장음표시 사용
151쪽
Bona debet euacuare tota natura diuisit: sed si Ati. diuides ens per poiatia & actu intellexisset potetia subiectiva tatu: se n5 obiectiva tuc sub
tali diuisione no c5prehederetur omne ens sicut patet de angelis de modo Sc materia prima ante sui creatione quae erantres in potentia no subiectiva nec erant res in actu formali vel existentiae: ergo oportet dicere potentia:quae est differetia entis esse potentia Ohiectiva: amplius.ς.ine. taphy.tex.c5mrto. II.actus & potentia sunt eiusde generis:sed hoc non
potest de potetia subiectiva verili cari. quia su hstatia potest esse potentia subiectiva quantitatis:& patet qae ista sunt diuersoru generu. Trahitur illud sic per Auer. s.meta.commGI ages extrahens aliquid de potentia ad actu n5 largitur multitudinz: sed perfectione, & hoc idem habet. it. meta.cd me. IS. ubi habet qst agens apud Aristo 5 copregat inter diuern,dc hoc ide habet. .physi .c5mes .uae potentia & actustunt eiusdem generis:& patet istas auctoritates n5 posse saluari de potentia subiectiva sed de necessitate sunt vere de potentia obiectiva,&initantum procesierunt: cu huiusmodi auctoritatibus plerio n5 modicae auctoritatis viris vide in tztione Auer.sustinere ausi sint potentia obiectiva dis ingui ab,
activa & a passiva potentiismecn5 a logica pol ira qui nil aliud est qua
respectus rationis ex n5 repugnalia terminoru causatus & isa per vita mea non possimi sustineri de mente philosophoru, Et ut spritudini eo/xu succurramus ostendamus eis causam erroris ecru,α est quia ponrtes
potetia obiectivam coacti sunt ad illud ex principio repugnate philoso/phiae:&est qae aliquid est in potetia respectu agentis tantu qoeno est in potetia passi.& hocnd conceditur a philosophis in rebus nouis immo ipsi dicunt omne qae est in potrua activa agentis est in potentia passiva alicuius suhiem iuxta illud C 5mentatoris allegatu supra omnes formae Ont in potῆtia passiua materiae:& sunt in potrita activa primi motoris: patet modo quod secundu theologos aliqua forma ante sui productionE est possibilis possibilitate qua r spicit agens tantu. E t ideo isia poletia a qua possihilis denominatur nucupauere hic Guam: sed Philosophus dices oppositu huius oportet negare ipsum tale potentia disi ingui a po/trtia passiua:quia per potentia pantua forma est possibilis ex parte subiecti cum respectu ad agen . quia nono meta, e .comen.a. potentia pas siua est principiu transmutandi ab altero inquantu alte tu po tentia enim passiua diffinitur per activam & econtra: unde.2.phy.qs.&.8. Phy.7ς.
α in plerisi locis in loco destructionu c5tra at M.quscquid est possibiIe per principia passivum intrinsecum est possibile per principiu extrin/secu activum:& quod ens non diuidatur per potentiam obiectivam: sed per potentiam subiectiva ostenditur sic. Philosophus. ,meta. tex. c5. octauo volens declarare quod sit esse materiae diuidit ens per potentiaci actii:& ibi declarat materia contineri sub potentia vi non sub actuet quia est illud ex quo omnia fiunt per transmutatione. Manifestu es autepotentiam ex qua aliquid transmutatur esse potentiam subiectiva non obiectiva: quare entia diuisio per potentia de actam non est secundu philosophos per potentia obiectivi quia tunc argumentu philosophi adductum esset in quatuor terminis amplius CGmen.in. Ἀ.meta comme.1o. declarans intentione philosophi inquit quod ibi intedit inducere aliuinoo quo principia omniu praedicamentota sunt eade. M in pro quam
152쪽
actus Sc potentia sunt in omni genere:&qae actus habet reduci ad laramam: 3c poteria ad materiam: do quod potentia de actus propinqui sunt distincti in distinctis praedicamentis:ruit ergo potetiam sithic Atuam Mactum esse principia praedicamentorsi omnium& non obiectivam cum dicat potentia reduci ad materiam:& actum ad formam:amplius ipse in quinto metaphy.commen.i inbi declarans quomodo actus θί poten/P tia sunt in omni praedicamento exponens exemptu philosophi in prae
dicamento substatiae de forma mercurij dicit quod in lapide est eadem forma mercurii: M in actu:& in potentia: δί declaras quomodo sit in potentia dicit quod est in potentia:quia habet naturam recipicdi eam:acta vero habet eam quando actu recipit eam:ubi patet de intentione eius potentia in qua mercurius est subiectiva esse non obiectivammee valet di/eere obiectiva debere poni propter respectu ad agens: quia iste respectus importatur per subiectivam cum sit principium transmutandi ab altero inquantu alterum:& ita non oportet entia:sine necessitate multiplicareret ideo sicut mihi videtur saluo semper meliori iudicio de intentio phis Iosophi potentia istam obiectiva non esse distinctam re a potentia passi, uxquia ista potentia obiectiva si ponitur:non est propter aliud nisi pro/pter respectu que importat forma ad ipsum agens: sed cum iste respectus suificienter importetur perpotentia subiectiua ,seu passiliam: sicut clare patet ex diffinitione potentiae passiuae positae in nono meta.& in quis. m. propter hoc dicimus de intritone philosophi non dari potentiam obiectivam linqua rem distinctam a subiectiva. Et dicimus quod diuisioentis per actum dc potentiam est per potetiam subiectiva. dc sic dicimus agens extrahens aliquid de potentia subiectiva ad actum non largiri multitudinem, sed perfectionem:quia una de eadem est res: quae est in poten/tia subiectiva materiae de in potentia activa agentis:csi re quae actu producta est:& sic agens apud Aristo.non cdgregat inter diuersa. Et sic dicatur consequenter quod potentia subiectiva θc actus sunt eiusdem gene ris: loquendo de poterea subiectiva proxima:nam ut dixit Philosophus
α Commentator.D..ineta.tex.c5men. 22.licet principia omnis decem
praedicamentorum remota possint ei te eadem: quia principia praedicamElisubstantiae sunt principia omniu praedicamentorum tamen principia proxima viliuscuiuini sunt sibi propria: dc sic patet quomodo actus εο potentia circuunt omne genus: εο quomodo sunt eiusdem generis: ista est mens philosophi.M Auer. et .meta.26.quod autem dicitur de angolis: dc de materia 3c corporibus caelestibus: quia n5 sunt in potentia subiectiva: sed obiectiva patet quod hoc nihil est contra philosophilde C 5 mentatorem:sed apud theologum bene illud haberet vim. cogitii ergo de consident quod diuersis principiis diuersa sequutur principia. Et ideo Auer. Pleruq damnauit Avicennam in hoc: appellans ipsum mediuinter peripatheticos dc loquentes.c5men,I9. Ibidem dicitur quod in absolutis a motu reperitur melius: oppositas patet tertio meta. rex. 3.vhi dicitur in immohilibus non est ratio finis, ne phoni..Soluitur,immobilia duplicia quaeda secundu esse &dim, nitione: sicili sunt substatiae separatae:& quaeda sola diffinitide tuc dico qae in immobilibus sola dissinitione qualia sunt entia mathematica. non
153쪽
nunt quia si subsisterent esset in eis bonum,scilicet Ipsum esse ipsorumesia talia sola ratione a motu separata sunt:& sic abstrahunt a ratione iij nis qui habet rationem mouentia: nec in inconueniens quod in aliquo te secundum rationem non sit bonum vel ratio boni: cum ratio entis
sit prior cii ratio boni.Loquitur igitur Commentator hic de rebus separatis secundum esse & diinnitioe a motu quia in talibus hine potest esse ratio boni,immo summi boni. Concordantiae Averrois super decimo metaph
Destim ci m physic inuenimus contradictionem satis appa/ rLM in1MM rentem in commento sexto:quia ibi Commen.dicit in C5men. f. commen quod hoc nomen ens de pluribus dicitur quam unum. Huius utamen oppositum legimus in quarto mei .commen.3. Solui potest sic 'quod ens de pluribus dicitur quiditatiue quam unum nam ens quidita/Hue dicitur de suis partibus subiectivismon autem unum praecipue se/cundum viam communem. quitumcuno beatus doctor super. . meta.
hoc idem de uno tenere videatur. Et tunc secundum istam solutionem auctoritas Commen.taliter habet interpretari.ens dicitur de plurib'ci unum: vi cu dicitur de significato res,id est si tum ad quiditatem rei: seu quiditativa praedicatione.sed quantu ad praedicatione identica de quot dicitur ens de tot etiam dicitur unum: quia ens & unum unam de eandearaturam significant secundum Conimenta.cOm.I quarti meta. de com.
Staicimi huius.Aut aliter & subtilius meo iudicio.ens dicitur de plurihus * vnu quando dicitur de significato rei propter hociquia stat mul, ta esse unum subiecto:quae tamen in significato rei sunt distantia:& scea dum diffinitionem ipsam: sicut patet expresse primo phy.t. χΙ.vhiphi
Iosophus reprehendit antiquos secudum expositioncm Commetatoris in hoc quia credebant ens M unu semper idem significare ad modum dictum: M sic patet qualiter contradictionis solutio patet. Na cns de una: aut sumuntur quo ad naturam significatam:& sic idem signincant: ut patuit.aut sumuntur quo ad significationes & rationes rem de sic de plu/ribus dicitur ens Φ unum:quia stat aliqua unum esse subiecto: dc talia esse plura secundum rationes δc significationes. vide ut dixi commentaxi.primi physi.& sic Commentatorem per Commentatorem exponer quia nil meIius quam ipsummet auctorem suimet interpretam esse:quia
nemo nouit melius propriam mentem quam ipsemet auctor.
Averrois in c5mento.7.dicit:n5 est dicedu colores cdponi ex albo αα nigro imp ex duobus principijs. Huius tame oppositu scrihil ipse
AExpreise. .phy,6 is .F α hic commento.23. Soluitur. forte .ppter S 'istam auctoritatem motus fuit Burieus do multi Auerroistae ad tenendude intentide Aueriduo contraria no posse esse simul in eodem suhiectordo quod magis augetdifficultatem hanc: etiam est auctoritas eiusdem in quarto met,in GOm.26.ubi assignat causam quare contraria no pontant eise in eodem:&es' quia unum contrarium est privatio alterius: Schoc etiam dicit ibi philosophus in litera. de paru infra C 5 metator dicitu in contrariis immediatis talia n5 possimi esse in eode subiecto simul: sed successive. Contraria vero habentia meduim pollunt elle in medio Potentia non actu:nec perfecte. dc hoc videtur fauere opinioni istorum
qui dicunt otia media inter contraria vile composita ex extrema quati.
154쪽
ium ad denominatione:no aut quantu ad esse:pro quanto medium comparatum uni extremoru sortitur nome alterius: sicut pallidum respectu nigri albu dicitur. respectu albi dicit nigru. sed proculdubio ista non fuit mens Auer.quia tuc periret motus inter contraria habentia mediu: sicut ipse dediicunt. Io. huius commento. II.nam in omni motu unitatis
prius mutant in medio qi in extremo:&ideo si in tali medio no esct formaliter secundum aliquem gradum sorma ad quam fit motus: tunc talis' motus non posset esse si iccessivus neo unus. Dicamus igitur ad au/ctotitates in oppositu adductas. Ad prima hic quado dicitur colores n5 esse compositos ex extremis:verum est tant ex duobus principijs mensurantibus perfectione Sc esse ipsorum .nam cum semper unu contrariusitivi dicitur in literauicut priuatio alterius: ideo impossibile est ambo rationem mensi irae habere:quia ratio mensurae attribuitur habitui non priuationi: unde philosophus in litera vult probare inductive: qualiter in omni genere est unu primu quod est mensuratu&mensura omnium existetium in illo genere:&sic in genere colora est albedo colores igi, tur medij no coponuntur ex extremis ranch ex duabus mensuris. Ad auctoritatem autem philosophi & C5mentatoris. .meta.t.c5. 26. di co v contraria non possunt esse simul in eodem 5e quia unum est priua tio alterius.Soluitur.verum est de contrarijs millis gradibus conside. ratis in quibus contrarietate hahentinon enim tenemus albeddiein subqLolibet gradu nigredini c5trariari: nec calorem frigiditati: sed sub esse actuali & perfecto contrariantur: & unum , ut sic est priuatio aIterius. Ad auctoritatem Auer in eodem com. quando dicebat quod in con/trariis mediatis talia possunt esse in eodem potentia non actu nec perse/cte. Dico quod per potentiam ibi non intellexit puram potentiam . quia tunc nulla esset differentia inter contraria mediata: dc immediata penes hoc nam etiam contraria immediata possunt esse in eodem subiecto inpotentia pura:per potentiam igitur intellexit potentiam actui admixti.
sicut in simili ipse dixit in fine primi de generatione: ubi exponit quo.
modo elementa sunt potentia in mixto. per potentia exponit pro quam
in n5 sunt in mixto in suo esse persecto: sed refracto: & ideo caueat B urieus M alii ad pauca respicientes de intentione C ommentatoris negare contraria non posse simul esse in eodem sub aliquo esse refracto: quia tunc etiam oporteret dicere elementa non esie formaliter in mixto seca. . dum ipsum Aueridiscordant igitur in principio & voIunt concordare in conclusione:& hoc non est possibile.sic etiam exponit seipsum C5ὸ
mentator commen 6 super.3 phys sicut videre potes videas etia qua/Iiter glossa Burtei non potest stare: quod media inter ntraria compo/nuntur ex extremis quantum ad denominationem: non quantu ad actu Iem compositionem Nam quarto caeli.com. 26.Aueraeistinguit de du, plici medio secundu co paratione Sc secundu c5positione media secuduco paratione cia ponunt m extremis qua tu ad denominatione sicut ipse
dicit: no quam ad esse: sicut dicimus aere esse mediu inter igne M aqua recudu coparationei quia respectu ignis est grauis:& respectu aque est leuis:no in coponi diciε .ppter hoc ex graui de leui sed media secundu inpositione:sunt illa in quib' extrema actu sunt in esse n5 in c5paratione
tantae& ideo distinctio C omentatoris nulla e quia misia coimcidorem
155쪽
rent:si aliqua media ex extremis. contrariis no actu permixto tamet po/tetiae essent composita ex talibus extremis.& hoc est certum:nec alicui parum exercitato in via istius hominis dubium esse potest. Averroisco. to . scribit plinea arcuatis non potest aequari lineae re/ 3cte.oppositum sequitur de quadratura circuli sciit patet in praedicame ComZro. tis. Solviturialiqui non mediocris auctoritatis viri tenuerimi quadra aeturam circuli minime dari pose:nam cum figura circularis & figurare. cta sint alterius rationis: minime videntin comparabiles adinvicem: per regulam philosophi positam. .physi. t. com. 3 r. E t confirmant hoc sic. aequalia per comunξ animi conceptione sunt quae adinvice superposta non se excedunt adinvicem: nec exceduntur modo curuum superposturecto nunqi aequari potest remane do in sua curvitate: sicut patet. Et c5firmas auctoritate philosophi. .pliptic5.1rxhi prohat motum circu Iare non esi e coparabile motui recto: quia tuc magnitudo recta esset c5
parabilis magnitudini circulari: quod salsum est Se impossibile apud Arist. Ppter superius adduita ratione. Ad auctoritate aut philosophi Tin praedicam&Is dum dicit in capitulo de ad aliquid: quadratura circuli scibile esse.dicut m Arist.loquitur ibi sub conditi e & no assertiuer Mquatum ad hoc veru dictit: quia litera taliter iacet scietia vero si n5 sit: nihil rhibet scibile esse: ut quadratura circuli si est scibilis:&ictia qui/dem eius nondu est. Boetius aut vir summae auctoritatis in omni scietia& latinora ploria asseuerat ibide scientia illa post Arist. tepora inuen/tam fui sed ipse breuitati studens:voluit supersedere a tali dem 5stra/tioe.Nos igis dicamus no incouenire aliqua c5uenire magnitudinibus mathematice consideratis: quae tame repugnat magnitudinibus eisdem ut a naturali c5siderans: sicut pulchre declarat C 5m E. I.caeli co. 32. vhi dicit motui circulari mathematice ali id contrariari: no naturaliter: fre .phy. tilinea mathematica in infinitu p5t diuidi: non aut ut est terre/stris vel ignea: sic etiam naturaliter considerando magnitudine circul rem Ac recta non sunt co parabiles: quia iste co n siderat res ut sunt in motu Ec in re extra: δί quia ut dicebatur cum aequalia sint illa quae inuicε supposita non se excedunt nec exceduntur a seinuicem: & ideo secudarem curuu & rectit no possunt aequari: quia tunc curusi non esset cumu, sed mathematicus:cuius propositiones omnes sunt verae ad imaginatio νnem. I.physi. 6o.tenet figuram rectam comparabilem esse figurae circu/Iari: quia ipse imaginatur quod est possibile quod linea recta incurve tur:&fiat circularis:&ideo ipse etiam dicit quod linea recta est hreuis sima:quae duci potest inter duo puncta: ex hoc patet geometra comparat lineam rectam curvae: cum tame aequalitas secundu rem dicatur fere
aequivoce: sed istud dictum est large verunt:& ad imaginationem: εἰ ita etiam ad imaginationem dixit, figuram poligoniam comparabilem esse figurae rectae:&ista est solutio Auer exprese. q,hy.co m. 29.sicut videre poteris: de per hoc possumus modernos cum Boetio concordare de quadratura circulari: quod est possibilis mathematice: & sic Iocutus en B oetius in praedicamentis. naturaliter autem dictum modernorum . procedit: no autem absolute & simpliciteri de istud multoties est quod ducit doctores in graues errores: quia nesciunt discernere cosideratio, Znem a consideratione:& sic quae repusnant uni considerationi credunt
156쪽
alii repugnare: sed noestita sicut vides.&hoe sorte mitin muri quod Aristote.in praedicamentis locutus est sub conditione dum dixit: si sci bilis est quia ipse videbat non secundum qualibet considerationem sci/hilem esse talem circuli quadrationem. . In com. I .decimi meta.d.C5.q, contrarietas in loco est causa clim/cemen II. rietatis in substantiis. Huius in oppositu patet. . y. m. o. ba habet A contra Alex.in substatiis nulla esse contrarietatE. Soluit. in substat sest contrarietas quaisi ad qualitates suas: ideo philosoplis in secudo de gnat.& core p. te .com. O .. igni contrariat aquami contingit substatia substaliae contraria esse: dc hoc non opter aliud dixit:nisi ila vi dat, tormas sub statiales secundu se non habere contrariu: sed ratione marum qualitatu: sicut ipsemet seipsum declarado in eode secundo in teret. m. χε. dicit elemetaoia habet contrarietate adinvicem:quia disseretiae contrariae insunt his: sic igis cottarietas in loco est causa c5trarietaris in ubstantiis non quantum ad esse substatiale:sed quatum ad esse uitalitatium di In com.M.habet comme.scietia esse in qualitate: θἱ scitu in subitatur CEM, M sed septimo phy.ro.dicitur u scietia est in relatione.Soluitur.non incliB uenit ide in diuersis praedicameus esse secundu diuersas rationes: sic sciEtia nostra quae causatur a rebus qualitas estsed est relatio secundu dici: cuia ad scibile refers: licet scibile ad scientia aut non referatur: aut rela/tione rationis refertur. Assimilatur etiam scientia relationi inquatum in indivisibili consistit: Minquatum in ea non est per se motus. si dii Comme.in commeto.M.decimi meta.* partes in compolite lunt com- δῖ' in potetixsed oppositum dixit ipse. .phy. 6.Iς.&. q.&nos paulo an te opposita determinavimus in com. .Soluitur sic.ihi per potetiam n5 intellexit potentiam puram abiicientξ omne actum:sed potentiam actui Hermixtamtunde partes ut sunt in toto non habent tantam actualitatem ouantam habent ipsς cum sint totum: δἰ ideo ut in toto inexistunt di. cuntur esse in potentis,idest in quodammodo potentiae: qui modus per/7 'ἴWVmmε. Ateii Commenta.quod genus si significat materias ucsim lus oppositu primo metrur . Solvitur. aliud est genus esse materiam P aliud ipsum materia significare:&aniatem sumi primum est falsum : ipse probat primo meta.I7. .ri. et 5. I .secitndum aut verum lest. nde Gli.com. q.&. .mer. thou rationabile: nam sicut di est C 5men.primo de anima.c5.1.partes diffinitionis sumuntur a princi/miis uuae sunt in re.Et ideo a principio potentiali sumitur genus . 8dab actuali differetia.ideo dixit Porphyrius in capitu.de differentia.quod ge
nus est rimnortionale materiae: disserentia forin
oncordantiae Averrois tu perii timetaphy. Aristo. v in suo undecimo super.i 2.meta. Aristotel. commento
Z.6. Huerrois 5 .inquit quod naturalis considerat causas mouetes M inuetiales iosius sensibilis substantiae: formales autem A fineses conscirare non potest.Huius oppositum legimus. t.physi. o vhi hadtruod
naturalis omnes causas considerat. Soluit.memini me dixit be in primo inlimss.commento primo.de in prologo Auer diGrentiam esse dicere na/turalem omnes causas considerare : A dicere ipsum considerare omnesi primas causas, primum est verum et secundum vero lusum. duas primas
157쪽
ciuisas c5 siderat naturalis,&duas alias primus diuinus, primu motore. εο primi materia naturalis considerat,sed diuinus prima forma dc pri/ , mum fine. de loco allegato super primo phy.quia late disputaui, videc5mentu tertium tertii metaphysi. 3 c5mentu quiniii. &nonu septimi metaphy.&in .plogo suo sup primo phv.M in quarto meta. c5. primo. , In com .nono duodecimi nuta. dicit Com. Dcmocrit' fuit .ppin 1C5itiis. quior in aspiciedo materia. sed oppositu lepim' primo phv.c5. 79.vbi istud Platoni attribuit no democrito. Solui ἔ..pcedit dictu eius de il/liis quos enumerat philosophus hic.& uniuersaliter de his qui fuerunt
an Aristo. sed Plato qui fuit in eode tpe cu Aristo. fuit propinquissim' lis inspicie da natura materis.& scintilli ε dictu Auer. in .i. ph.c5. Q. In.rrucommento inquit Commentator si, nec forma nec materia pe/ Comin.Ianeratur, sed oppositum patet de materia primo phy.commen. 6o.vhi ha het v materia vere peneratur. Soluitur. materia & forma non genera/ Gtur,ut terminus per se totalis generationis.Nam ex prooemio metaphyesicae a ius Sc generationes omnes circa singularia sunt.& ideo dixit C 5 mentator ad istum sensum hic ip si materia & sorma tenerarentur isto modo, tunc materiae esset materia. Sc sic in infinitum. cc ita etiam de sorma procedit . illius esset sorma,&sic in infinitum. materia tamen vere teneratur subiective sicut ipse dicit in commen. 6 o. primi physicorum. Forma non comprehenditur sensu, sicut dicit Commentator in. xij. C5mLrs meta. m. I .sed oppositum huius patet secundo de anima.6s. ubi dici a tur . cogitatiua hominis comprehendit intentiones indiuiduales dece Hptaedicamentorum. Solui tui. sorma non comprehenditur a sensu ineo . sensus, sic intelligitur dictum eius hic.tamen sorma comprehendi potest a sensibus hominis in eo v sensus hominis sunt. sic intelligitur dictum eluS. t. de anima. 6 .sicut ipsemet seipsum glosat ibidem in contio illius secundi.& hoc etiam ipse aisseuerat in com .suo. super libro de sensu ὀe sensato ad finem: ubi dicit m homo comprehendit disserentias rerum, Sc intentiones earum proprias,quae sunt in re sensata quasilme/dullam de fructu. In animali autem bruto comprehendunt ea quae sunt extra quae sunt quasi cortices fructuiihi. Alia etiam solutio dari poset
quam etiam in simili tetigimus in alijs locis scd breuitatis gratia ad prεsens dimittatur. In commento. xvi. Commentator dicere videtur materiam praecede/ C5mE. Id. re formam. Huius tame oppositum vide.9.ineta.tico m.xv. vhi dicitur Factum praecedere potentiam.Respondetur ut materia praeccdit formam Iquae prioritas est prioritas naturae, teste Auer. comme. 7.super secundo de generati5e dc corruptione:quod autem dicitur per philosophu, acta natura praecedere potentiam. Solviturinam illud dictum habet veri/tatem de actu agentis . non autem de actu compositi producti ab agente.
licet etii si vere loqui velimus non sit simpliciter respondendu ad quae/stione quaerente an materia praecedat forma, sicut colligi potest ex sen/tetia ipsius. .mera.commento.' 1. unde materia via generationis praecedit formam quia forma educitur de potentia materiae,sed forma praecedit materia via perfectionis.
In co.xviij.hGet come.calore ignE nihil gnare. Hui' oppositu me, Comme is minime legisse ab ipso in c5me v.sup primo cantico calicoru Aui . si
158쪽
dixi alias in hac materia calore caelestem, de calore elemetale n5 diisa re abinuicem nisi sicut calor ignis,& calor fabrilis.manitimi est autem calore artis de elemetale ou Ad eunde subiecto esse, sed n5 differet, nia ratione im .na forma caloris ut regulaε ab arte est res artis, sed ut est rogulata a forma ignis est res naturae, sic ut mihi videε ide subiecio est ca/dior elementalis, Acalor caelestis, quia sensus tactus rectus est iudex de qualitatib' tagibilib'. exsecudo desa.nulla aut differetia Pcipit tactus inter Utrum calore, sed iste calor ut est regulatus a corporibus caelestibi de c5 mensaratus. sic caelestis dicitur,& dicitur esse generationis instru/men tu effectiva.si aut calor iste regulatus fuerit a sorma propria ignis, sic dicitur calor igneus,&quia ut sic disproportionatus est vitae, G generationi, sic non dicitur calor vivificans, sed resoluens igneus et elenatalis.& tame sectau rem sunt unu εe ide, de sic etia teneo calore naturalem in animalibus 8c plantis eundem esse realiter cu calore igneo & elementali,quicquid dicat Gentilis speculator in hac materia super prima quarti ad principia, qui voluit multiplicare entia sine necessitate imaginando calore naturalem, de caloia praeter natura esse duos calores realiter Sc essentialiter distinctos, sed nobis tutius videtur esse dictu unus6c idem calor est naturalis dc praeter natura: nam ut regulatur ab anima naturalis dicitur,ut vero regulatur a forma ignis sic apparet elementalis Migneus.Et hoc voluit Gal. medicoru princeps,dum dixit febrem esse caiore naturale c5uersum igneum. Schoc mihi videtur, sicut Commetator. 2.de anima.c5dcli. sic igitur sedatur contradictio in dictis eius, quia . Vtruqr veru est.&. calor ignis generat, A m calor ignis n5 generat mixta. nam est eoru generativus ut regulatur a superioribus lationibus. iuxta illud Philosophi meteororum primo.ad principium.oportet mun/dum istum inferiorem superioribus lationibus esse continuum,ut omiseius virtus inde gubernetur.sed iste idem calor ut regulatus a sua forma sic mixta corrumpit.& hoc non inconuenitu ab una sorma proueniat oppositi effectus prout respectu unius effectus concurrit ut agens prin/L cipale, de prout respectit alterius ipsa efficitur instrumentum, sicut di xit subtilissimus Scotus meus in theorematibus actio cuiuscumP qua do ipsum fit instrumentum specie ditari ab actione eiusdem ut principalis agentis. Sed cotra istam solutionem similiter tu dixisti, calor cae/lestis A calor ignis,sunt idem essentialiter, sed huius oppositum apparet expressie in secundo capitulo de substantiaorhis, ab ipso Auerroi. ubi tenet sp specie distinguuntur.& c5firmaturiillae sormae specificae distinguuntur quae habent operationes specie differentes. Operatio enim socii cognoscere sormam Sc transmutatio materiam sed operationes isto rum duorum calorum sunt specie differentes,sicut patet ex quarto me teororum, x ex secundo generatione animalium. m.3.na calor caelostis generat, conseruat, vi uincat, digerit: calor igneus corrumpit mortificat, seu coburit, putrefacit,destruit:ergo videi ιν sint specie disse Etes. M Ad hoc ego memini me alias dubitasse satis propter auctoritate illa Aueri& tamen sicut mihi videtur potest dici distinctio specifica,qui/docp est accidentaliter,&ab accidentali disteretia, quadom vero vise tialiter.Dico ergo carorem caelestem dc eIementalem differre specie ac/cidentali abinuicem ratione diucisorum regulantium, tamen essentiali , ter sunt
159쪽
Dr sunt unus de idem calor. quia non est mult*Iicanda remn entitas sne necessitate. Ad rationem autem patet solutio quod non oportet semper oppositos effectus arguere oppositas formas, immo quandomeffectus oppositi proueniunt ab una Ad eadem forma opposito modo se habente. Idem enim inquantum idem semper est aptum facere idem . si/cut patet ii .de eeneratione . to .c m. 6.sed idem inquantum diuersum potest diuern facere sicut ibi dicitur de sole qui per accessum generat. per recessum corrumpit. similiter.ij.phy. Io .nai ita rui absentia est causa submersionis nauis, cuius potentia erat causa salillis, sic forma ta ipsa sit instrumentum sua attio specie diuersatur a seipsa, ut erat principale. Averrois in commeto. 23.exponens propositionem Philolaphi qua
etiam primo physi. ad principium adduxit sibiipsi contradicit in expo, Inendo quid nomine causae importetur. propositio autem est ista, omnia habentia principia aut causas avo elementa non cognoscuntur nisi ex horum cognitione.Ibi autem exposuit causas,id es finales, principia autem dixit accipi pro agente de mouente, sed per clementa intellexit cau/ras materiales. 6c finales.hic vero dicit quod per causas Philosopli' in, tendebat illud quod est commune illis quatuor per principia aute cau/sas mouentes. per elementa autem causas quae sunt in re. Se mlt quod
propositio ista in pli scis adducta isto modo intelligi debet. Ecce io,
eur manifestissimam contradictionem. Solvituriforte litera est comi septa aut forte peccauit per obliuionem aut sorte hic exponit illam pro, positionem ex sententia propria: sed primo rhy. dedit illam expositio, nem ex sententia Alexandri, sicut ipsemet sat tur in illo loco.& ista so, Iutio est verior apud me,aut sorte fecit hoc.ut ostenderet illa tria prin/cipium causam dc elementum synonima non esse .non curauit autem ladhoc declarandum ut eodem modo illa verba fuerint exposta ibi. 5e hie iuxta illud do natis. Ad placitum pons propriorum multa notavi. Inquit Commenta.com. 20.duodecimi meta substantia aeterna quod Com.1ς,
se potest declarari propositionibus c5munibus viriqi scientiae .cdiuiὸ s γ' nae dc naturali.Sed huius oppositum dixit ipse primo phy.con .vltimo. ec hic m. .ubi dixit solum propositionibus naturalibus istud decla, rari po illa. longa est discordia .varii modi dicendi in hac materia reperiutur,an solum naturalis substantias abstractas declaret, an cum hoc etiadiuinus. dic resolute in hac materis,duas c5clusiones ab alijs forte no , dum intellectas,naturalis purus esse abs ractorum a posteriori demon/sti as via motus.ratio est,qilia nullum aliud est medium per quod dem οMari queant,nisi motus.Istud ut mihi videtur est potissimum Auer. fundamentum super hoc. sicut milii videtur primo phy.com .vltimo dc max.met com. s. Secunda conclusio, metaphysicus purus habito pro constanti substantias abstractas esse a naturali potest esse illarum non demonstrare, sed declarare aliqua superficiali via quod sint entia prima. de quod sint forma prima & finti omnium, procedendo a substantiis, non risunt substratiae sensibiles,sed ut sunt substantiae tantum . hoc di sit co nono. .meta. Commentator, quando dicit quod consideratio deforma ut est rubstantia perducit ad cognitionem primae formae de primi finis.& ista secunda conclusio est de mente Commentatoris. ita hujsus commento. .sicut potes ridere. Adde terram conclusonem. me.
160쪽
eaph licus induens.habitum naturalis philosophi. aliquid addens etiade suo ad bene esis potest demonstrare substantias abstractas esse. sed vis medii demonstrationis est a naturali,non ab illo addito rati demon/strationi ascipso. Istam conclusionem proho autoritate eius.secundo meta.commento. 6.Vbi Philosophus prohat via motus quod in causis mouentibus non est processus in infinitum. sed est deuenire ad unum primum motorem non motum.& Commentator in fioe illius commenti ponit quoddam documentum in quo docet quare Arist.multas ratio. nes,quas fecit in naturali philosophia adducat in metaph dc inquit et Aristoquamuis utatur hic demonstrationibus naturalibus,tamen inducit eas uniuersalius, quoniam quanto fuerit demonstratio uniuersalior. tanto erit magis propria huic scientiae.& Aristo .se observat in hac intetione.scilicet in inducendo dem 5 strationes uniuersales alio modo qua in scientia naturali.Et haec est causa in iteratione illarum demonstrationum in hac scientirisimiliter Commentator in secundo caeli commemto. 6I.declarat in exemplo manifesto, quomodo aliqua demonstratio
P potest fundari super propositiones viriusq; scientiae. Dixitenim quod Philosophus in illo textu induxit demonstrationes, quia ad probanda caelum animatum esse sed demonstratio simpliciter in hac scientia sun/data est super propositiones physicas. dc super propositiones acceptas ex scientiat diuinali. Declaratum est in m in scientia naturali in libro physi.quod motor corporum caelestium non est in materia. α declara/tum est in libro de anima quod illud quod est huiusmodi est intellem
dc declaratum est in. I timeta.quod forma intellectualis non mouetur nisi secundum desiderium quod iit a suo intellectu. quapropter necesse est . ut habeat suuna imaginatum .de est corpus caeleste habens desidenti. E. cce igitur quomodo substantia aeterna corporis caelastis declaratur esse animata per propositiones communes utrique scientiae . sciliiseet naturali 3c diuinae: sic intelligitur dictum C 5 mentatoris hic in isto commento. 29.sed hic est locus dithitationis. nam per Philosophum posteriorum primo media dc extrema oportet in eadi proximitate esserergo videtur quod non possit fieri demons ratio ex propositionibus c5munibus scientiae naturali 3 diuinae, cuius oppositum Commentator dicit. Et confirmatur, quia fecundum ipsum,secundo caeli. m. s. domonstrationes doctrinales,id est, mathematicae non sunt innatar poni is scientia naturali.Ergo a pari nec naturales in scientia diuina, quia nouo magis videtur ratio de una quam de alia. Soluitur. ut mihi videtur. demonstrationes istae. 5c si naturales sint, quia vis medii est a naturali scientia, quia omne medium einc demonstranuum ad esse abstracti rum δι aeternorum demonstrandum innititur motui. Tamen tales domonstrationes. Ut fiuiiiiiii metaphysica possunt etiam inniti veritali
alicuius principij diuinalis. quod in virtute intrat tales demonstra/riones. Sosic possitne induci consimiles demonstrationes in scientia M. iiii a de naturali, sest in diuina abstraetiori m5 qua in naturali. scut domonstratio illa secudi metaphysici innitis huic a positioni diuinae. quae dicit q mediora extra quet est alio ultimu de primu oportet esse illud est prima causam illoru quae sunt post: patet asit in ista νposito diuina est,ila inauit reni primi dc ultimi ac reni causae, α tori ordinis. M