장음표시 사용
471쪽
tenetur ex vi hujusmodi promissionis acceptare ea : unde emimus coelum , , quia Deus promisit dare vitam aeternam , & acceptare opera nostra , non vero quia damus quod est totaliter
Dico a. Iustitiam distributivam esse in Deo
formaliten, quia ex aeo conceptu sermali inra Portat summam persectionem in subjecto in quo est connotat priositatem & dignit tem , cum ordinet totum ad pariemiergo est admittenda in Deo qui est .caput omnium hominum , reddens unicuique, quod suum est, Iuxtamensurammeritorum .& demetit
Diser: Non datur4n Deo justitia commutativa: esso nec distributiva. Prob. consequentias
Iustitia distributivasupponit debitum strictum,
licui commutativa: aergo repugnat Deo, sicut justitia commutativa. Resp. negando consequentiam Ad cujus Probationem, nego antecedens. Quia debitum Proveniens ex initia commutativa sundatur in
actione&jure unius verso , & debitum proveniens ex justitia distributiva fundatur in sola aequitate & rectitudine legis ; unde cum nulla sit actio in qua sola creatura habeat jus, sequitur , quod nullum potest esse debitum justitiae com-1nutativae inter Deum & homines, bene vero debitum justitiae distributivae, quia Deus est ca- Pax aequitatis & rectitudinis. Dico 3. Dari in Deo justitiam vindicativam& punitivam, ut constat .ex illo ad Rom. II. Vers. I9.. Mihi urndina, ego νetribuam, dixit D . minus e S ex illo Symboli D. Athanasii, hona vernnt , ibunt in vitam aeternam reicii verὸ mala,1n ignem aerernuma Dissicultas solum est, an
haec justitia sit commutativa, vel distribusva, Suareet.., Molina, & alii dicunt esse iustitiam Proyidenti adim , a commutativa & diutibutiva distinctam : alii dicunt esse commutatiκam 4 Sed
472쪽
Sed omissis omnibus opinionibus, dico, quod est distributiva, ut docet Scotus in . dist. 14. q. a. g. in ista quaestione, ubi ait: Est ergo iste actis, justitiae unitλι quae distinguitur eontra js irram
commutatavam , etiam contra amicitiam ,
forte iste actus est nobilior inter omnes itistitia incommuni , exteριο actu praemiationis i sed justitia distributiva est nobiliis , cum magis participet naturam virtutis justitiae . Praeterea Deus puniendo servat justitiam quam servat praemiando:
sed praemiando servat iustitiam distributivain,& dat unicuique secundilina opera sua: ergo P nit etiam per justitiam distributivam, quae respicit demerita & delicta, juxta illud Apocal. i 8. uuantum glorificavisse in deliciis fuit, tantum
Dices: Proprium justitiae punitivae est servare aequalitatem poenae ad culpam : si d hoc est etiam proprium justitiae commutativae: ergo iustitia punitiva est commutativa. Nam Sc tus in . dist. quaest. I. g. ad pro postium, ait : commutativa poprie respieit punitionem praemiationem , ni sciliere pro miritis quasi
cammutando reddantur praemia 4 pro peccatis supplicia.
Resp. disting. mai. Proprium justitiae punitivae est servare aequalitatem arithmetice, nego; 'ias non puniret citra condignum: geometrice , id est qui plus demeretur, plus Punitur, concedo : unde nego consequentiam , quia proprium justitiae commutativae est servare aequali talem arithmeticam . Ad authoritatem Scoti , dico, doctorem non loqui assertive , nec resolutive , nec velle justitiam punitivam esse sorinaliter commutativam ; sed solum per similitudianem, aut ad modum commutativae, ut indicant haec verba, quasi commutando: ratio est , quia Doctor in eodem paragrapho agit etiam de distributiva , & ait, Pνima illarum , scilicet com mutativa, non potitisimplieiter ese in Deo respectu.
473쪽
creaturae rergo ex Doctore,Justitia punitiva quae est in Deo, nequit esse commutativa.
De Misericordia Dei. DIco, Misericordiam esse in Deo, si sum,
tur pro sublevatione alienae miseriar, quae fit vel praeservando, vel liberando; nam Deus vult omnes hommes salvos fiesi; sed hoc non potest esse sine miserieindia , quia Deus non potest habere voluntatem salvandi omnes h mines, quin habeat voluntatem liberandi eos, &praeservandi per suam gratiam ab insidiis diaboli: Ergo datur m Deo misericordia , ut suadet
Psalm. M serationes eius super omnia operae s. At si misericordia sumatur Pro compas Hone , seu pro motu appetitus sensitivi ineliuhante ad sublevationem miseriae alterius , --quitesse in Deo, quia in ipso nullus est appet,
Ex dictis eoiliges , Μisericordiam esse attrib tum maxime proprium , & connaturale Deo, ut canit Ecclesia: Dens e- ρνορ rium est misereri semperiWparcere. Secundo, misericordiam peristinere ad voluntatem: tum quia fiandatur in omnipotentia , quae est ipsi et voluntas e tum qui est estectiva & atactiva , cum Deus Permisericordiam suam subveniat miseriae nostrae. Tertio , misericordiam Dei esse immensam &ubique distusam ; nulla enim est creatura inmundo, aqua Deus aliquam miseriam non ex- Pellat, ut suadet Propheta, dicens: Misericordia Domini plena est terra . Haec suadentur ratione: quoad primum, miseric'rdia quatenus est assectus voluntatis 1 quo quis intendit sublevare miseriam proximi , ut
474쪽
hic aecipitur, nequit esse constitutivum naturae divinae ; cum sit in linea operationis, quae suppo- 'nit lineam essendi: ergo est attributum. Quare Euthimius appellat Deum , infinitum quodδam misericordiae pelagus. Quoad secundum; miis sericordia non tum est assectiva, sed etiam est ctiva; cum Deus per misericordiam sitam non solum velit miseriae nostrae subvenire , sed de facto iubveniat; Universae enim viae Domini misericordia, & veritas inquit Scriptura: eryo est actus voluntatis. Quoad tertium, patet etiam 3 nulla est enim creatura , sive in Coelo , sive In Terra , sive in Inserno, ad quam non se extendat misericordia , ut jam dixi : In coelo praemiat ultra condignum: in Inserno punit citra, unde damnati dicere possunt illud Ier. 3. Miserreordiae
Domiai,quia non sumus eo timuit, citi a non defecerunt narserationes eius : in terra dimittit peccata:
ergo est immensa, & ubique distula.
De Providentia Dei. DE Divina Providentia plura dixerunt se
cti Patres,& praecipue Augustinus; sed bre, vi tatis gratia omitto ea, ut citius videatur
An in Deo sit necessario ponenda Providea tia,ct ad-illa se extendat
DIco, negari non posse in Deo Providentiam rerum omnium , nedum quoad Durand Tom.L Τ spe-
475쪽
species , sed etiam quoad individua ; nam
Deus est rerum omnium gubernator , & r ctor e ergo providetomnibus ereaturis de m diis ad finem ab ipso eis praesti Iptum assequendum . Prob. consequςntia e de ratione
gubernatoris , & Reipubliear patris , est habere euram de omnibus, nςdum quoad communia, quae ad rempublicam, sed etiam quoassParticularia , quae ad subditos , & Reipublicae filios pertinent: ergo cum Deus sit verus gubem tor mundi , oportet , qudd habeat providentiam rerum omnium in mundo existe tium . Hanc veritatem suadet sacra Scriptura , nam Sap. I . habetur: Tua autem pater Providentia euncta gubernas , Et cap. 6. 'fualis es
.ll. eura de omnibus; & Atringir a sine usque ad finem fortiter , disponis omnia suaνι- rar. Deinde, Deus est cause omnium rerum 2 , ergo habet curam de omnibus . Prob. conseqquentia : De ratione cauta est, ordinare esse- m ad aliquem finem, eique dare media Aut ad ipsum perveniat , eum Providentia sie defini tur : Ordo seu directio mediorum , quibus unaquaeque res suum assectuitur finem : ergo Deus qui est causa omnium rerum , debet habere providentiam ν & cur m de omnibus
DPes, I. Providentia est solicitudo de rebus ordinandis, &disponendis : sed Deus non habe, solicitudinem: prgo nec providentiam . Resp. lieitudinem dupliciter sumi posse. 1. Pro exacta, & assidua diligentia , aut cura de
Tebus peragendis . 1. Pro animi anxietate 3
unde licet solicitudo in hoc posteriori sen' nequeat esse in Deo , est tamen in ipso in
primo sensu. Dices, a. Multa accidunt cassi, &fortuna tergo in Deo non datur providentia omnium rerum. Dist. anteeedens a Multa accidunt casti .
476쪽
ει fitiem ignoramus , coficedo ; resi ectu Dei qui est omnium provisor, & omnisciens , n
Eo antecedens, & consequentiam. Dices tanden , ex D. Hieronymo suPer c .I.
iri Abacuc dicente r Indignum , ct absurdum est, ad hoe deducere Dei mas atem , ur sciat, quo,
his non negare providentiam de his animalibus , sed Deum habere tantam providentiam , dccu ram de his animalibus , quantam habet de Ampelis , & hominibus,' quia non loquitur absia lute, sed comParatio Dices insilper ; Divina Iovidentia pugnat Cum contingonia eterum, S libertate humana enam divina Providentia est infallibilis, ut mo met Ecclesia in oratione Dominicae septimae Post Pentecosten , ubi legitur et Deus cujus Providonita in sui dispositione non fallisur : Ergo actus Voluntatis humanae non erunt liberi , & contingentes , sed a divina Providentia detem minati. Addes .i quod si in Deo estet Provide . tia, cura, vel dispositio, seu ordinatio de omnibus, sequeretur , quod viri sanes, & docti nulla laborarent inopia , & impii nullis seu
rentur bonis, nullis,e honoribus ; cum Providentia in Deo deberet esse recta, &vista rsed illi sepe replentur miseriis , isti vero Pe
Petua fruuntur Pace , ut constat tum ex sacra Scriptura , tum experientia : ergo non datur in Deo Providentia de omnibus.' Respondeo negando antecedens, ut patet ex
dictis de decretis divini', quae cum non sine antecedentia, sed concomitantia, non destruunt libertatem. Ad additum, nego sequelam; nec per hoc divina Providentia est minus recta, &justa: ratio enim est , . inquit Augustinus I. civit. Dei cap. 8. quia placuit divinae Providentiae praeparare imposterum bona justis pro altera vita , quibus non fruentur injusti sΤα mala
477쪽
mala impiis , quibus non excruriabuntur bonI. Et D. Hilarius lib. . de Trinit. ait: Stetito imerescentibias d luvii fluctibus area sublimius fεre
batur, tandem procellarum victr/x requievit super montρs Armentae ; non di pari modo Eeelesiadum eaercetur, floret; dum opprimitur, crescit 'idum contemni tir , ; dum eoeditDr , vin-
eis: Ergo objectio nihil probat: Quia Deus volens notam sacere potentiam suam , sustinuit in multa patientia vasa irae apta in interitum , ut monet Apostolus Roman. 9. & dat bona malis, &impiis.
Dico 1. divinam Providentiam non esse aequalem , nec Deum haberς curam aequalem de omnibus. Tum quia omnes creaturae non habent eumdem finem ; cum ipsae creaturae sint diversae naturae : ergo non habent eadem
media , ac proinde Deus magis providet, &majorem curam habet de praestantioribus, seu intellectualibus , quam de aliis 3 cum Deus magis diligat illas , quam istas , ut notat D. Augustinus tract. IIo. in Ioan. Tum quia divina Incarnatio, quae est 'pus misericordiae , &Providentiae Deli, ut pe ipsam salva fieret omnis caro, non profuit aequali ter omnibus , ne dum quoad estectum , sed etiam quoad .aει-ctum divinae voluntatis ; magis enim profuit hominibus, quam plantis, quia Verbum caro factum est, ut caro fieret Deus , inquit D. Ambrosius : Ergo Deus non habet aequalem Providentiam de omnibus creaturis. Nec valet objicere illud Sap. 6. Est illi aequaliter eura de - bH, ν quia ly aeqωaliter non debet sumi arithmetice, sed extensive, id est nullam cre turam negligit .
478쪽
Disina Providontia essentialiter consistat in anti intelletitus , PAvoluntatis ΘDIco, Providentiam formaliter consistere mactu voluntatis , licet actum intellectus
necellario praesupponat . Prob. Providentia est rinaliter actus liber : ergo est essentialiter actus voluntatis. Consequentia est certa, cum lius voluntatis sit habere actus formaliter liberos . Prob. igitur antecedens: Deus ita videt finem optimum nobis convenientem , &inedia requisita ad eumdem finem conseque dum , ut non possit ea non videre , Icum duvina cognitio necessario omnia futura attingat : sed non conseri nobis talia media, ut finem assequamur , ita ut non possit ea non conserre 3, alias necessario daret, & non libere: at si cognosceret illa media, &ea nobis non conserret , non diceretur providentiam, & curam habuisse , sed tantum cognitionem circa necellaria': ergo providentia est sorinaliter actus liber, & actus voluntatis. Confirm. Si rex , v. gr cognosceret regni sui statum , & omnia quae subditis necessaria sunt, ut gubernium, sit rectum, & non ordinaret media, nec ea praeberet subditis , certo cstet absque ulla providentia , non obstante illa cognitione , cum omnia essent in negligentia , & perditione : ergo providentia non est actus intellectus sed actus liber, &voluntatis, cum providere idem sit, ac dare, &pro curare media, quae non procurantur sermalitex quia cognoscuntur, sed quia conferuntur. Prob.2. Providentia non consistit formalitcrin actu latellectus : ergo debet consistere iri:
479쪽
actu voluntatis. Prob. antecedens : Si perimpossibile posset quis absque cognitione comserre alleui media necessaria ad finem cons quendum , proculdubio eliceret actum providentiae circa illum in ordine ad eumdem sinem r Et si cognosceret media necellaria ad finem consequendum , & nollet ipsi ea conferre , profecto non eliceret actum providentiae circa illum t ergo signum est , quod
praevidere est actus intellectus , dc providere
Obj. I. Gonetus, ex D. Dionysio de divinis
nominibus , cap.2. Deitas prospicit cuncta pro-
ridentia mirabiu ; sed prospicere est actus intellectus : ergo &c. Ex Boetio lib. q. co sel. prosa sexta : Providentia est ipsa disina
raso ta summo Prineipe eonstituta, quae omnia
dis no . Idem docer August. RUρ. D. Di r
nysum , δι alios SS. Patres loqui de provia dentia antecedenter , & PraesuPPositive : non autem formaliter: flito enim apud Patres amor dicitur cognitio quod non Potest i telligi. sormaliter , cum amor sit actus v luntatis , sed praesuppositive tantum , quia amor semper Prmupp'nit cognitionem : ita
similiter intelligi debent Patres de Provia
Obj. 1. Providentia est pars prudentiae a sed prudentia est sermasiter in intellectu, Me
patet ex Aristotele 3. Ethicorum caP. 6. ergo Providentia non consistit formaliter in
ase voluntatis . Rese. quod unum. Potest dici pars alterius dupliciter , 2bjectivd scia
licet , & concomitanter a Jer. gr. rationale est pars animalis , & cognitio Pars amoris ;sed diversimode, quia homo est pars subjectiuva animesis , & continet in se naturam ipsiuς a& cognitio est Pars amori' ratione . conco mitantiae a. quia amor nunquam esse potest
480쪽
i se naturam cognitionis , sicut rationaleontinet, & est animal : unde di inguo in
,rem -; Providentia est pars prudentiae ra-one concomitantiae , concedo ; qui δ nu uam esse ,potest sine prudentia : Est pars ibiectiva , nego majorem ,& consequentiam: dcirco providentia non debet continere rix, aram Prudentiae , nec esse actus inteli tus , sicut prudentia.
Obj. 3. Providentia est ordinatIo rerum, finem; sed ordinatio unius ad alterum , pr xium est opus intellectus nam est quae-am unius cum altero collatio , quae a seloitellectu fieri potest ; unde Aristoteles 1.
detaph. cap. h. dicit : Sapient/s est ordinare rugo providentia consistit in intellectu . Coti irm. ex ipsa ethimologia nominis : provi-lere enim , ut docet Boetius , idem est , ae,rocul videre quae sunt facienda; sed videre ,ntellectus est , & non voluntatis : ergo &,rovidentia .
Respis negando minorem ; quia ordinatio riualis , & exercita, est libera, & voluntaria .pplicatio mediorum; quae quidem applicatio .ut collatio , cum' sit donum , pertinet ad
oluntatem . Ad illud Philosophi, dico, quod ion debet intelligi in sensi, sermesi , sed
oncomitanter , quia antequam voluntas Pr lenter ordinet , oportet, quod intellectus coin
noscat ordinanda ; sicut enim dicitur , lentis est prudenter. amare , quin amor sit ictus sapientiae , & intellectus , sed tantumiuia amor semper supponit cognitionem ita similiter, ait Aristoteles , Sapienris est a linare , quin ordinatio sit actus intellectus , nec Armesilex sapientia . Ad confirm. dico
quod saepe nomina derivantur a concomitante , ut patet ethimologia nominis ιnvidia', ct invidere r hoc enim nomen idem est ac