장음표시 사용
71쪽
1 ARISTOTELIS DE ANIMO modo potest quare nec steries eorum simul accipere ritu
generis enensius m inte stentia, Verum perinde hic res habet atque inpuncto quodpartim uniι est partim duo, qua etiam ratione diuiduum est. Quod ergo iudicat, unirest atque simul, quatenus diuidi nonpotere: quatenuae v ro potest,unum non est. Bis enim eodem signo ut utitur. Ac quatenus quidem ad duo utitur termino ipse, duo iudicat, ct diuersificut a diuersis: quatenus uero unia e huno oe simul utitur. Ac de principio fuidem quo animantia uim sentiendi habere dicimus, dictum si hactenus.
Cap.3. Quoniam aute duabus maxime differentiis animiι δε- finiunt,mutatione loci, m intestigentia,iudicio,atque se,animo cernere oe sapere,quasi quiddam sentire uidetur es. his enim duobus res animus iudicat atque cognoscit. Et ueteres quidem stentire ac sapere idem esse dicunt, id quod Empedocles his uersibus indicat: - S eperenim adpraestens homini apietia crescit. alibi: - H inc ipsos diuersa doce apientia semper. Idem etiam illi Homeri nificant,
- T alis enim cunctis ratio mortalibus haeret, Quam uult quotidie esse parens hominumque Deumque. Hi enim omnes usensum c metem corporea cuidam naturae addictam existimant, remque item esimilistensiupercipi atque ration id quod etiam initio huius distulationis explanavimus. Atqui aequum erat simul eos de e rore etiam distulare. Magis enim animantia attiniit, diutius in eo animus uersatur. Itaque necesse est, aut,id quod nonnullistentiunt, ea omnia uera esse quae uideatur, aut errorem rei esse dissimilisperceptione. Hoc enim con
72쪽
trarium ill hid quodsimilesit a simili cognosti. Videtur
autem error O stientia eadem esse contrariorum. Acsten seu quidem perciperrim intelligere non idem esse,ianopem sticipotest,quod cum illius omnes animantes sim articipe hoc tamen in paucis reperiatur. Neque uero intelligere, istud quo resti m non recte res percipiuntur. R cte enim frienti prudentia oe opinio uera percipit, non recte,eorum contraria no inquam hoc ipsem intelligere, idem est,quodstensiupercipere. Sesus enimsemper uerus en eorum quae eius Aunt iudicii,m omnibus hominibus datus est. Sub ratiocinationem aute alpum etia cadere potess, nec ea ulli nisi i ratio,conuenit. uisio enim cu a sensu oeratione disserat, tamen nec sinsenseu ex tere potest,nec'
ne hac ipse,ex imatio m animi stntentia. non esse auteidem uisenem,m existimationem,hinc intelligitur, quod uisio est in nostina potestate cu uolumus. Aliquid enim posμmus ob oculos ponere, id quo aciunt ij qui memoriae causa quaedam Misimulacra m imagines e fingunt. opianis autem in nobissita non est, quippe cum necessi nos au aissm aut veru dicere. Praeterea cum de re aliquagradii oe terribit aut etiam fortisintentiam dicimus, statimassicimur. In uisione aute ita assecti flumus,uti flent qui
in picturus res horribiles audaciaeque plenas remunt. Existimationis etiam ipsius disserentiasiunimentia, opinio, ta . prudentia,eorumque cotraria,de quorum distinctione alio loco dicemus. De ea aute parte animi qua intelligimus quoniam a sensu disser cuius una pars imaginiι qua no-bu osseruntur uidetur esse altera existimationis, ita de altera dicendum erit, fide ea qua res ipsis fingimus dixeri-
73쪽
mus. Si igitur uisio,ea est qua aliquod nobis usum incidisse dicimus,ut non comprehendatursi quid hoc nomine pertranseationem appellatur, profecto non est una quaedas cultus aut habitus ex 's quibus iudicamus,uerumque aut falsium enunciamus. Haec autemsuntstensius, opinio,inte ligentia cientia. Ac uisionem quidemstensium no esse, hinc primum intelligitur, quod custensius uel habitus oe facultas sit, uel eius usus m actio,qualiasunt usus oe intuitus,tamen aliquid nobis uidetur,cum neutrum horum sit quo in genere ea sunt omnia quae in somnis uidetur. Dein de ex hoc etiam,quod ensius semper adest,uisio no semper-Quodsi ide esset quodstensivum functis,omnibus animantibus uisio inesse posset, quod non uidetur, ueluti formicae, api, aut uermi. Praeterea flensius semper uerus est, uisiones autem pleruquefalsae fiunt. Iam uero cum acriter accur teque in rebus quaesiubfensium cadunt occupati sumus,nἄsolem in dicere,id quod sense percipiamus nobis hominem uideri sed magis cu non persti e euidenterque flense percipimus,lumq; uel uerus uel falsus est. Et quod iam antea diximus, uis dormientibus uidetur. Nec uero alterutrum eorum qua stemper uerum enuntiant, qualis es sicietia, intelligentia,ese ullo modo pote i. Es enim etiam falsa ui fio. Restat ergo uidere sit ne opinio. Opinio quidem oe u ra m falsa e foed opinione Messequitur. neque enim fieri potest,ut is qui opinatur ea quae ei uideatur non approbet. Bestiarum autem nultifides conueni plerisique autem 'gendifacultas. Praeterea omnem opinionem Messequitur fidem autempersuasio, quam ratio parit, oe inplera Rebestias uisio cadit, ratio non cadit Visio igitur nec opimo
74쪽
LIBER TERTIUS. cusense erit, ne ersenseum bausta, nec opinionis sensisque coniunctio, ut cum ex iis quae dicta senipatet, tum eo con Drepotest,quod necessest non esse alterius cuiusdam rei opinionem illius, cuius oesensus habeatur. ueluti ex rei albae opinione atquesenseu coniuncti uisio ea. Neque enim ex opinione qua aliquid bonum esse dicitur, Grex sense quo quid album esse percipitur, coniunctio, uisio esse ullo modo potest. Videri ergo idem est quod opinari,id quod sensupercipia nonper aliud nec improprie. Videntur autem etiam Dis,de quibus uera habetursententia, ursipedalis uidetur, sed sententia oe approbatio en eumaiorem esse terrast ergo ut uel illestentetiamfam quae uera erat, re salua non oblitus, nee de sententia delectra amittat, uel etiam in ea siit, uera sit alsa necessario.
At infusum conuertisolet opinio,cum mutata res est, U-que latet. Non igitur quicquam eorum est,nec ex his uisio.
Sed quoniam fieri pote Z, ut cum hocpupum en, alterum ab eo pellatur, oe uisio quidam pupus ac motus quidam uidetur escinesne flenseu exissere, uerum instentientibus, oe quorum stensius enersque etiam porea, ut motus a que usus ab actu stensius afferatur,eumque motum necesse ensensum imitari,certe uisio motus erit qui nec e sensu constare,nec in iis quae non sentiunt, inesse potest: multaque per ea facere potestinpati id in quo ipsa inchiamque ipsa uim habet, ut cir uera m falsa esse possit. I μe fit propterea quod flensius primum eorum quorum
proprium eius sindicium, uerus est,uel quam minimum
falsitatis habet.deinde in ea re in qua haec ipsa insent uersatur, m in his iam falsi locus esse potest. Neque enim in
75쪽
ARISTOTELISγDE ANIMO eo fallitur sensius quod candorem esse enuncia sed in eo quod hoc uel aliquid aliud, album esse iudicat, decipitur.
Postremo in iis ipsis quae communia sunt,tar accidenta equuntur,in quibuspropria reperiutur,quo in genere μnt motus m magnitudo,quae rebussensium mouentibus conueniunt: atque in his ensius emarepote i maxime. motus
ergo qui ab Uu aritionequestensius genitur, differetias a ripiet astens ibus trium florum. Acprimus quidem praestent ense uerus est,reliqui duo σpraestente ρο absint alsi: maxime quesit id quodsi uisiubstritur,procul absit. Quod
si ea quae commemorata seunt nihil aliud habent praeter uisione, Iidque est quod dixi, certe uisio erit motus σpupus quo animus a sensu, qui sivo munere fungitur, vitatur.
. Quoniam autem ass=ectus maxime sensius nomine appellatur,hin actum es h ut ς-mria Graecis ἀ- του uo men acciperet, quo cilicet absique lumine nil cernere oculis licet. Et quoniam huiusmodi astense profectae motiones animis impressae manent, referuntq; similitudine i Uensus,propterea per illas multa animantes conantur m faciunt,aliae quod mentis expertes sint, ut bestiae, aliae ut ho mines, quod mens in eis immiau uel perturbatione uel morbo,uel omno impedita oe obscurata sit. Ac de uisione quidem quidsit, oe quae eius sit causa, dictum sit hactenus.
. Para autem ea animi,qμα cognosti sapito parabilis sitsiue etiam nosiparabilis reis,fiasti rarione, quam differentiam habearis' quemadmodum mentis actiosa uidendum Q. Si intelligere e Untire, aut qui DL accipere,oe pati erit a re quaesiub intelligentiam cadit, aut aliquid aliud eiusdemgeneris. Impatibilis ergo sit mesnecesse
76쪽
LIBER TERTI,VS. 77 necesse est, iamque uim habeat,ut oesteries rerum recipere σ talis essesto bis non autem ut sit ipsae resquanque ratione habet ad res quae stensum mouent ea pars animi quae stensius esparticeps,eandem ad ea quae intelligetia cernuntur,ipsa habeat. Sit igitur necesse e hquonia omnia inte
isti omnis concretionis oe admixtionis expers, quemadmodum ait Anaxagoras, ut in omnia suum quoddam do minium habeat,id e lut notiones rerum percipiat. Quod enim alienae esset naturae,id omne probiberet mast rej-cere si in propinquo existeret. ex quo essicitur nullam ese eius naturam aliam,nisi eam qua uim intelligendi habere dicitur. Mens ergo animi quae uocatur mentem autem appello eam,qua ratiocinatur m ex limat animus)nihil esreipsa eorum quaeseunteriusquam intelligat. Itaque consentaneum ens eam non mixtam nec cretam esse cu compore. A siceretur enim calore, oesti re,aut etiam ei in-D umentum quoddam esset, ut est ei parti qua sentimus. Nunc autem nullum est. Ac recte quidem sentiunt ij qui a- 'nimum formarum locum acsedem esse dicunt, nisi quod non est in toto animo earum sedes,stedin ea eius parte quae est mentis oe nationis particeps,neque id re ipsa sed eaΡ-lum uim habe utilecies m imagines recipiat. Vacuisate autem asseritionis oe perturbationis non esse milem, eius
partis quae sensus, millius quae rationis estparticeps exf-dibus sensus, ipse ense per 'ici pote L Senses eni ungi muneresuo nopotest,postquά res quae uehemeter stensium
mouet,ueluti magnus sonus color, CV odor incidit, cu mens
intelligentia complectatur, quod magnas habeat in cogitando oe intelligendo dissicultates, nihilomi-
77쪽
ARISTOTELIS DE ANI Monus,imo uero acrius ac melius caetera intueri soleat . ea Gnim pars quaestnsius est,immersa estσpermixta ciι corpore, mes uero ab isto secreta σ regata. Cumque ita-gulas res inse accepit uisit tale quippiam quadis est homo mens,lum mens quae rei ι' appestatur,quod tum denique si cum per se ipsi munus sevum exequi potest. Quanquam etiam tum non secus atquesitiens homo,quoda modo retineat uim quandam aescultatem, per qua aliquid aliud esstpossit, non tamen eodem modo quo antequa didicissetaut inuenisse atque se ipsi tum inredigentivotest
cernere. Quoniam autem aliud est magnitudo,aliud magnitudinis essentia, oe aliud aqua,aliud aquae natura, ratio, items in pleri que aliis, non tamen in omnibus. in nonnullis enim idem est.2 Proedis carnis essentia oe cum nem ipsam aut alia atque alia parte, aut certe eadem, sed aliter assecta,mens iudicat. Caro enim sine materia conflare non potestsed non aliter atque id quod simum uocatur,hancin illa materia formam significat. Ac ea quidem parte, quastensius sparticeps, calida oe Irigida internosti eaque omnia quorum caro ratio est quaedam. Alia autem parte uel re distin D, uel quae eam adste rationem habet quam inflexa linea ad se habet, cum re L contenta ess, carnis etiam naturam rationemque dijudicat.
Praetereasi eorum quae abstrastione coant, redium est ut id quodsimum est enim in cohaerente natura natura autem oe ratio re lae rei aliud chaliud id quod re iam e hst autem illa exempli gratia,duo certe illam rationem a- haparte, aut certe aliter asse H diiudicat.Vtergo sunt res separatastecretaeque a materia,sic ea plane se habent quae in
78쪽
79LIBEER TERTIVS. in ipsa mentesiunt. Quaeri autem hoc loco potens mens quiddam simplex oe impatibile est, nec ulla habet, ut Anaxagorae place cum alio societatem oe comercium, quirandem feri possit,ut intelliga cum intelligere sit aliquid pati m quasi accipere Qua enim ex parte quiddam commune utrique est, unum facere, alterum pati m accipere uidetur. Praeterea positi ne ipsi etiam intelligentia cerni, quaestio est. Aut enim in aliis etiam mes reperietur,nisi ipsper aliud intel atur,m unius alicui serieisit id omne quod intelligentia compreheditur,aut aliquid habebit admixtum,quo acie ut ipsa quemadmodum m caetera,ratione intelligatur. An patitur quidem communi quadam significatione patiendi, ut prius distinximus, cum possit mens ea esse quodam modo quae seub intelligentium cadere possunt,cum re ipsa nullum is eorum si prius quam intelligat: hoc autem non aliter intelligi debet atq; in tabulo in qua nihil rei a depictum est. Id quod in mente fit.
Eadem etiam ratione Fub intelligentiam cadit, qua ea quae sub intelligentiam cadunt: praestertim cum in i, quae materiae er corporis expertia fiunt, idesiit m quod intelligit, quod intelligitur. Scientia enim ars quae in rerum contemplatione cernitur,m id suod eipropositum est,ea de unt.Sed causa inuestiganda est,cur non semper mens nostra intelligat. In iijs autem quae corporea sunt,unum quodque eorum, quae intelligentia continentur, flum potes esse non re si est, ex quo fit, ut in illis intellectus non insit,propterea quod uis quaedam ct facultassine materia sit horum intellectus,illi autem esse ex eorum numero quae sub intelligentiam cadunt, rei a conuenit. Quonram
79쪽
autem in omni naetura en aliquid,quod materiae locum in quoque genere obtinet, qμod i um caetera omnia esse possit,aliud uero causa est uim efficini bati eo ipse quod
omnia efficiat. quam quidem rationem ad materiam ars
habet, necese est etiam in animo has ipsas reperiri di linctiones: in quo in mens ei modi, quae fiat omnia, a tera,quafaciat, quasi habitus quida instar luminis, quod quidem facit quodammodo,ut colores qui essepoterat, rei asint. Atque haec quide mens siparata est, no permixta cum corpore,oe impatibilis, cum eius essentia in refit ut actus quidamsit. Semper enim id quod fari ei quot pati tur,m principium,materia anteponendum est. Idemque ualet scientia quae non ex habitu sed ex actione lectatur, quod res quae illi proposita est,ea uero quae ex ut m habitu ponderatur,antiquior est in uno quide teporis ordine. ab flute autem ne temporis quidem ordine antiquior en , H quidem illa non sit huiusmodi quae intelliga modo non intelligat.Separata aute haesibo lum est quod ipsa ess,eaquesela immortalis aeternaque es. Porro ea separata non est in nobis ullus memoriae locus ,propterea quod sit -- patibilis,nd is accipereposit. Mens uero ea quae uim patiendi oe quasi accipiendi habe interis,nec sine hac qui cap.ς quam intelligit. Ac eorum quidem uerborum, quae plici unt, intelligetia in ijs ines,in quibus falsitas no uersatur.In quibus autem uerum alsum uersatur, notio num est iam mentis quaedam quasi unum sint,coniunctio. quemadmodum Empedocles ait hinc primum quidem capita sine ceruice extitisse, deinde amicitia conglutinari
cupisses c hac ipsa cum uncta Aunt coponuntur ut media
80쪽
LIBER TERTIUS. 81 media linea m id quod comparari no potest. Quae Dr
teritoni aut futura, tum tempus praeterea intelligit, atq; iungit. Falsum enim semper in coniunctionepersticitur. Si enim album spe enuntiet id quod assu non est,non esse album copulavit: quanqua eripsit, ut hanc omnem mentis actionem appellimus diuisionem. At enim non hoe
flum fassum est aut uerum, Cleon albus est, sed hoc etia,
erat,aut erit mens autem est,quae unumquodque coniun
git oe copulat. Quoniam aute duobus modis dicitur indiuiduum,uelquod ea uim habeat, ut diuidi non possit, uelut rei a non diuidatur, nihilprohibet intelligi indiuiduucum longitudo intelligitur,praesertim cum rei a non diuisa sit: in tepore quoddiuidi nequeat . Eois enim modo tempus,quo longitudo m diuidi m non diuid ore E. Nolitur explicari poten quid in utroque temporis dimidio intelligatur, quando ne ullum quidem dimidium sitsi non diuidatur lepus, ni orte ita esse dicatur, quia esse possit. Cum autem separatim dimidiam partem utranque intelligentia complectitur,simul etiam tepus diuidit oe distingui sed tum ut igitudines intelligit. Si uero ut ex utraq; dimidia parte conflantem longitudinem tercipiat, hoc etiam faciet in tepore,quod in utraque dimidia notionum parte consumitur. Quod autem non quantitate diuidi potes sed sterie, id mens no ira in tempore quod diuidi ne-qμit atque adeo pundio temporis consequitur, oe indiuia dua animi perceptione. Idque facit per aliud non quat nus illa diuidi possunt ,sed quatenus non possunt, tum id quod ipsa intelligi tum tempus in quo intelligit. Est enim