장음표시 사용
211쪽
Quonιam dicis sncontinentem ponte eeeare id tur ne tibi esse improbus ZMinime. Quia non peccat consulto, aut insidiose defraudulenter: sed tantum animi quadam perturbatione, qua praeter opinionem & voluntatem suam, subito adpetacandum abripitMr. Vtra autem ex Euasus eraelin ta eon ιn-riae minus est anabilis V v M e Ea quae supra Cap. 7. άβένεια nominatum quia aliquo biων modo naturae vitio inest: Naturalia autem dissiculter mu- tari,aut tolli posse, manifestum est. Imo hanc ipsam ob caulam etiam consuetudo dissiculter potest mutari: quia longa consuetudo paulatim degenerat in naturam. XI.
τοῦ:T Icendum etiam est de duobus adjunctis virtutis: ne Upede Voluptate,& Amicitia. Cur de Holuptate Ethico es disseremdum
Propter trescausas. Primum, quia ea quoque recensetur in numero bonorum. Deinde, quia voluptas det dolor sunt generale objectum virtutum moralium quemadmodum siupra in secundo libro dictum fuit. Tertio, quia voluptas cum immo bono, de quo sic quaeritur , magRam habet cognationem. Plures rationes adseruntur infra lib.
μικοῦ Quafueruns Philosophorum opiniones de voluptate 3.
Diversiae fuerunt Philosophorum de voluptate opini ne4. Quidam enim dixerunt, nullam voluptatem esse B
212쪽
NuΜ neque per se, neque per accidens. Alii dixerunt, quasdam solum voluptates esse bonas: plerasque autem malas. Aliqui vero dixerunt, etiamsi omnes voluptates ensent bonae mullam tamen esse summum bonum. Quomodo probane nultam solutarem esse BoruuM Primum, quia Bo NuM habet rationem finis: UoIu- ολως ptas autem non habet rationem finis' quia est generatio sensibilis ad naturam, hoc est, ad naturae restitutionem, Θον, ari ποῦ tanquam ad finem. Deinde, quia temperans eam fugit, tanquam rem malam. Tertio, quia etiam virprudens videtur eam aspernari: dum indolentiam potius. quam voluptatem expetit. Quarto, quia prudentiam impedit sicut etiam Cicero inquit: Impedit consilium voluptas, rationi inimica,& mentis perstringit oculos. Quinto quia omne bonum est artis opus: voluptas autem nullius artis opus est. Postremo, quia solum ab imprudentibus, stultis, pueris & bestiis expetitur. Cur pleraque soluptates siden ur maia ρQuia sunt torpes & probrosiae: insuper etiam noxiae non του Isolum valetudini, quam debilitant: verum etiam famae, quam laedunt: & facultatibus, quas cxhauriunt. σα δώ-t Quare nulta solus in potes Hersum- mu,n bonum PQuia sium mum bonum est ultimus finis hominis: Uo- πη umluptas autem non est finis: quemadmodum antea est dictum.
Quia ψιδε ών ριό. de visione S argumentis eorum Ph/ίννώorum quiplane neganr ὐσα tarem esse Bo NuM quoddam tr Uod nulla voluptas sit innumero Bonorum habenda, on existimo falsum esse:ejus vero ontradictoriam Veram: qudd quaedam voluptas sit inter Bona numeranda. Plo
213쪽
uo pacto id probas flvire Duobus argumentis:quorum primum stimitur ex ana-aπει τε α - logia,quae est inter B O N u M:& ea, quae BONO sunt corna- γηθον ta, h. e. quae vel ex bono proveniunt: vel ad bonum contendunt,aut perducunt. Nam quemadmodum BONIIM,
aliud absolute & simpliciter est bonum: aliud vero dicitur secundum quid bonunti nimirum quod alicui est bonum,
alicui vero non bonum: ita ctiam ea, quae bono sunt cognata, alia absolute, alia secundum quid sunt bona. Atqui natura & Habitus sunt Bonum quoddam. Itaque etiam eneratio, qu . e ad Naturam, tanquam ad Bo NuΜ quoddam contendit: ipsaque operatio,&ci conjuncta voluptas, quae ab habitu, tanquam A BONO aliquo proficiscitur: omnia, inquam, haec, etiam poterunt, aut absolute & simpliaciter: aut secundum quid, intcr bona numerari.
cuod es alterum argumensum pin ιπὰ Alterum argumentum sumitur ex Β ω M 1 distinctione. γα Θώ-Gτ' Si omne bonum Mel est habitus,vel ope-εξκτο ratio ab habitu profecta: igitur etiam aliquis habitus erit ' bonus & aliqua operatio bona. Rursum, si quaedam opera-γειας tio bona est, lucunda & cum voluptate coniuncta. Igitur etiam quaedam voluptas poterit dici bona. uid hjo es norandum 'ἔ- Hoc loco notanda est distinctio τυν quod νέργεια ia nimirum aliae proficiscuntur ab habitu, seu natura intestra: αα e ἐπι- quietam ad suum statum & quasi perfectionem est pera Θυμιμι. ducta: ita ut nulla laboret indigem ia: atque tales operatio nes sunt simpliciter jucundae. Aliae vero pertinent ad de sectum naturae restituendum: atquc tales non simpliciter, verum per accidens sunt jucundae: quatenus per eas restim. guitur dolor, qui ex desectu indigentis naturae sentitur, ac per repletionem quam comitatur , voluptas tolli
214쪽
uindigitur resondes ad argumenta confraseo starem astaris p In primo argumento nego minorem propositionem, ετr C
eiusque probationem: quae habet vitiosam voluptatis de- ώγη ἐ- finitionem : partim propter genus, partim propter diste- lentias. zλnis: Quare genus videtur tibi esse ψι io m ρPrimum , quia voluptas non est Generatio, quae pro s m .prie dicitur de substantiis: definitur enim a Phisicis, quod' 'M
1 a motus a non esse, ad esse: per quem ex corruptione ali- U cuius substantiae, alia generatur : per Voluptatem autem nulla substantia neque corrumpitur, neque teneratur. De γ ε - inde, etiamsi concedatur: quod voluptas sit generatio : tamen non propterea omnino est excludenda e numero bonorum: siquidem sunt etiam quaedam. generationes : quae licet non sint simpliciter bonae : tamen sunt alicui bonae: quatenus vel ab integra natura proveniunt: vel ad naturae perfectioncm contendunt. Uuare ae erentiae γιδι se dentur esse rima' iPrimum, quia non omnis voluptas est sensibi se
lis: Nam haec disserentia sollini competit voluptatibus λ
corporis sunt vero etiam aliae voluptates illis lonae praestantiores, neque sensu aliquo percipiuntur: cujus moisi sunt voluptates mentis, ex contemplatione animi & exactionibus virtutis. Deinde, quia non per omnem volu- syre 'γῖ a ptatem restituitur defectus naturae indigentis : sunt enim λυνης multae voluptates, quae comitantur functiones naturae per-- - τὸ Θυ, iectae, nullaque repletione indigentis: ideoq; neq; antecede--HGlem neq; conjun chum alique dolorem, ex indigentia ortu ηλγ-- habent: quae etia non oblectant propter delectus repletio- nervi sed per se, suaque natura fiunt jucundae, Veluti sunt, conleplationes metuis, actiones virtutum, εperationes sensuum, sani corporis exercitia di his similia Postrem),quia
215쪽
ν sunt multae operationes , quae finem suum in seipsis habent, neque aci alium finem referuntur: ideoque etiam judicantur esse perfectie : cujusmodi sunt paulo ante commemoratae contemplationes mentis dc virtutum actiones: quae veram in se habent voluptatem. uomodo Aristoteles definit qoluptarem Voluptas est functio seu operatio non impedita, pro- imanans ab habitu, qui est secundum naturam. ἐςD
sui resondes adsecundum'tertium
ρη Nero virum prudentem, & temperantem simpliciter μφζ' rines voluptates aspernari & fugere: sic enim Videren-φ γ' - iuresse ἀ, --, i. e. sensu destituti: sed dico eos tantum aspernari & fugere turpes, fallas & immoderatas vo luptates: veras autem dc honestas moderate expetere. Quid ad quartum argumentum P μ ρηγ Duplices sint voluptates: Aliae propriae eius actionis, H-circa quam versantur: atquae hae magis promovent actio- νηφυ; nem, quam impediunt: quia reddunt agentem alacrio... rem in aetendo. Aliae vero sunt alienae: atque de his solum vere dicitur, quod impediunt agentem. Quid ad quintum argumentum
. 3 Τωηs Vtrumque salsium est, quod in eo argumento asserit' r:
μ. ἀνα1 Nam multa reperiuntur bona, quae non sunt ab arte aliqua prosecta. Deinde, sunt etiam quaedam artes:quae manifeste voluptatem profitentur' quas Cic. lib. I. Omc. voluptatum ministras nominat: ut Mustica, ars coquinaria,
a unguentaria de similes aliae. Quid adpostremum ar umentum . ' res ondest Nego ex puerorum, stultorum, aut brutorum anima'. . l lium q
216쪽
L1BIR SEPTIMus. Is 3 lium iudicio de appetitu, de voluptate, utrum bona vel mala sit,esse statuendum.
Quid seidetur tis; de secunda opin one eorum, fui dicunt seoluptates esse malus, νυμ sunt noxiae 3 Primum,nego omne noxium esse malum: Etenim di- το ges vligens studium interdum nocet valetudini: non tamen est φ-λας, propterea per se malum: Vinum nocet sebricitantibus: ο τι ἐδενῆ:non tamen ideo malum. Deinde, voluptates per se non sunt noxiae: sed tantsim per accidens: quando vel sunt turpes,vel immoderatae.
Potes ne aliqua seoluptas dici Bouu Mi i Dotest. Nam quia dolori opponitur, quem omnes fatenis A μία tur esse malum, dc fugiendum: ideo ea recte potest dici bonum expetendum. Deinde, si nulla voluptas est Bo- m1 -υν:NuM: Ergo neque voluptas, quam vir bonus percipit ex φι-ρονδῖ' actionibus virtutum, erit bona, aut expetenda: neque tales en ἀμη η. actiones essent revera jucundae : atque hoc modo vita viri beati non esset iucundior, quam cujuspiam alterius vita: Θινοῦ ac videretur posie esse conjuncta cum dolore: unde sequeretur, quod dolor non esset MALuΜ, cu propterea non fugiendus. Quae omnia cum sint manifeste falsa, dc absurda: sequitur etiam ipsiam οποθεσis esse falsiam. Potesne etiam atiqua Qoluptas dici sim-mum bonum iEtsi voluptas proprie loquendo non sit summum bo- Aeas ιν num, tamen et i Ia est cognata, ut quodammodo summum bonum esse videatur. Primum enim prope eandem habet λυει iun eo definitionem. Est enim voluptas operatio habitus non impedita: quae definitio etiam summo bono, sive beatitudini competit .ut ex primo libro. Deinde, quia omnes nomines unanimi consensu amrmant, beatitudinem, quae craummum bonum, ita conjunuam cilc cum
217쪽
Iesiam Quia expetuntur solum a natura vel prava & corrupta estiesu vel laborante aliquo desectu: cui hoc modo cupit mederi 'ς ita, Atque hanc obαausiam non per se, sed per accidens dicun-M 'σεις. tur bonae. Se
voluptate:ut sine ea non possit consistere.Tertio, quia nos solum homines, sed etiam cincta animalia bruta. Volup platena expetunt: & hoc communi appetitu naturaliter apsis insito, quasi tacite indicare videntur, eam haberetionem summi boni. etiamsi veram voluptatem neqtae itelligant, neqoe expetant: sed tantum eam, quae sensit ipsorum videtur esse grata & jucunda.
ois, Potant' alioquin enim dolores corporis, qui illis oppc-ἡ nuntur, non possent dici mali& fugiendi.
Possunt ne dicis is ter bona Nequaquam. Sed tantum quatenus necessariae sunt, ad corporis sustentationem, vel ad propagationem sobclis. Deinde, quatenus non excedunt mcdum & termnum, quem recta ratio perscribit ili naturae necessita postulat. Cur Visur hom nes tantopere ex erunt eo struis stares υι non sisne queris ψο 'ures tib αἰ ptimum, quia plerique Veras Voluptates ingnoranct νενυυς Deinde, quia his Voluptatibus volunt mederi dolori -- corporis: quibus subinde vexantur:
218쪽
Quia etiam hic status non caret omni molestia, & do - τοilore, & propter continuas sensuum, dc facultatum naturalium operationes : quibus ipsa natura & corpora nostra πολλοῖς paulatim fatigantur, & debilitantur: ut opus habeant ali- λυη c. . qua recreatione. primum, quia voluptatum ani mi non potest esse vitio- Quare Qoluptates animi fune perfectioresseoluptatibues corporis e
sus excessus, quemadmodum voluptatum corporis: quo niam proficiscuntur ex actionibus persectorum habitu hy η um. Deinde, quia percipiuntur ex iis rebus, quae per se, dc sua natura semper sunt jucundae: Voluptates autem corpo- - 'ris percipiuntur ex iis rebus, dc actionibus: quae sollim per accidens sunt jucundae : nimirum quatenus sunt solum Aj id est, Medicinae adversus naturae egentis dolorem. Tertio, quia Voluptates animi non habent conjunctum dolorem, sicut voluptates corporis: quibus sempea admixtus est aliquis dolor.
Quare non semper idem est jucunaeum sa
Hujus rei sunt duoepotissim sim causiae. Prima est, quIa , homo constat ex duabus diversis partibus, animo scilicet ino corpore quibus nou semper eadem sint grata ct jucun- H-ὸ.da. Ipsum praeterea corpus constat ex quatuor diversis humoribus: quorum sunt contrariae qualitates : unde fit, ut nunc his, nunc aliis rebus, vel delectetur, vel offendatur. Altera causa est, η πινηρία vitiositas dc praVitas naturae:
cui, ut Euripides ait in Oreste, vicissitudo, do Iarietas est iucundissima.
219쪽
T Vitis & sequentis libri idem est argumentum: op xacatur enim in illis quartum caput doctrinae mora quod est de Amicitia. Sunt autem hujus Octavi libri pri
cipue hae quatuor partes. Nam in primis duobus capiu bus tradit Amicitiae definitionem. Deinde, in sequenti bus sex eapitibus explicat Amicitiae species. Tertio. a no no eapite usque ad decimum tertium,comparat Amicit species, cum speciebus domesticae & civilis societatis. Postremo apit de querelis, propter quas interdum a citiet iterum dissolvuntur. Y Ropter quatuor potissimum causas in doctrinae mora. ι li etiam de Amicitia est agendum. Primum,quia est honesta,' magnam habet cum Virtute cognationem. Dein ' τ de, quia ma num momencum habet ad vitam bene, bea-.' teque degcndam. Tertio,quia necessaria est omnibus lio.' in inibus ad hanc vitam in quacunque tandem fortuna, aetate aut conditione sint constituti. Quarto. quia necessaria est civitatibus:
ψ α - Quoniam τους σιλοφίλους, h. e. eos,qui amicorum sunt α,--i., studiosi,solemus laudare.& κ . id est, amicorum εριν, αΜα multitudo, numeratur inter res pulchras, ' honestas: de.
Quod es argumentum γ qua nipartes. Oct Ni libra Θῆ-nique quia eosdem amicos & viros bonos solemus nomi
220쪽
Qua es autem ista cognitio, quam amicitia haber cum Uirsute Z
. Ea est multiplex: sed praecipue in his quatuor consistit. Primum, quia amicitia etiam habet suam mediocritatem
& extrema. Deinde, quia inter solos viros bonos locum ' habet. Tertio, quia in omnibus vitae partibus maUnus est ejus usius. Quarto, quia est pars quaedarri justitiae . nam consistit in analogica officiorum, & beneficiorum communiis
Euare dicu amici iam multum conferre ad bene beateque ψιὐendum ZQxua juxta Philosophos bene, beateque vivere, est se- φvm V cundiam naturam vivere: Atqui amicitia maxime est se- Ηλ cundum naturam : quemadmodum videre est non solum in hominibus, Languinis necessitudine sibi mutuo con- junctis verum etiam in brutis animalibus: quibus a natura Crinsitus est mutuus amor inter parentes & sobolem, interisque ea, quae sunt ejusdem speciei. Osende quomodo amicitia necessariasse omnθ- hominibus λPrimum, autem amicitia in omni fortuna est necessa ria. Na & secundas res spleno idiores facit, ut inquit Cicero S adversas partiens,communicansque leviores. Deinde .ut idem ait. Nullam aetatis degendae rationem.patitur es- pse expertem sui. Etenim insantibus & pueris necessaria est .vρος -- τ - πα δύ oω, ad educationem & institutionem: Adolescentibus autem & adultioribus πός' - λας προ m, ad res praeclaras gerendas: Senibus quoqueque σαις ἀπι-ειῶν C. ad obsequium & au- ilium adversus eorum imbecillitatem. Postremis, omnibus omnium ordinum hominibus necessaria est: divitibus quidem& potentibus ut opes ψ suas ct potentiam possint tutius amicorum opera posside' re&illis uti atque sexu. Pauperibus vero & amictis αρος, φυγη, ad solatium S. subsidium adversus egest l.tas δ' aea Mesπιετ ν