장음표시 사용
31쪽
totum autem non alterius, sed in altis . in parti bus. n. totum est aliis. De genere quide & specie ct quid sit generalissimum, S quid specialissimum,& quae genera eadem Sc ipecies sint,& quae indiuidua: 5 quot modis genus oc spe
cies dicantur, sui hcienter dictum est.
Decim ri Haee est decima pars huius capituli, in qua coparant ordinata in I dicamentali lineas ni totalitate 5c pallia litare: θc dicitur, q, genus est tm torii, indiuiduu est tmpars. spes autem est totii S pars, qna genus cocinet sub se speciem,& no continetur sub ea, indiuiduis vero continetur sub specie,& no continet eam sub se. species a tem dc eotinetur sub genere:& ideo pars eius est,&cωtinet sub se indiuidua:α ideo totum in illis est oce.
Genus totum uniuersale tantu est, indiuiduu vero pars su tectiua,species vero totu,& pars est subiectiva quiuis totum diffinibile sit genus vero pars illius.
Clica hanc partem notandu est, in toria dicitur dupli
citer, sto tu uniuersale, sc totum dissinibile. oc simi liter pars dicitur dupliciter. s. pars subiectiva dc pars diffinitiva. Torii uniuersale vocatur superius respectu in inferiorit,quae partes eius subiecitur dicuntur.Totii autedii finibile voeatur id,quod dissime respeetu partiti suae dissonis,qus partes diffinitius dictitur. Differt aute tinaltero istorii in odorii dicere aliquid totii, aut parte. Vt id quod tot si uno modo est, pars sit eiusde altero modo, econueris.Superius enim respectu inferioris est totii Vniuersale, quia cJtinet in potestate sua illud oc alia, scpdicatur de eis:α est pars distinitiua eiu sidem,quia eo tinetur actu A intrinsece in diis. ne illius: Oc eosequenter Inferius respectii superioris totum est dissimbile M pars est subiere ua .ctuando ergo in textu fit sermo de totali tale dc partialitate re dicitur, genus totu tantii est octa intellige . de toto uniuersali re parte subieetiva Ioc
sis , ah PQ set quo in negari simpliciter Q genus lit pars iis, ea: ec si loquedo, Vt patet ex dictis in capitulo tertio seritia. ente oc inentia. Sed quia hoc altioris negocii est, vi tap.,. de ibi:considerando, o, genus, ut sie, est totum vnnier sale,re unde habet Q sit totii: re unde insit pars diffini rionis. Vltimo Porplayrius epilogii iacit eoru quae degenereo specie dicta sunt. Ostenditur aute ex epilogo Φ vmeu tantii capi n de genere re spe simul seeit 5 e.
D Isteresia vero Sc coiter, dc proprie, & m, ius proprie dicitur.Coiter quidem differ
re alter u ab altero dicitur, quod alteritate quadam dimeri quocunq; modo,vel a seipso, vel ab alio Differt. n. Socrates a Platone alteritate, reipse a se sene vel iam puero vel ia viro: vel iam faciente aliquid vel quiescente,& semper in aliquo modo habedi se alteritatibus. Proprie aut differre alterum ab altero dicitur, qn insepara hili accidente ab altero dimeri. Inseparabile voro accidens cst, Ut nasi curvitas: caecitas oculo rum,dc cicatrix cum ex vulnere occaluerit. Ma
gis autem proprie alterum disterre ab altero dicitur, cum specifica disserentia dissieri:q uemadmodum homo ab equo specifica differetia dis
T Ii .cipit capitulum huius operis, in quo
o tractatur de disserentia ec diuiditur in tres partes
Pticipales. In prima declaratur quid nominis ipsus di
E serentiae. In seeunda diuiditur. In tertia dimnitur. Assugnans ergo quid fgnifieet differetiae nomen, dicit,4in
triplieis nineatione Iuenitur. iani p. n. signi seat dispa ritatem quae in rebus fit a eoiter aeeade tibus, oc diciturd pia coiter. Q no autem eam,quae in rebus fit a propriisaeeidelibus, dieitur dria proprie. Qii autem eam, quae in rebus fit ab essentiatibus S propriis constitutis uis,& tune dieitur differentia magis proprie.
Geueris de speeiei nomia. eum snt telatura. differentiae e gnitionem iure praecessi. quae essentialiret speeie priorE M. Manalogum tum ex nostra, tum ex rebus ipsis in tria aliatogata distinctum quotum disserenita magis proprie praedicabile est. Clica hanc partem notanda sunt quatuor. Primo, ordo praeposterus a Porphyrio seruatus est.dii diciarentia postponit speciei. nam disserentia prior est spe, se ut principium prius est pricipiato: sed,quia ideo per
mutatus est,ut generas notitia compleretur, qm genus
p oc species sunt eorrelativa legitima exeusatione id factu
esse non est dubium. unde stati in post eorum notatiam ante reliqua de disserentia sermonem inchoauit. Se
cundo notandum est,u, distinctio disserentis in supradiistas tres fgnifieationes non est sicut distinctio generis , aut speciei in suas signasseationes. Cu enim diuisum fuit genus,aut species, suit diuisio squi uoce vocis in suas si gnifieationes, se ut si diuideretur eanis in pistem mamnum, Neoeleste sydus,re animal latrabile. Cum autem diuiditur disserentia in sua silmseata, est diuiso voeia aliquo modo analogae in sua partialia signifieata. Fuit aute neeessaria talis diuiso in hoe loeo, licet aequiuo
non esset disserentiae nomen: quia differentia no sm t tum ambitum suum est unum de quin uniuersalibus, sed tertio tantumodo sumpta. Tertio notandu est, udisserentiam vocari e iter proprie re magis proprae ex duobus ortu est. s. ex cognitione nostra. α ex rebus tins se ex cognitione quide nostra voeata est disseretia coister illa,quae fit ex rebus, per quas coiter homines appre
hedunt distinetione 5c diςs militudine inter entia nitidi
huius. Res autem coiter ea dentes sub apprehesione ho mimina, Quia sunt sensibilia accidentia, sin quae no di f. sere hoe ab illo nis arteritate quada, ideo differeti ac5 ter dicitur, qua res differunt abmulee alteritate quada. Diae retiavero.ppraediista est qua discernimus aliqua
curetia proprietates eorti inspiciendo: velut quosdaeoru characteres ut patet eum sufes alique aut a natu
ra, vel casu signatum aliquem ab aliis disserentem dicemus: Oc qm h moi disserentiae sin aedidelia inseparabilia nunt, ideo Porphyrius dixit, i, dria proprie dicitur, qri alterii ab altero dissert aeeidete inseparabili.Μagis proprie aute disserentia dicta est. qus sapientibus innotuit: in nihil ea magi x intime diserre Heli,qus costituit.hse autem,quia per essentiali principia, non quaecun , sed propria fit : ideo Porphyrius dixit, Φ disserentia magis proprie dieit,qn alteria ab altero dissert speeifiea dAa. i Ex rebus vero nominu hse diuersias robur maximum habet qm dria e iter dieit, quae causatur ex rebus,quaeno sunt propras hvie vel illi,sed multis coiter accidui et adueniunt oc recediat. Dria vero proprie dicit ua catur ex his rebus,qusa,prietates sunt aliqua si rerii, ut ride re Ac mugire,vel partiti rarit,ut eaeeitas ct surditas oce.
Magis proprie aute ideo dicitur, quia ex his,qui maxime proprie rebus sunt,estur, ex eostitutivas. Legenti, rum suam. Quomodo autem membra distin bonis huius non coincidant, in expositione sequentis literae de elarabitur, quoniam tune saeilior erit intellectus.
Vniuersaliter ergo omnis disserentia addita altera tu facit alicui. sed ea quae est coiter,& proprie altera tu solii facit, illa aute, quae est magis pri prie,aliud. Ille quide quae faciunt aliud sp cilice vocatur, ille vero,quae alteratum, simplidisserentiae.
32쪽
PRAEDICABIO VM. 9disserentiae. Aiali .n.rationalis disterentia adii e- A leritatemestione ius,inatiatim dieitur Deere non si
niens aliud facit,& speciem atalis facit. illa veiam,quae est mouem,alteratu facit solum a qui scente.quare illa quid & aliud, illa vero altera tum sol ti facit. cundu igitur aliud facietes, di uisiones fiunt a generibus in spes,di dicti nitiones assignatur,quae.s.sunt ex genore θc huius modi disterentiis sim autem eas, quae solum alteratum faciunt, alteratio sola consistit: & in aliquo modo se habentis permutationes.
Hse est secunda pars huius capituli,in qua disserentia
diuidere intendens tria iacit. Primo primam driae diuisio Nem ineri introducens eam ex praedictarum signiti cata num conumentia,& disconuenientia:Vnde dieit, cde esse o inni driae facere alteritate : sed inter driam eo lum alterii, sed aliud & iuxta hunc sensum elarum est, a,
differentia magis propria laeti re alterii 5c aliud forma
liter. Alter aut sensus est, in loquatur de alteritate. i.di uerstate aeeide tali,S de sacere alterum ec aliud sortita lite vel virtualiter. Et iuxta hune sensum clara quom sententia est, QOIs disseretia alteritatem. i. diuerstatem aecidentalem Leit,lieet dissimiliter quia driae esii ter et proprie faciunt eam formaliter, maras propria aut facit sacri eam virtualiter,ut dicetur. Sed di eretiae eGiter repropriae alteritatem. i. diuersitatem aceidentalem tm saci ut, differentia aut magis proprie sarit aliud, quia facit formaliter diuersitate substantiale:dum distinguit speeisbe spem a se eonstitutam ab alia,& facit alterum: quia facit virtualiter diuersitate accideralem: qm ex disset en vis essentialibus spetum suunt passones re proprieta tes siti quas si diuersitas aceidentalis. Aduerte autem - hie diligenter multu resert diecte facit aliud, oc diem muniter ec proprie ex una parte, Adriam magis pro- o me insertaliud sie ut non paruadria est inter tacere et in
me ex altera parte, tanta est distanDa. v illa alteratum - - .
t in Dei ut id quod pereas disterre dicit ista autem aliud
saeit id,quod per ipsam differt oce.Et hi te statim disse
rentiae prunam diuisionem extrahelis, ait disseretiarum alii alteratum faciunt,alix aliud: fc subdit tria, in qui
hus inter se praedi diuisonis membra di 2 lepant.
Primum est,q, lactentes alterum differentiae vocant smplieiter, iacientes vero aliud differentis specificae dicuntur. Secundum es Q iacientes aliud diuidunt geonera, non autem iacientes alterum.
Tertium est,. facientes aliud sunt illa, ex quibus eumnere fit distinitio aetentes aut alterum diis nitiones
Non ingrediuntur, sed ni nutationes oc alterationes smeas sunt: alterationes qui de sciat aqua frigida postmo
dum p ealelamonem differt a se, re ab altera frigida, redeonu rso permutimones vero,seulcia ala quis mutatim disteretias politionis: vi qui sedebat stat, vel de uno amo transit ad alium, vel seeundum quascui alias pra
dicamentales denomana trones variatur. Digerentiae omnes alteritatem. seudiue litate aliqua sacere sor. inaliter . vel vitritaliter dicti tui . sed dissimiliter: nam comuniter ει proprie disserentia altilitatem solam Diti altiet facere. aliud vero ου ira ualiter inserte dicuntur: nugis autem propria aliud formaliter, alteritatem vero.quam inferre potest non mii virtualiter facit.
CIrca hae partem duae terminois combinationes de
clarandae oecurrunt,cly alterum, seu alteratum, de
aliud . LY saeete alterum re sacere aliud. Aliud eu strelatiuum diuersitatis substatiae, nihil aliud sonat I pro posito,nis diuerstate substatialem seu quid ditatiuam. Alterum Vero,quia relati uti diuerinatis accidetis apud illosophos est,quod multisariam sumi pol, dupliciter in proposito aeeipi pol. Primo vi sonat diuersitatem incoi,quae ob sui abstractionem ab imperiatiori nomen sinis 5 alteritas dieat. secundo ut sonat diuersitatem ferre. Inferre liquide diuersitate subseantialem psit esse ctus eius, sacere ast illam non pot:& ideo dria proprie, Iieet imp inserat driam magis propria,re consequenter inserat aliud. i. diuersJtatem substantiale quia quae differunt in passonibus proprης distersit etia specineis differenti)s: sicut dela sim rudibile oc tis bile insert ditam siti
irrationale re ronale: non in propter hoc sequitur, n, differet iasprie faciat aliud: in insere aliud a posteriori ut eius esseeius .ec non laeti: ἐconuerso vero differetia magis proprie de Hent oc inseri alteritatem. i. diu et statem Iecidentalem, quia usat illam de concludit eandem. Diuisum fuit a Porphyrio disserenita nomen absolute in intem
tiones. non autem res,tum eandem rem contingat coiter,
proprie.& magis .iprae rebus diuersi dissetEtia esse in ordine aute ad unti .retu sorte suit diuisio illa.
CIrea supradi sta aduertendum est, a, quia differetia scut potaecipi dupliciter . formaliter Oc materia liter ita pol diuidi duplieiter: S consequenter ham di uisonii duplex sensus esse pol. Primus est, et dria diuidatur materialiter, . in res, suadendiantur uriae: ita otiis diuisiones sint rem diuitiones,& altera res differen tia eoiter, altera proprie,altera magis proprie,& si ratitera res disserentia Deiens alterum ini,& altera res dria faciens aliud: cte iste sensus orno est erroneus: qm una mei res relata ad diuersa,denominatur omni h astis de nominationibus. verbi gra,e5gregativum visus est dis
serentia coiter respectu ligni lapidis re simili usi, ubiis nigredo inest,ut accidens separabile, oc est disserentia proprie resperet corvi oc eat bonis, ubiis nigredo inest ut aeridens inseparabile:&est disseretia magis proprie respeetu ipsus nigredinis, quam in specie constituit, Ocne it aliud inter nigredinem de albedinem, re Deit alte
rum tantum lignum a lapidemo ergo est diuiso rerum Seeutidus se iuus est, quod disserentia sumatur forma liter,ec diuidatur in inteliones: ita in si diuisio intentio
accidentalem,quae proprio nola alteritas vocetur. Face, num disserentiali trire hie est sensus verus 5c dignus poxe alterum,& sn lacere aliud duplieiter intelligi in pro posto t. Vno modo formaliter, sieut albedo iacit at hum sor maliter. Alio modo virtualiter Je ut albedo is elidisgregationem visus,quia ad ipsam sequit naturali ter talis proprietas 5 c. Duplex ergo sensus verborum Porphyrii esse p5t. Primus est, .loquat de alteritate.ε. diuerstate in eoi θc de sacere alterum re aliud formali rem et tune est sentetia valde Hara,q, ois disserentia laetitiiteritatem i. diuersitatem aliquam,aliter disseretia noesse sed differentiae eo iter 5c proprie saeiunt tili alteri
ratem .i diuerstatem aliqua, Hon in talem, quae mereaε
aliud nomen speciale, in4 vere non nis alteritate saetiit. Disserentia vero magis propria aliud tacit,i. diuersata tem non qual&unm,sed potiti mam,quam ly aliud λnnisecit: ita in ly aliud sportat duo. s. diuersitatem subseliantialent,de ratione ly diruersitatem, dicitur lacere abripateticis, qm sermonem formalem explanat. Distin guuntur. n. intentiones disserentia vel sm modos, qui hus unum ab alio disserte eotingit,oc se quia tales m di sunt tres,qni res aut disserunt per essentialia, aut per proprietates aut per accide talia,Oc unam et res huie est essentialis, illi est pioprietas,alia vero aecides: ideo p modisserentia distin ta est in tres intentiones, scditer pro priere magissprie 'vel sm suos essectiis, oc sequiata res sunt duot qua aut est alteritas,aut alietas:& smiliter, quia unam et res in hoc.facit alietate,ei in illo alterat atri
ideo data est seeunda diuiso ditarum vel sm eonnexio rem eum his quom driae die untiari. oc se, quia esinexio vel est solubili vel insolubilis dabit ut tertia diuiso hi metiris quoip,5c diuidentur aris in separabiles de in in
separabiles. In omnibus enim hi g diutiJonibus rerum diuisio nunqua fit, sed intentionuin:diuersimode tamen,
33쪽
qm prima sui datur supra diuersum modii, quo res de nominat i disserentia inest alicui, seeunda supra diuer sum e sis in diuersis, tertia supra diuersam Oonnexionem eum diuersis:ocum loquendia est formaliter si Peripatetici esse volumus ideo simpliciter asserendum estu, differentia proprie non est diiseretia magis proprie,
nem c Giter,necpeconuerso:od sintnditer iaciens aliud ii est iaciens alterum tantii, neci ecciuerso : de sit liter se parabilis non est inseparabilis, neqi ec5uerso: licet una res tabus istis denominationibus subiaceat. Potest autem contra hanc determinatione ob ci. quia in pos
sibile est unu re id e differre ab uno vel plura bus eoiter proprie oc magis proprie per eandem rem: qm imposubile est in eadem res alie ui viri si essentialis,oc proprie ras,re accides. Videtur ergo in diuiso prima differetiae non sit tantia intentionia, sed rem: Ac sintiliter potestar pui de stetida re tertia: qm impossibile est unu oc idem ab eadem re trabere alietate re alteritatem tantu:& emeseparabile oc inseparabile ab illaece. Et eonfirmatur:
quia qua ratione dicitur, in ista est diuisio intelionum, propterea quia Vna res potest oesistas suscipere deno minationes in ordine ad plura, eade ratione dici debet, i est etia diuiso rem propterea, quia an ordine ad viii Non potest res vim suscipere oes istas denominationes, sed oportet esse plures res substratas denominationilis talibus: quae enim maior ratio assii u hie est θce. Huie obiectioni satisfit dicendo, a, quia disserentia diuiditur
χlute re non in ordine ad vitia vel plura, ct absolute
loquendo omnia me bra harum diuisionia adunantur in una re,oc non in Vna ntentione, deo nulla earu est diuiso rerum. Ad confirmatione verri dicitur,q, non est par ratio utrius p partis tum eum hie sint duo tres dis serens, puta homo di serens a leone. α res qua differt, quae disteret i a denominatur: puta rationale vel risibile, vel albedo Se . quado differetia absolute diuiditur non est respicienda rei disserentis unitas, vel pluralitas, qm haecdifferent ia a longe respiciuntur, sed attende idu est
potius rei qua disserenita nominatur, quot modis actu disserendi habe it, quot est octus, quomodo eo nexa &e.
Vnde diuisiones istae, vi dissitu est,)no supra unitatem vel ptu alitatem rei di serentis iandantur, vi obiectio supponit, sed supra quersos modos differedi re effectus re conexaones. oc qin omnium horum diuersitas abso lute loquendo ab una fuit re, quae differentia denomi natur, ideo rerum diuisio non est: quatiis si no absolute sed in ordine ad hoc, puta viiii quid differetia secare voluerim diuisonu rem neeessario oporteat fieri&e.
Cum iuiserentia faciens alterum solii differte sectat. simpliciter dicta est aliud v to sariens. eum specisee differre satiat non appellata est differentia simpliciter.
Circa prima disserentia a fgnata in textu inter membra huius seeundae diuisionis, notandu est, .disse rentia saeiens aliud ideo differetia specifica vocatur, Caspem eostitui hoc specifice distinguit eam ab alijs: distoxentia vero iaciens alterii, no ideo simplieiter digeretia
dicitur,ua faciat disserte simplieiter, qui hoe est salsum quia non facit disserte nisi fim quid, sed ideo differentiasmplieiter dicit, quia no facit simplare eoplete differ
te. Intelligeridia enim est, cu in textu dicitur, o sacies
alterusinapi, disserentia dieit,no est sensus,*diiseretia iaciens alterii habeat pro niae totum hoe .s dAa sm G
sed est sensus,in habeat pro note hoc, dria abi in aliqua alia alietiua additione ly enim simpli) ide sonat quod
is additione aliqua. Differetia ergo Helens aliud inhoe discrepare dicit a faciente alterii, quia lacaens aliud speciale nome habet,ec voratur dria specifica,taei es vealterii coe nonae retinet absin additione. Sed acci dit hie non Imerito dubitatio, una uia sunt duo colenta
sub aliquo eci, oc unum eoru sortitur nomen illius cola
sit additione,oc alterii cti additione, id quod sortitur illud sine addatione sapit nobilius rone illaus cominis, s ut patet de substantia dc aecidete respostv enti g,submistia enim ideo ens absis additione dicitur,accidens vero non nisi eu additione dicitur ens fim quid, ua sub Satia perseisinis en ens u accides. In sposito aute elabia est, indria Heiens alteria no habet periectius driae ronem, 'idria saeiens aliud: imo est ee uerso, a uia perseetius di serre laeti dria Heles aliud cti Deiens alteria tanturno e to recte dixisse videε Porpllyrius asserendo differentia
ieientem alterum diei disserentiam simplieiter θω. AD TV aDEN ri Ara huius est sciendii, in suscipere aliquod nomen sine additione aliqua oritur non ex una tantu eausa, sed pluribus.Qiam enim hoe oritur ex per sectione:quia. s. illius nominis ratio perfecte seruatur in
talo re non in alo, seut sortes dieitur homo absit addi
tione sortes vero pictusnodicatur homo sed homo pia istus Se hoe modo substantia dicitur ens sine addita ne, accides vero eum additione fini quid . sed ex hae radiee non pulli ilauit in disserentia Deiente alterii disterentiae F nomen simpliciter. i. sine additione,ut rario ad duetasthauit. arim autem hoc oritur ex imperfectione: quia. s. illud colentum adeo modicam persectione addit respoctu alterius membri , ut non mereatur habere specialen men . sed eo mune retineat,quasi nihil adderet, seut bruta insui additione dicere consuevimus animalia, homini autem iniuriana seri estimam uet si animal simpli ei ter voearetur. Et ex hae prod hi radice in differetia sis eiens alteria a Porphyrio differentia simplieiter vocaretur quasi nihil amplius dignitatis haberet, in quod dii serre iaciat disserentia vero iaciens aliud disteretia spe et sea vocata est, uiti perseditius disserre no inuenitur uspeeiseet re propterea nome sibi singulare vendicauit.
Ad superioribus ergo rursus inchoati, dicendum disserentiarii alias quide esse separabiles,
alias vero inseparabiles. inoueri enimwqui
scere,& sanu esse de aegru,5c quecuin his proxici ma sunt, separabilia sunt. at vero aquilinii esse vel simia, vel ronale vel irronale inseparabilia sunt. Inseparabiliu aute aliae quide sunt per se, aliae vero per accides. na ronale per se inest homini,& mortale, disciplinae esse susceptiuii:
at vero aquilinii esse vel simu per accides et noper se. Ilis igitur,que per se sunt in rone substatiae accipiunt,& faciunt aliud ille vero quae sinaccides, nec in substatiae rone accipitin nec fisciunt aliud, sed alteratu. qus quide igitur per se sunt no suscipiunt magis 5c minus: qus vero paccides: Etsi inseparabiles sint intensione a
cipiunt 8c remissione. Na nem genus aut magis et minus I dicatur de eo cuius fuerit genus,
neq; generis differetiae,sm quas diuiditur. ipss
enim sunt, quae uniuscuius m rationem coplet, esse autem unicuicu unum oc idem, nec inten sionem nec remissionem suscipiens est. vilianum autem esse,vel simum,vel coloratum ali quo modo & intenditur oc remittitur.
Hie seeundo disserentiarii Oelidam diuisione affert eum subdiuisone de triplici dria inter me a si, bdiu sonis. Diuiso est driaria alis sunt separabiles,alis in separabiles:subdiuisio est driarum inseparabilium aliae
sunt per se,aliae per accidens.Trium autem driarum in ter metira subdauisonis huius prima est, q, dpiae perseaeeipiuntur in ratione substantis. i. ingredititur dissones statiale rei: driae vero P aecides manent extra. scisa
est, i, driae n se iaciunt aliud, driae vero v accides iaciut
alterum. Tertia est, a, ditae per se non suseipiunt magas de minus
34쪽
R minus, disserentiae per aeeidens suseipiunt magis &
minus seu intensionem et remissonem,quod idem est. Probat autem hae tertiam disparitatem quo ad utracppartem. Oc primo quo ad prima innuens duas rationes ad hoe .prama est quia genus non udieatur magis 5c minus de eo euius est genus re similiter disseretiae generis diuisuae non debent magis re minus praedi eari de eis, quorum sunt di inretiae, re tenet smilitudo eum seque la ex eo Q utrunque est praedicatum substantiale. a. est: quia id, quod eomplet rei rationem intenso nem 5e re-
Nassonem non recipit. probatur: quia taee complet esse quidditatiuit rei, quod omnino unum ea no suscipiens intensonem nee remissonem: disseretiae autem per sersunt,quae uniuscuiuis rationem complente ergo oce. Dintentia, inseparabiles per se oportet tile di senem diuisivit
& per se speciemim. id est non ex ira essentias. sed illa rum essentialiter eousitutivas.
Crea siti,diuisionem irotan dii est, si, diiDretia potest
diei per se re sinister per accides duplici respectu. o Potest quide dici per se vi respieit genus quod diuidit rec ut respicit speciem qua constituit. oc siquide dicatur ideo per se, quia respicit per se specie, oportet acciperetv per se stri stius. vi Albertus dieit cs accipiat in lib. i.
Posterio, itum ibi voeatur respicere speciem per se tam praedicatu quiddilatauu,u proprium, hie vero disserenis via,quae fundatur supra proprao, per accides dieitur: a opitur ergo hic per se ut idem est quod essentialiter, reper accidens ut nat id quod extrae Tentiam rei est itan, sensus est,disserentia ii inseparabitu quNa sunt essentiales his,quoria sunt diis rentie,quaedam vero sunt ex tra essentias eo H quae disserte iaciunt. Si aure disterem xia ideo dieatur per se, quia genus per se respicit, alii orsensus est. Oc ly per se alio modo aeeipere oportet. Disserentia enim iuxta hune sensum no ideo dicitur per se , quia pex se pdicetur de genere, aut quia inentialis si gemera, sed ua per se diuidit ipsum genus se. genus enim, vitta animal, potest diuidi disserentias per aecidens. vi si idiuidatur animal per nauigati uti re volativum,aut per Haseulinii oc rex mininu de huiusmodi, qus sunt anima,
lium accidentia. oc potin diuidi distilentiis per se, ut si
diuidatur animal in ronale re irronale,qus sunt anima liu non proprietates Dee aecideria,sed principia forma, Iia. nee parui resert qualibus genus di intentiis diuidat per se,an per accidens: abso disserentiis enim per se nee dissones, nee stientis reta haberi missunt oc multi erro res eueniunt. quia n5 discernatur qo aliquid da uiditur, citi per se differentiae sint sumptae, an per accidens oce. Quid autem exigatur ad hoc quod dissere iis ni per sedi inretis alicuius generas, altioris est negoci rara. to. navque Aletaphy.tra stada potius est res haee. Sat si in hoe loeo nosseu, disseretis per se de quibus Porphyrius ιν
qui turrita in perseitatem habere debent: octes ebs.c generis Ac speeiei. Versi ne nouitia turbetur, attendeta est,et lieet perseitas ditarentiarii oc genus et spem respiciat inseparabilitas rasi solam spem attingaci unde sensus si diuationis est distentiam inseparabilissi ab his quae differre laetunt, aliae sunt per se, aliae sunt per accidens.
Per se differentis intentionaliter modo magis vel minus . Duua Edine te te ieiunt diuidendo vel constituendo distetentiae vero per accidens non umi magis & minus suseipiunt.
Circa tertiam digerentiam assgnatam in textu inter ditarentias per se &per aecidens,duo notada sunt. Primum est sensus illius. Sensus autem orationis, quia ex terminis dependet,a terminis inchoadum est. Susti vere magis oc minus nihil aliud sonat pro nune u re illa quae dieitur suscipere magis re minus, magis re minus partieipara vel ab eodem in diuersis temporibus, vel adiuersis simul, ves suceessue: se ut calor suscipit magis re vi inus,quia eadem aqua modo est minus calida, modo magistoc ista aqua in magis calida qua illa &e. DiD serentia per se ut superius dictum fuit potestaecipi du
pliciter. Vno modo pro re,qus est di s retia,re se eum in Ioe etalis res sit etiam dis erentis per accidens, de ea veri scabitur oc in suseipit magis 5c minus: & eonsequenter inhoe loeo non est sermo de disserentia pro re absolute. Alio modo accipitur pro re t induit intentionem di Dserentiae per se,de se de ea est hie sermo:α de ipsa verisseatur sermone formali in non suscipit magis α minus. Ad hoe enim . differentia per se non suscipiat magis et minus,no exigitur Q res illa careat intensione re remisesone, sed requiritur Θc suffieitu, res illa,inquantum est disserentia per se, non suscipiat magis ec minus. Et qin res in illa non denominatur per se differentia ius in or dine ad specie,qua conssit uit, re genus quod diuidituraeosequens est, o ideo dii rentia per se, n5 suseipit ma os oc minus, quia actum ditiarentiae. Leonstituere spe
ciem, S diuidere genus no exerceto magis de minus. Ita q, modo magis modo minus constituat aut diuidat,
aut distinguat ab alias Oce. Cuius landametum est: quia res denominata differentia per se,ei respectu euius dicit per se differentia,non inest pira magis ec minus: cuius mgnum est,quia no praedicatur disiarentia de genere,aut specie eum magis S minus. Differentia vero per aecia dens ideo dicitur suscipere magis Sc minus, quia est magis de minus eomunicatur his,quom est disserentia peraecides. Nee aequali sorte aecidisse credas disseiatis per se,non suseipere magis re minus,5c disserentiae per accidens suscipere: qui ditiaretia per se vendieat shi hoe ne cessarioδε uniuersaliter. neeelse est squide, ut dicetur, eonstitutilium speciei ut se earere latitudine, differetia vela per accidens no vendi eat sbi neeessario suscipere magis S minus,sed peratissue re partieulariter. Ex eo enim in aliquid est disserentia per aecidens no prohibe tur suscipere magis et minus, Ac in multis hoe seruatum puta in differentnssis ealidum re frigidum, albia re nigrum. sinum aquilinia oce. n5 autem in Dibus,Vt patet in distimeti sin numeralia accidetia : duo. s.& tria Ace. patet ergo ex distis sensus ditiarentiae huius, re eosine in hoe, differentia per se ut se, earet necessario magis 5c minus dis rentia aute per Meides,ut se non prohiis tur suscipere magis Oc minus. Secundia aute notandum est ratio secunda in textu ad hoe adducta: oportet squi de re lue aduertere . eius termini sormaliter intelle sti perspieita illa reddi t. eosistit na a1 in hoc, Qua estiud ditati uia rei vise,eos stit in indivisibili,qm spes reru ut dieit in .s. Metaphy. sunt se ut numeri,qbus no po t. .iαtest adeo parsi auserri aut addi, quin variet spex:quia se in quaesti Additati uti e5sstit in indiuisbili, oportet ineareat magis Ac minus: qm magis re minus latitudinδ5c diuis hiate supponiit in re suseipiente illais auth sieest oportet ulterius dria eostitutiva re e leti uai sus esse additatiui eosseat in indivisibili,aliter costitu tititi essentiale haberet latitudine Ac eostitum nor quod est impol .ex xprio ergo estiistu ipsius pia dBae deela/rauit subtiliter PorphFrius, . ipsa no suseipit magis &minus .haee autem, qm mediocriter coniectantes tangemus alibi diffusus scutienda,relinquamus oce.
Cum igitur tres species disserentiae conside rentur: & hae quidem sint separabiles,illae vero inseparabiles: oc rursus inseparabiliit, lis quide
sint per se,ilis vero per accidens rursus earum,
quae per se sunt, disserentiam, aliae, quide sunt, sm quas diuidimus genera in species,alis vero fm quas ea,qus diuida sunt,specificantur.ut cuper se disterentiae oes huiusmodi animalis sint, animati: θc sensitivii, rationalis & irrationale: mortalis N imortale: ea quide, quae animati aesentibilis disserentia constitutiva est substanti sanimalis: est enim animal substantia a nimata
35쪽
sensibilis. ea vieto,qure est mortalis 5c immor talis ditarentia, 5c rationalis θc irrationalis,di uis tuae sunt animalis dii e per eas enim genera
in spes diuidimus. Sed hae quide, quae diuisui
sunt driae genera,es pletivae sunt costitutius sperum .diuiditur enim animal ronalis.irro
natis dria, oc rursus mortalis Ac imortalis dria: sed ea que est rationalis dria 5c mortalis consti
tutiue sunt hominis, rationalis vero& i morta
lis Dei, illae vero, lus sunt irrationalis 5 mortalis irrationalium animaliv. lic etia suprema substitia cum diuisa sit animati θc inanimati dria,
sensibili 8c insensibili, animata Sc sensibilis co-
gregate ad substantia animal perfecerunt: ani stata vero & insensitiva persecerunt plantam.
Qua ergo eaedem alio modo acceptae sunt constitutivae aliquo modo autem diuisitim,omnes
specificae dicuntur: 5c his maxime opus est ad diuisiones generum θc dissinitiones specierit, sed no his, quae secudu accidens inseparabiles, nec magis his, quae sunt separabiles.
Hie tertio,vt eompleat diuisionem inaediate antece piam,reassumit ea eum subdiuisone: re subd iuidit alterum membrii subdiui soliis. s. differentias per se, decla. ratos inebra ultimae subdi uisionis: tota ergo diuitio est Disserentiam aliae separabiles, aliae inseparabiles. Inse parabilium aliae per se,aliae per accidens. Per se:aliae di. Misiuae generum, aliae constitutivae specierit: qus per ge neris diuisone aeeeptae sunt: declaratio huius vitinas diuisonis ante oeulos ponit prsdicamentale arborem su/pra pictam,ut inspiciantur differentiae quae in utroque
posite sunt latere. hae autem arbore praesentata, prima declaratrone aggreditur. ante qua aduertendu est,quod
membra huius subdiuisionis. s. differentiam per se, aliae sunt divisivae, aliae esistitutivae dupliciter sumi pollunt. Vno modo absolute. re se ista subdiuino nee est diui sici rem, nec differentiaria proprie loquendo: sed potius activum ipsius disseretiae: una enim metres de vilica dis serentia ut dicet ipse Porphyrius,est diuisua et eonui tutiua: quia habet utrunqi adium respe tu diuersorum. Alio modo possunt sumi in ordine ad aliquod unu fu, alternumtet se est diuisio differetiaru&rerii eo modo, quo aliares est differentia inferiori a superiori: qm aliae sunt differentiae diuisuae animalis,aliae sunt differentiae ecnstitutivae eiusdem. ills enim sunt inferiores animali, ista vero sunt eo superiores,vi patet in arbore. Quia sic ergo dupliciter intelligi potest distinctio iter huius sub diuisonis mehra, Porphyrius primo declarat quom in do snt aliae differentiae diuisuae a constituti in suumcd eas in ordine ad aliquod subalternit: oc in obiecta arbore ostendit, respectu animalis, aliae sunt disseritiae eo stit ut ius re aliae diuisitis qm eost: tutius animalis sunt animatum de sensibile: divisivae vero rationale oc mor tale. seeundo declarat quomodo sint aliae differentiae diuisus a costituti uis, absolute loquedo de eis: oc ostendit in eadem arbore,ci, non sunt aliae differentiae constitutivae a diuisitiis fed eaedem sunt diuisius superioris generis N eonstitutivae in se moru speeterii. Declarat autehoe primo in illis disserent is, quas diuisuas tantu anis malis dixerat, ostendendo chi illae etiam costitutius sunt non animalis, sed specierum eius: deinde in illis,quas conit ut tuas tantia animalis dixerat, Ostedendo eas eme su premae substantiae diuisuas, eo stitutivas vero speeieria subalternarii eius. Et sie eompleta deelaratione. tertio declarat membra huius diuisionis a nomine eorum
s cinxo ista sunt differentiae ills, quae specificae voeatine
de quibus superius meminimus. quarto declarat eorti utilitatem dicens, ii, talibus different fis opus est,eu da uidere genera, oc cu diffinire volumus spes: oc .ppterea caeteris relictis,de istis tractasti est oce. Nota hic, quod licet ista vit ibi subdiuisio absolute non ut diuiso rema, se ut nee aliae diuisiones suprapossis: ista tamen sola pe/culiari suada sorte obtinuit, ut ab alης explanata sit: Ust diuitio differentiae fila diuersos aetus,α no fui diuersas res. Hoe autem non ideo accidia e putandu est,quia
latuerint tot ingenia aliae supradi tae diuisones, sed ua exters diuisiones, Ac si non rerum, saltem differentia diuisiones erant. alia enim disserentia est, quae separasilis est,re alia quae inseparabilis, oc se de alijs : quoniam aliore alio modo differre saeiunt, ut dictu est superiuruli se vero subdiuisio ne ii etiam differentiaru di uiso est,
quoniam Vmea res viri ea intentione digerentiae duo si mul operatur: di uisionen . s. generis oc constit utionem
P specieHostenditur autem unica intentio di serentiae: αex eo q, differentia eode modo ne it differre spem dc genus: qna sque dis inguit vir sup specifice. s. ronale enimno solii homine ab astio disserte saeit speeissee, sed etiaanimal in hole specissee distinguit ab animali in sino ut in. io. Metaphy. habet) oc ex eo quod iro qualici is multate illos duos actus in se unit,sed tali Oc Lanta, ut unus alterius ratio st, de alter sine altero fieri nequeat.
Quas etiam determinates dicunt. Dissereri. tia esi qua ab udat species a genere. homo enim
plus habet o animal rationale re mortale: ani mal enim nihil horum est.
Haec est tertia pars huius capri in qua differetis,qus u est qui nisi leabiliti, i .dpis P se,un ri dissones ain-gnant iuxta nil metu suarii proprietat si, seu Dperationii.
Mus suas locis patebiit. Ponit aute primo dissiani prima,sc deinde dubonem quadam mouet. De terminat ergo G diffiniendo driam Peripatetici primo iie , dria est, qua spes abundat a genere. Vbi nota in ly uua,no solii denotat illud plus quod habet spes, de quo earet genus es se ditam, sed etia denotat driam esse causam,quare spes plus habeat in se u genus. Vnde sensus dissonis est,uria est,qua re ut eausa aliud aliae, re vi re abii date, vel redii dante spes abcidat anne. viro enim mo spes abundat agne per driam no altero ini: qm spes nihil includit, quo careat genus nili driam: e pxama causa, spes plus includat u genus,est ipsa dria, q uae ex natura sua habet Q extra genus sit re spem ingrediat. Abudare aute licet distingui pol sit in abudare in pote ita re in altu, gen' abulatia potetiali a qualibet spe aliud et spes aute abundatia actuali a genere abudet: na in abi dare in potetiano est abii dare, se ut nee diues in pol ecia est diues,ideoahias distone dictu est, i, species abundat a genere: quia actualiter plus habet in se ui genus iii se actualiter ha beat e species enim habet in se actu differentiam, quam H genus a stu non habet, vi patet ita exemplis textus dec.
Nam unde haberent species dii retias nec vero omnes oppositas habet: qm ide simul habebit opposita, sed quod modum probant, potestate quidem habet omnes differetias sub se,
actu vero nulla.ac sic, nec ex his quae non sunx
aliquid fit,nec idem simul habebit opposita. .
Hie dubitat. quia dixerat differentiam haberi a spe
cie dc ppterea abundare a genere, dubitatio non expri initur in textu integre, sed in resposione insinuatur. Et quia soluere nescit,qui nescit non dia ut dicit in . a. Aseraphvsideor pone da est ista dubitatio. Qiiaeritur, si spes udat a genere dria, unde habet spes differentias: aut a genere,aut a nullo: na ante disseretias nihil est nisi ge. nus. no a genere uincia nihil det quod via liabet,sequo
36쪽
tetur et geniis haberet oes suas digerentias quibus diuiditur,eum no fit maior ratio de una in de altera: Oc eum tales disserentiae sint opposts, sequetur in ide simul ha hebit oppostat quod videt impossbile, licet enim untire idem laeeosue habere opposta videamus dum ali quid prius frigidii st ealidii) simul tam e habere oppos ta impossbile omnino eensetur. Si aut e spes habere di catur digeretias a nullo, sequet in ex nihilo set aliquid rhoe aute est eoira oes philosophos dicentes,q, ex nihilo nihil fit. Huius dubitationis primam parte Porphyrius ponit re statim subdit solutione qOnis1 dices, sed quein Idmodum probat 5ce. & eonsistit responso in hoe, o mei es habent disserentias a genere habente dissereta in se non actu,sed potestate re hoe suffieit,qi A se euitam usurru pineonueniensinqvsstione adductum:quia
nee dicimus disseretias venire ex nihilo, sed oriri ex te verer nee dicimus in eodem esse opposta,qua opposita esse in potetia in eode no est opposita esse in eode, stetit nee homine esse ealidii in potetia est holem esse calidu. cum idem numero subiectum impossibilest in imati duobus
cortrariis.& idem genus εἰ sp nes in sei ratione non ines udat ormosia .leti oppositi alterius rationem, genus no includere opposita. disserentiat a ita dictu est, licet m eodem genere sint actu opposita.
circa ea,qus hic dicuntur,triplex dubium est, quo .c
genus non habeat differentias asstu, & quo habeat pote nate,&qua potinate illas habeae Ralio pridis dubitationis est:quia videmus, ingenus asu sititii ha het differetias oppostast animal enim genus a qualiterta simul est tonare re irronare: qm actualiter est simulco iunictu homini re bruto. Nee potest subterlagi dicta do, non est ide animal quod est rationale Ac irronare:
Mira Porphyrius in textu non solii reputat in ueniensi de numero habere actu duo opposta smul,sed etia iderenus, Ut patet. Costat aute o, animas viis se id e genus existens a qualiter re simul in rationale re irrAnale. Ad hoe breuiter dicitur , ,habere duo opposta smul iin adiu contingit dupla. per modum eoniunctioni ocper modii inclusonis.Per modii eo unistionis oppomta haberi dico, in opposita eoniungit tur alia ui,st ut ac cidet a subie, io,vel inrmae materis,uel quouis alio modo quadam extra natura alicuius, illud per modii in mationis determinanir Ac hoe modo opposta n5 posse esse in eode acture simul intelligenda est in eode numero tantur qua impote est ut unia re ide numero si s muleesidii re frigidia occ.idem aute spe,aut genere possibile est hoe modo suscipere simul e5rraria, vi ratio adductabat. Per modii aute inelusonis tune haberi dico oppota,qn opposta ineludunt in t5ne illius: re hoe modo impore est ide sue numero siue spe sue enere, ineludere aetu stilus duo opposta: qm vns destruit reliquit ocno se ed patiunt in vita natura: Ac iuxta hune sensum est dietii a Porphyrio: o genus no habet altu apias eius diuisuas, una eas non includit in sua rone. Spes aute amieas cotinet: quia sngularii dissones singule ingrediunt. ecperhse patet inso ad obiectR im primsi sensum in pugnat,que no approbamus. seeundii autε ει tertia dubiii qm metaphyseui egent speeulatione,indis sarelinquant: satin si seire nue,et genus ideo potestate di
citur cotinere dRas,qui a d hae ex eo naseuntur:nci ita in
in eo prius latitante videant, sed se ut inchoatae in ipsa sorma generi ea indistin te, ad proprias actua rates di stincte ec perfecte sorti edas ex eo origine trahat: pn qu genus principiti sua si spem dimi est sem potestas lite
generis ad acis reduet vidisserentiatu omniso singularum,quae potestate in genere continentuli omnes in diuiduis actualiter oc simul ipsum genus emeiatur.
Distiniunt autem eam, & hoc modo. Disse rentia est quae de pluribus disserentibus specie in eo Q quale quid est micatur. rationale enim& mortale de hola praedicam in eo q, quale odest, homo dicitur: sed non in eo quod quid est.
quid est homo interrogatis nobis conueniens est dicere animal quale aute inquisiti,qm ronale & mortale conuenienter assignabimus. Rebus enim ex materia ec forma costantibus, vel sm proportionem ad materia 5c sorma, stitutionem habentibus.queadmodii statua ex
materia est aeris, forma autem figura. s ic di ho mo cois ec specialis, ex materia quide similiter
proportionabiliter cosistit ex genere,ex serma aut e dria totu aute hoc, canimal ronale mort te, homo es,quemadmodum illic statua.
elarata iam disseretia inquantia a genere in spem derivat ur,u prima dissonsi, seeunda ponit dissonem, in qua declarat ur dAa inq uantii pdieabile est distinetis ab aliis quatuor. Vnde disinisse ait Pera pateticos disseretitiam etiam se, Differentia est quod praedicatur de plorabus disteretibus speeie in eo Q quale. 5c statim decla
rat ultimam particulam, si n eo Q quale duyliciter. pri mo ex notis interrogationu: qis,quaerentibus quid est homo: respodemus generis nomen, puta animal, ac perhoe animal praedicatur in quid: quiretibus aute deinde quale animal est: respondemus dissetEtiae nomine,putarationale. 5c se differentia pradicatur in quale:quia re spondet ur interrogantibus quale. secundo deelarat hoc ratione tali, an aliquid eonstituitur ex duobus, frateria. s. de sorma, vel se habetibus se ut materia de forma, id, quod se habet ut forma, iidieat in quale: spes eonstituit ex genere re dria, ita quod genus se habet ut materia,ecdria ut forma:ergo disserentiatdieat in quale oce. Μi norem declarat exeplo inartities alibus nobis notiori hus: quead modia enim statua Caesaris est quid e5possit ex cre 5c figura Cisaris,ita o dis est matera a statue,figia ta vero Cctaris est forma, 5c statua est totve potitii ex e re figura se homo, nsi hie vel ille, sed eoisa qui de Dominat spes,est ad eopositi ex animali tanu materia ere ronali tanu iarma. Maior aute no declarat in textu. nee aliae plieult diffsnis assianais: oportet ergo h se olaordinate sacere, incipiendo a prioribus particulis.
serentia ultima quae est vete iusi tentia est sitie non repugnLter, seu negative de pluribus disserentibus specie praedicetur, de s conuertibilis cum specie stio Ceurrit aute primo antiquum dubium ei rea illam
particulam, pluribus disseretibus speete. iam diserentia vliama sm veritate eonvertibilis est eu speeie me elatissima, dc e seque ter no pdicatur de pluribus disse retibus specie.sed una sola spe S se ista disgnitio ne e5 uenit omni contento sub diis nito. Hane dubitatione licet multipliciter diuers se soluere eredat,ut diffuse Al herius reeitat,dus tame solutiones mihi digns vise si ne ut in mediu ad durantur. Prima est, quiadasseretis vltims sunt nobis ignotti eas differetias dis snteriit De ripa temo,quas habemus, re quibus utimur in diis Oni hus tales aute sunt ut in. x. Posterion diei D qus in plus se habet .l spes . Non ergo ideo diffiniendo driam, dicit Q pdicatur de pluribus disseretibus spe, quia omnis disserentia si talist sed quia omnis disserentia nobis nota iratur de pluribus disserentibus spe.Nee obstat s de nouo cognosceret aliqua dita ultima: uni quod in pluribus inuenitur logica probabilitate sunt intuiti: haee resp5so Ite et ab Alberto ridiculosa iudicetur, propterea quia non saluat disgnitione eo uenire omni colento subdiffinitoόα quia oppositu istius diffinitionis conuincietonuenire alleui contento subdis finito,i.dpiae vitimae.
quia tio de pluribus, sed de una tisi spe pdieat, eao is arisu abstinendueenseo: eo P. s.Τho. in. a. Postera Orum:
37쪽
aperit ideo Aristotele dixisse disserentias omnes esse in plus 4 diffinitum, quia propriis disserenti)s caremus. Et ipsemet Albertus ibi asserit diei posse, i, Aristoteles
loquitur dedisserentiis nominatis, quae sunt coes, qni proprias non habemus. Vnde iuxta hoc rationes eius sacile soluuntur, dicedo, i, diffinitum non est lue disse rentia absolute, sed differentia nominata,α sic eo uenit omni,& nulli eouenit oppositii &e. Altera responsio est. hie no diffinitur Quaecum disseretia, sed ea tantu, Rus est vere di intentia: vere aute diiserentia tio est dit serentia vittitia eo uertibilis eum speeie, sed superiores:
α ideo optime dictu est, . disseretia prsdicatur de pluribus dimerentibus specie. Quod aute vltima disseretiare conuertibilis non si vere disserentia, declaratur se. Disserentia ultima habet tria in se. s. a, diuidat genus et Q constituat aliquid sub genere:& q, ad viueare indiuidualem natura determinet: primi duo actus coueniunt
differetiae inquantu differentia est ita q, disserentna h. bet quod si disserentia ex prinus duobus, quia diuiso separatio est: ex hoe ipso aute Q, aliquid separat differre saeit separata, re contrahit S coartat id quod diuiditur
ad partem, qua separando constituit tac. Tertius vero aistus disserentiae natura no ingreditur, aliter oporteret Q omnis disseretia hune haberet: se ut omnis disseretia habet primus duos actus. s. diuidere & constituere: sedaeeidit alleui disseretiae ille tertius actus ex eo, res ali qua denominata disserentia ex propria natura habet non inueniatur nis in una natura,& indivisibilis si sciem aliter Sc. Sic ergo,quia ultima Seonuertibilis driavere dcia non est, sub dis finita dria hoe in loco non ca
prehenditum S ccifeci uenter uniuersaliter verificatur u,
dria, quae vere dria est,pdieai de pluribus spebus. Haec est ensio Alberti ab Avicena Alpharisio re Averro. sumpta ipsum & Aristoteli attributa. Appellat
quom vere driam driam fmplicis virtutis disserentiae, eo q, habeat striplicem disteretiae essesciam. s. diuiderect constat uere: diserentia aute non vere, dpiam no stra
plieis virtutis termini divinitivi, eo ultima re coveristibilis dria eo tineat in se oes superiores sicut tetragon si trigonii Se. Haee solutio qni ex limpido sonte ema Nat &ad qonis propostae veritatem dueit: distutienda aliqualiter est. Potest squi de dupliciter intelligi. Pri a nosmu sonat,vt. s. dria hie non dissiniatur simplieite es in totum suu ambitu, sed diffiniatur tantu dria no vitima: quia talis tantii vere dria est, re simpliciter virtutedriae habet. α hie sensus lieet prima facie ab eis inten
ius videatur,quo modo vel voluntarius vel cotra rone non st,non vide aeotra ronem quide, quia est dria ultima habeat oes actus vers driae,s diuidere et costitueri quare diffinitio verae driae sibi e uenire no debet. Neu sufficit dieere,q, hoe ideo accidit,quia ultra actus veraedriae habet in determinet ad atho ma natura. Hoc enim tertium non est eoditio diminuens ronem driae: dato Qes et extranea eoditio,&e5sequeter diffinitio vers dris sibi repugnare non debet .sJe ut omnis diffinitio non re lpugnat sorti nec homini albo: lieet repugnet homini pi sto. Qisod autem ille tertius actus non sit eoditio dimi nues ex eo ortu est, quia esipatitur simul seeum omnes actus verre disseretiae expleri. Voluntarius aute no mi
nus ui prima rn lio, quae despicitur,si fugiendo dicatur, pro vere dria no absolute diffinitur, sed eum prseisone cuiuscunm posteriori actus aduenientis,ita diffinita
est dria pei se, re propterea nci claudit hie sub dis finito
dria Vltima quia lieet sit veredisserentia, non tamen est mise differe rix sed addit aliquid ultra. s. determinatio nem ad athonia natura. Haee enim glosa qua rone ma
nisu prima responsio taleiri possi liberer audire prae sertim quia licet eonsueuerint philosophi de rebus a stracte re pesse diseutere, quae debeatur illis ex ronibus formalibus, non tamen in dissinitione postiue ponere consueuerunt, id quod non rei ronem, sed precationem
: seo uitur praedicari aute de pluribus spebus sequitur nadisterentiae ronem: quia se inueniretur ubicula inue.
nitur driae ratio, sed driae misonem, quia s res preeisqdriae rone habet, de pluribus spebus puteatur m istam viam. Alio modo potest intellisti prsdicta solutio, ut dis finitia si differetia absolute & formaliter sumpta in quant si differetia est: α 4 ly praedicari de pluribus diti serentibus specie, no sumatur postiue, sed no repugna ter , re si sermo formalis,euius sensus sit, dria est quod
Ddieatur. i. est uniuersale, cui inquantu dria est, non re
pugnat Mirari de pluribus disserentibus speeie M. Et late sensus est ealde subtilis ta piandus: qui formaliter
driae rone rimatur: dria enim, ut ex dictis patet, ex eo
. diuisua re costitutiva est,habet v, st dria: ex liis autenon Vendicat sibi dria, q, pdicetur de pluribus spebus tqisi oporteret ut dictu est) omne,cui eonueniunt isti
duo actus, ex quibus urrae ratio integratur, pdicaretur
de pluribus spebus: quod manifeste apparet salsum in ' ultima dria, quae conuertibilis est eum athoma specie. Sed ex his non repugnat driae,quod pradicetur de ploribus spebus, issi si ex his repugnaret, nullia eui hi actus insunt, i dicaretur de pluribus spibus: quod manifeste apparet esse salsum in disserentijs subalternoruna. Iuxta hue aute sensum oportet soluere obicistione saeia, ut
do illa regula qu aliquid non repugnanter conuenit suo
periori absolute, & repugnat inferiori ex propria r5ne, vel ex quaestis alia additione, illud tale sinpliciter non potest enuntiari de inferiori, sed eum specineatione superiori verbi gratia, quantitati non repugnanter cω uenit diuidi in infinitu, quod tame non potest absolute vera sicari de omni quato, ut patet in quatitatibus phy scis, sed veri scatur de omnibus qualis cum ista speci
seatione in eo quod uuant ii, qualitas enim humana noest diuisibilis in infinitia, quia si in medio secare t statinides neret esse humana, sed qualitas humana inquatum quantita; est diuis bilis in infinitii Ex hac inqua regula, tradita a. s. io. in physeis soluitur psens quaestio, di- 1. PI, incendo eu A uicenare caeteris supradictis, disserentiae Lee s dit. vltimae non couenit ista diffinitio absolute, nee oportet eo ea. μ
a, sibi eoueniat absolute, qni differetia ultima taliter e5 trahit driae ronem, Q ex illo addito repugnat sibi, o n5 repugnat d piae rationi,& hoe est dicere,qni d pia vltima non habet sinplicem virtutem disseretiae, re q, non est disserentia vere. i. pure, sed eo uenit deis vllinis ista dis, sinitio eum specificatione driae ista enim est vera, Di serentia ultima inquatum dria est,) est praedirabilis de pluribus disseretibus specie quoestis modo pexposto:
lieet ista si salsa disseretia ultima est 1 dicabilis de ploribus disserentibus specie, quocun in modo e XPonatur. Et qui hie sensus disierentis naturam formaliter expla nat, negative tame: magis dignus tot Peripateticis cen statur: si placet. Eo presertim o hic modus exponendi consormis est Aristotelicae do strinae m. s. &. r. Physi c rum:Tres ergo sustentabiles expositiones ecillige no
uitie. prima est quod disseretia nominata hie diffinitur. Secunda est in disseretia pei se seu pure. Tertia est quos disserentia formaliter seu ut sie: seeundum primas duas expositiones ly pdicabile de pluribus dissere latibus spe
cie : postiue intelligitur. iuxta tertiam vero negati uel: seu non repugnanter. prima facilior re intentioni diss-nientium sorte conformiori secunda supradictorum vi rorum illustrium verbis magis cosona. tertia ips rei moturae magis propinqua videtur. Disserentiae sundamentalis ratio. secundum quam disserentia praedicatur in quale essentiale, M aute accidetate.
CIrea alteram vero partieula . sin eo et, quale nota da sunt tria. Primum est, ui,eum prs dicari in quale dupliciter esitingat,saecideraliter, sicut albii dieitur delioIe,eigno aes entialiter,se ut ronale dicitur de hole: disseretia non Micatur in quale accidc taliter, sed essen ii aliter:
38쪽
tialiter qm res denominara di perentia per se,de qua lo. quimur, est estentialis,& intrinseca ipsi speciei et no est extra ipsam speeie aliquo pacto, nec.cm rem, nee smintellectum eque admodu sunt illa,quae praedi eantur in quale aecidentaliter. NA est autem explicata particula time in diis nitione disserentiatum hoe tanu per se notu relinquebat. Avicena autem integra distinitionem adunavit dicens differentia esse uniuersale prs di ea tu essen italiter de pluribus differentibus specie in eo q, quale. Seeundu est,indisseretia ideo praedicetur in quale essentialiter,quia est qualitas essent alis generis se speetes,li eet diuersimode. qualitas enim idem sonat quod formalis determinatio. determinatur autem non solii si hie potentia sua eme aecidentale per formas acciderales, re materiae potentia sm esse substaciale per formas substa itales: sed re peneris potentia sin esse quidditatius per disserentiast stetit enim aes est in poteritia ut fiat talis vel
talis figurae,& postmodii figuratu per operatione artis Cssaris similitudine, tum determinatum est per illa si mram,ae per hoc fit Cssaris statua: ita genus puta ani mal sim se an determinatu est, oc esse potesε rationale ocii rationale: sed eum animali coniungitur rationale: iam posse eius determinatur ad homine. cIeneris ergo qua litas est disserentia,quia determinat eius potentiam: ecquale sit fgniscat. speeiei autem qualitas n5 praediista
ratione est: qm non est in potetia ad disserentia sed quiae stituendo speciem ipsam ut formale eius prinei pium determinat: rma enim, sui declarauimus. de in textu dicitur, qualitas voeatur, Ac eius r5nem habet inquantu sol maliter deterniinat. Essentialisqim ii qualitas ge neris respeciei disserentia di imiter eli. qm speeiei ideo essentialis est, quia eius est determinativa. Vt sor male principium re intrinseeum determinat eomposi tum: generis autem ideo essentialis,quia ipsum no spe
discatum supponit, sed ita quali fieat, ut ad esse specim
eum trahat: aeeidentales siquidem qualitates rei adue nientes ipsam in specie completa praeexigunt: nec repo inunt tem subieista in propria specie: disserentia vero ge nus ipsum deternu nudo diuertisseat se, vi in Opria spe ete reponat eius substantia: animal enim rotiali determinatu in specie hominis est,adeout specie disserat ab animali in leone per irronale posto 5 e. Tertium est, in Porphyrius hane partieula declarado notanter sub dis iunistione dixit: rebus enim ex materia Oc tarma et ad similitudine proportionem materiae ec sormae:eonstitutionem habentibus occ. Videbat nam, genus nec di serentiae nec speciei materia est:& smiliter, indisseretia nee generis nee speciei servia est:qm tam materiau sorma pars eli rei pars aute de toto, euius est pars no pra, d eatur in recto. no enim dicimus homo est an mar
in vero genus udisserEtia de specie praediratur:& sin veritate genus oc dicterentia una res sunt,quod a parti bus aliens est. Diligeter itam intuitus est, et, genus ma teriae similesportionaliter est, re differentia formae, θίspes toti copolito qm sicut materia sublestu determinabile est forma eius informitate amouendo determi fiat,oc ex eis resultat copos tu: se genus substratu quid dicit essentialiter formabile, redisseretia adueniens ip sum determinat i siem speetes utrum coplectens consti ruitur:& se patet tota dissinitio eum eius declaratione. Maior enam,quae a Porphyrio deelarata no fuit,ta di istis iam elara esLNee saltaris putans Porphyrium v sui ne dieere forma prsdicatur in quale: no hoc enim
intendebat sed . seut forma est qualitas materis:quia
determinat eam formaliter,ita praediratum, quod se habet ut forma,praediratur in quale,quia actu formae participat. s. sormaliter determinare. Illud postremo praetermittendum non cin quod disserentia vi praedirabile ab aliis distinctu,tiee genus, nee in seriora aliqua per re . Eim lineam respieit sed species. de genere enim no prs catur nisi per modum accidentis vel propria. De india
uiduis vero suis puta hoe rationali, 5c illo rationali per
modum per speciei dicitur. De specie autem ut disere tia praedi eatur:& propterea hie,ubi disseretia vi unum speciale praedicabile di nitum est, in ordine ad speetes
divinitionem sumpst:& ut ex dietis facile deelarari potest . singulae particulae ad disserentiam alicuius praedi ea bilium politae sunt fice.
Describunt autem huiust nodi disserentiam& hoe modo. Differetia est quod est aptum natum diuidere ea, quae sub eodem genere sunt rationale enim oc irrationale homine θc equu,, quae sub eodem genere sunt,diuidunt.
Hie ponatur tertia deseriptio disserentiae,qua dissi nitur m pii inti suum esse si diuidere. s.&dicitur: in dinserentia est quod aptu natum est diuidere ea quς sub eo dem genere sunt,i. species:quas superius diinum est esse ea,qus sub genere ponsitur. Vbi notandu est primo, , disserentia dicitur esse id quod est aptu natum diuidere dc non simpliciter dieitur,disserentia est quς diuidit ut insiluetur 9, hic aetus,sdiuidere, non qualitercunca conuenit ipsi differentiae, sed ev ratione sibi propria: itan, disserentia inquantu disterentia est, adeo sibi appro 'pra auia diuidere ut ab ipsa inseparabile st,re alteri eoi eari non possit, ut ex praecedentibus patet. Quia igitur
non ex aduentatio accidete,aut alterius adminiculo,sea
ex propria natiira apta est disserentia ut diuidat sub geonere illius speetes, ideo dissiliendo dicta est. q, est aptiΤnatii diuidere. seeundo notandu est, in differentia da uidit no tu species sub genere, sed etiam ipsum genus diuersimode in diuiso enim aliquid respicit,ut terminum a quo:& hoe est illud vitur quod diuidedo scindit,. re aliquid ut terminum ad quem l 5e hoe sunt partes il lius diuis ad quas diuiso terminatur, incipies ab uno
quia Unitas principium multitudinis naturaliter est: Vt.
in materiali diuisione ligni apparet differentia ergo gentis diuidit ut terminii a quo diuidedo inchoat sperum. separationem ad quas diuiso ultimo terminatur. Disserentia nodiuidit genui ieeundum id si essentialiter
est. sed potestatis ei ut partes serare dicitur.
SEd s se est.inquirendii est eum: in diis nitione ista dis
serentiae a Peripatetaeas praetermissum sit,quod disserentia si diuisua generis,et explanatum tantia est, instdiui sua speeierum: viriuri enim complectenditeri t. ociprianum magis,qm ratio secii di est. Ad hoe quidem etsi Helle dici post et Qua in posteriori includitur prius. explicite ponendo posterius. i. diuisionem specieru.im plieite persuasum est prius ,i. diuiso generis. Ego aut ei ipsam dii initionem de Peripateticos, a quihus emanauit intuitus, altiori id iactum constio arbitror. Ad eu- . ius manifestatione seire oporter,et omne quod diuidit, eum in partes diuidatur,totu aliquod est: genus autem,
se ut duplicem tonalitate habet, ita dupliciter diuidi potest est siquidem totum essentiale. 5c est totum potestativum: inquantum totum essent ale est, non diuiditur
per disserentias in species.quoniam partes egentis erus non sunt species, sed diuiditur per resolutionem in par tes suae rationis, genus, alitet superius oc disserentiam eius eonstitutivam si habet Bec. Inquat una vero est to tum potestativum per disserentias in speetes diuiditur tiquoniam partes potenciales eius,ipsae sunt speetes,quae non nisi potestate in genere sunt. Et quia genus secun tdum Q totum essentiale est non diuiditur per disseren tias, ideo essentia generis est tota in omnibus speciebus, re tota in singulis: non enim pars essentiae animalis tra hitur ad hominem per rationale et pars ad brutum per irrationale, sed tota ad utrunm Quia vero genus secundum Q totum potestatauum est, diuiditur per disserenisii,s : α quod diuiditur post diuisionem non unum re manet, sed partitum: ideo potestas generis non serua
39쪽
eur tota in qualibet spe, sed pars potestatis eius ad una
speciem,& altera pars ad aliam deuenit per diit tretias tanimal enim eum potestate sua se ex ted M ad rationales ec irrationales quidditates & proprietates oce. contra istum ad hominem,ambitum sus potestatis amittit, perhoe, Q potestas sua ad una partem eius eoartata est, Ocnon nisi rationali quid ditate oc proprietate 5c operatione gaudere potest,& similiter eontractu ad bovem o uinae quid ditatas artatur terminis: merito aute spes ipsspartes potestatius generis appellantur,nsi ideo quia potesas generis eoponatur ex spebus, scut totii integrale ex suis partibus i qm potestas generis in eo, ipsa sua eo sentia sna rem est,qus in spebus non coponitur:sed vel ideo, sa partes sunt potestatis eius ex parte obieeti, m. s. quslibet spes est pars eorum, ad qus potestas generas terminatur: potestas enim generis ad oes sub se extidi εDecies. omni u aute sperum quaelibet est pars. Vel ideo Dc subtilius, quia nulla speetes potest perneere totum id quod in generis natura radi liter initiatu est: qui nulla res adaequat generis potentia ita insevi partes potesta tiuae animae dicunt vires senstiuae θc vegetatiuae, quia ex ea oriuntur, & nulla ea ta perseere potest omnia, ad Rus radices iter vis animae se ex tedit: ita quidditates specificae, quia ex genere nastutur velut ex formali inchoatione earum,ut alibi deelarandii est: θc nulla speetes potest se extendere ad omma, ad qus natura generis radi ealiter se extenditiartes potestatius generis dicuntur. Et quavis non sit timilitudo simpliciter inter ista, quia ab anima una numero effluunt potentiae esse niuae, ocn5 se oritur species a genere 1 est tamen similitudo pro vortionalis,quia scut ab anima una numero effluut es sective potentiae ita a natura generis una sm genus es
suunt Mennaliter quidditates specifieae, quam quslibet partem potestatis illius perge iendo suseipit: animalitas enim, ut dictum est, ad omnium naturarii senstitiatu Perse mones proprietates oc operationes illimitata, cte formale initium omnium eatu siti se est,in bove autem posita velut ad partem suae potestatis artata, ad bovinatantia se intendit,& smilite restitiali sece. um igitur ut ad quis tum redeamus,) disserentia non est diuisiua ηeneris inquantu est totii essentiale, sed est diuisua eius inquantii est tot si potestatius re taliter diuidere ipsum nihil aliud est ut ea quae sis ipso sunt,diuidere:qm talia partes suae potestatis sunt:& nihil aliud est diuidere alia
quod totum ui eius partes separare: ideo Peripatetiei, diffiniendo disserentiam ut diuis uana, non dixerunt differetia diuidit genus,& ea qus sub genere sunt, quia putasses disseretia ipsam generis essentiam scinderet. α species eius separaret: sed dixerunt, et, disserentia diis Midat ea quae sub eode genere sunt, ut intelligeres quod disserentia partes potestatis generis serat:& conseque term ipsum genus sm Q totum potestati uti est diuidat. unde non simpliciter dixerunt, disserentia est diuidit ea qus sunt sub genere,sed apposuerunt,ty eodem,dicetes sub eode genere fundi adiectio enim illa & denotatu, disserentia non diuidit speetes diuersorum generum: rationale enim non cliuidit hominem ab albedine, sed ahruto: Oc denotat,m disserentia diuidedo speetes: genus ipsum in sua unitate relinquit. ει ide perseuerare nmitistit. Notater aute dico in unitate sua: qm ut supra ta sita est: disserentia ipsam generis essentiam diuersi fieat smunitate, fic distin tione speeifiea, ad qua trahit generis naturam: sed generis propria unitate,quae generica est,mon violat &e. Et se patet solutio qonis,& quo intelli Udum sit eomune dictum, o genus diuiditur per ditintias non siti essentiam, sed sm potestatem: quaa. . non diuidituran partes suae essentiae: aliter tota essentia generis non esset in qualibet speeie, sed diuiditur in partes potestativas,quae species sunt: oc ideo non tota potestas eius, id est potestas eius:non seeudum totum suum
possie, est in singulis speciebus ece.
Ε Assignant etiam hoc modo. Disserentia est qua disserunt a se singula: nam equus ec homo
sm genus non differunt. Sumus .n.aialia nouet irrationabilia,sed additu ronale,disuxit nos ab illis. & ronales sumus nos dic D a: sed mortale appositum nobis,disiunxit nos ab illis.
Hic ponitur quarta di nitio disserentis,qua deseri
hitur sis effectu eius propriu exsuo note, que ponit in
sangulis per disseientias diu vis. i. differre. Vbi notan Dige, odii est qiud sonat tu disser re ut habet ex. i. Aletaphy.) uduisti
omne cuicump coparat una est idem vel diuersum, non autem ide vel differens. l. diuersitas sonat alietate inter quaecums distincta: differentia aute non importat alie
talem inter quςcunm diuinista, sed inter illa tantu,quae ita sunt divineta, ut ita in aliquo viro coueniant:& ideo disserte no dicuntur proprie loquedo nisi illa, quae unun diuersinode serunt: talia autem sunt,quae sub uno ge nere sunt:& ideo res diuersorii generum vi lignum, ocalbedo non disserunt sed diuerta sunt: oc licet an frequeti via differentiae nomen Do ita proprie assumamus,sed extendamus ad omnem alietate, in hoc tamen loeo proprie sumitur. Vnde Porphyrius voles declarare,odis.
serentia est id,quo sngula disserunt,incspit a coue mentia sngulor una: dicens v conuenimus sin generis naturam eum brutis, sed disserimus ab eis propter differtilistias additas. s. rationale . irrationale:et smiliter conuenimus eum D s ira subalternum genus, animal rationale:sed disserimus per mortale re immortale: intellige aut e per Deos animalia illa platonica. Dieatur ergo is
disserentia est qua disserunt a se inui in singula: quia
sngula contenta sub genere natura generis diuersim de ferunt ratione disserentiarii: non enim ex genere est,
puta animali, q, natura senstiua sit diuersis ode in homine oc equo , sed hoe ex disserentiis est, rationali. s. αm irrationali quae generis naturam secundia propriasmo difieantes,disserentes constitu uiat species oce.
Exactius autem perscrutates et speculantes
qus ad driam pertinent, dicunt non quodlibet eoru, quae sub eode sunt genere diuidetis, esse
dria, sed quod ad esse coducit, & quod ad erat
esse quod est pars rei. Neq; enim quod aptum natu est nauigare erit hominis dria, Ssi a priu
st hominis. Dicere. n.possumus animaliu haec quidem apta nata sunt ad nauigandu, illa vero minime diuidetes ab aliis sed natu esse et aptu ad nauigadum non erit copletivum subsiciuae, nec eius pars,sed aptitudo quaeda: idcirco non
est talis differentia quales sunt driae quae speciscae dicuntur. Erunt ergo specificae differentis H quaeculam alteram faciunt speciem,& quscum
in eo quod quid erat esse accipi utur. Et de dis
ferentias quidem tot sufficiant.
Hie ponitur quinta dissinitio differentiae tali ordinei
primo proponatur eius subtilitas, quia ab interius prae se tantibus, re modi fieantibus supradustas diffinitio Des data dieitur. deinde ipsa dissinitio reeitatur disserentia inquit est quod eonducit ad esse,& eius quod est in se rei pars est. profunditatem in eius declarat, exemplo ab opposito quo supradictae divinitiones diminutae Hυ
sntiantur: oc haec persecta comprobatur. vltimo con
estidit quae speeifieae disserentiae sint. Hi quoniam
textus elarus est, non nis tria notanda occurrunt. potior est
Primum est eoparatio istius diffinitionis ad alia quo disi a limam aliud superficies verboru Porphyrii ostendit, re gnati qua
aliud intentio eorudem supreniat. Lx verbis qua de Πυ caetera. Guatur
40쪽
sitiraturo Bedentes diis nitiones oc specialiter tertia,
fueritit diminuta , dc Q conueniant etiam his, quae non sint specifieae disserentis: hoe. n. insinuam illa verba, noquodlibet diuidentium eorum,qus sub genere sum,dis serentiam esse de exemplaris declaratio, quam postmo dum subdat,qua1s illa diffinitio dixerit, omne diuidensea,quae sub eodem genere sunt,disteremiam elle .lsdunis turre pari rata One,pra madc quartae qua nec quodlibet, quo specaes abundat a genere, nee quodlibet, quo una
species differt ab alia,disseretia est speeitica . proprietas enim oc diuidit gen us Vt in textu declaratur, de aptitu dine ad nauigandum:& est qua species abundat a gene re,& per quam una spes disseri sim alia. Intelio aut Porisphyrii alio tendit: dii finitiones siquidem has labefacta re non intendit: qui ipsemet dixerat has esse deseriptio nes disserentiarum specificarum, non a quibuscunqi,sed reripateticis assignatas.Nec latebat ipsum et sicut in se eunda diffinitione subintelligebatur ly essentialiter, ita in Oibus his divinitioibus subintelligebatur, ly primo, iquo subintellecto constat in disterentiis specifieis citum conueniunt diffinitiones ista. disserenti n. magis pr prie oc per se est,qua primo species abundat a genere dc qua primo diuiduntur ea, quae sub eodem genere sunt ire qua primo disserunt inter se singulae species. Sed itendit magnificare oc praeponere hane quintam diffinitio nem ocius alijs,quia cum diffinitio ad hoe in ueta sit, ut id quod dissinitum implicite importat,explicite sJgnisi e et ec eaeterae disserent iae diissinitiones non explicate at tigerint v s p ad differetiae naturam: am aliquo subinteulecto egebant, ilia autem Imergat se uso ad ipsius disse
rentiae intima,eriplicite, ide haec distinitio alijs merito
anteponitur:α ab interius perscrutantibus re speeulandis eoau- tibus data est. Seeundu est,ty conducit ad esse,appro α a' priato quippe voeabulo disseretiae naturam deesarauit: pMivp qui . n. iquid eonducit aliquo, non praesupponit illud
eotiductum esse illuc,sed ipse est qui aliunde illud ducit
L s ' illue v Ri: proprietates aut specierum, puta nauigat uu ita volatiuia quae sunt proprietates hoIs oc auis: Oc si genus ipsum scitieet animal dividant,fc partitum exigat, non in conducunt ipsum ad holem re auem,sed eondo tum prssupponunt:qm fluunt a naturis speeifieis iam constitutis. Differentiae vero per se, puta rationale oc ira rationale,genus ipsum. s. animal ad species conductum
non supponunt,neV supponere possunt,sed eonducunt ipsum ad esse earum,ita chahis di fierent ijs conducenti laus iii possibile est genuς trahi ad specificum esse. eonducit autem differentia ipsum genus no ad esse tale, vel tantum, quod est esse stra quid .sed ad esse simpliciter, id est ad eum quid ditatiuunxum, ut pluries di istum est,ge Dus non accideraliter subit esse specificum, sed essenti diu quo liter. Tertium notadum est lνα eius quod est esse reis ut 1ini pars est)potest siquidem nomine ee rei, intelligi vel ip
sum esse essentiale specier, vel ratio eius. Si per esse rei intelligatur esse euentiale rei,tune non est aecipiendum differentia sit pars illius esse secundum rem: quoniam formale lignificatum disserentiae, puta rationale est tmtum esse speciei fm rem. si esset nan pars non prs dic retur de specie nisi in obliquo occ. sed aeeipiendum estu, differentia sit pars fm rationem, dest partialiter ex placans ipsum esse essentiale reti signiscat natus disserentia totum esse speciei,sed partialiter ut alibi deelaraui susti Em mus. Si vero Per esse rei intelligatur eum Alberto ra eum Do rei simpliciter erifieatur,u, differentia est pars esset. . . rei dest diffinitionis rea. Diffinitio enim ipsa eompta, natur ex genere oc differentia. Appellari autem non in congrue potuit esse rei apta diti nitior quoniam diffini tio nihil aliud est is oratio explicativa illius. Quo modo autem haee antelligenda sint, ut profundior lento iam hae dia nitione lateat diffuse iii eo in metuar s de esse Messentia proseelui sumus.Tangit igitur diffinitio ista naturam distere imae intuitive: quia eam conducere genus
ad esse quidditatiuum dicit non extrinsere, sed ita quod est pars ipsus eae rei, oce. De oprio quatuor mod ponuntur. cap. 3.
P Roprium vero quadrifaria dii fidunt. Nadc id quod soli alicui speciei accidit, & si
non omni, proprium dicitur: ut homini esse medicum, vel geometram .Et quod omni acci
dii dc si non soli, quemadmodum homini esse bipedem .Et quod soli, & omni, & aliquando:
υt homini in senectute canescere.Et quod soli, de omni,& semper queadmodum homini esse risibile. nam etsi non semper rideat, tamen risissibilis dicitur, non Q semper rideat, sed Q aptus
natus si t ad ridendum. hoc autem ei semper naturale est,quemadmodum 8c equo hinnibile.
Haec autem nominantur vere propria, quoniaetiam couertuntur.quicquid .n.cst equus, hin
nihile est,re quicquid est hinni bile est equus .
IN hoe tertio capitulo de proprio determinat, quod
quartum locum inter praedicabilia iure retinet,eo ex principηs speciei,genere.sta disserentia post consti
tutam speciem immediate emanat. De terminat autem
de eo diuisue t m. nescio vero eur non diffinitive cu eius diffinitio a peripateticis no st Onusa,vt patet in. . Cap. pleorum.)Diuisio aut consilit in separatione triticon
ditionum simul requis tam ad id quod est proprie pro
prium. Exigit siquidem in conueniat omni soli et sempiomni indiuiduo illius speciei,cuius dicitur proprium,et soli illi speciei oc semper. ex harum. n.separata participatione tripliciter aliquid proprium fit. Primum Q conuenit soli speciei sed no oi eius indiuiduo,in lire aistua liter artem medicinae. hoc. n. soli homini conuenit, sed non Oes homines habent hoe, vi patet. Secundum est quod eonuenit omni indiuiduo spei, sed non soli, vi h
here duos pedes. hoe enim et alias conuenit animalibus
Tertium est quod eo uenit soli speciei oc omni eius in
diuiduo, sed non semperavi eanos habere. hoe. n. in senectute coiter accidit. haee aut tria cu eo quod Mprie pro prata est quadrifaria proprium faciunt, ut in textu dicit. Hoe inloeo notadum est,quod vi ex. t. Topicorum Cap. 4eolligitur, proprium non m totum suum ambitu quar
tum est praedicabile,sed quartum tantu modo sumptu. Probatur aut hoe primo ex dissinitione proprii ibi asso gnata, qua est ista, proprium est quod non indieat quid est elle,soli aut inest,re eonversm de re praedirat. Vbi tres partieulas posuit: primam ad disserentiam dissiliis . Itionis Ac generis,oc consequenter disserentiae quae indieant essentiam rei. Secundam ad disserentiam acciden
iis re propria seeundo modo,quae non sola insunt. Terrtiam vero differentiam propria primo re tertio modor, quorum neutrum conuertibiliter praedieatur de eo euoius est proprium. stat autem Q ibi divinitur propriuvi praedicabile distinctum ab aliis: ergo. seeundo patet ex refutatione istorumum modorum propria. tha nam Aristoteles dicit, in proprium smplieiter, idest absque additione aliqua non est nisi quod disgnitum nune est.
illud vero,quod non soli inest, & quod etiam qnm soli
inest, proprium no est smplieiter, sed est proprium qim vel ad aliud, i. sed est proprium eum aliqua teporis, Vesrespectus additione. Nee est dubium quin sub istis veribis comprehenderit tria prima membra diuisonis Porphyrix proprium. n. tertio modo est proprium qn.i. statempus. proprium aut tam primo si secundo modo est propriit ad aliud ,quia no est propriti illius absolute, sed respe istu eo uet,qui illo carent. verbi gia esse bipedem est propri um homini respectu quadrupedum: et esse mediis cum respectu eorum, qui non sunt medici oce. Vnde incoincidentia