장음표시 사용
421쪽
compendio ars vitraria ex arenis, aut
silicibus 5c sale alcati vel soda , --dem pene opera molitur, aut his
proxima. II. Atque haec naturae & artis opera, non tam essentia, quam esse trice causa , aut generationis modo
inter se disserunt ε, ac pleraque fiunt ab artificibus , in quibus praecipuae
t naturae partes , ut in arte Vitraria , & Chymicis laboribus videre est. Tametsi fateor a natura longe subtiliora quam ab arte ipsa perfici. Natura quippe dc longiore mora, AVelut per gradus omnes caloris, non praecipiti via incedit, ut in vegetabilium ortu , M fossilium procreatione cernimus. Nec quae ignis vi fiunt mistiones, aut resolutiones tam fiant exquisitae , quam quae a naturaesticiuntur. Quamobrem illud longe utilissimum fuerit diligenter intueri, quae natura potissimum adhibeat' instrumenta, quo Velut itinere progrediatur : haec enim ad artes plurimas transferri possunt, ut vicissim quae ab artificibus fieri solent, magnam naturae operibus explicandit
422쪽
lucem plerumque inferunt, ut de arte vitraria diximus. Neque enim crystallum , aut adamantem aliter in visceribus terrae, quam arenulae grana formari, hinc facile colligimus,quod ex arenae fusione , quam sales promovent, Vitrum ceu crystallus artificiosa confletur. Quod autem metallici quidem fumi plerasque gemmas
tingant, ex factitijs itidem gemmis, non sine magna probabilitate concludimus. Vix enim vitrum ni si a metallo tingi potest: nam ut Vir doctissimus fuse demonstrat, lapis laguli, licet praedurus & gemmae ipsae in
igne colorem suum exuunt. Ochra, rubrum indicum calcinata pulchros quidem colores exhibent, sed vitrariam fornacem non ferunt. Illud minerale quod artifices Taphoram Vocant, quodque tingendis vitris adhib nt, factitium est. Magnesia,quae colore , dc duritie Magnetem refert. Vitro certa ratione apposita id perspicuum efficit, illudque a viridi colore e purgat ; plus aequo si admista fili rit, nigro colore id inficit. Sed is lapis non omnis est metalli expers
423쪽
Dη ME NYs Hu MANANam solutus in oleo vitrioli magnum calorem procreat, qui assiisione aquae idemtideiri excitatur , atque instar ferri rubrum colorem aquae forti conciliat , acrem emittit fumum ac demum ubi vitro fuso imponitur , statim vitrum intumescit: quod ei
cum cupro, & ferro commune est.
Hinc sensim & per vices injicitur ,
ne vitrum intumescens effluat. Cur autem vitrum potius expurger, quam sto colore inficiat, id neque tractione fit, quae forte nulla est ; nec praecipitatione , cum nihil in fundo vasis praecipitatum appareat: sed partes insensibiles sic immutat, dc dic ponit, ut liberum aditum lumini pe mittant. Nam ut suo loco diximus , figurae , situs. magnitudinis partium certa dispositio opacitatem, Vel per
spicuitatem, ut & colores corporumessicit. Sic arenulae potissimum inducae grana microscopio visa non tra lucent modo , sed adamantes refe-Tunt et verum ubi multitudine sua luminis transtum arcent, opacitatem
quandam prae se ferunt. I I I. Quare ex ijs quae in arte vitra'
424쪽
Li η ER TERT 1 us. xia esticiuntur , non absurde quae
dam naturae opera cognoscimus. Vitro CX. gr. tingendo aes potissimum Mferrum cum sulphuris pulvere alternis ordinibus in crucibulo calcinata ad hibent ; vel limaturam chalybis aceto idem iidem irrigatam, tum ex siccatam,
ac tusam in crocum martiS conVCrtunt.
Qum docente Ta Icenio, virga ferrea auro fuso immersa calcinari solet , quasi ab auri stilphure ob aciditatem ingenitam ferrum exedatur, uti accidit, cum ferro candenti sulphur admovent. Ac demum, ut in eodem exemplo non penitus inutili diutius haeream ; gemmae in suis venis non dissimili forte ratione tinguntur, huicquam Antonius Neri ad calcem libri IV. fuse describit. Auri-pigmenti, flavo-crocei,& arsenici crystallini partes aequas sumit: nemp' ex singulis duas uncias antim ij crudi unciam , tantumdem salis Armoniaci. Ea bene contusa imponit crucibulo. His addit segmenta crystalli montanae Sc pellucidar, quae ita disponit, ut minora sub sint majoribus. Huic crincibulo aliud aptat, cujus pars sum-
425쪽
oo De MrNTg Hu MANAma angusto soramine pertunditur & luto utrumque coniungit ; quo exsiccato inferius crucibulum quercinis carbonibus operitur : ita ut pars dimidia superioris crucibuli intra carbones sepeliatur. Sub latiore camino, quo lethalis fumus sursum efferri ponui, collocat. Sec tutius fuerit accensis carbonibus exire e cubiculo. Hi porro volui sua sponte, admoto igne accenduntur. Cumque omnino consumpti fuerint , & calor extinctus , tum apertis crucibulis frusta crystalli varijs coloribus sic tincta apparebunt, ut carbunculum, topasium, opatum , aut alias gemmas mentiantur: praesertim ubi expolita, & metallica folia , ut in gemmis fieri solet, subjecta fuerint. Quo quidem modo gemmae adhuc liquidae, ex ijsdem forte succis ,
ex quibus arenulae grana,sed mole majores efformantur ; atque ex circumjectis corporibus figuram nactae, instis venis aut matricibus , variis tinguntur coloribus. Nam majores saepe& pellucidi lapides partem habent ex colorem , partem colore , quem e sua matrice hauserunt, imbutam , idque in
426쪽
LIBER TERTIUS. 42Iamethystis frequentius , quam in alijs
I V. Verum finis non erit, si expatiari hoc loco velim. Eo tantum haec attuli exempla , ut palam facerem ex artium historia naturalem Philosophiam plurimum illustrari posse ε, ut vicissim magna artibus ex ipsa Philosophia fieri potest accessio: cum in
ductionem ipsiam rite adhibemus. Plura in hanc rem affert exempla Vir nobilissimus in secunda parte, quam lari per Anglico sermone conscripsit de utilitate experimentalis Philosophiae, lunde nonnulla decerpam , quaeque id ipsum quod volumus,non mediocriter confirmant. Ac primo quaedam sunt ab ijs qui certam profitentur artem , usurpata , quae ad plureS arteS commode possunt a Philosopho transferri.
Exemplo sit lythargyrus vel plumbum
in testa, seu cupella , seu alia ratione in vitrum pene conversum ; nullius id pene usus videtur. Et tamen eX eo vitro Chimici quod saturni siccharum vocant, & facilius , utilius parant quam ex minio,seu plumbo calcinato. Ex eo quoque una cum tripla purae &
427쪽
oh DE MENTE HuMANA albar arenae , aut crystalli calcinatae portione fuso, cui parum croci martis, aut alterius metalli colori inducendo adjicitur, factitiae varij generis gem
mae fieri pollunt. Quid, quod picto
ribus utile est oleis exsiccandis 3 Ad cornua tingenda utiliter etiam adhibetur ; si una cum aceto acerrimo, Mcalce viva misceatur. V. Aliud Sc luculentius exemplum ex aqua forti liceat depromere. Haec non modo metallis in varios usiis exsolvendis, & argenti ab auro secretioni inseruit: sed etiam infectoribus usui esse solet. Sic ebur & ossa aquaeserti imposira aerugine, aut cupro impraegnatae eosdem colores induunt. Quod si quarta parte salis Armoniaci addita ex aqua serti fiat regalis, aurum exsolvet,qua nonnulli utuntur artifices Ut cultrorum manubria, aut pixydes purpureo tingant colore. Quin de arundines indicae sic aquae rtis licet debilioris , & olei vitrioli mistura idemtidem asperia, & accensis carbonibus admotae, quo altius pene trent liquores, tum panno & molli cera fortius detersae, varijs coloribus
428쪽
LIBER TERTIus. εο, pulcre distinguuntur. V L. Nec totum eadem res multis artibus usui esse potest , sed etiam
quandoque evenit ut rerum naturalium scientia industriam humanam suppleat. Quanto ex. gr. labore statuarius oris linea enta in vivo etiam homine exprimit 3 Id tamen magno compendio nunc fieri solet , cum facies ante oleo illita , gypso aqua diluto tegitur, cautione adhibita ut per chartulam in conum es- formatam naribus aptatam spiritus
duci possit. Nam & intra horae quadrantem gypsum in lapidem indures.cit , & typi loco futurum est , cui ortima argilla aptanda , & quae desunt instauranda. Simili quidem ratione
mala aurea, aut citrina ex cera facile exprimuntur ε, dum pars dimidia pomi oleo itidem illita, gypso velat bastro diluto obducitur ; exsiccatum enim gypsum erit typi loco, si in parte altera eodem modo procedas: jam per utriusque typi simul juncti foramen idoneis coloribus imbutam ceram & liquatam infundunt, motu celerrimo exagitant, & in omnes paria
429쪽
λο Da MENTE HuMANA tes versant. Sic enim parS tenuis c rae liquatae typi parietibus adhaerescit,& refrigerata extrahitur.' Neque illud tacendum , quod magno compendio plantae omnes fumo accense facis fuliginosie admotae, chartae alba imprimuntur. Sic in vernice, aut cera virginea & pura obductum facile incidi potest, si lineas in vernice, aut tenui cera exararas aqua forti repleveris. Infinita hujus generis exempla proferri postulat, ex quibus palam fit, quantum Philosophia experimentalis inductionibus subnixa artes pene omnes promovere soleat. Perpauca quidem, sed majoris utique momenti his subjungamuS. VII. Refert author celeberrimus Josephus Acosta,quod cum Argentume fodinis Potosiae in Peruvia magnis impendijs,& labore incredibili evenis
ante eXtraherentur, compendiosiorem multo viam docuit FernandeΣ de Velasco, qua deinceps usi sunt Hispanimagnis cum emolumentis. Hydrar gyrum una cum sale venae metallicae adhibuit, qua rite contusa & per ali
quot dies in ollis bene obductis , &
430쪽
L1BER TERTIus. Us idoneis fumulis imposita,quod auri vel argenti fuit nam saepius una coeunt cum hydrargyro velut societate inita,ab inutili terra secretum est :tum crebris lotionibus sordes expurgatae, ut amalgama, seu argenti δc hydrargyri mi stura purior evaderet: tandem per distillatio
nem argentum vivum ab auro vel argento facile separatum. Aliam forte viam & faciliorem nunc adhibent, quam vir doctissim. D. Rohauit nuper exposuit. In mortarijs, quae ex durissimis fiunt lapidibus, quique ex ijsdem
fodinis eruuntur, Venam metallicam
terunt ; tum affusa aqua velut pultemessiciunt aut massam , quam hydrar gyro dc sale adjectis , diu tundunt ;crebris lotionibus quod non est metallicum eluunt. Sale enim & aqua
partes terrestres Velut macerantur ,
quo argentum vivum facilius subeat, & cum argento , vel auro con cietur. Sic metalli particulae quae una cum aqua per crebras adeo lotationes dissi uerent, ab hydrargyro de tinentur , unde vi caloris per distilla tionem non aegre divelluntur. VIII. Hinc liquet ex una aut at