장음표시 사용
241쪽
nceras intueri liceat rerum rationeS. Quid, an-non pars animae Vegetatrix rationes seminales tamquam idearum vestigia gerit Docte enim , Martificiose operatur, cibos digerit , per vasti commode distribuit, superflua excernit, speciei propagationi incumbit, partes corporis mira arte Conformat. Ac ne anima quidem sensitiva omnis omnino scientiae expers habenda est, cum membra tam numerose moveat. Quid est cur dubi aut i remus mentem ingenitis rationibus, ..de lib. quasi numeris quibusdam , qui nec , - loco linitidi sunt, nec tempore muta biles, instructam fuisse 3 Quemadmo dum enim artifices in arte habent numerOS, quibus coaptant opera sua: dis δέ tamdiu manus, atque instrumenta a movent, donec illud quod formatur foris , ad eam quae intus est lucemus numerorum relatum , quantum potestas impetret absolutionem , placeatqueri per interpretem sensum interno judi- γα ci supernos numeros intuenti. Non dissimili ratione de rebus omnibus secundum numeros vel species men-
242쪽
ti assulgentes judicamus: quae pla-Cent comprobamus, quae displicent corrigimus. Ac de Platonicorum seniatentia nimis multa. XIII. Haec quidem Peripateticis non probantur, atque iniquo ferunt animo , quod Platonici nos a natura edoctos nihil fere discere , sed tantum recordari contra ipsam experientiam, tam pertinaciter asseverent: i tellectum esse omnis cognitionis expertem , atque instar politi marmoris exteras objectorum referre imagines ε, nihil esse quam tabulam rasam , in qua nulli sunt a natura impressi characteres; omni demum specie intellectili carere, ut materia omni forma destituitur: vel ut visus nullo colore tingitur : sic mentem omnium rerum capacem, sed nullius objecti imagine,nulla cognitione imbui, magna probabilitate defendunt. Nam Tullisa
sicut homo corpus nudum, & inerme :.
R natura accepit : cum animantes deor.
aliae cocijs tectae sint, aliae villis ventitae aliae spinis hirsutae: pluma alias, alias squama videmus obductas: alias tale cornibus armatas, alias habere
243쪽
Platoniis ei cum Paripate ricis con uiliantur.
16 DE MENTE HuMANA cffugia pennarum ; sic mentem rudem , & omnis cognitionis expertem , nulla arte, nulla industria perpolitam nacti sumus. Sed ubi itu dio, disciplina , lectione excolitur, quantam Vim, Jc copiam rerum percipit , quantam prudentiam adipisciutur 3 Luce igitur quadam intelligentiae,
non rerum notitia menS a natura per-
finditur.Quo quidem lumine intimas, atque involutas rerum naturaS penetrat ε quid ex quibus efficiatur, concludit ; res singulas definit, circumscripte complectitur ; artes quo que efficit innumeras , partim ad usum vitae, partim ad oblectationem necessarias. Itaque ut corpori manuS, ita ratio menti concessa est; nec docti nascimur, sed dociles; non armis, non vestibus instructi, sed ratione, &manibus armati omnia quae ad vitam pertinent, solerter consequimur. XIV. Non equidem id mihi arrogo ut tantas lites putem me posse componere. At si utrique nonnihil de jure suo velint decedere, poterit fortas sis inter eos convenire. Primum il
lud Platonicis demus quod jam su
244쪽
L13ER SECUN Dus. M mus consecuti, communes quasdam notiones in animo esse impressas, neque id quod instar oraculi fundit Artia
toteles, intellectum esse velut tabulam rasam , omnino concedimus. Mentem quoque hactenus cum prima rerum materia conferamus, quod utraque rationibus seminarijs sit gravida : nec mentem denique ut nudam, & inertem potentiam fas est concipere , cum tota in actione posita sit. X V. Quod vero ut sensum, sic mentem omni specie, vel imagine Va-Cuam esse oportere pertendunt, illud minime concedendum arbitror;
est enim dissimile totum. Sensus ab Objecto extrinsecus posito, & prae senti impellitur: mens suum in seip- fa objectum possidet, illud cum libuerit essingit, & coram sistit. Visesus organum tamquam speculum re-xum imagines excipit : hinc adeo nullius objecti specie imbui debet, non item intellectus , qui parturit quodammodo , & procreat objectum suum. Quare necesse est ut quodam
relut semine impraegnetur. Illud qu
245쪽
que Platonici contendent, sensus no nullis velut rationibus, ac numeris esse instructos, ac secundum eaS rationes , aut regulas de objectis suis. judicare. Nam eruditos habemus 4 ε .i. Oculos , eosque offendit non obser-Lel. Vata proportio. Nos enim ostendit si , , duabus tenestris non super invicem, ,, sed juxta invicem locatis, una earum ,, major, minorve sit, cum aequales,, esse potuerint. Si vero super invicem ,, fuerint, non ita ostendit illa inae , , qualitas. Non multum curamuS, ,, quanto sit una earum aut major, aut minor , quia duae sunt: in tribus,, autem sensus ipse videtur expetere,,a ut aut impares non sint, aut inter m s, Ximam, & minimam ita sit media ,s, ut tanto praecedat minorem , quantora a majore praeceditur. Quis Nescit in corporum motione , & gestu, in pictis, fictis, caelatisque formis, decolorum , 3c figurarum Venustate , atque ordine oculos judicaret Aurium item est admirabile quoddam artificio
sumque judicium , quo judicatur
in vocis, in tibiarum , nerVorum
lus cpntibus varietas sonorum,inte e
246쪽
valla quoque,distinctio, Sc vocis genera permulta. XVI. Non adeo tamen Platonicis indulgemus, ut animam secum om- 'DeS artes, atque omnes scientias attulisse arbitremur. Quae inchoavit natura , studium vel industria perficit: dc qui contra disputarunt, non tam id sensisse quod dicerent . quam eXer cere ingenia materiae dissicultate credo voluisse. Quid enim absurdius, quam nos rerum omnium sensibilium species quasi infusas accepille 3 ac permirum mihi videretur, hi puer ille a Socrate interrogatus de rebus Astronomicis, Medicis, aut alijs artibus , quae experientia, dc sensu colliguntur , tam apte respondi isset, ac de Geometria fingit Plato; nam demonDirationes ita sunt aliae alijs consertae, dc inter se colligatae, ut una perspecta, alia velut sua sponte statim sese osse tendat. Quare ipse Augustinus dum senex libros suos acriori animo examinat , illud Platonis somnium ingenue retractare, εc corrigere non
dubitat. Dixi, inquit, quod in disi vciplinis liberalibus eruditi, sine du- '
247쪽
xro DE MENTE Hu MANAbio in se illas oblivione obruta eruunt discendo , Sc quodammodo,, refodiunt. Sed hoc improbo. Credibi- , , lius est enim propterea Vera respon- dere de quibusdam disciplinis etiam, ,, imperitos earum , quia praesens estri eis, quantum id capere possunt, lu-
, , men Taionis aeternae , ubi haec immu-
tabilia vera conspiciunt: non quia ., ea noverant aliquando, & obliti sunt, is quod Platoni sc talibus visum est. Idque dilucidius in eodem opere eX plicat , cum id retractat quod libro de quantitate animae in ipserat, sibi
videri animam omnes artes secum attulisse, nec aliud quicquam esse iaquod dicitur discere , quam remini ri ci, & recordari. Neqtie illud sic ac- cipiendum est, quasi ex hoc appro- betur animam vel hic in alio corpo- , , re, vel alibi, sive in corpore, siveis extra corpus aliquando vixisse, & ea is quae interrogata respondit, cum hic , , non didiscerit, in alia vita ante di
, , dicisse. Fieri enim potest, sicut jam in ,, hoc opere supra diximus , ut hoc ideos, possit, quli natuta intelligibilis est , ii sumectitur non solum eum in-
248쪽
ti Et x. SECuu Dus. 11 telligibilibus, verum etiam immuta- bilibus rebus. Eo ordine facta est, ut cum se ad eas res movet quibus connexa est, vel ad seipsam, in quan- tum eas videt, in tantum de his vera respondeat.
X VII. Huc igitur S. Aug. redit
Opinio , nos non a natura eruditoS , sed mentem habere veritatis eapa Cem , quam non in rebus mutabilibus , sed in aeterna veritate , tam
quam in communi , Sc publico lumine intuetur. Sic Avicennae & Arabum sententia corrigi , dc emendari potest. Nam hoc eos potissimum fallit, quod intelligentiam quamdam a Deo distinctam fingunt, quae Uen
tibus nostris assiilgeat, ac rerum notitias infundat, cum non possit mens alio illustrari, quam aeterno lumine.
XVIII. Quod si igitur huic senistentiae accedimus , nos Virtutum
quaedam initia, ac velut semina, non Iipsas disciplinas, aut virtutes attulisse istatuendum est. Neque rerum om- , nium congenitas species gerimus, sed linconcussam veritatem , atque in- j commutabiles regulas sapientiae, non l
249쪽
11 DE MENTE HuMANA.'sin speciebus per sensus transmissis pnon in mente nostra, neque in ullare creata, & mutabili , sed velut in publico lumine contuemur: cum illae non mutentur: sed aeternae sint,l immensae , atque omnibuS com-l muneS.
Qua propositiones tamquam principia vel axiomata haberi debent. ΡRoposiτIo quae ita est clara dc evidens, ut illius veritas luceat per ose , nec demonstratione egeat, principium, axioma, Vel commune effatum dici solet. Nec necesse est ut omnes de illius veritate consentiant. Nulla enim foret ejusmodi propositio: cum plerique Philosophi de omnibus dubitare velint: ut qui Acatalepsiam, vel animi suspensionem profitentur. Quae secta, ut diximus proprie hominum est, qui aliter loquuntur ac sentiunt. Nam multa uuat axiomata, quibus adhibita io
250쪽
Lias K SECUNDUS. 223diocri attentione non assentiri non
possiimus. Quale illud est pervagat Um, omne totum est majus sua parte. Atque in hoc posita est illius evita dentia, ut jam sepe dictum est, quod in id ea totius quae est subjectum pro possitionis, attributi idea , quod sit majus tua parte, evidentissime contiisneatur. Non enim de rebus aliter ju- dicare possiimus , quam secundum ideas quae menti nostrae insunt, un-dCcumque eae advenerint. Quidquid igitur in idea rei quam clare & dissiti iuste intelligimus , continetur , id de re dici potest Sc vere praedicari , ut in idea trianguli continetur quod sit figura : in iden circuli quod lineae per centrum ductae, seu Diametri sint aequales: quare Sc figuram de
triangulo , dc Diametrorum aequalitatem de circulo licet affirmare. Cum autem nexus attributi Sc subjecti non statim occurrit consideranti, tum propositio vim axiomatis, aut principij habere non potest : sed demonsitrari debet. Quamobrem magnum
scientijs damnum ij videntur attulisisse, qui propositiones per se claras Sc