장음표시 사용
101쪽
tutae. Cumque' liceat unicuique suum velut systema fingere, in immensum res abit, dum alij aliorum partuS ex tinguere, dc suos tollere moliuntur., Nec ulla fere major pernicies scien
ti accidit, quam illa quidvis fingendi
licentia. Magna plerumque ingenia in his rebus difficillimis, Sc nullius:
pene usus consumuntur. Cum multae
nescire magna sit pars sapientiae. N hil quidem est , quod eos qui er diti videri volunt, magis ridiculos Scabjectos efficiat, quam quod circa inania sterilia occupati de rebus nul
lius. momenti digladientur. Nam vulgus eos omneS errare putat, qui nunquam, inter se conveniunt. Nec convenire ij possunt, quandiu quaestio-rmio. minutiis se totos dedunt ue ac plus ingeni j sui commentis, aut meditatio nibus tribuunt, quam experientiae ipsi, & observationibus rite perpensis rqui denique spretoi naturae tyr inio, es velut Alphabeti literis, in continua mentis agitatione versantur, & quasi genios seos sellicitant , ut fundant oracula, dc quodammodo vaticinentur. Quin meditationes sitas licet aceis
102쪽
L13ER PRIMUS.mmas praejudiciis corrumpune. Nam Sc conceptus: silos , tanquam proprim eius amant, & fovent: Atque ire tellectus , ut dictum est, in ijs quae semel placuerunt, ultro acquiescit. III. Magna quoque in Heis hinc oviatur conlauo , quod mens humana se velut regulam dc speculum universi intueri soleat, ac tantum in rebus esse putet, quantum est in ipsa cogi tatione. Hinc fit ut omnia ad formam eorum, quae jam novir, omnin revocet: maxime si interea sit aliqua similitudo: tum enim fingit in omnibus pene ea esse similia. Sic non in brutis modo , set etiam in plantis formam quandam inesse putat a m teria secretam , uti mens ipsa est 1 corpore distincta: cum ejusnodi formae, ut multiS videtur, praeter animam
rationalem , sint fictitiae ; nec quicquam esse , aut concipi possunt praeter partium contextum , motum &feturam. Verum hac de re non meum
interpono judicium , & longe mihi probabilius videtur esse quiddam in
brutis praeter partium texturam ,
. quod vitae & semus principium sit.
103쪽
6 DE MENTE Hu MANA)am id quoque manat latius, Scad sensus , vel affectus nostros hic
error pertinet. Nam & calorem, Scsaporem, dc odorem esse ejusmodi in corporibus, ut a nobis percipiuntur, vocum ipsa ambiguitate , dc idearum . confusione decepti arbitramur. Sic rem
sive gustu percipitur , dc nos ipsos
apere dicimus, quasi eadem esset ac tio rei sapidae , & gustus. Sed de vocum confusione postea. Plerique alienos mores ad filios referunt, δc siquid ab eorum vestim, aut victu ab
horret, id ridiculum putant. Qui simplex est , aut astutus, in alijs similem quoque inesse aut simplicitatem, aut calliditatem falso sibi persuadet. Uno
Verbo res fere omnes, non ut in se ipsis, sed ut in nobis instuat, aestimare, de metiri solemuS. IV. Quae imaginationem implentdc maxime feriunt, eadem plerumque intellectum movent vehementim, qui ad eorum praescriptum reliqua percipit. Hinc evenit ut mixta corpora ex congressu elementorum prodire opinio invaluerit , eaque non
aliter, quam in pharmacopolijs ex .
104쪽
varia compositione corporum alia
subinde essici cernimus. Nam quod horno facit, idem & eodem modo a natura fieri falso sibi persuadet.Cum tantam in rebus varietatem mens conspiraceret, quantam ulla elementorum pem
mixtio essicere vix posset, ad formas quasdam specificas, quae ex foecundo materiae sinu eruerentur , & occultas qualitates, ut ad asylum quoddam se recepit. Cum tamen & qualitarum, quas derimas vocant, occultarum cognitio non multum habeat utilitatis : ac medici quas vocant secundas.qualitates , ut vires adsti gentes Porremiantes, dc discutientes majore cum fructu persequantur. V. Verrum hinc quoque alia in per '.
ceptionibus confusio inest , quod mens nostra ob ingenitam mobilitatem sistere nusquam possit, sed ulterius semper progredi velit. Sic continuum in infinitum divisibile sibi finiagit, adeo ut granum arenulae plures habeat partes quam totum universem capere possit arenae granula : quod imihi semper incredibile visum fuit.
Sed ea est mentis natura, ut eXtelam
105쪽
sionem perst, tanquam rem ab extemso corpore abstractam , ut lineas c tra latitudinem , aut saperficics sine profunditate villa sibi exhibeat.In quo quidem Non errat, nisi ejusmodi lineas credax esse in corpore, dc per lineares probationes, seu demonstrationes Gemmetricas, id sibi persi ia-deat, partes corporum esse in infinitum sestiles. Atque in eo omnis omnino erior test, quod mens abstracta Perceptione non contenta , quae in se ipsa intuetur , rebus ipsis tribuere s leat. Cum Dei attributa seorsum n-cipiuntur , malit tandem eo deveniunt , ut haec attributa non cogit tione tantum, sed re ipsa quodammodo, Cum inter se, tam ab essentia
divina distingui existiment. Quid ,
quod plerique Cum aeternitatem ipsiam nulla mentis agitatione concipere poysint , errore sacrilego aeternitatem
Dei negant ; quasi mens humana, quae finita est , angusta & tenebris obducta, rem infinitam possit comprehendere3 Sed illud absurdum m xime , quod Deo, hoc est , summo rerum opifici detrahant aeternitatem .
106쪽
La Et x P Rr Mus. Dut in materiam , aut corpus eam tran
ferant ; quasi recta ratio enti summe persecto tam excellens attributum a1oia debeat potius concedere, quama ei tam ignobili, qualis est communis rerum materieS , quae in se ipsa nullam habet seae existentiae causam , quaeque ne moveri quidem ex se ipsa potest, nedum in tot partes tam apte conformari. Quamobrem illa mentis nostrae irrequieta motio, &volubilitas est interim coercenda , ne senaper inquirendo vagetur. Cum ad primas Sc universales Causas ventum est, ibi sistendum. Hinc frustra divinae voluntatis, quae omnium est causa , aliam quaerimus causam. V I. Atque haec sunt praecipua per
Ceptionum Vitia , quae ex communi humanae mentis conditione profluunt. Sunt alia quidem plurima, quae ex uniuscujusque natura, temperamento,
moribus , consuetudine, praejudicijs oriuntur, quaeque jam superius auigimus. Nunc ad ea , quae ex idearum natura , aut varin percipiendi modis ducuntur , aut vocibus , quibus ideae junctae sunt de Copulato veniendum.
107쪽
8o DE MENTE HuMANA VII. Ac primum hic animi mo bus patet latius , consuetudine , MPhilosophorum decretis roboratus
quod que pura intellectione consequi tantum potest , quςque nullum habere possunt in cerebro vestigium,
ea tamen imaginari velit, 3c tanquam res co oreas effingere ; cum ea non magis Vi imaginatrice percipere , quam sonoS Videre , aut colo-TeS audire queat. Nec aliunde Ethni corum errores fluxere, quam quod
Dei ipsius idea, ut entis undequaque perfecti , quam animis habemus informatam , aut penitus obducta, aut
omnino neglecta , idolum quoddam illius loco sibi exhibuerint , quod supremo cultu dignum judicarunt. Quare ex ideis, quae simul e Te
non possunt, magna confusione copulatis , monstrum quoddam animi essectum est, ex quo tot errorum portenta prodierunt. Et quidem homo ex innocentiae statu excidit, quod Deo similior , quam par esset, fieri voluerit; sed in res corporeas delapsus, jam Sc Deum , ut sibi similem fingit, & res intelligibiles, ut corporearum so
108쪽
L1BER PRIMus. SI mis involutas sibi exhibet. VIII. Est alius quoque animi morbus huic , de quo modo diximuS, aD finis , cum scilicet rerum maxime disejunctarum attributa cohfundit. Hinc iquae menti conveniunt, sepe corporibus ; & vicissim quae ad corpus pertinent, menti tribuimus: cum tamen mentis. & corporis attributa inter se tam distent, quam quae maXime; nec intellectio, judicium , Voluntas , quicquam habeant cum extensione ,
figura, situ partium,& alijs corpo- Irum assiectionibus commune. Nihilo ltamen minus tam arcte mens nostra cum corpore conjungitur, Sc ab infantia usque tantam cum rebuS co
poreis consuetudinem , & velut ne cessitudinem habuimus , ut vix aliud quiddam esse quam corpora arbitremur. Ac Philosophi qui praeter car-teros sapere se putant, ut Epicurei,
animum , ut auram tenuissimam, aur
entum, aut ignem purissimum sibi exhibent. Quin illius functio
nes vocibus a rebuS corporeiS transtlatis designamus. Quod res apprehen- .dar, quod discuriat, quod in gaudio DV
109쪽
si Da MENTE HuMANA se dilatet, in tristitia contrahatur. Sed quod mirabilius videri possit , quae
mentis sunt propria, haec in corpora ipsa transferimus. Atque haec idea-Tum confusi16 omnem pene Philosophialo perturbat. Sic naturae voce ab timur , quasi injusdam mentis, quae sic suos tibi praestituat fines, & quae sibi cognata sinit, & amica sectetur, quae infensa fugiat, Sc aversetur. Nihil usitatius in scholis , quam nat
Tam horrere vacuum. Quod tamen cum nihil sit, tantum rebus corpo Teis terrorem non potest incutere: aut quod omni est cognitione destita tum, qui potest quicquam metu ae r Et quidem jam recentiorum CXρο- rimentis confectum fuit & prob tum , quae vulgo in vacui metum I seruntur, ea pene omnia ex incum bentis aeris pondere proficisci. Ac forte ex ossi foret, quae rerum inclina tioni aut propensioni cuidam tribuuntur, ad Certas & apertiores causas Vocare. Sed eae magis in occulto sunt. Hinc gravia ad centrum terrae ferri innata quadam propensone di- cuntur : quae fortassis aliunde impin
110쪽
lantur. Verum cum ea quae impellit causa , adhuc abdita sit, nec satis evoluta ; confiasia illa , aut pomderis , aut appetitus idea adhuc inplerisque obtinet. Sic dicimus ferrum a magnete trahi: & tamen nulla res immota potest aliam ad se trahere: quaeque aliam ad se rapit, cum C dem nexu aliquo devincta sit & colligata necesse est. Nam quae tractio nes apud nos dici solent, eae stat cum .impulsione quadam conjunctie. In eodem censu haberi possunt omnes amicitiae, & inimicitiae, quae in rerum matura finguntur , 8c magnas plerumque quaestiones resolvunt.Nam contrarietaS omnis Sc amicitia, aut
sympathia ex motuum diversitate , vel similitudine oriuntur : quaeque ad antiporistasim referuntur , causavhabent plerumque apertas, & vias. Nec credibile est ignem usui excandescere, aut vires suas occursu contrarij colligere. Omnino in hoc labimur, Mod rebus mae cognitionis sunt expertes, eosdem irae, Odij, Voluptatis , dc doloris motus tribuimus, qui ad res vitae & sensiis compotes