장음표시 사용
221쪽
Qlij a per constituuntur, conserrantur & con G-σ πολεις stunt civitates iv Respub. Probatur hoc a facto legumla-συνρχειν. tolum, qui in suis' legibus videntur majorem curam adhibuisse in conservanda amicitia, hoc est, concordia civium: quam circa ipsam iusticiam. Nam inter quos est ami- itia, inter eos nullum habent locum injuriae. Quae erunt secrerum philo με orum ροί-
Quidam dixerunt, amicitiam nihil aliud esse, is militudinem quandam ingeniorum de morum: Vnde
αυ- nata sunt haec Proverbis, Similis gaudet simili: Graculus assidet graculo: Paros cum paribus facili me congrestantiir. Alij dixerunt, similitudinem potius esse causam odii& invidentiae:Vnde dicitur,figulus odit figulum: Mussicus invidet Musico , faber fabro. Itaque amicitiam potius consigri ex contrariis ' disii milibus: quemadmodum in Iebus naturalibus apparet: omnia corpora mixta constale ex contraitis qualitatibus. Et in Musica videmus ei dissmilibus vocibus, i axistimam constitui harmoniam. Fuerunt praeterea aliqui, qui dixerunt, unum tantum Renus esse amicitiae: qtod non possit in varias species dividi: eo quod amicitia recipit magis & minus. Verum qui
has opinionibus sentiendum sit, ex sequentibus patebit ICAPUT II. Quod es objectum Amisii;ὰρ ἁν OMmne illud, quod amore dignum esse videtur: & vo-ωνι iis catur id est, amabilis. Estque triplex: Bonum, ς γάρ ν IucundUm, UUle' muta. ου Haec autem rur- .αχχ ἀ 'sum Vel sua natura & absolute sunt talia: vel solum aliquibus talia cile videmur, &dicuntur φασὸμα- usmo a
222쪽
LIBER OCTAVUS. ΣΟΙ Cuomodo Hs ruuntur haec tria 3 sonum. & jucundum habent rationem finis r utile autem se habet ut medium ad finem , hoc est, pet quod ali- quod bonum,vel jucundum consequimur. Euid es amici Amicitia est mutua, de manifesta inter aliquos benevo-πιοῦ,
lentia, vel virtutis, vel voluptatis, vel utilitatis causa: ejus m,νδα- ipsius gratia,qui amatur, animo concepta, rιλία εςινῶ αντ, πεπο- κη Similis fere definitio est
apud Cicer. lib. 2. de Invent- Amicitia est voluntas erga oliquem rerum bonarum, illius ipsius causa, quem diligit, cum pari cjus voluntate.
PLICATIO. Amicitia dicitur esse BENEVOLEMTr At quia ut Cicero ait, Ex propinquitate benevolentia tolli potest ex
amicitia autem tolli non potest. Mu Tu A. quia requiritur in amicitia οἰνn φίλη os reclamatio. MANiFEsTA: ut separetur ab amicitia simulata &- salsa, quae non est erga alterum otaiosia: irem ab ea bene volentia, quae potest esse erga eos, quibus nos nihil boni facimus, aut etiam facere non possumus. Ipsius GRATIA: ut separetur ab adulatione, qua alterum amamus propter nos ipsos. Ut RTu Ti s C Aus A: ut ostendatur causa essiciens, quae nos ad amandum alios impellit.
Sunt neplures Amicitiae peries 3 Axime. Quoniam enim tria objecta amicitiae, de qui-bus dictum est,ipecie disserunt: ideo etiam constituut τανιμ α tres specie differentes amicitias: Nempe, Amicitiam hone ληλμ stam,jucundam, ct utilem. Ο oes
223쪽
ros ETHICORUM suomodo H inguians,r hae tresspecies h.ἱ se Prima species dicitur amicitia per se: estque persecta,
. firma & itabilis: reliquae duae species dicuntur amicitiae per, accidens, He propter similitudinem, quam habent icum. i. υ σ: amicitia honesta; suntque imperfectae, instabiles& facile dissolvuntur.
Amicitia utilis /n qu/ί-praecipue habes locum pIn senibus & iis qui senili vitio , hoc est, avaritia laborant,& ad quaestum omnia referunt: neque admodum requirit conversationem: potest enim alter alicri utilis esseellam si locis sint disiuincti. Ad hanc speciem potest etiam referri, ξενικη amicitia hospitalis, quae ctiam utili. itatis gratia sistet inter aliquos constitui. Am/eιtικjucunda να quibus raecipue locum Labei 3 In iuvenibus, qui plerumque secundum os flus vivunt: & omnes suas actiones voluptate me Latiatur : id coque etiam expetunt mutuam conversationem, qua se timvicem postini oblectare. Euare hac a cista es insis lis 3 Primum, propter aetatem juvenilem, quae per se est inconstans ix mutabilis: Deinde propter naturam voluptatis, quae etiam est momentanea. Tertio propter varietatem an ectuum, quibus nunc huc nunc illuc agitantur. Am citia honesa in quibuι haίe locum til Amicitia honesta non nisi inter bonos locum habere ες i. η - potest gaudet etiam conversatione, per quam viri boni sibi ἀγήθα,. imi tuo propter virtutem non solum sunt honesti, sed eta
224쪽
σuare haec Am otia dicitur esse perfectis Primum, quia viri boni se mutuo propter sic amant. Deinde, quia est firma de stabilis propter virtutem: quae est res firtivissima, quemadmωdum in lib. I. dictum fuit. Tertio, quia in se complectitur omnia tηλια amabilia.
Quare haec Amici in dicitur esse rara 3 Primum,quia colitur tantum a viris bonis: quorum magna est raritas & exiguus numerus. Deinde, quia in eam non recipiuntur, nisi quorum virtus longo tempore est explorata .FAtque hinc Cicero dicit factum esie: ut ex Omnibus seculis vix tria, quatuor paria Vcrorum amicorum fuerint reperta.
Eid habet Amicitia Mnesta commune cum duabus reliquis feciebus eri Vod etiam in se habet voluptatem & utilitatem. Possunt ne hae duas cies amic/rsa etiam esse Huturna oestabiles 3 Possiint,idque duobus maxime temporibus. Primum, quando utrinque fit par ossiciorum & beneficiorum in eo dem genere compensatio. Deinde, quando ex longa conversiitione, etiam morum dc studiorum contracta est simia litudo: tunc enim tales incipiunt se mutuo non solum propter utilitatem , aut voluptatem , sed etiam propter se
In quo autem Einere amicitia hone ,ri dualbus reorsu specieb- ρIn quatuor. Primum enim, amicitia honesta est solum inter bonos: utilis autem dc jucunda potest etiam esse inter malos & improbos. Deinde amicitia est 1 m hoc est non dat locum calumniis, injuriis de suspicionibus: Reliquae vero duae species plurimas & prope infinitas habent occasiones , c causas rixarum, injuriarum ac suspi'. cionum
225쪽
cionum. Tertio in amicitia honesta omnia tria sunt conjuncta: in reliquis vero ista sunt plerumque sepa- rata. Quinto, in amicitia honesta sunt simpliciter At pet se amici: in caeteris vero sunt solum amici per accidens, 'nempe propter voluptatem aliquam,aut utilitatem.
Quare ad se ram Amitariam requirisur con- N eonὐersatio ' ζ H Q,Robter quatuor causas Primum, quia sine conversatio: ne non potest declarari praecipuus amicitΙae UsmS. qui . consistit in mutua ossiciorum communicatione. Deinde, quia intei quos nulla est conversiatio: eorum amicitia fa-ρ cile dissolvitur: unde natum est hoc Proverbium,
nibus L juvenibus:quorum illi ideo minus apti ad amicitias colendas videntur: quia propter morositatem, qua ple- ,-- rique laborant, nemo libenter cum illis versatur. Hi antem propter morum amabilitatem & facultatem aptio. . res sunt ad amicitias: quia delectantur convcrsatione sicut licet videre in amicitia . O ικη sodalitra, Quarto, quia mutua convertatio non solum in secunda fortuna est ain cis grata & iucunda: sed etiam in adversia fortuna eis necessaria,ad auxilium, & solatium: vita autem solitaria, in Utraque fortuna est molesta. An non possune etiam aό tesse mu
Nequaquam, sed differri ut primum, quemadmodum, ἁργε iEu affectus, & habitus. Nam φιλην- est solum,i, κάri: nudu affcctu ,quo aliquid leviter diligimus: φιλua autem
226쪽
est quidam quasi habitus, hoc est, verus &constans am C certo iudicio erga aliquem animo conceptus. Deinde amicitia habet conjunctam rν, autem potest e sse ανευ αγρο .imiae. Tertio, Amicitia requirit parem α ideoque tantum potest esse erga homines: aurem non requirit αν et τι λατ : potest enim esse etiam erga - άψυχα. Quarto, in amicitia amicus per se amatur: φιλ,m aut ervi aliquid amatur propternos: nempe quatenus nobis videtur esse utile,aut j ucundu.
QVia plerumque sunt δυσκολM, hoc est, dissiciles mo- ς,3 roii & queruli:ac propterea etiam inepti ad jucundas ς οἴ ,ο. ,
In amicitia jucunda & utili, potest aliquis plures habere amicos: quibus potest esse vel iucundus, vel utilis: sed in V.
vera amicitia, quae est propter Virtutem, non potest aliquis λον. plures habore amicos. Quamo;rem flPrimum , quia in vera amicitia requiritur, summus amor, quo amicus debet amicum complecti: Talis autem amor non potest simul esse erga plures. Deinde, quia in vera amicitia, alter alteri debet vehementer placere : uni autem pluribus vehementer placere non potest : imo qui studet omnibus placere, is id consequitur, ut nemini placeati. quemadmodum dici solet: Qui omnibus est amicus, is nulli est am 1eus. Tertio, Quia vero amicitia est soluiminter viros bonos'. quorum certe exiguus est numerus. Quarto, quia vera amicitia esse non potest: nisi inter eos, qui longo tempore se mutuo explorarunt & probarunt: haec autem probatio dissiculter potest inter plures fieri. V ra
227쪽
Vera autem maris si mitior est sera amitaria'. 'eane, sua esurit .an ea,qua es jucunda 'Ea, quae est jucunda: magis videtur amicitia esse nominanda: quam ea quae est utilis. suam obrem Primum, quia magis est ingenua & homine liberaliter educatio dignior. Vtile in enim amicitiam praecipue sectantur homines avari & sordidi: qui ea amicitia quaestum facere conantur. Deinde, quia etiam beati potius jucundos amicos expetunt, propter conversationem: quam utiles, quia nulla re cgent. Quales amicos expetunt ij, qui inp/testate sunt consitura λPotentes dc magnates diversiis coguntur uti amicis aliis quidem ad voluptatem & oblectationem: veluti sint homines faceti, scurrae,adulatores, moriones, lusores & fHTH. les. Aliis vero ad utilitatem, ut mirum in corum negocu expediendis & commodis promovendis.
Habes ne albam amicitiae diseisionem 3ἱT Abeo. Nain amicitiae aliae dicuntur esse ia Agora in maequalitate : aliae Icro υπιζα i in quadam excellentia. Quae amicitia dicuntur esse H. ita Quae sunt inter amicos, qui dignitate, conditione de alii bonis sunt aequales & paria sibi mutno ossicia praestare poΩ sunt: veluti qui sibi mutuo pariter sunt honesti , vel j iij cundi, et utiles. Quae amicitiae dicuntur esse A υπεροχη 3 Quae sunt inter eos, quorum alter dignitate, aetate, vitae conditione, aut aliis bonis antecessit: cujusmodicit amicitia
228쪽
LrBER OCTAVUS. MItia inter principem dc subditos,parentes & liberos: dominum & servum, maritum dc uxorem,senem & juvcnem, divitem dc pauperem. Quoniam secundum Othagoreos, φιλοπιν ἔς ν ἰυ nam c/rια es adiunDrine ostenis mih , quo
pacto p te ιnter aequales esse amisit,a 3
Quia amicitia est pars quaedam justiciae: ideb inter aequa-'les tunc potest est amicitia: quando ossiciorum de benefi- nciorum compensatio fit secundumi proportionem Geo γt metricam : per quam inaequalitas illa tollitur : quod fit, ' θ νεζρ . quando is, qui inferior est, eum, qui dignitate, potentia, authoritate, opibus, aliisque rebus superἰor est: eo majore amore, honore, observantia, caeterisque ossiciis prosequiatur. . EM ne igitur eadem ratio aequat, raris in amicta era, qua es m ju elat Non. Nam injusticia primarium locum habet aequalitas Geometrica, in qua spectatur η α siα dignitas personarum: in amicitia autem primarium locum habet aequalia' tas Arithmetica: per quam, quantum fieri potest,paria paribus compensantur. Nam quo major est in amicitia aequalitas,& similitudo: eo etiam ipsa est firmior tu diuturnior: quemadmodum contra, nihil magis dissolvit amicitiam quam inaequalitas,& dissimilitudo
O rnaequaueras, S in miliendo Hramir am Arias: ligitur Am co non ribemus o rare maxima bona: ea ent sconsequatur, efficietur
nobo disimili, Ea bona amico sunt optanda, perquae possit esse, in manere noster amicus hoc est, nobis honestus, jucundus, vel utilis. Quod si vero ei talia bona optaremus, quibus conia ες-οτ' Usecutis, non possit amplius esse noster amicus, propter ni-βευλον '
229쪽
i22 ET AI o Ru M. imagno bono: squidem etiamsi amici , inter nostra bor
numerantur .intra lib. 9. cap 9.
uotoplex es amor in amicitia 3T Vplex, Acti us, quo alterum amamus: & Passivus, quo Mab altero. amamur, ἐ-εε ὶν - - φιλειν, ἀ
: In suo autem amore, - amaratia maxime cari intri pν In amore activo, ia τώ siquidem praecipua laus. Homnium virtutum in ahione consistit, teste Cicercne. M q)ς Mauis autem laudantur, qui amant, quam qui amantur Probatur exemplo amoris materni: nam matres macis gaudent eo amore quo ipsae suos liberos prosequuntur.5 qiu.m 'eo,quo vicissim ab illis amantur. Cur i,turpia e se malunt amari flPropter φιλοπμsαν, id est,ambitionem & cupiditatem γγ - honorum. Existimant enim amari, idem esse quod ho- UT ' norari : ideoque cum amantur, putant se honorari: & sic 'v Π- amorem,seu amicitiam expetunt propter honorem: salis exiitimantes honorem praestantiorem elle amicitia. Q amicitia ni maximo flabile loe Huturnae Primum illae, in quibus amici se mutuo amant m HG, id est,pro cujusque merito dc dignitate sic enim etiari intcr inaequales existere potest: ita 'similitia
do dc aequalitas, quae eth conservatrix amicitiae. Deinde, i
amicitiae bonorum maxime sunt stabiles: quia sicut viri boni sibi semper sunt tintiles ila constantes in proposito: ita etiam erga alios sunt in amore constantes.TPraeterea, quia viri boni pro sua persona neque ipsi admittunt aliquid, quod est turpe: neque ab amico tale quippiatri postm
iant fieri: scd quantum in ipsis est, illa prohibent.
230쪽
l Gua amicitia sunt instabiles
primum, Amicitiae malorum & improborum homi' οἱ θρυν nui qui ut ipsi facile mutant animum : ita etiam incon- γριι ιο stantes sunt in amicitia erga alios. Deinde instabiles etiam cic καν ux sunt eae amicitiae,quae solum propter voluptatem, aut utili- ἔχουnν et talem sunt contractae Nain sublata voluptate,vel utilitate: l quae sunt res incertae & momentaneae: simul etiam tollitur amicitia.
Nases ne praeterea aliam amicit a Gusonem p TTAbeo. Nam quia amicitia est quaedam societas: diver Luieta G, sae autem sunt societatum species: ideo etiam juxta east iadem species, diversiae possunt amicitiam species constitui si omodo robin amicitiam esse se etayem ἰπάσε Primum a cogitatione, quae est inter amicitiam, Je justiciam: Nam cum amicitia sit pars quaedam justiciae, sicut Vin primo cap. dictum fuit: Iusticia autem tantum est in tet . eos, qui aliqua communione,& societate inter se sunt con itincti: ut in libro quinto dictum fuit sequitur etiam amitacitiam esse quandam societatem. Deinde, excommuni loquendi consuetudine: Nam eos qui societate aliqua iκ ter se sunt soci j studiorum, militiae, collegiorum, naviga ' .ptioni peregrinationis, dc siimilium rerum. Tertio ex loco conjugatorum. Nam si - πιγν φίλων visae, id est, amico rum omnia sunt communia: igitur etiam isὶ κοδεω.riae, amicitia est communio de societas.
Non. Quaedam enim societates omnia habent com ωχα munia: quaedam sollim aliqua: & hae rursum, vel habent AU- multa,vcl pauca communia. Semper autem eo archior cst societas & amicitia: quo plura habent communia. Simili ροις: . modo etiam variant lus,& iniuriae: ut inter quos maxima
est communio inter eos quoque possit esse plurimum iuris, vel injuriae. Quid