili ab eodem aere non extingue baturi hoc autem aliunde fieri non potest, nisi ab ipso combussibili fiamma iugiter conserua ridicatur; quum autem quacunque mutata in alienam substantiam conseruare dicuntur id,
in quod transmutamur, ad illud te habeant ad instar alimenti, & pabuli: hoc enim Aristoteli' δ' definitur illud esse,quod conseruat substatiam
uiuentis, In quam conuertitur; plane quicumque calor num re iubiecto necessario indiget,quonutriatur . Verum ob haec nobis discedendum non est a proposita,;quod enim primo anmIHi s. fertur,multa continet dissicilia, & ante omnia caloris non.ine quum nuda qualitas non istu' si intelligi ualeatita etiam Iubstantia ignea calo reconlillem: si calor ut uuda qualitas accipia compositum est per se subsistens, n ec materia indiget,qua innitatur; nam conitat ex se pro pria materia , propriaque mrma; licet autem Ignis,& aer ad alia elementa relatus ,& in nullo quolibet, &in uniuerso habeat rationem a. δεν - Ωrmae, ut monuit Aristoteles; id tamen non est quia elementa supera esse nequeant sine inseris. t forma sine materiainam lubtracta de mundo terra, dc aqua, eodem Aristotele aut re, aer quidem ad inferiorem locum descendet,non tamen ideo vel aer, vel ignis tanquam Brina destituta materiei contortio peribit;'sed elementa supera iccirco se habent ad infera ut forma ad ma teriam.quia haec ab illis continentur,conseruantur, ac perficiuntur; illaque his sunt nobiliora,& perlectiora: Calor hic,quem diximus esse calidam substantiam, alieno coria 'pore non sundatur, E praesertim non humin ire a quia calori tum substantia completam- .est, qua per se subsistere valet; tum impetus est naturalis ad supera ; quem humor violentia
trahere, tractumque detinere conatur deorsu; ut propterea non secus ignis humore, atque alieno corpore huc apud nos landari dicatur. ac si quis dixerit facinorosos in carcere compedibus inniti,quibus impediuntur, prohibenturque fuga,& vi detinentur sub potestate iudicis. Calor jue idem humore non alitur, quia sa- ima noa permanet, sed iugiter succedit, ve- , tu,que interit, dum noua gignitur; quod nim alitur, idem numero Permanet ς qua
386쪽
De tris, qui diu vivunt sine alimento. I a 3
flammae humor vere non est ut pabillum con-1.1 m, . seruanS veterem ignem,sed ut materia nouuin nitituens; quod apertissime nos docet Aristotcles ubi deridendos esse inquit Omnes quicun- im,.u que in nem humid ali existimauerunt adeo, ut fama Lis tamdiu supersit ignis,quandiu habuerit ali ne- - - tum: flamma enun propter continuum hun iiDdim & siccum,que permutantur,fit,& non alitur; non enim eadem existens permanet ullo te lis re, ut ita d: cam. non igitur succensus alitur ignis. Mirifice quidem paucis verbis explicat Hristoteles hanc ignis successivam ecncrationem ex humido, quam sic interpretaber , ubi purus est ignis, ut sursum, ibi nullus e vis ci humor in loco natum suae consentaneo diuri a s et ignisi at hic apud nos non niti vi humori alligatus ignis cominetur; qui diu no pC
manet, scd a contrario amb:ente multiplici recens nata flamma extinguitur, non tamen ante quam ob magnam ignis actiti: tatem humidum sibi oblisiciis consumpserit, & in siccum Permutauerit cuius sorma parti m est frigus,&natura terrea,vt cineris,lt carbonis;partam cst
calor, Ac natura ignea,vi eius, quod in ignem conuertum est: vetus ergo ignis in namina li nudo non alitur permanens . sed ciccumbens nouum sit,i iunctem ex humidi continua exsicca tione progenerat: Quod autem in flamma euenit eu Idemer,id ipsum inmistis aliis fere quibusque latenter euenire putandum eis p sUrtione data . Deinceps vero illud cohaerere mihi non videtur eundem humorem eidem Calori esse tum materiam,qua ceu forma sustineatur,tum etiam pabulum, quo nutriatur;alimentum enim quum a propria nutriendi natura como M - tiertatur in alti substantiam, sene quod alituose sese ad alimentum habet ut mouens ad mobi-ari ista te ac omnino vi generans, M. cssiclens ad un-teriam ex qua quid progignere debeat : cete ruiT. Idem mitti l csse formam , & effeci riceu caussam erga idem lubiectu numero longe a ra-- Θ tione abest sorma enim a generante est, εἱ causos'in η4 sa interna , quum generans sit extra naturam inis. ge irari. Adiecunda in obiectionem conceden-zis is s. Les flammam quamlibet a combustibili letumiaia istis clam cito extingui ab ambieme; animaduerti- m. inu, eandem flaininam combustibili adiuncta bifariam posse considerari,irempe in specie: atque in numero; seu mauis secundum totum,&fecundum partes: a ipectes flammam in specie, ac lecundum totum , ea quidem combustibili
addicta non ex tinguitur ab ambiente, Ied conseruatur iugiter ab humore; attamen hanc non dices humore ali, tum quia humor non conue titur in totam illiu, flammae speciem, sed in illius speciei determinatas particulas, nimirum in flammae partes exorientes; tum quia humor, I commutatur in flamita e partem exorientem,' s. isti non autem in antea genitana sed nutricatio est Vis,i is conuersio alimcnti in substantiam preo illen. μι tia tem nutritur enim quod iam est, gignitur au-ῖ - - tem quod nondum est; trim quia nutrimentum
rerIc respicit construa nem indiuidia, non autem speciei;haec enim sola genera tione con-1eruatur, quae omnia patent ex Aristoteleum , D. ais cuique. Sin autem accipias flammς portionem a. . . quamlibet indiuiduam , a L iaci r superlu, negat Aristotele, eam combustibili adductam diu
permanere,& humore iuccedente ali te con ' φ si seruari eandem numero . cit Oenun quaelibet interit, licet interiens nouam ex humido con, M spmιι
uerso in siccum celeriter adco procreet , ut semsus genitam a generante discernere neque is,M.,o. ob generationis celerria Pern,&ob genitae cum O. generante naturae similitudinem: Haud a lueeiane dicas in perenni sonte continua versione aeris,& caporum in aquam laticem sontis a Gsidue gigni ex vaporibus, & vapore, ex aci snon autem aquam nutriri vaporibus, nec vap res aere ali: Quod autem assertur,oia ilic conseruans, quod suo munere fungitur convcrsum in conseruati naturam, abire vice, aliments,scite
intelligedim est; nam transmutari potest tum in idemnaei numero, tum in idem spccie , si quidpiam conseruare dicatur illud ipsum nu-
mem, in cuius lubstantiam commutatum fuerit, hoc certe alimenti munus obit; sin confer Disi Fuet aliquid eo quia mutetur in rem eiusde spe. i ciei, iam hoc non sit alimentum,sed generat Onis materia, eo enim differunc haec,quoniam a- --jam limentum conseruat illud idem numem, quod nualitur,& in cuius naturam commutatur, mat ria vero generationis Versa in naturam genitis ciem conseruare dicitur eius , quod gignitur, non illud ipsum, sed constituere, hoc enim gentium aliunde conseruatur, ac si vivens su rit,potissimum alimentis: Quum igitur humor
vetius in flammam eandem numero non conseruet praeexistentem, sed nouam constituat coserualido speciem, iam non sit humor pabulum vetusti calidi, sed noui materia genitali, ,
constitvcn . cur crior humorem in nristo,.in vivente praesertim depastatur, G isteritum procuret, exercitatio cum subtiusmo Scasigero. cap. LXIV.
Alorem humore non indigere veluti pabulo nobis consentit Doctor egregius exacutissimo Scaligero; quum tamen vide Exori mrita calore iugiter humorem ablumi,de causit infhuius consis inptionis nobis non assentitur; nos
etenim supra saepius profesti fuimus calorem
Ideo in vivente, mistoque omni humorem con L a,
tinenter ablumere, quoniam ab eo prohibetur ascendere sursum, quo propensus est, lentoreque suo humor violete calorem huc retinet inmistis; quum naturae lege Omnia semper totis viribus ea destruere nitantur,a quibus quoquo- pacto impediuntur ne ad suum tine accurrant, 1uamque persectionem consequantur; est a tem elemento cuique finis,l peristio quies, S perniansio in loco naturali r Obstat autem C transignis tum nostram propositi caussam uerterg 1:udens, tum nouam e scaligero proin
387쪽
impulsu fhonte ad suum sinem et illi inret Yon vi doti amariveosed na uraliter conquiescant am σcai r,sesed is in mistis viventibusque nostratibu sonte quiescit, ac manet , non vi ab humore disiactus , quare Heuciet, non opus Et eri humuerem absumere ed pugna inter eos est,ac lis de dominatuin misso, ut monet Scaliger, horum enim πtrumque humorem dico. calciam sibi quaerit quod appe- tot .appetit vero non fodinet esse, verum etiam si per
est quod quoniam in re sinita studamentum habet, hecisse est ad eundem limitem illa quoque duo pu-λη tia terminari , adeo νr valentius alterum destruat, ad cuius exterminium misti comotio.O' Ni- notissequitur ι meritus. eulchra equidem sunt haec ,non tamen a deci Ueritati consona,vt nos a
proposito deturbent: Quod enim pertinet ad
pr. muni argumeu tum petitum ex tine, concedentes cuntia natura: unpulsu sponte adlia uinfinem collunare, in eoque vi non detineri, sed naturaliter conquiescere , dicimus finem primarium clementorum, corporumque simpli- eiu melle constitationem Universi, inagnique liuiuSanmaalis, quem Mundum appellamus; cuius constitutionem quum elementa compleant suis quaeque locis distincta,proinde aliena in sede non nisi violentia continentur: animalia vero,le planis apud nos. ut non sunt par
ν--.ι mundi praecipue, atque necessariae sinpli- ἡ,-- citer,sed polim ad ornatum: ita finis non suntis ... elementorum. Id quud vel inde pateat, quia sublatis e mundo viventibus subcaelestibus, i . . adhuc se Persiste Oporteret clementa ad nipiadiicit:us integritatem at vero ubique sublato li- ramis ae ne , Dustra ponuntur quae ad finem mstituta e suerant: finis ergo elementorum P Prἰus, ac p cipuus quum sit uniuersi constitutio; coniiuuant vero elementa Mundum ea disposui Miss ne inuicem locata , ut centrum terra possideat , term affluat aqua. globum ex terra ,& aqua coagmentatum ambiat aer , aerem
supremus contineat ignis immediate subco 3 lo rotatus 1 plane ut sponte sua quaeque h:s istis l λςi quiescunt , ita speciatim igpis non nisi violenter deorsum in nullis nostratibus re ii netur semper naturaliter inhians ad supera . Deinde vero esto finis elementorum consti-- esse tutio viventium nostratium quoque . quan-- μει do non repugnat idem ratione varia duos fines respicere; ficent in caelestes illae mentes caesos
guro volvunt assidue tum ut Deo summo similes quoquopacto fiant gubernando mundum;
tum ut haec inseriora moderentur alta inen certa natio est in eo siue ,' qua opus est elementa in sto violentia cnmineri, ratio Uern duplex, una est, quia ut consti tutio mundi est fini, primamus ortus autem mistorum subcaelestium se .cundarius: ita maior est propensio, eaque per se corporibus sint plicibus ad constitutionem x niuersi,d c proinde ad suas sphaeras; minor, eaque sorte per accidens ad constitutioncm nu
sti subcaelestis, di proinde ad sedes alienas; n
quibui pmpterea ratione finis pr.ecipui vi con tinentur ; unde omni conatu student aufugere ad sua loca. Altera vero est,quia mista nostratia sunt per se coecuptio i obnoxia i quum autem muli carruptio per se non sit nili naturat is disesolutio elementorum, de spontaneus dii cellus M singulorum a misso ad sua loca. quumque nihIl sponte alicude dii cederenequeat, nili ubi viin se lenter detinebatur iat' pateat in mistis nostra H . tibvi,quae tamquam per se corruptibilia conixi. u. tuuntur ab elementis, sici plicia corpora, sed ἰὸignet ' praeuertun violentia detineri;detineantur au zca quum se se matuo sibi inuicem comelicata i 3 mistione, propterea mutuo se isede-lcru re student. Quod autem attinet ad placitu uisii titistitius al:geri,non poιsumus accipe κυ-rrinterclein latam misto litem, ac pugnam es a sede dominatu; nam lecus ubi alterum v ld in mia aminium libi acquisiuisset, iam parta victoria ere e celsare deberet a pugna, si quidem ubique ha- hito fine cessat motus ad illum, vel Aristotelis testimonio: at contra c lor praedominans humorem non sinit.sed acrius insectatur,&con D I sumitusque ad ultimum exterminium,& hu- m arsi pugnando calori praedominium surri- Παλιι spuerit praedoininans haud celsata pugna, sed ne intensit certamen ad caloris internecionem isi ergo de solo dominatu contentio illis erat 'cur nulla ipsis modestia,nullusque modus contentionis inelt 3 cur ita crudeliter inultimum ala rutrius exicrminium vietoriam exercent cur a qui tiro dominis supereminen, victon
pepercit illud enim de domina tu certantium ubique in more positum est
tantum γdo , ea namque bella,quibus underii ''φflaria proposita est, minusacerbe gereda sunt. Dateinurec nos calorem, humUremque in misto sibi quaerere quod appetit uterque;concedi cano.
inus utrumque appetere elle, negamus appete k.mεν 1 re lupereite, & domi 'ium alterius, nam calo- - β. ris,dc humoris appetitus est citra cognitioneminere naturali si natura vero iustis legibus Oinnia moderatur, omnibusque insevit cupiditatem sui ei se, propriaeque pericistionis, citrada. diram num alterius, omniaque libet a esse voluit, ni-
hilque alteri naturaliter seruire:Non ergo ρο- test calor appetere dominium humoris, nec ui cissim humor deiiderare ualet praeosse ratori. Amplius si alteri ex his dominidi ius ullum est mnis at a natura,sane calor, ut pote nobilioris condi-' Pil nis, persectiorisque natum, humori pNesse deberet;nam sori'li potius quam materiae, a que activo potius quam passivo dominiu com H me Petit: le habet autem calor ad humorem ut sorma ad materiam,& ut activum ad pallivum, ceteris paribus 'humor igitur a natura non potest niasse e appetere p esse calori: pugnat nihilominus ἰηι. humor, & non ram pugnando adeo praeualet ut calorum uincat itaque pugnam ter calorem,& humorem non est de dominatu .Praeterea In tua, quae tiatura sunt libera,cu da dominan
388쪽
di est cum cognitione, &cu in praul ate nam insultum est alimam jibertatem tollere; nec iniustituecta inmedamnari potest citna cognI- ii em operanS:quum ergo calor, humor cognolcendi virtute careant , umoque Inlultl suis t. a: obnoxii non lint; satis iam constet dum pu gu.uit, cos non ideo contendere, quia uterque
' u r. q.e supere se appetat, & pugna eorum it; de dominatu. Sedes hoc acutuli mi Scaligeri
placitum aperte refranatur priuiuentet Him viti m 6 xido iiiiii malleuerantis finem elementorum ρ. seuo. esse milli, ac viventis constitui, Onum. quum Mura -- eteuui k in mistis perfectis, ac vivensebus OpOG o teat calorem praedonas nari, hqrnori praeei-
si humor inua: sto cum caloie de dominatu
ν. Pugnet, non ne milli distolutionem procvrct,
1 uoque fini reluctetur,in quem imitte collimare debeti quomodo haec sit naturalis cup.ditas praedommij in humore, quae humoris finem
funditus euertityNon ergo pugna est inter hu- Cia .. MDrem,&calorean inmissis de dominatu: led iurasia reuera inter eos coqtentio naturalis est , quia -- vterque utrique implicitus, sese mutuo umpe ditant ne ad naturalem sivi locum peruenianti; quum omnibus a natura insita sit non Ioluin cu , νε-- piditas perueniendi O proprium locum,t d γa di eb- tiam Vis rem uendi quaecunque sibi sunt unpegramis, dualento ad optatum litiem consequendum.
yι in Ecstas cesset anima nutriens ab alendi
A Getes de naturaeestasis in superiorib is
multa propoeulinus, quae viris doctissimi, non recipiantur: inter cetera veri
ex rei natura ostendimus mecstasi exquilsita feriari penitus a suis operationibus animas interiores,vegetalem scilicet,ac sentientem,atoperari necetiario rationalem: Priori placito in primis obstant insignes viri ex D.Thoma scriber te non requiri ad raptum ut vires animae vegetat ricis ab Opere cellent,propterea quod agunt Per modum naturae, non autem ex Intention animae,ut facultates sensiti up,quarum proinde occupatio minuitantentionem animae circa in trilecti m. cognitionem. ceterum aliter rei natura nobis sentiendum persuadet; siquidem ut concessimus non requi ri ad raptum v I vires animae vegetatricis abcipere cessent,quia ipsarum ocii in non est mussa raptus ; necessariuinta me est ea, in raptu cessare, quia earum quies est effectu, necessario ecstasim consequens: veostendimus antea Agunt quidem V ires veg tantis animς in plantis per modum nature simpliciter atin animalibus tum brutis,tum ratione utentibus aetunt per modum naturae subodidinatae ad anunam & inter agendum gubernatae a superiori ima,ad quam uiuordinantur; quare quemadmodum in celis ex Aristotele motus In λrior obiri non potest cellante superiori, non quia instrior si t purus ei sectus supe- piaris, nam uterque fit a distincta intelligentia, ted quia in elligentiae uiae iunt ad uiri essi 1
labominam,via motu superioris inferior adiu 8 phr ra. uetur ad proprium motum et ficiendum, quem ν 3 3 π μex se tali auxilio desti tuta ciere non potest: pari ratione in animalibus anima vegeta nutricationem,& alias proprias operationes obire non potest, illi spectatun gubernetur a superiori anima; in ecstas ergo iuprema pars animae tota occupata circa obiectum externum, siue amabile,sime intelligibile,dilest adiumenti praebes in
ferioribus antinis , hae omnes huiusm,di auxilio destitutae coguntur tanctiones suas interis mittere, non autem solum remittere,ut asserit vir clarissimus: uam li motus inserior cellatomuino ex Aristotele, naia remittitur solum,
sublato superiori: Quin & D.Thomae, cui sola
rationalis anima sirnplex in homine resideto- per tionum omnium tum sensiualium, tum v getalium effectrix quom Ido in raptu mens ab-1orpta in Deum vacare poterit alunznto, quantumuis In hoc opere meas agat per modum natum,citra intentionein Sed de hoc non ita simpliciter alseuerauerim, vires anim v vegetalis non agere ex intentione animae: si enim an uno intentio proprie lignificat attentionem , leu xij, animaduersionem agendi,quae propria est tunctio tensus communis apua Aristotelem; certe num nec vegetalis, nec pleri;nque lentiens animx,
immo nec aliquando intelligens agit cum aD IV. .
tentione anum; nam S laepe in sommo lentimus,ac mouet nursine animaduersione ulla;5 vigilante, non raro id patimur ut lentientes, Ino uentra intestigentesque, potissimum vero
mecitast, nihil horum animaduertamus; quu
igitur haec sit passio communis cunctis an imae partibus,eius merito vegetans non erit in eclinii ac uola, ceteris ociosis necessario: sin autem intentio non lit D.Tho. attentio, & animadversio proposita , sed auxilium quoddam conmune ab an: ma superiori subministratum inserioribus vel citra cognitionem sola naturae vi, quemadmodum et Iam citra cognitICnem am- mina per modum natu dicitur actuare, ac per- Nurpersicere corpus sibi subiectum; iam nec sentiens, f 'nec vegeta sine hac superioris animae intenti Ane quidquam agere posse suse deinon stratum , est in superioribus,& alibi: si demum intentio /iomm . haec sit intensio notitiae, ita ut operari sine in. m. devitentione animae sit agere citra culdentem, adique vehementem eius cognitionem; iam fateor vegetalem animam semper,&senticlem quoque aliquando tuas vires exercere sine hac idtentione animae;sed proinde non effici arbi-t r ut in raptu positi vegeta suo munere sun-gi;quum in eo edendo indigeat auxilio superio Gem=M .raanimοῦ, quo in ecstasi omninopriuatur.Quod
autein pol tremo affertur,occupationem faculta Mimc mratuiniensitivarum minuere intentionem animae circa intellectivam cognitionem ad occu- 'pations facultatum veget i uindiscrimen, e perimento minime respondet;in semetipis eteni in liceat cuilibet experiri statim a multa cinna, dum occupantur maxime VI S uegetatricta in coquenta cibo, maximorere minui sp cui
389쪽
i as Fortunij Liceti Lib. IlI l.
culationis interuionem, v quandoque ite in ex toto aboleri; quis bene pastus , neque D. tus intellectioni nauiter det operami quis non accius, ac melius philolophetur lobrius, quam tbrius Zieiunus,quam crapula repletus ῆ li erga facultates sensitiuae ideo noscuntur esse tales
vitiant ex intentione animae, quia illarum OG cupatio minuat intentionem animae circa Imtellectivam cognitionem: quum nihilominus viris vegetales occupatae circa nutriinenta minuant, os impediant contemplandi munus; iam ι egetatrices facultate, agent ex intentione aut me , qua intentione sublata mec stasi, ae lueatur, ossicijs feriari oportebit vegetate,
Ut renasiis non su priuatio munerum anima inteligentis,exercitatio cum viro doctissimo,ex Se aligero. cap. LXVI.
U. a. ev. 4 Lieri vero dogmati, quo constituimus ς' π ' in stasi rationalem amma in , ceteris
'ommbus tantibus, suo munere fungi,
reluctatur vir acutissimus de mente Scaligeri alicubi haec afferentis, stupor autem, si validius incumbat, o diuturnius insideat, ec statis dicitur a Graecis, a nostratibus excellus: est autem priuatio Ossiciorum animae lentientis, mouenist 1, 5 . intelligenti, e immoti manent, ac potius rigent; transfixi non sentiunt: absit stiligi.tur anima suis a sunmonibus, percullis spiritis bus,ac receptis in intimoa cordis sinus,acleo ut apertis oculis nil videant, nil audiant. Cete. rum gaudeo me non habere Scaligerum pro- muto vere obsistentem , secus ac putet ob:ector; ipse nanque illa in exercitatione suis olie-di t Gil a sis ocem aequi uoce de multis variae natu in passionibus p dicari, bc . e plicita in nuper esse morbum de genere stupori, diuersum genere ab excessu, quo de agimus, nam =., subdit de hoc iplo Diuino raptu Scaliger, Aialius affectus est eorum,quos ui primo eudemiorum νυMφελουπτους cuius rei caullam pie admodum , . convenaenter sacrosanctis libris nostris ad Deum refert vere Diuinus ille vir ,
circo quoque vocat eos ibidem. snisi Scalixerat tulisset, ex rei natura quisque illum de Abulensis ec stasi non eguse tu sp caremur, dum eam stuporis speciem in priuatione omnium cuiusque animae lanctionum posuit: primo enim restasisdiuina stuporis species non r. .lpr. 3 .ut matbus, licet passionem inserat hominibus stupori consimilem ; nam D. Paullus, .cist. H D. Franciscus, Abbatissa Clara, alii plurimi sanctitate celebres nulla vi morbi , lola. ι contemplationis, vel desiderii rerum Diumarum intensione serebantur in Ecstasim orati nis seruore et unde sine ut o medicamento ad pristinuin thatum redibant. Deinde vero, si attemiendum Scaligero est , in stuporis vehe-Inenti ris specie neque meditari, neque de iderare polle stup dos; ec statici tamen nostri, Veli n Ec stati tutac maxime intelligebant, ardebatque Dunita, quod o D. Paullii, cle ii iplo fata- Di . a ritur ad Corinthio,, stra inquit in hominem, siue M.
in corpore, liue extra corpu,,ne .cio; Deus scit; quoniam raptu, est in parad. sum , v audiuit arcana verba, quae non licet horniiii loqui: a diuit autem mente, non auribus, sin de multis alijs asseueralle II lolium vidimu , an ea. Quae- AP s. i.
cunque tamen sit Eclla sis haec a stupore parta,
ut in ea certum e It homines non obire muniae vegetantis animae, ita notum eli eam non ha bere locum in nostri, ieiunantibus , quorum
nullus exceptis Lucomoriae populis,*Pamphilio , Timomique auia) tanto stupore obri guit; sed plurimi vegeti sensuum ossicijs, ac metis tangebantur; oc magis, quo stupor non Stup νιν
ante v uge tales Operationes tollere potest, quincius sensuale, extinxerit; nam eas omnes pro.
ibet lublato, kextincto sere calore functio. nais fonum omnium ad inmistm culus malor copia inoi cnecessaria est ad obeundas operationes sentien t . tes, quam ad vegetates . Aristoteli enim anima.
lia plantis calidiora lunt, quia sortita sunt an mam nobiliorem, cuius functionibus edendis auis . smaiori calore opus est. Attamen ab acuti 1 Ii A. Scaligero iii eo dil sentire cogor tu quod Ecita bussim pallos ob vehementem stuporem censeat
sertari a vitae muneribus omnibus, ita ut absistat anima quaevis, vegeta .seiritens, intelligensa tia.
ab omni criticio suo: oc proinde ab intelligendi,& amandi munere rium quoque quia hos noulia ratione i melligendi,ac volendi officio priuari censet, quam pereulli, spiritibus, ac rece piis in intimos cordi, sinus; quasi ad amadum
voluntas,& ad intelligendum mrias utatur ministerio spiritu uin, Sol nnmo instrumento rporeo: quod nos fuse alibi ex Aristotele cons taulinus 5 . qualit piritu, si ad intelligendum ment l, Sad amandum voluntati deserviant, alibi quam in corde his operibus inseruire Ualeant certe Peripatetico ad intelligendum, ita mandum nulli sunt necessarii spiritus; sique neceIsari; sunt, in parte omnium principe, ac
proinde in Corde, talibus cijs, potissImum. iam nulque allori seruiunt Sed reuera stupidi cogun- tis rituatur actiones intermittere , vegetales quidem,
ω sensuale ob caloris tum insiti, tum quoque influentis maximam labefactationein, quacun - que de caulla fiat, vel ex perculsione spirituum, vi
vel ex eorundem receptione in intimos cordis sinus, vel quoi nodocuque aliter; at rationales, voluntatis uempe , ac mentis iunctione, quis um .
nouit edere non posse stupidos quid prohibet ne stupidi obeant λ est enim stupor quasi inm- s, ouisnu, quidam al tissimus,& omnino passi corpo disp. rea;quum autem nec voluntas, nec intellectus M. M v ad proprias operationes obeundas utatur ministerio corporis: sane stupidi mens contemplari poterit haud minus quam dormientia ani- s wμmus. Deinde vero si concedamus in stupore Oct missu inmo actiones mentis, ac voluntatis edi non re ρου .posse, id certe non prouenit ex perculsis , aut
abditis spiritibus i utra cordus nus, sed quia vi '
390쪽
De his, qui diu vivunt sine alimento. I 2ν
morbi vehernentis maxima fit in hominemultatio , qua tribus de caussis impediri post unia: is,ia. mctiones unae omnes. primaeli.quia uniuer- diot -- la natura homi nis tutic ei, quod magis urget, me incumbens tota incupatur m lueta cLm moris bo , totaque a vehemcntia morbi occupatur cico ut nequeat nec Vegcialibus, nee sensualiabus, nec intelle stualibus vacare suilistionibus: sc vicissim tota occupata marinae incula
hen, meditationi in stasi alias operationes intermittit;sic amantes perdite contabelciant: Altera est , cuia in vehementi morbo tanta mutatio fit , ut ea saepe torpeant , labefacies: urque adeo simulachra omnia turma Ilia phantasia , tum in mente seri ara , ut Ia queant vim cognatricem , appeti tricemque suscitare ad Opus 2 ex se namque anima octa
si tur in actu primo quasi dormiens , nec ad Ar . . . ia socium pergit , seu ad actiIm secundum,nili ab obiecti aliquo simulachro ad opus iur-pellatur ; id autem simulachrum labefactatum leuio res impulsus edit, quam qui satis sint
ad an:mam alibi occupatam excitandan ,& velut in maximo strepitu nec audire leue, sonos, se l. ma nec meditari possiimuS,quia nec mens,nec sen , ama LT,. lus animaduertit leues illas motiones debilior tu meis rissimnlachri: ita vi maximi morbi adi hebe-
tantur idola,ut nequeant nisi leuissimos mapulet . ω. ius edere,quibus anima non excitatur ad opus. d. ri. Tertia caussa est, quia ob mutationem vehe-inentem a morbo factam aliquando delentura M.,.M. Pu niasia,& ab animo cunctae rerum antea eo
, .m is gnitarum imagines,nequit enim voluntas ama in masno re nori cognitum a mente; mens vero cognosce
orbe pro re non potest cuiu, non habeat simulachrum praesens, a quo tum suscitetur de actu primo ad
T a secundum, quasi de somno ad vigiliam, S de ocio ad negocium; tum representerii robiectuv. aikia dignostendum: quod igitur olim grauit erigro eur menti tartiti philosopho,quod in peste Atheniensii pluz. - u rimis,quod letia per decrepitis,id ipsum stupore vehementi perculsis accidit, ut grandi muta tione facta in corpore vi morbi deleantur ex phantasia & ex animo habitus omnes pristini, cunctaque rerum antea cognitarum simulachra , fiantque denuo rudos , velut infantes uare nihil habentes in anima, nihil'ue stupiis , rigentibusque sensibus uniuersis animo haurire valentes namque non nisi per lentu, ab obiecto imagini transitus est in animum propterea priuantur vehementi stupore oppressis ossicijs mentis,ac voluntatis non perculii, ,
aut recCnditis intra cor spiritibus, ut celisuit Scaliger: si vero tanta non sit perturbatio, m ratioque vi stuporis, ct ea poIlint rerum notiones animo insculptae aut obliterari , aut hebetari nec adeo sit circa morbum occupata natum,quin consuetis vitae muneribus vacare vaIeat; lane ei tra ullum spirituum usum poterunt stupidi voluntati s,ac mentis ossicio sungi, neque aliIs,neque ipsis animaduertentibus, quod dormientibus euenit.
i Uebemmi. stupore, aliisqne plurimis de causis
deleri ab animo posse omaes notiones, o habitur. cap. LXVII.
QVod autem species, ita habitus omneῆ
animo insculpti ob vehementem stuporem Obliterentur, ut nuper diximus, ple que persuadent; in prinus enim habitus Diu- λς animi,scientiae tum irum,ac virtute, ,dissi- e quidem ab animo remoueri post unt,re Noueri tamen potiunt, si fiat in homine magna mutatio, c praesertim talis, qualis per morbum feri consueuit, quod & grauissinu prodidere
scriptores,& frequentia cxpcrimcnta comprobauere; nainque ut omittam, quae de propolito tab. ea. retulit exempla Valerius Plinius de n emoriari M.
loquens neca est cinquit aequefragile inhomine:mo Ortim, casus i urioinye etiam me- tib. . ea. tui sentiens,alias partici latim, ui as uniuersa ctus λέ. lapide oblitus ιβ litteras tantum, eas atro tectola sus matris, a tum propinquorum capit cbliuiorem,alius tarcuis seruorum Giam ui Nero ri minis oblitus Merula Cervinus orator. Galenus ex Thucidi de refert multos,quia magna illa Athe Dest . nis peste conualuerunt, eatenus omnium, quae a. praecessissent,oblitos,ut no solum piopinquos,
verum etiam seipso, ignorarent. Qua de re pulchre Lucretius cecinit inquiens O atque etiam quosdam caepe re oblivia rerum 'Cunctarum,neque se possent cognoscere vi ipsi. Ante quos Tllucidides no xyos autem fare quae morbo conualuissentio ι lecto surrexissent, alim omnium peraque rerum obliuio capiebat, nec non et seipsos, s familiares,ac necessariossuos ignorabat. Sed ex prosello hac de re fusius agimus in libro De anima rationali ad mentem Aristotelis,qu Deo bene fauente quam primum invulgabi, mus:ex quo loco una tuique pluribus argumentis apertis lime constabit, necessario consitendum este vehementiorem mutationem consertula factam in maximo stupore, alijsque mombis grauissimis, det u rbare posse de phantasia, ct mente imagines, & notiones omnes pristinas: sine quibus,nulla reclusa porta nouis, in summo stupore cogantur homines etiam ab intelligedi munere ociarLNeq; obstat d ictum Anilo telis in oppositum, nempe s cientia esse Osee. quid omnium , quaecunque sunt in nobi, , siria m- . . . nultimum, di nulli obnoxium violentiae, tum s - εquia nos hic ablolute loquimur de scientia ,statuentes eam posse dilui ex animo, licet Aristin teli concedamus minus quam ceteros habitus flamon aduentitios violentiae obnoxiam esse , quibus- mum. ω Cum eam confert loco citato Aristoteles, tum ' ui . . quia in oblecti'ne agit Aristoteles de mutatione scientiae in ignorantiam prauae dispositi nis, quae permutatio fortasse fieri non potest; quippe sciens aliquid nunquam oppositum suaderi valebit; quum ei nihil certius sit, quam ex oppositis principiis colligi falsum, ut alibi ,-- monet idem Aristoteles nos vero loquimur .. de mutatione scientiae in ignorantiam purς ne