장음표시 사용
131쪽
ET HIC Ru Mχα πιν, nimus diei velit, esse est , in omni virid-τ η α λη- te exereitatissimum.
νενα . ritudine Z, Magnanimus in periculis, non est φιλοκυδυrasset neque V 2 e. non temere se quibuslibet, etiam par-
ρ' vis periculis objieit, e quibus nihil gloriae potest reporta- ρενη δεῖ rei Sed est μεμαλικί δυν hoc est, adit magna, honesta &necessaria pericula : in quibus an imi sui magnitudinem ct fortitudinem potest cum honore & laude, aliorumque utilitate declarare: atq; in talibus est σῆ βι,,hoc est, non parcit ire vitae. sed existimat sibi potius gloriose
moriendum esse,quam turpiter ea declinando vivere. Qualis est earca temerantiam 3 Magnanimus voluptatem non ita magni facit: ut propter eam velit aliquid expetere, aut admittere, quod sua
virtute sit indignum Itaq; nullas voluptates, ne honestas quidem magnopere expetit sed in vii tute sua omnem suam habet voluptatem,& Oblectationem. Qualis est errea liberalitatem Magnanimus in conserendo beneficio est promptus &ηο O 'ε V liberalis: in accipiendo autem tardus, verecundus : in zr V remunerando largus : in petendo nemini molestus, nisi summa eum cogat necessitas. Neq; enim circa res quoti- dianas est querulus, aut petax,sive cas habeat,sive non ha-R beat. quia , hoc est . seipso S sua virtute contentus Praeterea magnanimus acceptorum beneficiorum memoriam non diu retinet,quia statim ista studuit com- pensare : ideoq; etiam non placet ei eorum commemoratio. Beneficiorum autem aliis a se praestitorum recordatione diu sese oblectat: eaque etiam ab alias commemorari S praedicari libenter audit Deniq; opes & possessiones non quaestu de lucro , ut holmnes avari , sed splendore Rhonestate aestimare solet. cera
132쪽
Magnanimus, quia bona fortunae, in quorum distribuatione & commutatione omnis vis iustitiae consistit , non magni facit : ideo circa eorum tractationem non est ita 'Ἀκτης : ut eorum gratia, cuipiam velit injuriam fa
Quia magnanimus mavult esse,quam videri bonus: ida S Hλειν eo tam in verbis quam in actionibus potiorem rationem habet veritatis, qua in opinionis aliorum. Eam ob causam
in loquendo est ἀληθευτ κὸς, in κροησιανικες, verax &li λον .bet: non ειρών, aut κολακευ una's, dissimulator, aut adulator.
Qualis es circa amiculam, Magnanimus in colenda amicitia est ἀναγκαῖονφ- ζο μισω, id est, non celat amorem vel odium suum er- γ ψ ρ ρε-ga alterum: sed quem amat, vel odit: id aperte & verbis &- factis testatur: non metuens aliorum offensionem : quia φη stit se habere sui amoris, vel odii justas caulas. Qualia es magnanimuν in retiqua, quorso daana con .ersatrone 3Magnanimus in utraq; fortuna, tam secunda quam adversa μ τρίως ει, moderatum se praebet, hoc est, servata τηεο α' nimi aequabilitatem & constantiam : ita ut in rebus secundis non nimium emeratur,& insolestat: nee in adver vae ' sis animo frangatur. In familiaribus congressibus rationem habet personarum cum quibus versatur. Cum enim
tressint hominum ordines , ut est apud Aristotelem in libr.
133쪽
libro . Politi c. cap. II. quorum alii int magni ci clasu ali i humiles & abiecti, alii intermedii; inter claros se quo que propter vii tutem suam gravem & magnum praebet ero a caeteros praebct se modestum : ne videatur eos cota' temnere. Loca honorata, aut in quibus alii primas tenet, non usque adeo frequentat : ne vel inde honorem aliquem captare, vel aliis se submittere velle videatur. lilia miliaribus colloquiis, neque de aliis hominibus, coriimq; factis, neque de te multum loquitur : ne vel aliorum admiratoi, aut obtrectaror: vel sui ipsius laudator esse vidcatur. In actio ibus suscipiendis est cunctator : prius ii h genter considerans quales sint,&qualem exitum sint habiturae : in iisq; conficiendis est tardus: ne nimia testinctione eas perdat. Ideoq; etiam incessu - .star tardo, egravi, non veloci: ne videatur elle h.e. pla ribus negotiis implicatus. Voce aeniq; utitur gravi di submissa, oratione ic data,&stabili: ad indicandum animi sui tranquillitatem, S constantiam. Gua sunt extrema mirae nansmitatu 3 Duo. unum ita desectu , ii , pusilla nimitas, sive animi demistio,& abjectio. Alterum in excesiuviis, fastu S, superbia, animi elatio.
t. id ost pus anim πέ 3 Pusillanimitas est vitium, per quod etiam iis honoribus nos indignos judicamus, qui tamen fure nobis debentur.
ωνοῦ Quatuor modis. Primum, quia in seipsos,& in ipsa ivirtutem quodammodo sunt injusti: quod se iis honoribus spoliant, qui illis propter virtutem debentur Deinde. quia concitant de se ipsis apud alios malam suspicionem. quasi sibi conscii sint alicujus sceleris, propter quod se indignos honoribus judicant. Tertio, quia videntur non velle agnoscere sua dona, quae a Deo acceperunt, ut per illa aliis prodessent. Guarto, quia per illam animi abiectio.
134쪽
nem redduntur segnes & inutiles ad res praeclaras gerendas : S sic se ipsos defraudant multis bonis, quae possunt coniicqui: si animum rebus agendis applicarent. Quid est superbia, seu fastu ὶ Superbia est vitium , per quod maioribus honoribus, quam digni sumus, non ignos judicamus.
Eude modis carea hσc sest in m peccatur 3 Duplici nomine peccant superbi. Primum, quia sunt injusti. Nam plura sibi tribui volunt, quam ipsis debetur. Deinde . quia sunt stulti : affectant enim honores, quibus non sunt digni: & res majores iis viribus aggrediuntur, quas postea non possunt ad finem perducere: unde fit, ut praebeant seipsos deridendos : si quidem inepte imitantur magnanimos in externis quibusdam rebus t veluti insermone, Ostentatione, ornatu & cultu corporis,gestu, ince Diu,& aliis moribuS.
Esne praeterea atia quadam surtus, quae cἡGra honores seerfarur 3Γ St , eaque a Latinis Modestia , seu studium honoris
appellatur : apud Graecos haec virtus non habet proprium nomen, quia interdum ejus eXtrema, in bonam par tem accepta, pro ipsa VH tute ponuntur, ἀρνmins :
Modestia est virtus, quae mediocritatem servat, in parvis honoribus nobis debitis, eo modo expetendis , quo O- 'portet. Quomodo disseri a magnanimitate 3 Eodem modo quoliberalitas a magnificentia ' ut e . nim magnanimitas versatur circa magnos honores : ita ,, δίων modestia versatur mediocres honoreS. euasunx - extrema πλησ*ωs Duo, unum in excessu, i ψιλοιμια ambitio : Est vitium, in . quo honores mediocres nimium, Spraeter rectam ratione ιε'. expeti-
135쪽
expetimus. Alterum in desectu , κ ἀειλ-μia, honorum contemptus : Est vitium quo honores etiam nobis debi tos,praeter rationem aspernamur. Quomodo se sabens hae duo extrema ad . num med/uis ρHaec duo extrema ita se habent ad modestiam, ut inter dum etiam in bonam partem accipiantur,ia ponantur pro νῆι ως ά,υάδη:
ipsa vim te ita ut ..λο πιμ sit idem quod '' fioc est, honoris . honestatis sive virtutis it fossis. FQ dem modo α φιλοπιαμ dicatur is, qui non est ambitiosus, seu qui non nimium cupide honores affectat: sed qui moderate se gerit iri expetendis honoribus. Imo ipsia extre ma inter se collata, alterum videtur esse virtus, alterum aiuvem vitium.
Ansuetudo est virtus, quae mediocritatem servat cir- Ν'ca iram, in vindieando,& puniendo. Ea ab Aristotele ραοτης, de προὐ-ιο nominatur. A Cic. lib. I. Ossic. clementia,&placabilitas. π:αοτης ἐςὶ κε της πιοι ορνἀς. Quod est objectum mansuetudιnu Ira,&ea, quae iram possimi in animo hominis concitare : veluti sunt injuria damna. offensiones : praecipue autem ο λιγουα, contemptus, definitur enim ira,quod sit vin dictae cupiditas, orta ex contemptu nostri, aut nostrorum. Quot ne carca mansuetud-em consideranda t
propter lanam caprinam et sed sollim propter magnas de justas
136쪽
justas causas, pertinentes ad vindicationem & defenso anem honoris Se cultus divini, patriae,libertatis, Iegum,pa rentum,conjugum,liberorum,famae, di existimationis,ac similium rerum/Quιί- est ιrascendum 3Non iraseundum est iis, qui vel per imprudentiam peccarunt,& nos ostendo uni a vel qui culpam deprecantur. di veniam petunt: Sed malis & improbis: qui petulanter peccarunt, neque suorum scelerum eos poenitet. Quis moduι ιn ira tenear
Primum cavendum est, ne vehementi illo affectu abriapiamur, ad committendum aliquid , quod vel est contra honestatem, vel nobis potest obelle. Deinde, ne nimium simus vindusta cupidi: sed patiamur nos honestis rationibus facile placari. Tertio, ne in primo irae fervore aliquid agamus, sed patiamur eum paululum restingui. Quarto, ne, ut Cic. ait, ira sit major delicto.
Quia de tempore pracipitur 3 me duo sunt consderanda, ο-ο uam, hoc est. quando dc quamdiu siit irascendum. Quando si siendum Z Non irascendum est in seriis consultationibus, neque
tempore gaudii & laetitiae, neque in puniendo, neq; nimis talde in gravioribus delictis et neq; nimis cito, antequam
causa sit plane cognita. Quamdiu es irassen altim e
Ira non diu est alenda: quia assiigit animum, & tandem convertitur in odium. Hic utile est tenere regulam D. Pauli ad Ephes. cap. Sol non occidat super iram vestram. Et praeceptum Salvatoris nostri, Lucae 17. Toties ignoscendum est fratri, quotiescunq; deprecatus fuerIt,
137쪽
E Uunt ex rema mansueturinis 3, AP εHει- Duo. Vnum in desectu, quod nominatur ἁοπηα vis ειτ' quasi irae vacuitas: a Cic. in I. Epistola ad .Qu. Fr. Vocati ἀοργης;- lentitudo. Alterum in excessu, οργιλοτηs, iracundia.
- Quid es Distitudo . yyy η Lentitudo est vitium, pei quod ne quidem ad justas
ct necessariam iram patimur nos commoveri. Quare repres nditur hoe seitium 3
Quare reprehctnditur hoc virium f
Primum , quia ii, qui hoc vitio laborant, videntur esse homines ii λοι, fatui & stolidi, qui tanquam lapides noli sentiunt injurias sibi illatas. Deinde quia tales videntur esse ἀωρρα, h. e. servili &abjecti, ammoptaediti : quae suae farnae,&existimationis nullam habent ratione , quasi inter honestatem turpi tu dineta nullum distri 'men faciunt. Tert id, quia non sunt idonei ad res magnas& praeclaras gerendas. Est enim ira, ut veteres Academici dixerunt, quasi cos sortitudinis: Et Aristoteles lib. 7. in
Quia es iraeundia 3Iracundia est vitium, quo praeter modum absque iustis causis irae indulgemus. S uomunt Feries iracundia ΘΤres,aι κροχλι,, excandescentia, πικρότηs, amarulentia βαρυθυμία, asperitas animi.
Excandescentia est vitium, quo subito, & aperte ob u'vissimam causam vehementius irascimur, quam oportet cito tamen iterum iram deponimus , de placari nos pati
Quid es πικροτηι Amarulentia est vitium , quo tardius quidem irascit mur : sed iram animo conceptam tam dis occulte fove
138쪽
mus : quoad vel vindictam consecuti fuerimus, vel icm poris diuturnitate eam concoXerimus.
Quid es βαρυθυμ ἰα λ Animi asperitas est gravis, pertinax, ct aperta ira et quae absque vindicta placari non potest.
. Iracundia deterior est lentitudine, atq; ideo mansuetu- τῆdini magis contraria. Prim sim, quia frequentius circa eam a. homines peccant. Deinde, quia minus est accommodata et ad vitae conversationem,' ad conservandam inter homines societatem. Etenim cum hominibus iracundis, qui ob levissimam causam irascuntur, nemo libenter convcr
stes, Comitas,Veritas,& Vrbanitas: quae uno nomine ' appellantur ἀρε mi ομιλ mi, virtutes ad quotidianam conversationem pertinentes. Quomodo ab Ar, ratete is inruuntur 3 Aristotelas in fine cap. 8. has tres virtutes distinguit ra- πεις tione finia, quem sibi habent propositum. Vna enim ex il- Iis solum spectat γ ἀMρις, id quod in sermone&actione e. - βιῶ, est Verum, atque ea nominatur veritas seu studium με τηJες 'eritatis: a quibusdam veracitas Duae vero spectant υ ii cap. 8, Sit, id est, jucundum : idque vel in convertatione seria, veluti est Comitas : vel in convertatione jocosa,&ludicra : cujusmodi est Urbanitas. Quid es comitas 3 Comitas est virtus, quae in sermonib.&actionibus quo- . Edianis eam servat mediocritaterat nemine offendat, sed potius honestς oblectet eos, cu qui b.conversiatur. Vocalys A 'Ia
139쪽
etiam affabilitas, humanitas,popularitas facilitas: ab Ari stotele hoe loco appellatur amicitia, non quod sit ea' dem cum amicitia : sed quia admodum accommodata est ad eam conci liandam,& colendam. Ziasunt osseια seira comis,seu human/l: Aναψέων διιαθέ π Primum, vir comis & humanus omnem operam dare καλον,2 b debet, ne offendat, sed potius oblectet eum, cum quo con- συμφiζφ versatur : habita tamen ratione honestatis,&utilitatis. Deinde, Si non potest honeste & utiliter omnia aliorum 'τη ' 6 dusta & facta approbare : tamen cum videt ea ipsis ali
quando allatura aliquod dedecus, aut damnum i debet :- Fι ς eos de illis antice & modeste admonere : neq, in hac par- . , te, eorum offensionem nimium metuere. Tertio,in con gressibus quotidianis, debet habere rationem personarum H eorum, cum quibus versatur: ut singulis pro conditione :ρολης & dignitate eorum, id tribuat, quod ipsis competit. Aliter
. enim cum aliis est convertandum : ac tenendum illud Te-
Qibuto, non solum debet sipectare praesentem voluptatem aut mole- stiam: sed magis eam, quae est consecutura. Itaqisi existi. mat suam reprehensitonem majorem alteri aliquando allaturam utilitatem, aut voluptatem : quam nunc in se habeat molestiae: non debet eam intermittere.
Duo, unum in excessir, quod nominatur ἀρέσκωe,assen. tatio, seu blanditia, hoc est, placendi studium : alterum in defectu ,δυσκολια, morositas, vel inhumanitas.
Αssentatio est vitium, quo praeter modum, & rationem
honestatis, in omnibus dictis&factis placere studemus iis, cum quibus Fersamur κ
140쪽
E ne hoe seirium idem eum adulatione 3 Admodum ei simile est: sed tamen differt ab ea: quod ει κόλακες, adulatores solum placere aliis student sui commodi,& quaestus causa: ἀρεσκοι, blandi autem hoc faciunt nullius commodi, aut quaestus causa: sed tantum propter hoc ipsum, quod cupiunt aliis placere.
l nemini, ne in honestis quidem rebus, di a Minibus place- . re volumus : sed omnia aliorum dicta ct facta improba imis,&suggillamus. De talibus extat commonitio apud F asocr. ad Demon. ἐση,μηὸ υμος ων,μηδi δυσάρεώεω, μηδε ιωρος - ντοι φιλονεικ di.
TU Etitas, seu veracitas est virtus, perquam id , quod in qualibet re verum est: solius veritatis amore simplici ter ω aperte fatemur : nihil addendo, vel detrahendo. Haec virtus etiam vocatur candor, sitnceritas, integritas :apud Graecos vero proprio nomine caTet. Quod es obiee iam Uentaris 3 Objectum veritatis est ν α ληιες, ipsum verum e quod vel in sermone & verbis, vel in actionibus, vel in moribus, ct gestu corporis, totaque vita considerari solet : ita ut in illis nihil sit hchum, simulatum aut falsum. Quatu es ,rus dic/tur Qeraxseu can
Primum, est e. vir bonus,&justus: quia solius veritatis amore, nullius privati commodi aut lucri gratia, is, ιμ- de rebus id assit mat, quod revera & sua natura sunt nihil κώεἰ, M. illis addendo, aut detrahendo. Dein d c, est αυKκας , hoc