장음표시 사용
351쪽
amans autem dilectum inspicere, iracundus stimulantem .persentire, & hic quanto magis passibilior fuerit,iesito in sis , a minori similitudine decipitur; Unde huius ratione, qui fortem rerum imaginatiuam una cum spirituum tenuitate habuerint, si passionibus assiciatur, in haec insomnia procliuis erit: ac etiam,vbi non somniauerit, dormiens poterit ductus a leui similitudine,& imaginatione vigilantiumunia obire. Hae penes me sunt eae causae, ex quibus coni,cio dormientes, non praeter rationem posse moueri, & scntire.Quas qui animad0ertent, facile nouelint, quibus praesidijs succurrendum sit iis, qui talibus astectionibus detinentur . cum enim,ut ex prsdictis liquet, tenuitate spirituum, ac forti imaginatione hi dotati sint, quibus etiam adduntur saepe passiones, quibus irretiti sunt: qiis omnia in me lancholicis habitibus proptius, quam in csteris quibuscuq;, reperiuntur, ac firmantur; ideo ad talia insomnia, ac dor' mitiones prohibendas & spiritus crassiores reddere, &imagination em minus tenacem efficere,melancholicum habitum temperare,& atactus ipsos in talibus patientibus corigere debemus. Quos curabimus, non quia hae adictiones Prognostica.
sint morbi, vel quia ρb his malum aliquid simpliciter immireat, sed quia hi dormiendo possent ex insomnijs ad pra cipitia deduci, vel ad aliqua peragenda concitari, ex qui-
hus vel mortem incaute, ac inconῖderate sibi conscisceret, vel ali s inferrent: cuius ratione, non autem quia in imsomni; aut ex λmno laedantur, huiuscemodi patientes cosulere medicos ad tales somnos prohibendos, & ad talia insomnia profliganda consueuere . Quod ubi contigerit. Medicus hac via quatuor indicationibus propo sitis obuia-bit. Primo nimia spirituum subtilitatem corriget, eos cras, oratio fores reddens: hoc autem faciet, humores, ex quorum puriori, ac subtiliori parte hi regenerantur, incrassando. hos vero incrastabit, si alimenta crassi succi patientibus exhibe-da prae critat ; talia erunt carnes bubulae, leporinae , suillae,
352쪽
cochleae, casei omnes, ova ad persectam concretionem
cocta,fercula ex serina subacta, pisces molles, sicuti loligumes, sepiar; polipodes, anguillae,legumina , staneae, raps, nuces pines, vina dulcia,& crassa, & quae huiusce sunt omdinis. secundo imaginationis tenacitati, ac fortitudini prinspiciet, cerebrum, ex cuius sicca intemperie haec dependet, humectando:in quo casu prester victus rationem humectantem praeseribendam,maxime prodesse poterunt embrochae,& lotiones capitis,vel simpliciter ex aqua dulci paratae, vel ex decoctionibus rerum, quae ciusdem sint facultatis, colla positae. Secundum locum ab his habebunt inunctiones ex oleis humectantibus, quale est oleum amigdalarum dulciu,& violaceum, & praeter haec odoramenta ex aquis Odor tis , quae similiter humectare queant. Tertio loco habitum melacholicum temperabit praescripta ea victus ratione, quae nec retorridos, nec adustos, sed benignos humores gen rare possit. quare humectantia alimenta, quae tamen boni
succi existant, administrentur, & corpus ipsum ad humidualteretur, quod potissimum aque dulcis balnea,quae in simili casu carteris omnibus medicamentis prsserantur, praestare poterunt ; sique in his generati sint, abundentq: nigri,&melancholici humores, lenibus medicamentis prius expu gentur . Ultimo vehementes,intensosq; animi affectus cor
riget, si patientes a proprijs,& molaestis negotijs abducat, si hilarem vitam praescribat, si iucundas, & gratas societates adhibeat, si grauibus persuasionibus eos increpet, si soliciatudines, & omnes laboriosas curas interdicat, in summam si hos hi contrarium habitum traducat. His omnibus per ctis, sperandum est,hosce patietes a talibus insomniis,& dormitionibus liberatos esse,unde vere iucundissimum somnia, qui omnium laborum , & solicitudinum eis certum existat perfugium,capere possint. si tamen ex praedictis non omniano, nec integre res absoluta sit in nonnullis enim vidi admodum dissicile esse tales aikctiones soluere deueniat Mu
353쪽
didus ad aliqua leniter somnum prouocantia: in quo casu feliciter quandoq; expertus sum post camam ante somnuin exhibere lac amigo.d. ad quantitatem quinque,aut seXvnciarum;hinc enim leniter humectatur cerebrum, & leniter consopitur, spiritusq; illi tenues quodammodo incrassa tur. Quod si nec hoc sufficiat,ad lenia stupefacientia deuenio, sicuti ad krcula ex seminibus papaueris albi parata, e quibus prouocato profundiori somno, ac obtusis spiritibus ipsis,adeo consopiuntur homines,ut facultates sensitiuae,ac motiuae propriis organis ea vivacitate amplius communicari non possint, ut ex his dormientes vel deambulare, vel sentire queant . Validiora autem stupefacientia vitanda eL se duco, non θ haec nequaqua sint apta talia insomnia stupefaciendo inhibere, sed quonia in tali casu, cum patientes nosint insomnes, nec vigilijs crucientur, ip somnosq; proeli-ues sint, stupefacientia talia nocumentu, quam iuvamentu, facilius inferre possent; ultra enim intentum, ac propositum terminum azerent, cerebum*, ac omnes sensus nimis consopirent, unde insomnia quidem prohiberent, sed vel in carum, vel in coma patientes deducerent: cuius ratione etiaexteriora stupefacientia, & caetera omnia somnum prouocantia omittenda censeo, solisq; praedictis, vel similibus praesidi js agendum esse iudico .
RAbie hominem affici, indeq; periclitantem miserabia
liter vita orbari, satis apertum est.quorum autem ratione hoc fiat,& quid sit rabies,& an curationem admittat, Rabieti non ita in confesto est. Scio multa de hac materia ab antiquis monumentis literarum prodita esse: tamen cum ratio.& experientia, quam plurimam huiusce rei habeo, muli Ionge aliter, quam ipsi docuerint, mihi persuadeant, hic de creui quae in hac materia animaduertenda sint, explicare, ut cognoscant Medici, quanta cu diligentia antiquoru scri-
354쪽
pta in materijs abstrusis, & nsi frequentibus sint pe pende,
tractatus da,& ad lydiu, ut dicunt, lapide examinanda:. Quicunque de i abie debeat authores de hac egere materia, omnes sub titulo de com- inscribi de mor Horsis a cane rabido hanc rem perstringentes, eius ordiunsu canis rabidi tur traetationem, primo declarantes, qua de causa canes rabidi fiant, secundo quibus hi deprehendantur notis. Hac docendi formam ego diu considerans,cum ultra canes CX Aristotele camelum,& equum; ex Avicenna V ulpes, in mimasia sillas & mullos; ex Cslio Aureliano Vrios, Leopardos,r- - - & Asinos; ex Alberto Magno Lupos tentari rabie sit cer- tum,non potui non admirari , cur de rabie acturi, quae limmini per tot animalia communicari potest, solum de morsu canis rabidi agentes tractent,&inscribant de commorsis a cane rabido, cu de comor sis ab animali rabido inscriptionE- ponere debuissent. Nec cst, quod dicas, iure ab antiquis
si ia. ἡ- ob hoc factum fuisse, cum vera rabies solum a cane communia
non caetero cari pOuit, caeteras autem non Veras esse,sed per nmilitudira animalium. nem aci hanc rabies dictas este; quoniam quae maior similia ludo poni debet lupinae rabiei ad caninam, quam quae ip- sius canis ad lupi Θ cum a lupo,sicuti & a cane, vera, ct exaeta indiu atur in hominem rabies. immo novi ego a lupo ssinora ,& magis horrenda consequi symptomata, quam a cane rabido, magisq; hi & violentius cruciantur, qui a lupo rabido comor si fiant, quam qui a cane. Quod de lupo a testo idem de caeteris animalibus praedictis asseratur,as fi steturq; veram 1 abiem ab omnibus his generari Quae tamevera rabies a solis canibus primam fortasse apud antiquos sunt psit dcnominationem ; quoniam hi magis, quam cst ra animalia,consuetudinem manifestam habent cum homune, clariusq; nobis eorum patefiunt accidetia, frequetiusq;r csteris rabie corripiuntur: quod tamen non tollit caetera Zib. elue. ira dicta etiam rabie vera deprehendi. Quam veritatem cua sed .cap. s. Galcnus negauerit,credatur hoc ab eo factum fuisse ob non
habitam ab co huius rei experientiam, quam si vidisset, vel
355쪽
s eius testimonium fidum audiuisset, eam profecto sente tiain ablegasset, nec dixisset,solum canem ex Omnibus animalibus rabie corripi: quod cum falsum sit, pluraq; sint animalia, quae rabie tentantur, de hac materia scribentes titulum non de comorsis a cane rabido,sed de contorsis ab animali rabido ponere debebant. haec de inscriptione. His addo,quod nonnulli tentantes reddere rationem, cur potissimum ex omnibus animalibus canes rabie corrupiantur, dixere hoc fieri; quoniam cum praua huius virus seminaria analogiam ,: & proportionem habeant ad humores prauos,& melancholicos,canis autem precipue sit animal cacochymum,& melancholicum, hinc fieri,ut hi potissimum in rabiem incurrant. quae sententia ex toto falsaest; nam ante canis rabiem nulla sunt seminaria, per qus haec rabies cani communicetur, nec ipso rabiente potest referri causa ad canis habitum, seu ad prauitatem humoru eius naturalem, nec etiam ad id, quod melancholicum sit animahquonia canis habitus, nulla extrinseca causa accedente,non est sufficiens rabiei causa .alias omnes canes rabiem incumrerent. cum autem dicunt canem esse animal cacochymum: s de propria specie sit sermo, absurda est dictio; quoniam nec serpentes in propria speci debent dici cacochymi. Si autem dicatur relative ad hominem, non solus canis, sed impi,& vulpes,& asini,& similia animalia dici debent cacochyma,&ita hoc proprietate canis non consequetur. Quod autem canis sit animal melancholicum ,experientia oppositudietat, cum inter bruta ita gestire, colludere, dominis ain plaudere,blandiri, & in omnibus actibus laetitiam praeseserre nullum animal, sicuti canis, videatur. quare nec ratione analogiae, nec ratione cacochymiar,nec quia sit animal melancholicu,asseratur cane ex animalibus praecipue rabie corripi, Quaerentes autem causas,propter quas canis rabidus fiat, docent hoc fieri ex immoderata eorum intemperie calida sicca,quae praecipue in eis introducitur ex inclemem
Canis cur potis,imii ex omnibM animam libus ratis re
canis qua de causa rabidua fago
356쪽
tia calidioris csti. cuius vi cum adurantur humores In cani: - bus,hinc insaniunt, & insaniam lianc rabiem vocari dicunt. hanc sententiam viri celcberrimi ad niuei unus ed cum camise suis eisuctibus adaequari dcbeant, notumq; sit in perientis,&testimonio grauissini orium Virorum ctiam exirma hyemei vehementiaq; frigora rabiem inducere canibus,si ii O cadauera corrupta, ac putrida, pol usq; conti miles,& nonnulla alia abominabilia degustata, ct in usum alimem ii 4b eis desumpta,nullo pacto assercndum eii ex intempera, riς calida,& sicca, tamquam in causa propria rabicin canes, o si sit id in urrere. At dices, quae igitur crit causa, propter quam canes rabie corripiuntur ξ Deciarauimus in tractatu febris pehilantis, in homine aliquando humores corporis nostri , si De hoc fiat ratione alimenti externi, siue ratione causarum internarum, ita corrumpi, ut hinc naturam nobis contraiiam adepti deleteriorum venenorum vim ,& facultat cmsonsequantur. hoc idem censco in canibus,caeterisq; animai iis, quae a rabie tentari postulat, contingere, videlicet, qu0d cum in eis nonnunquam eorum humores cCrrupti Mem,irgent inq; prauitatem patiantur, hinc euenire, ut in ijsdem, cum ex cori uptione venenatam naturam , & lacub. ratem e0rum humores acquisierint, excitetur, & formetur virus istud,quod petens eorum increbra principalia cos in rabiem, tandemq; in mortem piaecipitat. Cur aute exco ruptione hoc virus tantum in canibus,& in alijs , quae limiuice sunt classis,animalibus potisain. Lin generetur, hoc LX proprictate naturae eoi una contingere asicro. Quae proprietas naturae non in temperamento consistiti quoniam si hocesila, omnia animalia, qtas rabiem incurrunt, eiusdem es-rcnt temperam ctiq; quod non tantum est falsum, sed etiam absurduna; cum cnim sicut in homine mores temperaturam
sequantur, ita in omnibus his animalibus anima eorum mscctiones eiusdem cssent ordinis, cuius oppositum sensus di
ed consiliit in abstrusa,& occulta corum proprie axe,
357쪽
lle natura,quae nobis ineffabilis, &imperceptibilis est,sicuti
di caetera omnia, quae a proprietate aliquid vel patiuntur, vel agunt. Sicuti autem ex corruptione humoru in canibus, caeterisq: animalibus ex propria corum natura, & occulta proprietate hoc virus rabidum gignitur, similiter & virus istud non consequitur vllam temperamenti conditione, sed simpliciter est venenum a propietate, ac a tota substantia. hincque fit, ut & a calida,& a frigida causa possit excitari; quoniam omnia ea, quae humores horu animalium in comruptionem deducere possunt, facultatem habent procreandi rabiςm. Vndecu &cclum calidissimum, frigidissimumq; pariter quonia utraq; extrema violentia naturae inserunt possit vel in corruptione humores deducere, vel corruptos citare,facile canes,& aestate feruentissima, & hyeme praegelida rabie patiui . quod no ex aeris teperamento alterate solu humores procedit;quonia si hoc esset, ubi aestas rabie posset introducere, hanc eande hyems nequaqua procreare valeret: nec aeris validae in contrarium permutatim. nes hoc idem agerent, quae tamen ad inducendam rabiem experientia testante validissimae sunt;& hoc quoniam tales aeris permutationes facile corum humores corruptionem, prauamq, naturam traducunt . hanc humorum corrupti nem, violentiusq;, quam praedictae causis,& cum maiori es, ficacia in canes inserunt alimenta corrupta,& putrida ab eis
desumpta, potusq; similes hausti, & nonnulla alia abominabilia, quae in salutem hominum sub silentio continenda
sunt, degustata. Hanc ego praecipuam causam rabiei canucenseo esse, hancq; validissimam omium adnotaui ; cum enim omnia, quae ad hanc materiam faciunt, diligentissime inuestigauerim, inueni sere omnes canes rabidos, vel cad pera hominum corrupta, & putrida, vel carnes animalium putre scentes comedisse, vel potum consimilem hausisse, vel alia abominabilia degustasse.quar omnia ab eis in alimenti usum assumpta corruptionem humorum ingentem,
morum in cacibus unde cssu sietvr
358쪽
Lupi rabidi caro rosta quare potuit rasiem
comcdentibus rabiensis animaliam LM.
M prauissimam in ijsdem concitare possunt: cuius violentia
naturam, & facultatem venenatam humores adepti non ratione alicuius intemperiei validi , que ab assumptis introduci non potuit, sed ratione prauae eorum qualitatis, &merito proprietatis eiusdem canis abstrusae,sensibusq; n siris rcconditae, virus hoc rabidum in eis excitant , quod factum venenum a proprietate eos in rabiem ,& mortem deducit. Hinc non videbitur inirum , si lupus a venatoriabus captus, in diuersaq; obsoniorum genera apparatus, decoctus fuerit in causa, ut qui eum gustarint, esitarintq; ,rabie non multo post correpti fuerint , quoniam cum virus hoc sit venenum a tota substantia, vi ignis in totum deuinci non potuit, qui tamen omne temperamenti genus nulla cum difficultate domare potcst, quiq; omnium rerum, quae coctionem vi eius recipiunt, qualitates manifestas superare valet. Quare constituo, canes, csteraq; animalia, quae rabie tentari solent, non ex temperamenti alteratione, quae nusquam est sufficiens causa cum hinc aequaliter fere o nia haec animalia deberent morbo corripi sed ex praua,&ingenti humor u corruptione,qus ex violet ia excessus aeris,
di ex eius de validis in contrariu permutationibus Ad potissimu alimentis putridis, & abominabilibus ab eis desumptis generari potest, rabie pati quae rabies ideo in his gignitur,
quoniam cum humores ex corruptione deleteriam ,& --nenatam facultatem acquisierint; ex his ob proprietate naturae,& habitudinis horum animalium occulte generatur venenui in quod a tota substantia rabiem inducens ea tandem
vita excludit. Quibus tignis rabidus canis deprehendatur, non exponam; quoniam in claris hon est immorandum, de praecipue cum hoc exquisitissimis ab omnibus scribentibus declaratu sit . cuius habitis signis, desumpta ab ijs analogia, facile erit dignoscere, quando caetera animalia, quae rabie incurrere solent, eadem correpta sint. haec de canina rabie iciant,nunc de humana agamus.
359쪽
Animalia rabida,quaecunq; dis obuiam fiunt, violenti pe itunt morsu, tamq; animata, Quam inanimata mordent, c V . . .
nesq: dominum pariter, ac alienos, nulla habita distinctici ne,ferociter dentibus inuadunt. Ex hoc morsu, qui a morsu no rabidi animantis nulla sensibili disteretia distingui po Homini quo test, homini per contactum seu dentis, seu saliuae,& spuia modo rabies amae rabidi animalis eiusdem virus communicatur. qui contactus ad hoc efficax non est, nisi aperta, ruptaue cuti;quoniam hoc virus integra ea existente, altius penetrare non potest. Ulceri communicatum virus per mortem nullum prodit signum perniciei , quam postea illaturum cst. sedintro latenter subiehs spiritu; sangumem, humores, ipsas psolidas corporis humani partes labefactans .sensim modo: paucioribus, modo pluribus diebus, modo per menses,moἰ do per annos serpit ad principalia membra. tuae ubi attigerit, ad rabiem hominem deducere incipit. nisiq; statim moribo vix apparente, generosa ab arte administretur remedia, patientes per rabiem in miserabilem mortem praecipitat. Dum rabiunt homines, dor & praecordia eis Villicatur, inta quieuit, Matis confusio accedit, labare res circunstantes ipsis videntur, mimi QO. loco stare nequeunt,inordinate se iactant, oculis toruo aspi 'ciunt, aspectu horrcndi sunt, ipsis distenduntur membra, in inspiratione plurimum offenduntur, sitiunt admodum, ac continua querimonia lamentantur. Cum deterius habet, in furorem aguntur,spuma ad os cis apparet,dentibus alios petunt, ut canes latrant, vel ut lupi ululant, dentibus stria dent, sudant, & convelluntur. Sed his omnibus unum m ximum accedit incommodum, huic affectioni peculi re , & proprium, quod aquam,& omnia liquida,& potulenta ita aversantur, & perhorrescunt, Ni mortem sirpe facialius, quam ista,admittant. mirum*est,quatum ex sola istoirum oblatione agitemur, contremi lcant,confundantur si lcutiantur, angustientur, laque huc, atque illuc iactent, ut vix ab astantibus loco contineri queant. Huiua ratione v
360쪽
dicta ο οφο- sita ab antia quis .
catus est affectus iste a Graecis uisio φοβία, quasi quod Rabies nihil aliud prscipue sit, quam aqui timor. diffinitusq; ab antiquis dictus est appetentia vehemens, atque timor aquae sine ulla ratione. Author diffinitionum medicarum dicebat esse affectum ex morsu canis rabie furentis, addebatq; fieri cum potus auersione,conuulsione, & singultu,& cum si perueniente delirio, cuius delirij meminit etiam author liabri de Theriaca ad Pisonem. Alij autem rem hanc breuius perstringentes diffinierunt,hunc morbum esse affectum praeternaturalem cum delirio,& aquae timore irrationali, & vehementi. Horum authorum dicta,si experimento correspoderent, simpliciter admittenda essent, at longe aliter αρο- rientia dictat. Quod homines, ubi rabie correpti fuerint, auersentur, perhorrescant,fugiat'; omnia liquida, & potissimum aquam, clarum est: sed an ipsam vere timeant, & at, timentes timeant sine ratione,& an cum hoc affectu sit se per delirium, conuulsio, & singultus, non ita constat. Pro huius rei evidentia praemittenda est causa, propter quam homines rabidi potum, & omnia liquida auersantur; quo habito, praedicta satis facile innotescent,ac dilucidabuntur. Huius rei causas diuersas prodiderunt antiqui. Alij dixeruthos aquam auersari, vel quia propriam speciem in ea, tamquam in speculo,rubicundam,tortae tuentem, & ira plena conspiciunt: vel quia in eadem canis,a quo comorsi fuerint, imago appareat, cuius violentiae,&ferociae recordati coim festim immodico corripiuntur timore, causa haec est sabi Iosa, nec ullo experimento comprobari potest,cum rabientes nec in aqua quid videant, ut pluries ego interrogans
ab eis audiui, nec aquam solum, sed omnia liquida, in quia bus etia nulla species repraesentari potest cuiuscemodi sunt, ista,& fercula,& alij turbidi potus, pariter fugiant. Quidai dixere,homines rabientes liquida, & humida sormidare; quoniam, mutata eorum substantia,ad summam siccitatem, . hincq; arefacta timent omnia humida, tanquam eis aduex santia