장음표시 사용
161쪽
. et scetq; omnia, quae pro propulsanda aeris praua qualitate
agenda sunt, facta sint, nec tamen ea potuerit superari deo quid his faciendum sit , enarrare debemus. Hilares hi VL D psilisti Milant, domi omnia munda habeant, dii prscipuo vestimen- rii statu , velta, quae admistis sertis, floribus , corticibus, & ramusculis contagio quo
rerum refrigerantium, & siccantium,ac suave olentium,ad- modo homines
Invia tamen portiuncula, quae ad penetrationem praedicto ret re β d rum faciat, alicuius aromatis reposita fuerint, sypiusq; in is vestiendo permutentur, & ablata, vel reposita saepius euen
tentur, & baculis concutiantur. linea autem indumenta culota fuerint, & medio modo exsiccata, irrorentur aqua ro 'sacea, & postea ad usum siccata reponantur. Vitentur po tissimum pellicea, gossipina, & lanea;quoniam haec facilius iomne inquinamentum admittunt, & conseruanti; diluant nares, & aures aliquo grato odoramento, gestent chyrothecas ab unguentario suavi liquore delibutas, in quorum pri paratione vitentur eamus summum & grauem odorem haheant, qualem praecipue Zibatum dictum habet; saepius manus abluant aceto rosaceo, & aqua rosacea simul mixtis; componantur pille odoratae, qua ex diuersa sint materia, prout diuersus est animi status, & diuersa aeris constitutio, manibus i, ad odorandum gestentur, in quem usum etiam venire possunt Citria, poma aurantea, idonia mala, & alia consimilia odorata manibus gestata; sordida omnia, & -- le olentia reijciantur e thalamis, excrementa statim expon tentur ; nec in victu ullum edulioru genus veniat, quod prata sit odoris, sicuti allium, cepa, porrum, radices acriores, di consimiliai quoniam lisc tetro illo odore & interius, de exterius hominem conturbant. Temperate hi vivant, ciba-
sis optimi succi utantur,abstineant a generosis, & potentibus vinis, nihild: eorum,qus prauum reccum generare pes sint, in hunc usum admittant', sicuti sunt horai ij fructuia radices, & herbga os es, olara male olentia,vitiata alimea
162쪽
Nedicamenta terιas admim iranda in pseruatione a
serius applicaeaanfaciat ad praeseruatioiae
elii, fiatq; in aere,oui arte sit expurgatus.somni mediocres sint,pro cuius colideratioe maxima habeatur lecti ratio, cis in eo diutius morari homo debeat . hic.n.praeparetur. oramentis,& mundus sit ab omni sorditie, linteamina. nitida saepius permutetur, nec ad intra cubi ulu am nocturnus ingredi permittat.Veneris vlus fugiat balnea vitctur, mundum in sit corpus ab omni sorditie,& immu itia. Pirescripta aute tali victus ratione,veniat ad praeseruatione in usum medicameta; quae duoru sunt genersi inlia.n. exterius applicatur, alia interius sumuntur. Exteriuverunt epithemata, inuncti6es,linimet emplastra, sacculi hx floribus, ex aromatibus,ex radicibus,ex gumis,pulveribusq; diuersis mi O . ti,supraq; regione cordis appositi An aute ad praecauenda aeris peltilente qualitate faciat & res venenatae exterius a positar,sicuti arsenicu cristallinu. miri pigmetu, & sublimatucordi appositum,iatis dubiu esse potest alexi'harmaca venena esse no debeant,ac esse possint in experietia hoc attestatur proiicua esse. alloquutus su ego homines, qui hula solo praecipue remedio attribulit se fuisse in pestilenti aeris statu,du alios curaret, & pertractaret,saluatos,& praesei tos. quod cita forsan ratione aliquam habere potest , cu maer prauus in pestileti statu semper inspiretur,indech ad cortransmeet , appositum hoc remedium ratione conli lis venenatae qualitatis potest internam similiter venenatani ex trahere, eandemq, ratione caliditatis, cum sit causticae s cultatis,ad extra euocare. Deleteria enim venena dicebat diuinissimus Galanus euacuantur a foris impositis medic mentis duplici via, nempe aut caliditate attractionem in lientibus, aut totius substantiae similitudine. cuius ratio experientia restatur percussos a scorpione abesidem appo sito sanari. Cur autem in pestilenti aeris statu praedicta , de non alterius generis venena possint hominem praesertinea
torsan hoc ea ait lationeiquia ultra venenatam qualitate,
163쪽
quam possident, sunt etiam summe sicca. unde vehememtia exsiccationis possunt quamq;. humiditatem, & corruptionem noxiam, discutiendo omnia inquinamenta pestis, disperdere , indeq; cor tum discutiendo exterius,tuin ab internis caliditate, & similitudine attrahendo immune a postilenti allectu reddere. A cuius analogia permotus, & ar guens etiam in tali casu laudarem omnia ab interioribus ad exteriora.prauos humores attrahentia, sicuti rubificantia, vesicatoria, exulcerantia,& consimilia rationabili via apposita, & praeparata, quorum merito Ichores praui in corpOre existentes, cum omnium humorum ad corruptione sine paratissimi, extra ducantur, continuoq; ductu evacuentur. Quapropter non sit mirum , cur in pestilenti constitutione homines, qui vicerationes,& cauteria habeant, aliis facilius praeseruentur. Interius autem sumantur ea medicamenta, quae resistere prauae qualitati, & venenatae, eandemq; sup rare valeant, quae in duplici sunt differentia, alia enim sunt simplicia, alia composita. Simplicia erunt bolus armena,terrira Melitensis, Anatolia, sigillata, lapis berearticus, dicta mus albus, ruta capraria, ruta communis, heptaphyllon, pentaphyllon,tormentilla, citri semina, eiusdemi cortex, ct aciditas, Valeriana,calendula, scordeum,aceto LElenius Gentiana, Zedoaria, Angelica, imperatoria . aristolochia, dictamus Creticus,asclepias, Vincentosicum dictum, agrimonia, stabiosa, melissa, rosae,iuniperi,& lauri baccae, lapiuli precios, inter quos praecipue primu habeat locu smaragdus, margaritae, corrallibos de corde cerui, cornu ceruinu, cornu Vnicomis, & plura alia consimilia, ex quibus vel pulueres parari possunt, qui vel cum vino,vel cum aqua, vel cuvino aqua temperato, vel cuni iure proui. csti constitutio, anni tempus, regio, & assumentis temperamentum, di status indicabunt sumantur, vel .ex hei bis succi exprimantur, qui depurati in potum accipiantur. Composita autem di uersa sunt alia enim simpliciora alia magis composita sunt
Medicam a interius sumenda in prastruatione a feb. pasilinii.
164쪽
Simplicioraeristit, ut conserua citri, conserua acet sar ει, serua scordei, conserua scabiosae, saccarum rosatum , syr
se parati ex succis praedictarum plantarum, dianthos,pulueres exterris,la d bus,radicibus, herbarum folin, seminiubtu, margaritis quomodolibet facti, Diatassaron, Mithr, dat pluraq; alia, quae ex simplicibus tacite parabilia sint.
Composta autem maiora, erunt confectiones magnae, sic
ti Theriaca, Mithridatum, Antidotus e sanguinibus, tale
curarium de gemmis, Diamargariton. plurimς aliae antido ti tum ab antiquis, tum a recentioribus inuentae, di in usLin expositae; quarum descriptiones ab cis petantur , icctaqLe. ratione in v fiam veniant, semper i spiciedo coeli statum, anni tempus,regione,& assumcntis temperamentu, eiusdemq;, iratam ri facilitatcm, vel difficultatem in assumendis medicamentis. . . iam:i hinc enim habebitur praeparationis qualitas, & an suauia, vel insuauia sint propinanda. Qui urinam humanam pro-HA priam de quorundam brutorum animantium inter quas omnibus praeferendam ducunt hircinam pro antidoto adpi scruandu laudauerunt,& si utile sit medicamelum,adeo tamen immundum,&sordidum, ac inciuile proposuerunt, ut censeam in tanta salutarium rcmediorum copia ciuiles, ac modestos homines ab his merito abstinere posse. His ita
pro prae serua tione respectu causar um externat tim explica
tis, ad interfias sermo transferatur. Internae sunt plethora, cacochymia,& obstructiones. pilathoram intelligo plenit . dinem quo ad vires, quoniam haec in ea; a qua periculum τέ M 'AEqq corruptionis ratione, quaa grauatis viribu umor fici, η tq ς non reguntur, impendet. Hanc sere omnes scribent ijas ni Venae statione tofendam esse : quae sententia indichisti. seraminatim noirest recipienda; quoniam haec semper, & in renifestio an omni casu non conuenit. hac autem distinctione ves veniat, conueniat in ' i non venia tan usum, statio haec subcsso salubri vere, &Ieruatione a autumno mittatur, at in media aestare, vel hyeme,&insb. pestilenti. regionibus, ac constituis bus, vel calidioribus, vet. stigia
165쪽
dioribus non est admittenda. hinc enim corpus nimis refri, ratur, illinc autem nimium absumitur, nec tutum est co .pora sana his impendentibus quacuare. Si autem peltilens aeris status fuerit, nunquam pro tollenda plenitudine quoad vires venae sectio mea sententia in usum veniat. cu enim euacuatio haec plurimum exhauriat spiritus, plurimumqῆ corporis humores commoueat, facilius inspiratus aer pestilentem imprimet adisonem , disiiciliusq; , si morbus superueniat, ab eodem patiens ob vires ex lectione venae labefactatas euadet ; cuiusmodi enim in his, qui post sectam vena venenum hauserunt, facilius hoc penetrat, disiciliusq; hi ab eodem liberantur: quod maxime animaduertant hi, qWi veneni suspicionem habent,pariter sub csto pestileti hi, qui
sano corpore venae sectionem admittunt, aeris prauam, & t. x venenatam qualitatem facilius concipiunt , ab eaque det
rius habent, maioriq; cum discrimine saluari post unt qua- Lb.p. is disse re non sit mirum, si Galenus nusquam in praeseruatione a se febAq.q. tire pestilenti venae sectionis meminit.quod attestari potest, illam in tali casu eum abhorruisse,& ideo nec conuenire, dc maxime cum docuerit plenitudinem hanc non semper venς, sectione tolli debere. sicuti quando vel ratione humoru in Lib. de sau
Corpore existentium,svel ratione ςonstitutionis aeris, vel ra mittendi ratiotione temporis anni, vel ratione habitus mollis ,& temperaturae humidae, vel ratione alicuius alterius allactus tim vur superuentura virium labeiactatio. quae cum maxime tumenda sit, maximeq, immineat sub pestilenti cito, a consi- P- ο quis mili doceat a venae sectione in tali aeris stat u a nobis absti μή viret nos mendum esse, eoque magis,quod facile inedia parciori, ac ε nuiori victu, lubricantibus aluum, ac mundificantibus san I ct ρης
Ruinem grauatam natur4m ς onerare possumus. hinc enim nites humorum partes halitu diis pare, crassiores attenuare,corpuS peruium reddere, & excrementa facile excludere poterimus, quibus plenitudine imminuere primo, post- linodum etiam in totqm de medio tollere, alle9iat* natura. .
166쪽
valebimus ;hec hinc virium labefactatio timenda est, noper hoc in interna trasitus pestilentis affectus tradetur. in
mo hinc vires exonerata natura, nec admissa aliqua spiria tuum resolutione, validiores factae corpus exuberanti in
teria leuius redditum, superfluitatibus ti inedia exsiccatum facila regent,ab omniq; iniuria externa id e t bunturiquod est id sorsan, quod diccbat Galenus,docens corpora humida exsiccanda esse, taliq; via a pestilenti posse praeseruari febre. nam talis plethora potius habet rationem excrementosae abundantiae, quam plenitudinis optimi sanguinis. Qui autem docuere secandam esse venam,abundante sanguine, vel errarunt, si loquuti sunt de hac plenitudine: vel super filii fuere, si de simplici abundantia boni sanguinis scrinone habuerunt; tum quoniam ab hac fibris pestilens non impendet, tum quoniam bonum est in hominibus sanguine abundare, cum ab hoc prscipue vita,& eius dependeat conscruatio. Qui si redundet adeo, ut vasa destendat, factaq; sit ab eo plenitudo quo ad vasa , licet haec soluenda sit venae s ctione , tamen non est casus noster ; quia hinc non labris pestilens, sed vasoru diruptio, caloris natiui extinctio,& in pinata, ac repentina mors subsequi solet. Quamuis autem sub csto pestilenti plethora quo ad vires venae sectione totilenda non sit, tamen consderantes ipsius causas aliquand 'aliquas admittimus sanguinis minutiones; si cnim non ratrone victus tantiim,sed etiam raticne,qua aliqua cousueta sanguinis euacuatio cohibita suerit, incidat haec plenitudo, ulutra praescriptam vivendi rationem ad hibitam, quaecunq; sit illa solita euacuatio, prouocetur. Vnde si mulieribus hoc ratione suppressionis mensium eueniat, laudo inferi rum venarum sectionem,quae cum non ita spiritus, ut in cubito, exhauria potest absque impendente discrimine simuIleuare naturam, mensesq; proritare. quod idem assero hi his, quibus haemorroidum consueta excretio retenta fuerit.
nam his prouocadae sunt , cuiuscemodi ctia in his, qui per interuati,
167쪽
laterualla,&maxime florenti aetate sanguinis per nares fi xum patiuntur, idem agendum esse confirmo. ad quas tamen evacuationes non prsexistente coluetudine nunquam absque noua, &instante indicatione descenderem . Camachymia succedit tollenda, quae duplicem habet disterentia; cucoch ivinam aliquando quantitate , aliquando qualitate humoris ex qua im peccant. quantitate, cum supra alios, vel supra consuetam neat febris penaturae portionem redundant.qualitate cum in proprio icia quo Peramento excedunt, vel in propria substantia peccant. m. ο -nda
utrisque debetur purgati ,& cum hoc discriminς, quodi in illa sat est primo peruium, & fluidum reddere coi spsed in hae ultra hoc, & contemperandi sunt humore s,e 3 iumq; substantia moderanda, postea purgandum est; comcocta enim euacuare, fluidaq; ante expurgationem corpora facere opollet.Que autem debeant esse ista,quae in usim, tum prQ concoctione, tum pro eductione veniunt, indicabunt humores peccantes, quorum singuli habent propria medicamenta. haec autem cum hac consideratione exhibentda erunt, ut praecipuetea concoquentia in usum veniant,quq
putredini,& corruptioni resistere queant,ut in bile acetosa, citri succus. in pituita scordeum, dictamus albus. in melancholia fumaria, borago,&consimilia alia, quae simul cum his qus beZearticam habeat facultatem, permiscenda erunt. Pharmacum aute exhibendum indicabit & humoris species, ct qualitas, & locus, ubi insederi . ab humoris specie habebimus, quod medicamentu assumendu sit,videlicet,an quod bilem,an quod pituita,an quod melancholiam educat.a qualitate habebimus, an debeat esse id, quod humores tenues, vel id,quod crassos evacuet, a loco aute,an id quod a remotis,an id,qd a proximis ducat locis,&an validius,vel imbe icillius esse debeat. in qua tame exhibitione hoc animaduerto, quod leuia potius,quam grauia,& ea,que nullam habem deleteriam,& prauam, malignamuE qualitatem semper etia
satur pharmaca; immo cu his aliqua MZeartica, & quae vim
168쪽
ob buctiones quomodo tolletasuntsubpementi coelo. tib. de causmorb. cap. 3.
propulsandi prauam qualitatem habeant, nunquam non iunt permilccinia, ne ex euacuatione vita subsequatur iactu va. iacta autem humoris peccantis eductione, aliquae exhi' bruatur antidoti ad muniendam coi poris molem cum hac consideratione , ut pro ratione habitus, compilarionis , a , risi regionis,& loci conuuniani, nam non omnia omni tempore, & loco congruunt. calidiores enim antidoti nec in media aestate, nec in regione calidiorisec loco soli expostat nec temperaturae, & habitui eiusdena qualitatis sunt c modae. quare sumnia cum animaduersione haec petaracter
tur, O exhibeamur, Ude modo simplicia, modo tere per in odo diuersen de pisparata, & composiua, non autem vino semper, eo deq; pacto admittantur.Obsbuctiones,qui
inter causas internaS temo loco enumeratae sunt, veniunt
considerandε non tanquam praesentes, sed tanquam futurae.vbi enim rissentes sunt obstructiones, si non pestiles, saltem vulgaris subsequitur 1 bris, pro ratioseq; obstr Oionis,& materiae conterus modo huius generis, modo illius gignitur, si edim obstruta es prauat, & materia comtenta fuerit suavisa excitatur vel diaria, vel synocha sine putredine. quod si oppositum contingat, videlicet, quod obstructiones sint v lidiores, & materia coniςnta igdea,&ρcris, fumosa, vel fuliginosa, putrida succedit febris.' Vniam tamen casum excipio, scilicet cum sanguis Optimus abundat nullo inquinatus humore superstuo , corpus leuiter sit obstructum, inqui eq; degat. nam th talibus non febri sed plei horica superuenit dispositio, remanentibus his, quae' exercitati excerni Oportebat :hoc.n. excepto casu obstriti ionibus prssentibus seniper icbrii subsequitur . quare cu inte damus corpora fanq, non inui bida, praeseruare, iure dictδςst lias obstructiones a nobis non tanquam pr sentes, sed in quam futuras considerandas esse. bi autem ut futui S co siderari debeant, ab earum causis indkationes remouendixas desum os sMax. C se autς obstructionum trςs sunt, scilice
169쪽
sciliis naultitudo actitas, & lanion humorum pecca tium.quare si futuras'. 6bstructiones .impedire voluerimus, causas has submouere conabimur. multitudo, quibus tolligebeat,ex praeceddiscibus habeat . crassities incidentibus;& aperietibus;lentor aute obstergentibin reui eatur. autem ista fiat, non recchseo; quonia haec ,&similiae artem: hane cli ratione e G mi patere debent, phitimaq; horuni est sylvara quibus selina accipere debemus, caventes sed -lper, ne ea, quae praui Odoris,mal e qualitatis sint , in huc usum veniant sed ea, quae magis suauia,magis donaestica,&J-gis familiaria, quorum natura benignior est, & nostraei accomoda,aecipienda sunt; quonia praeseruationem tent tres nec homine conturbare, nec ei ullam noxa inferre debet inus, sed victu, & medicamentis facilioribus hoc agentes peruium, di patens reddere corpus totum debemus,ut linde omnis excrem morum moles facilα excludi, & extermitnari queat . & haec de praeseruatione a pestilenti febre suffriciant. De praecustodia aute,quam alijs debemus, ubi nouerimus quempia tali febre extinetiam fuisse , pauca erund dicenda; cum ea, quae di sta sunt pro praeseruatione, in inlita Praeustodiatem huius partis allumi pcssint. quibus hoc unum Iantu as quae aliis debedatur,quod si contagij non fuerit suspicio,ncc cclum sit ullo tur, ubi quis pestilenti affectu inquinatu, sat erit omnia multa reddere.at DL pestilenti si contagii, vel aeris p tiletis suspicio vlla aderitodestes, lin m mortuunt mina,interin: suppellaetitia, quς in usum fgrotatis venerunt, custentur , ventis Aquiloniis exponantur,nuenti aqua depuretur, liquoribus odoratis irrorentur,sub dio loccturi baculis agitetur,igne odorato suffumigentur. & si valida fuerit suspicio, vel lint res, quae supradi sp parationes,& en
purgationes n6adimittant, comburantur astates,&ministri4n locis separatis secludantur,:& a pestilenti febre antidotis V ..i in
muniatur, domus expurgau cubiculi emandetur,tandeq; omnia pestis inquiminuta discutiatur, c dissipenturata.n.incolumes,di inlata ceteri homines ab tacdue coseruabuntur.
170쪽
HIs de praeseruatione , & de praecustodia explicatis, tr.
dem ad ipsam curationem,in cuius gratiam iero ominia praedicta enarrata sunt, descendamus. Febris haec d pliciter cuenire consueuit, alias sub csto pestilenti, & haec. habet causam praecedentem connexam, aliis sub cito sali bri, & haec habet tantum causam internam. communicant
hae in eodem; quoniam in utrisq; vltra putredinem adest venenata, & perniciosa qualitas,quae earum proprius est ch racterismus, per quam ab alijs hs differunt putridis febria hus ii sed ab inuicem in hoc distant, quod praua haec quali ras, quae a corruptis humoribus pendet, in primis a caiis externa, in secundis ab interna procedit;corruptio enim humorum, a qua ista pernicies emanat, sub pestilenti coelo a insecto aere solum in ipsos humores introducitur. at in his, quae sub coelo salubri contingunt, labes ipsa non ab aere,
nec a causa externa,vbi hoc contagij ratione no contingat, . . Hiibbu sed ab intima humorum ipsorum prauitate dependet. qu ii ii re unica erit, eademq; ambarum essentia, & per consequens .ciet unica, eademq; curatio, cum hac tamen distinctione , quoai in pestilenti aeris statu, quantum poterimus, acris prauit . A tria ti,& squiciei erit resistendu,ut prauae qualitatis tum ei ciet, tem,tam conseruantem tollamus causam: quoniam auten
de hoc satis, superci, abunde actum est,dum de praeseruatione ageremus,illuc recurratur, ut huic indicationi satisfaciamus, descendamusq; ad ponendam, declarandamq; cur tionem. In hac febre ultra intemperiem calidam ,& siccam, Bis pertile omnibus febribus communem,sunt duo praecipua, alterum αι intentiones est perniciosa,& praua qualitas, alterum. est putredo, quia curatiuae. bus positis hae indicationes oeunti desumendar, qua febris, est refrigerandum, humectandum, qua venenata adest qualitas, remittenda propri s antidotis,& superada est, qua putredo